ორშაბათი, ივნისი 15, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 450

საზიანოა თუ არა კონტაქტური ლინზებით ძილი?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

მშვიდი ძილი თუ საფრთხე თვალებისთვის? რატომ უნდა ავირიდოთ კონტაქტური ლინზებით ძილი

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
საერთაშორისო კვლევები ადასტურებს, რომ კონტაქტური ლინზებით ძილი სერიოზულ საფრთხეს უქმნის თვალის ჯანმრთელობას. ბევრისთვის ეს თითქოს უწყინარი ჩვევა შეიძლება იყოს, მაგრამ რეალურად, ლინზებით ძილი მნიშვნელოვნად ზრდის თვალის ინფექციების, გაღიზიანებისა და სიბრმავის რისკს (1).
რატომ არის ლინზებით ძილი საშიში?
რქოვანას ინფექციების მაღალი რისკი
კვლევების მიხედვით, ლინზებით ძილი რქოვანას მიკრობული კერატიტის განვითარების რისკს ხუთჯერ ზრდის (2). ეს მდგომარეობა იწვევს თვალის სიწითლეს, ტკივილს და მხედველობის დაბინდვას.
თვალის ჰიპოქსია – ჟანგბადის ნაკლებობა
კონტაქტური ლინზები ხელს უშლის თვალის ჟანგბადით მომარაგებას. როდესაც ადამიანი იძინებს, თვალის ჟანგბადის მოთხოვნილება არ მცირდება, მაგრამ ლინზები მის მიწოდებას აფერხებს, რაც შეიძლება გახდეს ინფექციებისა და ანთებების მიზეზი (3).
თვალის სიმშრალე და გაღიზიანება
ლინზებით ძილი იწვევს თვალის სიმშრალეს, რაც იწვევს გაღიზიანებას და მხედველობის გაუარესებას. თუ თვალს არ მიეწოდება საკმარისი ტენიანობა, რქოვანა უფრო დაუცველი ხდება მიკრობების მიმართ (4).
რა ხდება საქართველოში?
საქართველოში კონტაქტური ლინზების გამოყენება ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა, განსაკუთრებით ახალგაზრდებს შორის. თუმცა, ბევრმა მომხმარებელმა არ იცის უსაფრთხოების წესები. 2023 წლის მონაცემებით, საქართველოში ლინზების მომხმარებელთა 40%-ზე მეტი არ იცავს სათანადო ჰიგიენას, რაც ზრდის ინფექციების რისკს (5).
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“საქართველოში ჯანდაცვის საკითხებზე საზოგადოების განათლება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. ბევრმა არ იცის, რომ კონტაქტური ლინზებით ძილი შეიძლება სიბრმავის მიზეზიც კი გახდეს. მნიშვნელოვანია, რომ ექიმებმა და საზოგადოებამ მეტი ყურადღება მიაქციოს თვალის მოვლის საკითხებს.”
როგორ დავიცვათ თავი?
ლინზების მოხსნა ძილის წინ – ლინზებით დაძინება ხელს უწყობს ბაქტერიების დაგროვებას და ზრდის ინფექციის რისკს.
ლინზების სათანადო დეზინფექცია – ყოველ საღამოს ლინზების გასუფთავება სპეციალური ხსნარით აუცილებელია.
გამოყენების ვადის დაცვა – არ გადააჭარბოთ ლინზების რეკომენდებულ გამოყენების პერიოდს.
თვალის ექიმთან რეგულარული ვიზიტი – თვალი უნდა შემოწმდეს მინიმუმ წელიწადში ერთხელ.
დასკვნა
კონტაქტური ლინზებით ძილი არ არის უბრალოდ პატარა შეცდომა – ეს შეიძლება სერიოზული საფრთხე გახდეს თქვენი მხედველობისთვის. უსაფრთხოების ზომების დაცვა და საზოგადოების ინფორმირება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია.
როგორც პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აცხადებს:
“პაციენტთა განათლება ჯანდაცვის სისტემის ერთ-ერთი უმთავრესი ელემენტია. თუ ყველა ადამიანი უკეთ გაიაზრებს თვალის მოვლის წესებს, შევამცირებთ ბრმადობის შემთხვევებს და გავაუმჯობესებთ მოსახლეობის საერთო ჯანმრთელობას.”
გამოყენებული წყაროები:
1. World Health Organization. Global report on vision. Available from: https://www.who.int/publications…/global-report-on-vision. Published 2019. Accessed January 30, 2025.
2. CDC. Contact Lens-Related Eye Infections. Available from: https://www.cdc.gov/contactlenses/eye-infections.html. Accessed January 30, 2025.
3. American Academy of Ophthalmology. The Dangers of Sleeping in Contact Lenses. Available from: https://www.aao.org/…/dangers-of-sleeping-in-contact-lenses. Accessed January 30, 2025.
4. National Eye Institute. Dry Eye Disease. Available from: https://www.nei.nih.gov/…/eye-conditions-and…/dry-eye. Accessed January 30, 2025.
5. Georgian Ministry of Health. Annual Public Health Report. Available from: https://www.moh.gov.ge. Published 2023. Accessed January 30, 2025.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.

მელატონინი: რატომ უნდა ვიყოთ ფრთხილად ამ დანამატთან?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მელატონინი: რატომ უნდა ვიყოთ ფრთხილად ამ დანამატთან?
#post_seo_title

მელატონინი: რატომ უნდა ვიყოთ ფრთხილად ამ დანამატთან?

შესავალი
უწყვეტი სტრესი, ეკრანებთან გატარებული საათები და არარეგულარული ძილის გრაფიკი იწვევს უძილობის ზრდას როგორც გლობალურად, ისე საქართველოში. მელატონინი, როგორც სწრაფი გამოსავალი უძილობისთვის, ბევრისთვის იქცა საყვარელ საშუალებად. საქართველოში მისი პოპულარობა განსაკუთრებით მაღალია მშობლებსა და ახალგაზრდა პროფესიონალებში, თუმცა ხშირად მისი გამოყენება ხდება არასათანადო ინფორმაციის საფუძველზე.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
„მელატონინი არ არის უბრალო დანამატი. ის უნდა მივიღოთ მხოლოდ ექიმის რჩევით, რადგან მისი უკონტროლო გამოყენება შეიძლება სერიოზულ პრობლემებად იქცეს, განსაკუთრებით ბავშვებსა და მოზარდებში.“
მელატონინი – ბუნებრივი ჰორმონი, მაგრამ სახიფათო დანამატი?
მელატონინი არის ჰორმონი, რომელიც გამოიყოფა ტვინის ერთ-ერთი სტრუქტურის – პინალურ ჯირკვლის მიერ. ის არეგულირებს ჩვენს „ბიოლოგიურ საათს“, რაც გავლენას ახდენს ძილისა და ღვიძილის ციკლზე. თუმცა, მელატონინის დანამატის სახით მიღებამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს სხეულის ბუნებრივ ფუნქციებზე და გამოიწვიოს ჰორმონალური ბალანსის დარღვევა (1).
მსოფლიო სტატისტიკა:
• აშშ-ში მელატონინის დანამატების მოხმარება 2012 წლიდან 2020 წლამდე 478%-ით გაიზარდა, რაც მიუთითებს მის მზარდ პოპულარობაზე (2).
• ევროპის ქვეყნებში, მათ შორის გერმანიასა და საფრანგეთში, მელატონინი მკაცრად რეგულირებულია და იყიდება მხოლოდ რეცეპტით.
საქართველო:
საქართველოში მელატონინი არ საჭიროებს რეცეპტს და მარტივად ხელმისაწვდომია აფთიაქებში. მოსახლეობის დიდი ნაწილი მას იყენებს ისე, რომ ექიმთან კონსულტაცია არ გაუვლია.
მელატონინის არასწორი გამოყენების შედეგები
მიუხედავად იმისა, რომ მელატონინი ზოგჯერ ეფექტურია, მისი არასწორი გამოყენება იწვევს ისეთ გვერდით ეფექტებს, როგორიცაა:
• ჰორმონალური დისბალანსი: ბავშვებსა და მოზარდებში მელატონინის რეგულარული მიღება გავლენას ახდენს ზრდისა და განვითარების პროცესებზე (3).
• დამოკიდებულება: რეგულარულმა გამოყენებამ შეიძლება შეაფერხოს ორგანიზმის ბუნებრივი მელატონინის გამომუშავება, რაც იწვევს დამოკიდებულებას.
• ძილის ციკლის დარღვევა: მისმა გადაჭარბებულმა დოზამ შეიძლება გამოიწვიოს პირიქით, ძილის ხარისხის გაუარესება.
პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს:
„ბევრი მშობელი საქართველოში მელატონინს იყენებს ბავშვებში ისე, რომ არ ითვალისწინებს მის რისკებს. ეს არა მარტო ჰორმონალურ ბალანსზე ახდენს ზემოქმედებას, არამედ ბავშვის ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ განვითარებაზეც.“
როდის უნდა მივიღოთ მელატონინი?
მელატონინი რეკომენდებულია მხოლოდ გარკვეულ შემთხვევაში, მაგალითად:
1. ჯეტლაგი: როდესაც მოგზაურობის შემდეგ ძილის ციკლი შეიცვალა დროის სარტყლების ცვლილების გამო.
2. ღამის სამუშაო: როდესაც სამუშაო პირობები ძილის ბიოლოგიურ ციკლს არღვევს.
3. ექიმის რეკომენდაციით: როდესაც უძილობის პრობლემა ვერ გვარდება ბუნებრივი მეთოდებით.
მელატონინის დოზა და გამოყენების დრო
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO) და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციები გვირჩევენ:
• მელატონინის დოზა უნდა იყოს მინიმალური (0.5-დან 3 მგ-მდე) და მიღებული მხოლოდ ძილის წინ (4).
• მისი გამოყენება არ არის რეკომენდებული 2-3 კვირაზე მეტი ხნით.
საქართველოში, სამწუხაროდ, ბევრი ადამიანი არ ითვალისწინებს ამ რეკომენდაციებს და ყოველდღიურად იყენებს მელატონინს, რაც რისკებს კიდევ უფრო ზრდის.
ბუნებრივი ალტერნატივები მელატონინზე დაყრდნობით
გლობალური კვლევები აჩვენებს, რომ ძილის გაუმჯობესება შესაძლებელია ბუნებრივი მეთოდებითაც:
1. რეგულარული ძილის რეჟიმი: დილით გაღვიძება და საღამოს დაწოლა ერთი და იმავე დროს.
2. ეკრანების გამოყენების შეზღუდვა: ძილის წინ მინიმუმ 1 საათით ადრე ელექტრონული მოწყობილობების გამოყენებისგან თავის არიდება.
3. ჯანსაღი კვება: ალკოჰოლისა და კოფეინის შემცირება საღამოს პერიოდში.
4. ფიზიკური აქტივობა: ყოველდღიური ვარჯიში ხელს უწყობს ძილის ხარისხის გაუმჯობესებას.
პროფესორი ფხაკაძე გვირჩევს:
„საქართველოს მოსახლეობისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ძილის პრობლემებს მიუახლოვდნენ პასუხისმგებლობით. მელატონინი უნდა იყოს მხოლოდ დროებითი გამოსავალი და არა მუდმივი საშუალება. გაცილებით ეფექტურია ძილის ბუნებრივი და გრძელვადიანი გამოსწორება.“
საქართველოში მონაცემები
2019 წლის საქართველოს ჯანმრთელობის კვლევის მიხედვით:
• მოსახლეობის 30%-ს უძილობის პრობლემა აქვს, განსაკუთრებით დიდ ქალაქებში, როგორიცაა თბილისი და ბათუმი.
• მოსახლეობის 12%-ზე მეტი იღებს მელატონინს ექიმთან კონსულტაციის გარეშე.
დასკვნა
მელატონინი ეფექტურია მხოლოდ განსაზღვრულ შემთხვევებში და სწორი დოზირებით. საქართველოში მისი არასწორი გამოყენების შემთხვევები მზარდია, რაც ჯანმრთელობის სერიოზულ რისკებს ქმნის. საჭიროა მეტი ინფორმირებულობა და საზოგადოებრივი განათლება, რომ მოსახლეობამ სწორად მიიღოს გადაწყვეტილებები.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
„ჩვენი ჯანდაცვის სისტემაში პრევენცია და საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება არის წარმატების მთავარი ელემენტი. მელატონინის გამოყენება უნდა მოხდეს მხოლოდ სამედიცინო მითითებების საფუძველზე და არა საკუთარი გადაწყვეტილებით.“
References
1. National Institutes of Health. Melatonin: What You Need To Know. Available from: https://www.nccih.nih.gov/…/melatonin-what-you-need-to-know. Accessed: January 26, 2025.
2. CDC. Trends in Melatonin Use Among Adults. Available from: https://www.cdc.gov/melatonin-trends. Accessed: January 26, 2025.
3. Sleep Foundation. Melatonin and Hormonal Effects. Available from: https://www.sleepfoundation.org/melatonin-hormonal. Accessed: January 26, 2025.
4. World Health Organization. Guidelines for Sleep Regulation. Available from: https://www.who.int/guidelines-sleep. Accessed: January 26, 2025.
5. Mayo Clinic. Melatonin Dosage and Risks. Available from: https://www.mayoclinic.org/melatonin-dosage-risks. Accessed: January 26, 2025
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.

საჭიროა თუ არა საბაზისო -მრავალ სახსროვანი ვარჯიშების შესრულება დამწყებისთვის?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
საჭიროა თუ არა საბაზისო -მრავალ სახსროვანი ვარჯიშების შესრულება დამწყებისთვის?
#post_seo_title

საჭიროა თუ არა საბაზისო -მრავალ სახსროვანი ვარჯიშების შესრულება დამწყებისთვის?

პირველი რაც უნდა გავითვალისწინოთ, როცა ვსვამთ ასეთ კითხვას, ეს არის ადამიანის ასაკი, სქესი და მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა. ასევე ფიზიკური პასიურობის და აქტიურობის პერიოდი.

მიღებული ინფორმაციიდან გამომდინარე, ჩვენ უკვე შეგვიძლია სწორი ვარჯიშის პროგრამის შერჩევა მისთვის.

ხანგრძლივი პასიური პერიოდის მქონე დამწყები ადამიანისთვის,

ვარჯიშის პროგრამაში საწყის ეტაპზე საბაზისო ვარჯიშების შეტანა არ არის საჭირო, უფრო მეტიც, საზიანოც შეიძლება აღმოჩნდეს.

ეს დაკავშირებულია იმასთან, რომ ადამიანს რთულად კოორდინირებულ მოძრაობების შესრულების გამოცდილება არ აქვს, რაც ზრდის ტექნიკის დარღვევის შედეგად ტრავმების მიღების რისკს.

პირველ რიგში კუნთთან უნდა შედგეს ნეირული კავშირი.

საჭიროა მოძრაობის ფაზების შესწავლა, ინვენტარზე დამატებითი წონების გარეშე.

პირობითად, ჩაჯდომის შემთხვევაში, ტექნიკის შესწავლა ჯერ უნდა ხდებოდეს ინვენტარის გარეშე, შემდგომ ინვენტარის დახმარებით და უკვე ამის შემდეგ შეიძლება ღერძზე დამატებითი წონებით ვარიირება.

რომელი კუნთები უნდა იყოს პრიორიტეტში პირველი თვე?

  • ეს არის ხერხემლის გამმართველი კუნთები
  • წელის კუნთები
  • დიდი დუნდულა კუნთი
  • კორის კუნთები

დამწყების შემთხვევაში პირველ რიგში ამ კუნთებს უნდა მიექციოს ყურადღება, მხოლოდ მათი გაძლიერების შემდეგ შეიძლება ისეთი საბაზისო მოძრაობების შეტანა პროგრამაში, როგორიცაა კლასიკური ამოწევა და ჩაჯდომა.

ეს წესი ეხება როგორ მამაკაცებს, ასევე ქალებს.

დიდი ხანი არსებობდა ისეთი მითი, რომ ადამიანი ვერ მოახდენს კუნთის ჰიპერტროფიას (ზრდას) თუ არ შეასრულებს საბაზისო მოძრაობებს.

თუმცა უამრავი ჩატარებული კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ კუნთის მასის ზრდა შესაძლებელია როგორც ჰამერების, ასევე ბლოკის დანადგარების დახმარებით.

განსხვავება იქნება მხოლოდ აბსოლუტური ძალის მაჩვენებელში.

საბაზისო ვარჯიშები ზრდის აბსოლუტური ძალის მაჩვენებელს.

თუმცა აქ უნდა დაისვას კითხვა: რა მიზანი აქვს ადამიანს, რომელიც მოდის ფიტნეს დარბაზში?

ყველას ხომ არ სურს აბსოლუტური ძალის მაჩვენებლის გაზრდა.

 გადაქანცვის საშიშროება:

საბაზისო ვარჯიშების დროს ორგანიზმი საკმაოდ დიდ ენერგიას ხარჯავს. განსაკუთრებით ეს ეხება დამწყებს, რადგან ის უფრო მეტ კალორიას კარგავს ვარჯიშის დროს, ვიდრე გამოცდილი მოვარჯიშე, ორგანიზმი ჯერ არაა მდგრადი ფიზიკური სტრესისადმი.

შემდგომი აღდგენა ასეთი სტრესის შემდეგ რთულდება, ამის შედეგად ენდოკრინულ ჯირკვლებს და იმუნურ სისტემას უფრო ინტენსიურად უწევთ მუშაობა, რაც მომავალში გამოფიტავს ორგანიზმს, თუ დროულად არ მოხდება სავარჯიშო  პროგრამის ინტენსივობის და მოცულობის შეცვლა.

ადაპტაციისათვის ხშირად გამოიყენება გრადუალიზმის მეთოდი.

რაც შეეხება ნავარჯიშებ მცირე ფიზიკური პასიურობის პერიოდის მქონე ადამიანს, მას შეუძლია ვარჯიშის პროგრამაში ისეთი საბაზისო მოძრაობების შეტანა, როგორიცაა კლასიკური ამოწევა, ჩაჯდომა, წოლჭიმი, ადეკვატური ინტენსივობით და მოცულობით,

ხოლო შემდეგ წონების ეტაპობრივ ზრდასთან ერთად საჭიროა თვით დაკვირვება აღდგენის ნაწილში

55-75 წლის  ასაკის ადამიანებისთვის საბაზისო მოძრაობების შესრულება არაა რეკომენდირებული იქიდან გამომდინარე, რომ ისინი როგორც წესი სარკოპენიის შედეგად კუნთოვანი მასის ნაკლებობას განიცდიან, ასევე ერღვევათ ინტრა-მუსკულური კოორდინაცია და სიმძიმეებით საბაზისო ვარჯიშების შესრულება ძალიან ტვირთავს პასიურ აპარატზე, რაც ზრდის ტრავმების რისკს. ასეთ შემთხვევაში ბლოკისა და ჰამერების ტიპის დანადგარებზე ადეკვატური წონებით დატვირთვა უფრო მიზანშეწონილია.

ავტორი ვალიტა გორელჩანიკი 

სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოსა და დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ცენტრალური ოფისის მოქალაქეთა განახლებული მისაღები გაიხსნა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოსა და დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ცენტრალური ოფისის მოქალაქეთა განახლებული მისაღები გაიხსნა.

ახალი სივრცე ორივე სააგენტოს სერვისებისა და პროგრამების მიმღებ პირებს მოემსახურება. მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით, განხორციელდა მოქალაქეთა მისაღების სარემონტო სამუშაოები, კეთილმოწყობა და აღჭურვა. განახლებული მისაღები სივრცე ადაპტირებულია შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისათვის და თანამედროვე სტანდარტებს პასუხობს. ახალ სივრცეში მოწყობილია, როგორც ინდივიდუალური გასაუბრების ოთახები, ასევე – ბავშვთა სივრცე.

მოქალაქეთა მისაღები ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილეებმა ირინე წაქაძემ და გიორგი ცაგარეიშვილმა, სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოს დირექტორთან რუსუდან კოხოძესა და დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს დირექტორის მოადგილე ხათუნა ცერცვაძესთან ერთად დაათვალიერეს.

ღონისძიებაში მონაწილეობა მიიღეს გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) და საბურთალოს რაიონის ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლებმა.

პროექტი გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP)-ის ფინანსური მხარდაჭერით განხორციელდა.

გლობალური კრიზისი აივ/შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლაში: სად ვართ ახლა?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
გლობალური კრიზისი აივ/შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლაში: სად ვართ ახლა?
#post_seo_title

გლობალური კრიზისი აივ/შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლაში: სად ვართ ახლა?

პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
მსოფლიოში ყოველ 20 წამში ერთი ადამიანი იღებს აივ ინფექციას. აივ/შიდსი რჩება ერთ-ერთ ყველაზე სერიოზულ გლობალურ ჯანმრთელობის გამოწვევად, რომელმაც 40 მილიონზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა (1). საერთაშორისო ორგანიზაციების, როგორიცაა PEPFAR, მხარდაჭერა გადამწყვეტ როლს თამაშობს ამ დაავადებასთან ბრძოლაში. თუმცა, ამერიკის შეერთებულ შტატებში საერთაშორისო დახმარების დროებითი შეჩერება, მათ შორის PEPFAR-ის დაფინანსება, საფრთხეს უქმნის ათობით მილიონი ადამიანის სიცოცხლეს (2).
“გლობალური გადაწყვეტილებები გავლენას ახდენს არა მხოლოდ განვითარებად ქვეყნებზე, არამედ ყველასზე. საქართველო არაა იზოლირებული და გლობალური კრიზისის ნაწილი ვართ,” – აღნიშნავს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
გლობალური და რეგიონალური კონტექსტი
PEPFAR-ის ისტორია და მიღწევები
2003 წელს, პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა PEPFAR პროგრამა დააფუძნა. მას შემდეგ, ეს ინიციატივა 25 მილიონზე მეტი სიცოცხლის გადარჩენას უწყობდა ხელს და 50-ზე მეტ ქვეყანაში აივ/შიდსთან დაკავშირებული სერვისების მთავარი წყარო გახდა (3).
“PEPFAR არ არის მხოლოდ პროგრამა, ეს არის მოდელი, რომელიც აჩვენებს, რომ საერთაშორისო თანამშრომლობა შესაძლებელია მაშინაც კი, როცა საუბარია სიცოცხლის გადარჩენაზე,” – ამბობს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
თუმცა, ბოლო პერიოდში PEPFAR-ის მიმართ ფინანსური შეჩერება გამოწვეულია ადმინისტრაციული და პოლიტიკური გადაწყვეტილებებით. ეს კრიზისი საფრთხეს უქმნის იმ ქვეყნებს, სადაც აივ ინფექცია კვლავ ფართოდაა გავრცელებული. მაგალითად, სუბსაჰარული აფრიკა, სადაც მოსახლეობის 60%-ზე მეტი ცხოვრობს აივ-ინფიცირებული ადამიანებით (4).
რეგიონალური ზეგავლენა
პოსტკოვიდურ პერიოდში აივ/შიდსთან დაკავშირებული სერვისების ხელმისაწვდომობა რეგიონის ბევრ ქვეყანაში შემცირდა. მაგალითისთვის, აღმოსავლეთ ევროპასა და ცენტრალურ აზიაში აივ ინფექციის ახალი შემთხვევების რაოდენობა 50%-ით გაიზარდა ბოლო 10 წელიწადში (5).
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“რეგიონში აივ ინფექციის ზრდის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი არის პრევენციული პროგრამების დაბალი დაფინანსება და მოსახლეობის ინფორმირების ნაკლებობა. სასწრაფოა, რომ რეგიონში უკეთესად გავხადოთ ტესტირების და მკურნალობის პროგრამები ხელმისაწვდომი.”
საკითხის გავლენა საქართველოზე
მიუხედავად იმისა, რომ საქართველო შედარებით დაბალი აივ/შიდსის გავრცელების მაჩვენებლით გამოირჩევა, სიფრთხილის დაკარგვა შესაძლოა სერიოზულ პრობლემად იქცეს. საქართველოში ოფიციალური მონაცემებით, აივ ინფექციით 9,000-ზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს (6). თუმცა, ბევრი ადამიანი რჩება დაუდგენელი.
“საქართველომ უნდა ისწავლოს გლობალური გამოცდილებიდან. ჩვენი მოსახლეობა, ჩვენი ბავშვები და ჩვენი მომავალი პირდაპირ დამოკიდებულია ჯანდაცვის ინვესტიციებზე,” – ხაზს უსვამს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
სასიცოცხლოდ აუცილებელი ნაბიჯები
ამ გლობალური კრიზისის ფონზე, აუცილებელია შემდეგი ნაბიჯების გადადგმა:
1. გლობალური დაფინანსების გაძლიერება:
მსოფლიოში არსებული ფონდების შეკვეცა პირდაპირ გავლენას ახდენს სიცოცხლის გადარჩენის პროგრამებზე. PEPFAR-ის მსგავსი ინიციატივები უნდა გაგრძელდეს სრული მხარდაჭერით.
2. ინფორმირებულობის ამაღლება:
როგორც გლობალურად, ისე რეგიონალურად, საჭიროა მოსახლეობის უკეთესი განათლება აივ/შიდსის პრევენციისა და მკურნალობის შესახებ.
3. მოქალაქეთა ჩართულობა:
“საზოგადოებას აქვს ძალა, შეცვალოს სიტუაცია. ჩვენ ყველას გვეკისრება პასუხისმგებლობა, დავიცვათ ჯანმრთელობა,” – ამბობს პროფესორი ფხაკაძე.
აივ/შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლა საჭიროებს არა მხოლოდ ფინანსურ მხარდაჭერას, არამედ ეფექტურ კომუნიკაციას და საზოგადოების ჩართულობას. “თუ ჩვენ არ ვიზრუნებთ საერთაშორისო პარტნიორობასა და შიდა ინიციატივებზე, ადამიანების სიცოცხლე საფრთხეში იქნება,” – აღნიშნავს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
გლობალური კრიზისი მოითხოვს არა მხოლოდ საერთაშორისო, არამედ ინდივიდუალურ პასუხისმგებლობას.
References:
1. World Health Organization. Global HIV Statistics. Available from: https://www.who.int/hiv-statistics. Accessed January 28, 2025.
2. UNAIDS. The Impact of Funding Cuts on HIV Programs. Available from: https://www.unaids.org/funding-impact. Accessed January 28, 2025.
3. PEPFAR. Annual Report to Congress. Available from: https://www.state.gov/pepfar. Accessed January 28, 2025.
4. World Bank. HIV in Sub-Saharan Africa. Available from: https://www.worldbank.org/hiv-africa. Accessed January 28, 2025.
5. UNDP. Eastern Europe and HIV: A Growing Crisis. Available from: https://www.undp.org/europe-hiv. Accessed January 28, 2025.
6. Georgian Ministry of Health. Annual HIV/AIDS Report 2023. Available from: https://moh.gov.ge/hiv-aids. Accessed January 28, 2025.
შეიძლება იყოს 5 ადამიანი and ტექსტი გამოსახულება

წამყვანი დაავადება, რომელიც გავლენას ახდენს ცხოვრების ხარისხზე – ჰიდრადენიტი სუპურატივა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დაკავშირებულია თუ არა პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტის რისკთან? – ახალი კვლევის საგანგაშო დასკვნები
Giorgi pkhakadze

წამყვანი დაავადება, რომელიც გავლენას ახდენს ცხოვრების ხარისხზე – ჰიდრადენიტი სუპურატივა

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
რა არის ჰიდრადენიტი სუპურატივა და რატომ არის ეს პრობლემა აქტუალური?
ჰიდრადენიტი სუპურატივა (HS) არის ქრონიკული ანთებითი დაავადება, რომელიც იწვევს ტკივილს, ჩირქოვან წარმონაქმნებსა და კანის სერიოზულ დაზიანებებს. ის მნიშვნელოვნად ზღუდავს პაციენტების ცხოვრების ხარისხს, რაც გამოწვეულია არა მხოლოდ ფიზიკური სიმპტომებით, არამედ ფსიქოლოგიური ზეგავლენითაც. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის (WHO) ბოლო მონაცემებით, აღნიშნული დაავადება გავლენას ახდენს მსოფლიოში მოსახლეობის 1-4%-ზე (1), ხოლო ევროპაში ეს მაჩვენებელი 3%-მდე აღწევს (2). საქართველოში ზუსტი სტატისტიკა ჯერ კიდევ არ არსებობს, თუმცა ყოველდღიურად უფრო მეტი პაციენტი მიმართავს ექიმებს ამ პრობლემის გამო.
როგორ ვითარდება ჰიდრადენიტი სუპურატივა?
დაავადება დაკავშირებულია კანის ფორების ჩაკეტვასთან და იმუნური სისტემის ანომალიებთან. ხშირია ცვლის დარღვევები, სიმსუქნე და მოწევა დაავადების გამომწვევ მიზეზებში. ძირითადად, ჰიდრადენიტი თავს იჩენს ისეთ ადგილებში, სადაც კანის ნაკეცებია – იღლიებში, საზარდულში და სხეულის სხვა ნაწილებში.
როგორც პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“ჰიდრადენიტი სუპურატივა შეიძლება ჩაითვალოს არამარტო ფიზიკურ, არამედ სოციალურ პრობლემად. პაციენტები ხშირად არ მიმართავენ ექიმებს დროულად სტიგმისა და ინფორმაციის ნაკლებობის გამო, რაც დაავადების გამწვავებას იწვევს.”
გლობალური და რეგიონული პერსპექტივები
ჰიდრადენიტის სუპურატივაზე საერთაშორისო სამედიცინო კვლევები გვიჩვენებს, რომ მკურნალობის ახალი მეთოდები, მათ შორის ბიოლოგიური პრეპარატები, მნიშვნელოვან შედეგებს იძლევიან (3). ევროპაში ქვეყნები, როგორიცაა გერმანია და საფრანგეთი, აქტიურად ავითარებენ დაავადების მართვის ცენტრებს. საქართველოშიც აუცილებელია მსგავსი მიდგომების დანერგვა, რათა პაციენტებს დროული და ეფექტური დახმარება გაუწიონ.
მკურნალობა და მოლოდინები
ამ დაავადების მკურნალობა მოიცავს მედიკამენტურ და ქირურგიულ მეთოდებს. ბოლო დროს ბიოლოგიური პრეპარატები განსაკუთრებით პოპულარული გახდა, რაც იმუნური სისტემის დაბალანსებას ხელს უწყობს.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“საქართველოში მნიშვნელოვანია ამ დაავადების მართვაში ახალი ტექნოლოგიებისა და მეთოდების ინტეგრირება. ჩვენი ჯანდაცვის სისტემა მზად უნდა იყოს პაციენტებისთვის გლობალური გამოცდილების გათვალისწინებით საუკეთესო სერვისის შეთავაზებისთვის.”
რას აკეთებს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი საქართველოში?
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი აქტიურად მუშაობს დაავადებათა შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად. 2024 წელს ინსტიტუტმა წამოიწყო კამპანია, რომელიც მიზნად ისახავს პაციენტთა განათლებას და პრევენციის გზების გაძლიერებას.
დასკვნა
ჰიდრადენიტი სუპურატივა შეიძლება განვიხილოთ როგორც საზოგადოების ყურადღების ღირსი პრობლემა, რომელიც მოითხოვს როგორც სამედიცინო, ისე სოციალურ მხარდაჭერას. პაციენტებს უნდა ჰქონდეთ ინფორმაცია დაავადების სიმპტომებზე, მკურნალობის მეთოდებზე და ჯანმრთელობის დაცვაზე.
რა არის ჰიდრადენიტი სუპურატივა და რატომ არის ეს პრობლემა აქტუალური?
“ჩვენი მოვალეობაა, მივაწოდოთ პაციენტებს შესაბამისი ინფორმაცია და ვაჩვენოთ, რომ არსებობს ეფექტური მკურნალობა, რაც მათი ცხოვრების ხარისხს გააუმჯობესებს.”
References:
1. World Health Organization. Hidradenitis Suppurativa Overview. Available from: https://www.who.int/hidradenitis-suppurativa. Accessed January 28, 2025.
2. European Academy of Dermatology and Venereology. Epidemiology of Hidradenitis Suppurativa. Available from: https://www.eadv.org/hidradenitis-suppurativa-statistics. Accessed January 28, 2025.
3. Mayo Clinic. Advances in Hidradenitis Suppurativa Treatments. Available from: https://www.mayoclinic.org/hidradenitis-suppurativa…. Accessed January 28, 2025.
4. Georgia Ministry of Health. Chronic Diseases Report. Available from: https://moh.gov.ge/chronic-diseases. Accessed January 28, 2025.
5. United Nations. The Global Burden of Skin Diseases. Available from: https://www.un.org/skin-disease-burden. Accessed January 28, 2025.
ბიოგრაფია:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
შეიძლება იყოს რუკა and ტექსტი გამოსახულება

არ შეიძინოთ ხორცი მსგავს ადგილებში: საქართველოში ტრიქინელოზი დაფიქსირდა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
არ შეიძინოთ ხორცი მსგავს ადგილებში: საქართველოში ტრიქინელოზი დაფიქსირდა
#post_seo_title

არ შეიძინოთ ხორცი მსგავს ადგილებში: საქართველოში ტრიქინელოზი დაფიქსირდა

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
საქართველოში ტრიქინელოზის შემთხვევის დაფიქსირება მკაფიოდ გვახსენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია სურსათის უსაფრთხოება და ჩვენი ჯანმრთელობის დაცვა. სურსათის ეროვნული სააგენტოს მონაცემებით, 63 წლის პაციენტს, რომელსაც ტრიქინელოზი დაუდასტურდა, დაავადებამდე რამდენიმე დღით ადრე საკვებად მიღებული ჰქონდა ოზურგეთში ნაყიდი ღორის ხორცი და კუპატი, რომლის წარმომავლობა უცნობი იყო.
რა არის ტრიქინელოზი და როგორ შეიძლება მისი თავიდან აცილება?
ტრიქინელოზი მიკროსკოპული პარაზიტით, ტრიქინელათი გამოწვეული დაავადებაა, რომელიც ადამიანს გადაეცემა უმი ან არასაკმარისად თერმულად დამუშავებული ღორის ან გარეული ცხოველის ხორცით. ამ დაავადებას მრავალი სიმპტომი ახასიათებს, მათ შორის:
• თავის ტკივილი, ცხელება და შემცივნება.
• სახსრებისა და კუნთების ტკივილი.
• სახის შეშუპება და კანის ქავილი.
ამავე დროს, მძიმე შემთხვევებში შეიძლება გამოვლინდეს კოორდინაციის დარღვევა, გულისა და სუნთქვის პრობლემები.
„ტრიქინელოზი საკმაოდ საშიში დაავადებაა, რომლის თავიდან აცილება შესაძლებელია მხოლოდ პასუხისმგებლიანი ქცევით. თითოეულ ჩვენგანს შეუძლია ჯანმრთელობის დაცვა, თუ:
1. შევიძენთ ხორცს მხოლოდ სერტიფიცირებული და შემოწმებული ადგილებიდან.
2. მოვერიდებით არაორგანიზებული ვაჭრობის ადგილებში ხორცის ყიდვას.
3. ხორცის მომზადების დროს ყურადღებას მივაქცევთ მის სრულად თერმულ დამუშავებას.“
რატომ არის ეს პრობლემა მნიშვნელოვანი?
მსგავსი შემთხვევები ხშირად ხდება სურსათის არაორგანიზებული ვაჭრობის გამო, სადაც ხორცის წარმომავლობა გაურკვეველია. საქართველოში სურსათის უსაფრთხოების სტანდარტების გაუმჯობესება აუცილებელია, რადგან:
• არასაკმარისად შემოწმებული სურსათი ჯანმრთელობისთვის საფრთხის შემცველია.
• მსგავსი დაავადებები გავლენას ახდენს არა მხოლოდ პაციენტებზე, არამედ მთელ საზოგადოებაზე.
გლობალური სტატისტიკის მიხედვით, ტრიქინელოზი უმეტესად ფიქსირდება ისეთ ქვეყნებში, სადაც სურსათის უსაფრთხოების კონტროლი არასაკმარისია. WHO-ის მონაცემებით, ყოველწლიურად ასობით შემთხვევა ფიქსირდება მსოფლიოში, თუმცა დაავადება თითქმის მთლიანად თავიდან აიცილება რეგულაციების დაცვით.
როგორ დავიცვათ ჩვენი თავი და ოჯახი?
საქართველოს სურსათის ეროვნული სააგენტო მოქალაქეებს მოუწოდებს:
1. არ შეიძინოთ ხორცი არაორგანიზებულ ადგილებში, სადაც მისი წარმომავლობა გაურკვეველია.
2. მხოლოდ სერტიფიცირებულ სასაკლაოებზე დაკლული ხორცის შეძენა მოახდინოთ.
3. ხორცის მომზადების დროს დარწმუნდით, რომ იგი სრულად დამუშავებულია.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის მოწოდება:
„ჩვენი ჯანმრთელობა ჩვენივე ხელშია. სურსათის უსაფრთხოების დაცვა არ უნდა იყოს მხოლოდ რეგულატორების მოვალეობა – თითოეულმა მოქალაქემ უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა და გააკეთოს სწორი არჩევანი. სურსათის უსაფრთხოების შესახებ განათლება და პასუხისმგებლიანი ქცევა მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, რათა მსგავსმა შემთხვევებმა აღარასოდეს მოიცვას ჩვენი საზოგადოება.“
დასკვნა
სურსათის უსაფრთხოების დაცვა არა მხოლოდ სახელმწიფოს, არამედ თითოეული მოქალაქის პასუხისმგებლობაა. ხორცის სწორი არჩევანი და მისი მომზადების სტანდარტების დაცვა დაგვიცავს ჩვენ და ჩვენს ოჯახებს ჯანმრთელობის სერიოზული საფრთხეებისგან.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის ბიოგრაფია:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
References
1. WHO. Trichinellosis: Global surveillance report. Available from: https://www.who.int/trichinellosis. Accessed January 28, 2025.
2. CDC. Trichinellosis Prevention Guidelines. Available from: https://www.cdc.gov/trichinellosis/prevention. Accessed January 28, 2025.
3. Georgian Ministry of Health. National food safety updates. Available from: https://moh.gov.ge. Accessed January 27, 2025.

მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ახალი მიკროსკოპული ორგანიზმები ადამიანის ნაწლავებში: რას ნიშნავს ეს ჩვენი ჯანმრთელობისთვის?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ახალი მიკროსკოპული ორგანიზმები ადამიანის ნაწლავებში
#post_seo_title

მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ახალი მიკროსკოპული ორგანიზმები ადამიანის ნაწლავებში: რას ნიშნავს ეს ჩვენი ჯანმრთელობისთვის?

პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ახალი, ადრე უცნობი მიკროსკოპული ორგანიზმები ადამიანის ნაწლავებში, რომლებსაც “ობელისკები” უწოდეს. ეს აღმოჩენა შეიძლება შეცვალოს ჩვენი წარმოდგენა მიკრობიომის მნიშვნელობაზე და მის გავლენაზე ჯანმრთელობაზე.
რა არის ობელისკები და რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
ობელისკები არის გენეტიკური მასალის რგოლებით შემდგარი მიკროორგანიზმები, რომლებსაც უნარი აქვთ შექმნან უნიკალური ცილები, ე.წ. “ობლინები”. ისინი ნაწლავებში ბინადრობენ და მათი როლი ორგანიზმში ჯერ კიდევ შესასწავლია. მეცნიერები უკვე ცდილობენ გაარკვიონ, არიან თუ არა ეს ორგანიზმები პარაზიტები, რომლებიც აზიანებენ სასარგებლო ბაქტერიებს, თუ მათ შესაძლოა დადებითი გავლენა ჰქონდეთ ჩვენს ჯანმრთელობაზე.
როგორ შეიძლება ობელისკებმა იმოქმედონ ჯანმრთელობაზე?
ნაწლავის მიკრობიომი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საჭმლის მონელებაში, იმუნური სისტემის გაძლიერებაში და ზოგადი ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში. თუ ობელისკები მავნე ორგანიზმებად იქცევიან, მათ შეიძლება გავლენა ჰქონდეთ საჭმლის მონელებაზე, იმუნურ ფუნქციაზე და ქრონიკულ დაავადებებზე, როგორიცაა დიაბეტი და ნაწლავთა ანთებითი სინდრომები.
მეორეს მხრივ, თუ ისინი სიმბიოზში არიან ორგანიზმთან და ხელს უწყობენ ნაწლავური ფლორის ბალანსს, შეიძლება სასარგებლო აღმოჩნდნენ საჭმლის მონელების და იმუნური სისტემის გაძლიერებისთვის.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის მოსაზრებები
1. კვლევის მნიშვნელობა – “ეს აღმოჩენა კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ადამიანის მიკრობიომი უფრო კომპლექსურია, ვიდრე აქამდე გვეგონა. ჩვენ ჯერ კიდევ ბევრი რამ გვაქვს გასაგები ნაწლავის ფლორაზე და მის გავლენაზე ჯანმრთელობაზე.”
2. რისკები და შესაძლებლობები – “თუ ობელისკები პარაზიტული ორგანიზმებია, შესაძლოა გავლენა იქონიონ იმ ბაქტერიებზე, რომლებიც აუცილებელია საჭმლის მონელებისთვის. მაგრამ თუ ისინი სასარგებლო მიკროორგანიზმები არიან, მათი სწორი გამოყენება შესაძლოა ახალი თერაპიული მეთოდების განვითარებას შეუწყოს ხელი.”
3. მოქმედებისკენ მოწოდება – “აუცილებელია მეტი კვლევა, რათა გავიგოთ, როგორ შეგვიძლია ვმართოთ ჩვენი ნაწლავის მიკრობიომი ისე, რომ შევინარჩუნოთ ჯანმრთელობა და ავიცილოთ თავიდან პოტენციური რისკები.”
დასკვნა
ნაწლავის მიკრობიომი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ზოგად ჯანმრთელობაში, და ამ ახალი მიკროორგანიზმების აღმოჩენა ახალი შესაძლებლობების კარს ხსნის. მეცნიერებს ჯერ კიდევ ბევრი აქვთ გასაკეთებელი, რომ უკეთ გავიგოთ ობელისკების გავლენა ადამიანის ჯანმრთელობაზე.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება საერთაშორისო ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
1. Zheludev IN, Sidik SM, McLean EL, et al. Viroid-like colonists of human microbiomes. Nature. 2024; This study introduces “obelisks,” a novel class of viroid-like RNA elements found in human gut and oral microbiomes. The researchers detail the structure, prevalence, and potential implications of these entities.
2. Sidik SM. ‘Wildly weird’ RNA bits discovered infesting the microbes in our guts. Nature. 2024 Jan 29; This article discusses the discovery of obelisks, highlighting their unique characteristics and the challenges they present to current biological classifications.
3. Pennisi E. ‘It’s insane’: New viruslike entities found in human gut microbes. Science. 2024 Jan 26; This piece reports on the identification of obelisks, emphasizing their unusual nature and the potential need to redefine aspects of microbiology.

შაქარი არის შხამი – რატომ უნდა შეწყვიტოთ შაქრიანი სასმელების მიღება ახლავე?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
შაქარი არის შხამი – რატომ უნდა შეწყვიტოთ შაქრიანი სასმელების მიღება ახლავე?
#post_seo_title

შაქარი არის შხამი – რატომ უნდა შეწყვიტოთ შაქრიანი სასმელების მიღება ახლავე?

პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
შესავალი:
რა საფრთხეს წარმოადგენს შაქარი?
შაქარი არ არის უბრალოდ დამატკბობელი – ის არის „ნიღბიანი მკვლელი,“ რომელიც ყოველდღიურად აზიანებს ჩვენს ჯანმრთელობას. მსოფლიოში არაერთი კვლევა აჩვენებს, რომ შაქრის გადაჭარბებული მოხმარება პირდაპირ კავშირშია ისეთი დაავადებების ზრდასთან, როგორებიცაა შაქრიანი დიაბეტი, სიმსუქნე, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები და კიბო (1).
მაგრამ პრობლემა მხოლოდ ტკბილეულში არ არის! შაქრის ყველაზე დიდი წყაროები შაქრიანი სასმელებია – გაზიანი სასმელები, ენერგეტიკული სასმელები და თუნდაც „ჯანსაღად“ წოდებული წვენები, რომლებიც სავსეა დამატებული შაქრით.
საქართველოში მოზარდებისა და ზრდასრულების დიდი ნაწილი ყოველდღიურად მოიხმარს შაქრიან სასმელებს. ეს კი სერიოზულ საფრთხეს უქმნის მოსახლეობის ჯანმრთელობას (2).
რა ზიანს გვაყენებს შაქრის გადაჭარბებული მოხმარება?
1. გულის დაავადებების რისკი
კვლევები აჩვენებს, რომ ყოველდღიურად ერთ ქილა გაზიანი სასმელის მიღება 30%-ით ზრდის გულის დაავადებების რისკს (3).
2. დიაბეტი და ინსულინის რეზისტენტობა
შაქრის გადაჭარბებული მოხმარება იწვევს ინსულინის რეზისტენტობას, რაც პირდაპირ კავშირშია მე-2 ტიპის დიაბეტის განვითარებასთან (4).
3. სიმსუქნე და ჭარბი წონა
საქართველო ერთ-ერთ პირველ ადგილზეა აღმოსავლეთ ევროპაში ბავშვთა ჭარბი წონის მაჩვენებლით (5). ბავშვები, რომლებიც რეგულარულად მოიხმარენ შაქრიან სასმელებს, 60%-ით უფრო ხშირად ხდებიან ჭარბწონიანები.
4. კიბოს განვითარების რისკი
2019 წელს გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ შაქრიანი სასმელების რეგულარული მოხმარება მნიშვნელოვნად ზრდის კუჭქვეშა ჯირკვლის, მკერდის და ნაწლავის კიბოს რისკს (6).
5. ნერვული სისტემის დარღვევები და დამოკიდებულება
შაქარს შეუძლია ზუსტად ისეთივე დამოკიდებულება გამოიწვიოს, როგორც ნარკოტიკულ ნივთიერებებს, რაც განსაკუთრებით სარისკოა ბავშვებისთვის (7).
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რეკომენდაციები
შეწყვიტეთ შაქრიანი სასმელების მოხმარება – შეცვალეთ ისინი წყლით, უშაქრო ჩაის ან ნატურალური ლიმონათით.
შეამოწმეთ პროდუქტების შემადგენლობა – ხშირად „ჯანსაღი“ წოდებული სასმელები შეიცავს უზარმაზარ რაოდენობით შაქარს.
აცილეთ ბავშვებს შაქრის საფრთხე – ბავშვებმა მინიმუმ 45 წუთი უნდა იარონ ყოველდღიურად, რადგან ეს წყლის დალევის ტოლფასია და ორგანიზმს შაქრის ჭარბი რაოდენობისგან გაწმენდაში ეხმარება.
დააკვირდით კალორიებს – ერთ ქილა გაზიან სასმელში 10 ჩაის კოვზამდე შაქარი შეიძლება იყოს, რაც გაცილებით მეტია ორგანიზმის დღიური საჭიროებისთვის.
გაიაზრეთ, რომ შაქარი მხოლოდ წონის პრობლემა არ არის – ის ანგრევს სისხლძარღვებს, აზიანებს ღვიძლს და ხელს უწყობს ქრონიკული დაავადებების განვითარებას.
გლობალური და ქართული მონაცემები
მსოფლიოში ყოველი მეათე ადამიანი შაქრიანი დიაბეტით იტანჯება (საქართველოში მოზრდილი მოსახლეობის 20%-ზე მეტს ჭარბი წონა ან სიმსუქნე აქვს, რაც პირდაპირ კავშირშია შაქრის მოხმარებასთან (9).
ბავშვებში შაქრიანი სასმელების მოხმარება 5 წლის განმავლობაში 30%-ით გაიზარდა, რაც დიაბეტისა და კბილების დაზიანების მაჩვენებლებს ზრდის (10).
დასკვნა: დროა, ვიმოქმედოთ!
შაქარი არის საყოველთაო მკვლელი – ის თანდათან ანგრევს ორგანიზმს და უმწვავეს დაავადებებს იწვევს. დროა, საქართველომ გადადგას ნაბიჯები ამ პრობლემის წინააღმდეგ!
თქვენ შეგიძლიათ შეცვალოთ თქვენი და თქვენი შვილების მომავალი! შეწყვიტეთ შაქრიანი სასმელების მოხმარება, გაავრცელეთ ეს ინფორმაცია და გახდით ჯანმრთელობის დამცველები თქვენს ოჯახსა და საზოგადოებაში.
შაქარი არის შხამი – ნუ მისცემთ მას უფლებას, გაგანადგუროთ!
წყაროები:
15/01/2021 შაქარი არის შხამი!
(1) WHO. Global report on diabetes. Available from: https://www.who.int/global-health-diabetes-report. Accessed January 29, 2025.
(2) National Center for Disease Control Georgia. Obesity and sugar consumption trends. Available from: https://www.ncdc.ge/reports. Accessed January 29, 2025.
(3) Harvard T.H. Chan School of Public Health. Sugar-sweetened beverages and heart disease risk. Available from: https://www.hsph.harvard.edu. Accessed January 29, 2025.
(4) CDC. Diabetes and insulin resistance. Available from: https://www.cdc.gov/diabetes. Accessed January 29, 2025.
(5) UNICEF Georgia. Child obesity statistics. Available from: https://www.unicef.org/georgia. Accessed January 29, 2025.
(6) JAMA Oncology. Sugar consumption and cancer risk study. Available from: https://jamanetwork.com. Accessed January 29, 2025.
(7) University of California. Sugar addiction research. Available from: https://www.ucsf.edu. Accessed January 29, 2025.)
 WHO. Diabetes global burden. Available from: https://www.who.int. Accessed January 29, 2025.
(9) Georgian Ministry of Health. National health survey. Available from: https://www.moh.gov.ge. Accessed January 29, 2025.
(10) European Journal of Public Health. Sugar-sweetened beverages in children. Available from: https://academic.oup.com/eurpub. Accessed January 29, 2025.
📢 გაუზიარეთ ეს ინფორმაცია!
15/01/2021
დაქარი არის შხამი

მარიხუანა და მეხსიერება: მეცნიერება გვაფრთხილებს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მარიხუანა და მეხსიერება: მეცნიერება გვაფრთხილებს
#post_seo_title

მარიხუანა და მეხსიერება: მეცნიერება გვაფრთხილებს

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ მარიხუანას რეგულარული მოხმარება უარყოფითად აისახება მეხსიერებაზე, რაც აზიანებს ადამიანის უნარს, დაიმახსოვროს მნიშვნელოვანი ინფორმაცია. ეს კი ყოველდღიურ ცხოვრებაში, მათ შორის სწავლის, მუშაობისა და უსაფრთხოების კუთხით, სერიოზულ საფრთხეს ქმნის.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
მეხსიერება ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრების ძირითადი ნაწილი და წარმატების საწინდარია. ახალი კვლევის (1) მიხედვით, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე ფართომასშტაბიანია ამ თემაზე, მარიხუანას რეგულარული მოხმარება დროთა განმავლობაში მნიშვნელოვნად ამცირებს ადამიანის შესაძლებლობას, შეინარჩუნოს და გაიხსენოს მნიშვნელოვანი ინფორმაცია. ეს განსაკუთრებით პრობლემატურია საქართველოს რეალობაში, სადაც საზოგადოებაში ნარკოტიკული ნივთიერებების მოხმარებაზე ხშირად არასწორი წარმოდგენები არსებობს.
გლობალურად, 2023 წლის მონაცემებით, მარიხუანას რეგულარულად მოიხმარს 200 მილიონზე მეტი ადამიანი (2). ევროპაში 15-დან 34 წლამდე მოსახლეობის 27%-მა მაინც ერთხელ სცადა მარიხუანა (3), ხოლო საქართველოში ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მისი მოხმარება ახალგაზრდებში საგრძნობლად გაიზარდა (4).
ამ ფონზე, მნიშვნელოვანია, რომ ქართველმა საზოგადოებამ გააცნობიეროს ის რისკები, რომლებიც მარიხუანას რეგულარულ მოხმარებას ახლავს.
როგორ მოქმედებს მარიხუანა მეხსიერებაზე?
მარიხუანას ძირითადი აქტიური ნივთიერება – ტეტრაჰიდროკანაბინოლი (THC) პირდაპირ მოქმედებს ტვინის იმ უბნებზე, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან მეხსიერებასა და სწავლის პროცესზე. კვლევების (5) მიხედვით, THC აუარესებს მოკლევადიან მეხსიერებას, რაც ნიშნავს, რომ მომხმარებლებს უჭირთ ახალი ინფორმაციის დამახსოვრება.
გრძელვადიან პერსპექტივაში, რეგულარული მოხმარება შეიძლება უკავშირდებოდეს ისეთი დაავადებების განვითარების რისკს, როგორიცაა კოგნიტური დეფიციტი და ნაადრევი დემენცია (6).
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“მარიხუანას ხშირი მოხმარება გავლენას ახდენს ადამიანის ყოველდღიურ ფუნქციონირებაზე. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის, სადაც ახალგაზრდების განათლება და პროფესიული განვითარება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ქვეყნის პროგრესისთვის. თუ გვინდა, რომ ჩვენი მომავალი თაობა იყოს კონკურენტუნარიანი და ძლიერი, აუცილებელია, რომ მათ ჰქონდეთ სწორი ინფორმაცია ამ რისკების შესახებ.”
საქართველოს მდგომარეობა და აუცილებელი ნაბიჯები
საქართველოში მარიხუანას ლეგალიზაციისა და მისი მოხმარების დისკუსიები აქტიურად მიმდინარეობს, თუმცა, საზოგადოებაში ჯერ კიდევ არ არის გავრცელებული საკმარისი ინფორმაცია მისი გრძელვადიანი ზემოქმედების შესახებ. ბოლო წლებში ჩატარებულმა კვლევებმა (7) აჩვენა, რომ მარიხუანას რეგულარული მომხმარებლები უფრო მეტად აწყდებიან აკადემიურ, პროფესიულ და პირად პრობლემებს.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე მოუწოდებს:
“ჩვენ გვჭირდება საზოგადოებრივი განათლების გაუმჯობესება! მარიხუანასთან დაკავშირებული ინფორმაცია უნდა იყოს ადვილად ხელმისაწვდომი, განსაკუთრებით ახალგაზრდებისთვის. სკოლებში, უნივერსიტეტებში, სამუშაო ადგილებზე – ყველგან უნდა ვიმსჯელოთ ამ საკითხზე და შევუქმნათ საზოგადოებას საფუძვლიანი ცოდნა იმის შესახებ, თუ რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს მარიხუანას რეგულარულ მოხმარებას.”
რა უნდა გავაკეთოთ?
თუ ჩვენ გვსურს, რომ მომავალ თაობას ჰქონდეს მეტი წარმატების შანსი, აუცილებელია შემდეგი ნაბიჯები:
სკოლებსა და უნივერსიტეტებში ინფორმირებულობის გაზრდა – აუცილებელია, რომ ახალგაზრდებმა იცოდნენ მარიხუანას მოხმარების რეალური შედეგები.
ჯანმრთელობის სპეციალისტების განათლება – ექიმებმა, ფსიქოლოგებმა და პედაგოგებმა უნდა მიიღონ დამატებითი ცოდნა და ხელი შეუწყონ პრევენციას.
საზოგადოებრივი კამპანიები – აუცილებელია, რომ მასმედიამ და ჯანდაცვის ორგანიზაციებმა აქტიურად გაავრცელონ სანდო ინფორმაცია.
ოჯახებში განათლების ხელშეწყობა – მშობლებმა უნდა იცოდნენ, როგორ ესაუბრონ შვილებს ნარკოტიკების შესაძლო ზიანზე.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე განმარტავს:
“პრევენცია ყოველთვის უკეთესია, ვიდრე მკურნალობა. საქართველო უნდა გახდეს ქვეყანა, სადაც ახალგაზრდებს ექნებათ სუფთა გონება, ძლიერი მეხსიერება და წარმატების მეტი შანსი.”
დასკვნა
მარიხუანას რეგულარული მოხმარება მეხსიერებაზე უარყოფით გავლენას ახდენს, რაც შეიძლება მნიშვნელოვან პრობლემებს შეუქმნას ადამიანებს როგორც პირად, ისე პროფესიულ ცხოვრებაში. კვლევები ცხადყოფს, რომ რაც უფრო ხშირად მოიხმარს ადამიანი მარიხუანას, მით მეტად მცირდება მისი კოგნიტური შესაძლებლობები. ამიტომ, საქართველოში აუცილებელია საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება და პრევენციული ნაბიჯების გადადგმა, რათა მომავალი თაობა უფრო ძლიერი და წარმატებული იყოს.
წყაროები
1. Journal of the American Medical Association (JAMA). Long-term cannabis use and memory impairment. https://jamanetwork.com/cannabis-memory. Accessed January 29, 2025.
2. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). World Drug Report 2023. https://www.unodc.org/world-drug-report-2023. Accessed January 29, 2025.
3. European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA). Cannabis use trends in Europe. https://www.emcdda.europa.eu/cannabis-trends. Accessed January 29, 2025.
4. Georgian Ministry of Health. Drug use survey report 2024. https://www.moh.gov.ge/drug-use-report. Accessed January 29, 2025.
5. World Health Organization (WHO). The effects of cannabis on cognition. https://www.who.int/cannabis-cognition. Accessed January 29, 2025.
6. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Marijuana and cognitive impairment. https://www.nida.nih.gov/marijuana-cognition. Accessed January 29, 2025.
7. Georgian Public Health Institute. Youth drug use trends in Georgia. https://www.phig.ge/youth-drug-use. Accessed January 29, 2025.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
One of the largest such studies to date has found that more frequent use of marijuana over time reduces the ability to remember key information necessary to be safe and successful. https://cnn.it/4jzCtmw
შეიძლება იყოს text გამოსახულება
1...449450451...1,087გვერდი 450 of 1,087

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights