ICD-11: EC90 | SNOMED CT: 418290006 | სპეციალობა: დერმატოლოგი, გასტროენტეროლოგი, ნეფროლოგი
განმარტება
კანის ქავილი (Pruritus) – კანის ქაჩვის სუბიექტური სურვილია. შეიძლება იყოს ლოკალური ან გენერალიზებული, დერმატოლოგიური ან სისტემური. ქრონიკული ქავილი, 6 კვირაზე მეტ ხანს გაგრძელება, ყოველთვის მიზეზის გამოკვლევას საჭიროებს.
გავრცელება
ქრონიკული ქავილი მოსახლეობის 8-9 პროცენტს ეხება, 65 წელს ზემოთ ადამიანებში კი 12 პროცენტამდე ვრცელდება (Matterne et al., 2010). ატოპური დერმატიტი ბავშვების 15-20 პროცენტს, ფსორიაზი კი მოსახლეობის 2-3 პროცენტს ეხება.
მიზეზები
ატოპური დერმატიტი (ეგზემა) – ყველაზე ხშირი ქავილის მიზეზი ბავშვებში. IgE-შუამავლობით განვითარებული ანთება. ლოქოები, ბეჭები, ყელი – ყველაზე ხშირი ადგილები. ემოლიენტი და ადგილობრივი სტეროიდი – ძირითადი მკურნალობა.
ფსორიაზი – ვერცხლისფერი ქერქიანი ბეჭები მუხლებზე, იდაყვებზე, სხეულზე. ქავილი ზომიერია. ბიოლოგიური თერაპია – მძიმე შემთხვევებისთვის.
ჭინჭარი (Urticaria) – ბეჭედი, ფუფხები, ძლიერი ქავილი. ალერგენი, ვირუსი, სტრესი – გამომწვევი. ანტიჰისტამინი – პირველი ხაზის მკურნალობა.
ქოლესტატური ქავილი – ნაღვლის მჟავების დაგროვება კანში – ღვიძლის ან ნაღვლის სადინარის პათოლოგიისას. სიყვითლის გარეშეც შეიძლება. ბილირუბინი – სავალდებულო ანალიზი.
ნეფრო-ქავილი (Uremic Pruritus) – ქრონიკული თირკმლის უკმარისობა, განსაკუთრებით ჰემოდიალიზის პაციენტებში. მთელ სხეულზე, ღამით უარესდება. კრეატინინი, GFR – სავალდებულო.
პოლიციტემია ვერა და ლიმფომა – სისხლის ავთვისებიანი დაავადებები ქავილით შეიძლება გამოვლინდეს. ცხელი ვანაში ქავილი – პოლიციტემიის პათოგნომონური ნიშანი. CBC – სავალდებულო.
გამაფრთხილებელი ნიშნები
- ქავილი + კანის სიყვითლე – ღვიძლის პათოლოგია – ექიმი დაუყოვნებლივ
- ქავილი + ლიმფური კვანძების გადიდება + წონის კლება – ლიმფომა გამოსარიცხია
- ქავილი + ბნელი შარდი + ნაცრისფერი განავალი – ქოლესტაზი – სასწრაფო
- ქავილი ანტიბიოტიკის ან ახალი მედიკამენტის შემდეგ – ალერგიული რეაქცია – ექიმი
- მთელი სხეულის ქავილი გამონაყარის გარეშე – სისტემური დაავადება – სრული გამოკვლევა
ხშირად დასმული კითხვები
კ: ანტიჰისტამინი ყოველ ქავილზე – სწორია?
პ: ანტიჰისტამინი ჭინჭრისა და ალერგიული ქავილისთვის ეფექტიანია. ატოპური დერმატიტის ქრონიკულ ქავილში – ნაკლებად. ქოლესტატური ან ნეფრო-ქავილი – ანტიჰისტამინი ვერ ეხმარება, სისტემური მიზეზი უნდა მოიხსნას.
კ: ემოლიენტი – ყოველ ქავილში?
პ: ემოლიენტი (ტენიანობის შემანარჩუნებელი კრემი) ატოპური დერმატიტის მართვის ქვაკუთხედია. ლოგინში წასვლამდე – სავალდებულო. ქლოგინი ემოლიენტი ბავშვებში 50 პროცენტით ამცირებს შეტევების სიხშირეს.
კ: ქოლესტატური ქავილი – ეხმარება?
პ: ბილიარული სეკვესტრანტი (Colestyramine) ან Rifampicin 150-300 მგ ეფექტიანია. ნაღვლის სადინარის ობსტრუქცია – ენდოსკოპიური ან ქირურგიული გამოხსნა.
კ: ნეფრო-ქავილი – ადეკვატური დიალიზი ეხმარება?
პ: ნეფრო-ქავილი ხშირად არ ქრება დიალიზის გაუმჯობესებისაგან. Gabapentin, Mirtazapine, UV-თერაპია, Nalfurafine – კლინიკურად ეფექტიანი. ნეფროლოგი – სავალდებულო.
კ: ცხელ ვანაში ქავილი – ეს ნორმაა?
პ: ცხელ ვანაში ქავილი – განსაკუთრებით ჭინჭრის ფუფხების გარეშე – პოლიციტემია ვეარის პათოგნომონური ნიშანია. CBC და ჰემატოლოგი – სავალდებულო.
კ: ქავილი ანტიჰისტამინით არ ქრება – რა ვქნა?
პ: ანტიჰისტამინი ჭინჭრისა და ალერგიული ქავილისთვის ეფექტიანია. ქოლესტატური (ღვიძლი), ნეფრო-ქავილი (თირკმელი), ჰემატოლოგიური (ლიმფომა) – ანტიჰისტამინი ვერ ეხმარება. Omalizumab – ბიოლოგიური, ქრ. ჭინჭრისთვის ეფ. სრული ლაბ. ანალიზი: CBC, LFT, კრეატინინი – სავალდებულო.
წყაროები
- Matterne U, et al. Prevalence, correlates and characteristics of chronic pruritus. Acta Derm Venereol. 2010;90(4):352-357.
- NICE. Pruritus. Clinical Knowledge Summary. London: NICE, 2022.
- Yosipovitch G, Bernhard JD. Chronic pruritus. NEJM. 2013;368(17):1625-1634.
- Bieber T. Atopic dermatitis. NEJM. 2008;358(14):1483-1494.
- National Center for Disease Control and Public Health of Georgia (NCDC). Tbilisi, 2023.
ეს გვერდი საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა. ის არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას – მიმართეთ კვალიფიციურ ექიმს.
დაკავშირებული დაავადებები
ეს სიმპტომი შეიძლება გვხვდებოდეს ქვემოთ ჩამოთვლილი დაავადებების დროს. დიაგნოზს მხოლოდ ექიმი სვამს.
მუნი (სკაბიესი)კანი
ეგზემა (ატოპიური დერმატიტი)კანი
ბლეფარიტითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
ფსორიაზიკანი
ჭინჭრის ციება (ურტიკარია)კანი
პოლიციტემია ვერაონკოლოგია
კანის კიბოონკოლოგია
დემოდეკოზიკანი
გონორეაინფექციური
ჰეილიტითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
პოლინოზი / ალერგიასისხლი, იმუნიტეტი და ალერგია
წითელი ბრტყელი ლიქენიკანი
ლიქენიკანი
პედიკულოზი (ტილიანობა)კანი
ჰემობლასტოზებიონკოლოგია
ჰელმინთოზი (ჭიები)ინფექციური
საკვებზე ალერგიასისხლი, იმუნიტეტი და ალერგია
მედიკამენტური ალერგიასისხლი, იმუნიტეტი და ალერგია
ალერგიული რინიტისისხლი, იმუნიტეტი და ალერგია
ალერგიული დერმატიტიკანი
ფთირიაზი (ბოქვენის ტილი)კანი
დიათეზისისხლი, იმუნიტეტი და ალერგია
დერმატიტიკანი
კანის სოკოვანი დაავადებაკანი
კონიუნქტივიტითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
ნეიროდერმიტიკანი
რძიანა (კანდიდოზი)ქალთა ჯანმრთელობა
ტოქსიკოდერმიაკანი
ტრაქომათვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
ალერგიული კონიუნქტივიტითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
შაქრიანი დიაბეტიენდოკრინული
ყურის დაავადებებითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
ვიტილიგოკანი
ლიმფადენიტიინფექციური
მშრალი თვალის სინდრომითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
ანალური ნაპრალისაჭმლის მომნელებელი
კეროვანი ალოპეციაკანი
ვულვოვაგინიტიქალთა ჯანმრთელობა
ანაფილაქსიური შოკისისხლი, იმუნიტეტი და ალერგია
ბუასილი (ჰემოროი)საჭმლის მომნელებელი
ბოუენის დაავადებაონკოლოგია
გინგივიტითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
კარპალური გვირაბის სინდრომინერვული სისტემა და ფსიქიკა
დიფუზური ჩიყვიენდოკრინული
დერმატოფიტიაკანი
ვაგინიტი (კოლპიტი)ქალთა ჯანმრთელობა
კონდილომებიინფექციური
იქთიოზიკანი
ინტერტრიგოკანი
კერატოზიკანი
სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებიინფექციური
კონტაქტური დერმატიტიკანი
ლიმფომაონკოლოგია
ჩირქოვანი ჰიდრადენიტიკანი
მიკოპლაზმოზიინფექციური
მიკოზი (სოკოვანი ინფექცია)კანი
მეჭეჭებიკანი
ხალებიკანი
ძირმაგარა (ფურუნკული)კანი
ცერვიციტიქალთა ჯანმრთელობა
პერიორალური დერმატიტიკანი
პაროდონტოზითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
პარაპროქტიტისაჭმლის მომნელებელი
ცელიაკიასაჭმლის მომნელებელი
პროქტიტისაჭმლის მომნელებელი
პორფირიამემკვიდრული და იშვიათი
პოლინოზისისხლი, იმუნიტეტი და ალერგია
ქუნთრუშაინფექციური
1-ლი ტიპის შაქრიანი დიაბეტიენდოკრინული
მე-2 ტიპის შაქრიანი დიაბეტიენდოკრინული
რინიტითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
ქერტლიკანი
ქოლანგიტისაჭმლის მომნელებელი
ფობიანერვული სისტემა და ფსიქიკა
ფოლიკულიტიკანი
ტრიქომონიაზიინფექციური
ტროფიკული წყლულიკანი
ურემიაშარდ-სასქესო
ფარინგიტითვალი, ყურ-ცხვირ-ყელი, პირის ღრუ
სიყვითლესაჭმლის მომნელებელი
სტრეპტოდერმიაკანი
სწორი ნაწლავის ფისტულასაჭმლის მომნელებელი
სებორეაკანი
საშვილოსნოს ყელის დისპლაზიაქალთა ჯანმრთელობა
პროგრესირებადი ოჯახური ინტრაჰეპატური ქოლესტაზიმემკვიდრული და იშვიათისტატიები ამ სიმპტომზე
პრეპარატები, რომელთა ჩვენებებშიც მოხსენიებულია: კანის ქავილი
რომელ ექიმს მივმართოთ
სპეციალისტები, რომელთა პროფილსაც ეს მიეკუთვნება. პირველ რიგში შეგიძლიათ ოჯახის ექიმს მიმართოთ.




