ICD-11: AA00 | SNOMED CT: 16001004 | სპეციალობა: ოტო-რინო-ლარინგოლოგი
განმარტება
ყურის ტკივილი (Otalgia / Earache) შეიძლება იყოს პირველადი – ყურის პათოლოგიიდან, ან გადამისამართებული – სხვა ორგანოდან. ყელ-ყური-ცხვირის სხვადასხვა სტრუქტურა ერთ და იმავე ნერვებს – V, VII, IX, X – იზიარებს, ამიტომ ყელის, კბილის ან ყბის პრობლემა ყურში გამოსხივდება. ყელ-ყური-ცხვირის სპეციალისტის კონსულტაცია სავალდებულოა.
გავრცელება
შუა ყურის მწვავე ანთება 5 წლამდე ბავშვების 80 პროცენტს ერთხელ მაინც ეწუხება (Teele, 1989). ყოველ წელ 709 მილიონი შემთხვევა მსოფლიოში (Monasta, 2012). ზრდასრულებში ყურის ტკივილის 50 პროცენტზე მეტი გადამისამართებული ეტიოლოგიისაა.
მიზეზები
შუა ყურის მწვავე ანთება (Acute Otitis Media) – ბავშვებში ყველაზე ხშირი. Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae. ტკივილი, ცხელება, სმენის დაქვეითება. ანტიბიოტიკი – ექიმის გადაწყვეტილებით.
გარე ყურის ანთება (Otitis Externa) – მოცურავის ყური. Pseudomonas aeruginosa. წყლის კონტაქტის შემდეგ. ანტი-ბიოტიკიანი წვეთები.
OME – სეროზური ოტიტი (Glue Ear) – სმენის დაქვეითება, ქლიავი გამოდინება. ბავშვების 90 პროცენტს 10 წლამდე ერთხელ (NICE, 2023).
Ramsay Hunt სინდრომი – Varicella-Zoster ვირუსი. ყურის ტკივილი, ვეზიკულები ყურში, სახის ნერვის პარეზი. სასწრაფო ანტივირუსული.
TMJ (ყბა-სახის სახსარი) – ყბის სახსრის პათოლოგია ყურში გამოსხივდება. ყბის ჩხვლეტა ან ყბის გაღება ძნელია.
კბილის კარიესი / კბილის ტკივილი – ყბის ნერვი ყურშიც გამოსხივდება. სტომატოლოგის კონსულტაცია.
გამაფრთხილებელი ნიშნები
- ყურის ტკივილი სახის ნერვის პარეზით – Ramsay Hunt – სასწრაფო
- ყურის ტკივილი ძლიერი ცხელებით ბავშვში – AOM – ბავშვთა ექიმი სასწრაფოდ
- ყურის ტკივილი სმენის სწრაფი დაქვეითებით – სასწრაფო ოტოლარინგოლოგი
- ყური + ასტეოიდის (ყურის ძვლის) სიწითლე – Mastoiditis – 112
- ყურის ტკივილი 40 წელს ზემოთ სმენის დაქვეითებით – ქოლეასტეომა გამოსარიცხია
ხშირად დასმული კითხვები
კ: ბავშვს ყური ტკივა ღამით – ვიყენო ყურის წვეთები?
პ: ანაბეჩედიანი ყურის წვეთები ტყვის გარსის გახეთქვის შემთხვევაში სახიფათოა. ექიმის შეფასების გარეშე ყურის წვეთები არ გამოიყენება. ტკივილგამაყუჩებელი (პარაცეტამოლი) – უსაფრთხო.
კ: ყურის ტკივილი ფრენის შემდეგ – ეს ბარომეტრიულია?
პ: დიახ – ბაროტრავმა. გვხვდება ფრენის, ყვინთვის ან მთაზე ასვლის დროს. Valsalva მანევრი ეხმარება. 24-48 საათში გადის. ტკივილი გრძელდება – ყურის ექიმი.
კ: ბავშვს ხშირი ყურის ანთება – ტიმპანოსტომი?
პ: ბავშვებში ხშირი AOM (წელიწადში 3 ან მეტჯერ) ტიმპანოსტომიას – ყურის მილაკების ჩასმას – შეიძლება საჭიროებდეს. ბავშვთა ოტოლარინგოლოგი გადაწყვეტს.
კ: ყურიდან გამოდინება – ეს ცხლება?
პ: ჩირქოვანი გამოდინება შუა ყურის ანთების ნიშანია. გამჭირვალე გამოდინება შეიძლება CSF (ტვინ-ზურგ-ტვინის სითხე) იყოს – სასწრაფო. ყოველ გამოდინებაზე – ოტოლარინგოლოგი.
კ: სმენის დაქვეითება ყურის ანთების შემდეგ – ჩაუვლის?
პ: ანთების შემდეგ სმენის ზომიერი დაქვეითება 4-6 კვირაში ჩვეულებრივ გადის. OME – 3 თვემდე. ხანგრძლივი სმენის დაქვეითება – ოდიოლოგი და ოტოლარინგოლოგი.
კ: ყური ტკივა ზღვის შემდეგ – მოცურავის ყურია?
პ: გარე ყურის ანთება (Otitis Externa) – ზღვის ან აუზის შემდეგ ყველაზე ხშირი. Pseudomonas aeruginosa – მთავარი გამომწვევი. ანტიბიოტიკიანი და სტეროიდიანი ყურის წვეთები – ეფექტიანია. პრევენცია: ყური ჩამოვისრუტოთ, ოდნავ ქვევით გავხსნათ, ბამბა 24 საათი.
წყაროები
- Lieberthal AS, et al. Diagnosis and management of acute otitis media. Pediatrics. 2013;131(3):e964.
- Monasta L, et al. Burden of disease caused by otitis media. PLoS ONE. 2012;7(4):e36226.
- NICE. Otitis media (acute). Clinical Knowledge Summary. London: NICE, 2023.
- Earwood JS, et al. Otalgia: a diagnostic approach. Am Fam Physician. 2018;97(1):20-27.
- National Center for Disease Control and Public Health of Georgia (NCDC). Tbilisi, 2023.
ეს გვერდი საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა. ის არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას – მიმართეთ ექიმს.
