კბილის ტკივილი

ICD-11: DA08 | SNOMED CT: 27355003 | სპეციალობა: სტომატოლოგი

განმარტება

კბილის ტკივილი (Toothache / Odontalgia) – კბილის ან ირგვლივ ქსოვილების ტკივილია. შეიძლება იყოს მტკიცებული, ცხელ-ცივზე მგრძნობიარე, ან სპონტანური. ნებისმიერი კბილის ტკივილი სტომატოლოგის შეფასებას საჭიროებს.

გავრცელება

კბილის კარიესი მსოფლიოს ყველაზე გავრცელებული ქრონიკული დაავადებაა – მოსახლეობის 2.3 მილიარდი სტრუქტურული კარიესით (GBD, 2015). საქართველოში 35-44 წლის ასაკობრივ ჯგუფში კარიესი 90 პროცენტს ეხება (NCDC).

მიზეზები

კარიესი (კბილის ხრწნა) – ბაქტერიები კბილის ემალს ანადგურებს. ტკივილი ცხელ, ცივ ან ტკბილ საკვებზე. ადრეულ სტადიაში – პლომბა. გაშინაგნება – ფესვის არხის მკურნალობა.

პულპიტი – კბილის ნერვის ანთება. სპონტანური, ძლიერი, ღამით გამძიმება. ოდონტოლოგი სასწრაფოდ.

პერიოდონტიტი – კბილის ფუძის ანთება. ფაქიზი ლოყის შეშუპება, ცხელება. ჩირქოვანი აბსცესი – ანტიბიოტიკი.

სენსიტური კბილები – ემალის გახეთქვა ან ღრძილის ჩამოსვლა. მკვეთრი ტკივილი ცივ, ტკბილ, მჟავე საკვებზე. სპეციალური პასტა – ეხმარება.

ბრუქსიზმი – ძილის განმავლობაში კბილების ღრჭინვა. ტკივილი დილით. ღამის გაფარშევანგება – სტომატოლოგი.

ყბა-სახის სახსრის (TMJ) დარღვევა – ყბის სახსარი. ტკივილი ყბაში, ყურში, თავში. ყბის გაღება ძნელია ან ხმა გამოაქვს.

გამაფრთხილებელი ნიშნები

• კბილის ტკივილი ლოყის შეშუპებით – დენტალური აბსცესი – სასწრაფო სტომატოლოგი
• კბილის ტკივილი ყლაპვის გაძნელებით – ინფექცია ყელამდე – 112
• კბილის ტკივილი ცხელებით – ბაქტერიული ინფექცია – ანტიბიოტიკი ექიმის გარეშე კატეგორიულად არ
• ბავშვში სწრაფი ლოყის შეშუპება – ბავშვთა სტომატოლოგი სასწრაფოდ
• ტრავმის შემდეგ კბილის ჩამოვარდნა – 30 წუთში სტომატოლოგი, კბილი ინახება რძეში ან სანერწყვეში

ხშირად დასმული კითხვები

კ: კბილის ტკივილი – ანეთებდა ისევ?
პ: კბილის ტკივილი კარიესის ადრეულ სტადიაში ანთება-ჩაქრობის ციკლში. ეს ნიშნავს, რომ პულპა ჯერ კიდევ გადარჩება. ეს შებრუნება არ ნიშნავს, რომ ყველაფერი კარგადაა – ეხლავე სტომატოლოგი.

კ: კბილი ამოვიღო ან ფესვის არხი?
პ: ფესვის არხი ინარჩუნებს კბილს – ჯობია ამოღებას. ამოღება – ბოლო გამოსავალი. სტომატოლოგი გადაწყვეტს.

კ: კბილის ტკივილის დროს რა ვქნა სახლში?
პ: პარაცეტამოლი ან იბუფროფენი – ტკივილის შესამსუბუქებლად. ანაბეჩედი (ქარვის ზეთი) – დროებით. ყინული ლოყის გარეთ. ეს ყველაფერი დროებითია – სტომატოლოგი სასწრაფოა.

კ: ანტიბიოტიკი ეხმარება კბილის ტკივილს?
პ: ანტიბიოტიკი ინფექციას მართავს, კბილის პრობლემას ვერ – პლომბა, ფესვის მკურნალობა ან ამოღება სავალდებულოა. ანტიბიოტიკი სტომატოლოგის გარეშე – შეუსაბამო.

კ: კბილის ექიმი ანესთეზიის გარეშე – ტკივილი მაქვს?
პ: ადგილობრივი ანეთეზია ყველა ჩვეულ სტომატოლოგიურ პროცედურაში. ანეთეზიის ეფექტი 1-2 საათი. პოსტოპერაციული ტკივილი – პარაცეტამოლი, იბუფროფენი.

კ: კბილი ამოვიღო – ანეთეზია გარეშე სახლში?
პ: სტომატოლოგი გარეშე კბილი არ ამოიღება – სახიფათოა. ლოყის შეშუპება + კბილის ტკივილი – ჩირქოვანი ინფექცია, ანტიბიოტიკი + სტომატოლოგი. ყლაპვის გაძნელება + ლოყის შეშუპება – ინფექცია ყელამდე – 112. სტომატოლოგი ყოველ 6 თვეს.

წყაროები

1. GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators. Lancet. 2016;388(10053):1545-1602.
2. WHO. Oral health. Key facts. Geneva: WHO, 2023.
3. NICE. Dental abscess. Clinical Knowledge Summary. London: NICE, 2022.
4. Berman LH, Hargreaves KM. Cohen’s Pathways of the Pulp. 11th ed. Elsevier, 2011.
5. National Center for Disease Control and Public Health of Georgia (NCDC). Tbilisi, 2023.

ეს გვერდი საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა. ის არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას – მიმართეთ ექიმს.