ICD-11: BD10 | SNOMED CT: 29857009 | სპეციალობა: კარდიოლოგი, პულმონოლოგი
განმარტება
მკერდის ტკივილი (Chest Pain) – ნებისმიერი ტკივილი, წვა, სიმძიმე ან დისკომფორტია გულმკერდის არეში. ეს სიმპტომი ყოველთვის სასწრაფო ყურადღებას მოითხოვს, სანამ სიცოცხლისათვის საშიში მიზეზი გამოირიცხება. გულის ინფარქტი მხოლოდ ერთი შესაძლო მიზეზია – სხვა მნიშვნელოვანი მიზეზებია: ფილტვის ემბოლია, აორტის დისექცია, პნევმოთორაქსი.
გავრცელება
მკერდის ტკივილი სასწრაფო ვიზიტების 5-8 პროცენტის მიზეზია. ACS (მწვავე კორონარული სინდრომი) 45 წელს ზემოთ ადამიანებში ყველაზე ხშირი გადაუდებელი კარდიოლოგიური მდგომარეობაა. საქართველოში გულ-სისხლძარღვთა დაავადება სიკვდილიანობის პირველი მიზეზია (NCDC).
მიზეზები
მიოკარდიუმის ინფარქტი (გულის შეტევა) – ყველაზე სახიფათო. ზეწოლის, წვის, სიმძიმის შეგრძნება გულმკერდის შუაში. ირადიაცია მარცხენა მხარში, ყბაში, ზურგში. გულისრევა, ოფლიანობა. 112 – დაუყოვნებლივ.
სტენოკარდია – ფიზიკური დატვირთვისას გულმკერდის ტკივილი, მოსვენებისას ქრება. კარდიოლოგის კონსულტაცია სავალდებულოა.
ფილტვის ემბოლია – მოულოდნელი სუნთქვის გაძნელება და გულმკერდის ტკივილი. ტაქიკარდია. ვენის ღრმა თრომბოზის ისტორია – რისკ ფაქტორი.
GERD – კუჭ-საყლაპავის რეფლუქსი – წვის შეგრძნება გულმკერდის ქვედა ნაწილში. ჭამის შემდეგ, ჰორიზონტალურ მდგომარეობაში მძიმდება. ანტაციდი ეხმარება.
პლევრიტი – ჩხვლეტა სუნთქვისას. მწვავე პნევმონიის ან ვირუსული ინფექციის გართულება.
პანიკური შეტევა – ყოველი ასაკობრივი ჯგუფი. ტაქიკარდია, ოფლიანობა, სუნთქვის გაძნელება, ტკივილი. მხოლოდ ორგანული პათოლოგიის გამორიცხვის შემდეგ.
გამაფრთხილებელი ნიშნები
- ნებისმიერი მოულოდნელი, ძლიერი მკერდის ტკივილი – 112 დაუყოვნებლივ
- მკერდის ტკივილი და მარცხენა მხარი ან ყბა ან ზურგი – ინფარქტი – 112
- მკერდის ტკივილი და სუნთქვის გაძნელება ერთდროულად – 112
- მკერდის ტკივილი და სახის გაუსადარება ან სისუსტე – ინსულტი – 112
- გულმკერდის ტკივილი ახალი, 40 წელს ზემოთ – ყოველ შემთხვევაში ექიმი
ხშირად დასმული კითხვები
კ: გულმკერდის ტკივილი – ეს ყოველთვის გულია?
პ: არა. გულმკერდის ტკივილის მხოლოდ 15-25 პროცენტი კარდიალური მიზეზისაა. ხშირი არაკარდიალური მიზეზები: GERD, პანიკური შეტევა, კუნთ-სახსარი (კოსტოქონდრიტი), ფილტვი. მაგრამ სიცოცხლისათვის საშიში მიზეზი ყოველთვის გამოსარიცხია.
კ: წვა გულმკერდში – ეს ყოველთვის GERD-ია?
პ: გულმკერდში წვა GERD-ის ტიპიური სიმპტომია, მაგრამ სტენოკარდია ასევე შეიძლება წვის შეგრძნებით გამოვლინდეს. 40 წელს ზემოთ, ფიზიკური დატვირთვისას – კარდიოლოგი.
კ: ასპირინი მივიღო გულმკერდის ტკივილის დროს?
პ: ინფარქტის ეჭვის დროს 300 მგ ასპირინი (არ გადაყლაპოს – დაღეჭოს) – მიიღეთ 112-ის დარეკვასთან ერთად. ასპირინი ვერ მიიღება ალერგიის ან კუჭის სისხლდენის ისტორიისას.
კ: პანიკური შეტევა მკერდის ტკივილს იწვევს?
პ: დიახ. პანიკური შეტევისას ადრენალინის გამოთავისუფლება ტაქიკარდიას, ოფლიანობას, სუნთქვის გაძნელებას და გულმკერდის ტკივილს იწვევს. ეს ადამიანს ხშირად ინფარქტად ეჩვენება. მხოლოდ ორგანული პათოლოგიის გამორიცხვის შემდეგ პანიკური შეტევის დიაგნოზი ისმება.
კ: ახალგაზრდა, სპორტსმენი – გულმკერდის ტკივილი. ეს სახიფათოა?
პ: ახალგაზრდა სპორტსმენებში გულმკერდის ტკივილი სასწრაფოდ უნდა შეფასდეს. ჰიპერტროფული კარდიომიოპათია (HCM) ახალგაზრდა სპორტსმენებში მოულოდნელი სიკვდილის ყველაზე ხშირი მიზეზია. ეკოკარდიოგრაფია – სავალდებულო.
კ: გულმკერდის ტკივილი ახალგაზრდაში – ეს ყოველთვის სახიფათოა?
პ: ახალგაზრდაში გულმკერდის ტკივილი ყველაზე ხშირად კოსტოქონდრიტი, პანიკური შეტევა ან GERD. მაგრამ ჰიპერტროფიული კარდიომიოპათია, WPW, Marfan-ის სინდრომი – ახალგაზრდა სპორტსმენებში მოულოდნელი სიკვდილის მიზეზი. ეკგ + ეკოკარდიოგრაფია – ყოველ ახალ გულმკერდის ტკივილში.
წყაროები
- Thygesen K, et al. Fourth Universal Definition of Myocardial Infarction. JACC. 2018;72(18):2231-2264.
- Diehl JL, et al. Chest pain in adults. Am Fam Physician. 2020;101(10):599-608.
- ESC. 2020 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes. Eur Heart J. 2021.
- NICE. Chest pain of recent onset: assessment and diagnosis. CG95. London: NICE, 2016.
- National Center for Disease Control and Public Health of Georgia (NCDC). Tbilisi, 2023.
ეს გვერდი საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა. ის არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას – მიმართეთ ექიმს.
