ICD-11: 5B80 | SNOMED CT: 89362005 | სპეციალობა: ენდოკრინოლოგი, ონკოლოგი, გასტროენტეროლოგი
განმარტება
წონის არაგანზრახული კლება (Unintentional Weight Loss) – 6-12 თვეში სხეულის წონის 5 პროცენტის ან მეტის დაკარგვა ყოველგვარი განზრახი ძალისხმევის გარეშე. ეს სიმპტომი სერიოზული ორგანული პათოლოგიის – ავთვისებიანი სიმსივნე, ენდოკრინული დარღვევა, ქრონიკული ინფექცია – ნიშანი შეიძლება იყოს.
გავრცელება
არაგანზრახული წონის კლება 40 წელს ზემოთ ადამიანებში 16-36 პროცენტ შემთხვევაში ორგანული მიზეზით არის. ავთვისებიანი სიმსივნე – ყველაზე შემაშფოთებელი მიზეზი. ადრეული გამოვლენა – პროგნოზის გაუმჯობესება.
მიზეზები
ავთვისებიანი სიმსივნე – პანკრეასი, ფილტვი, კუჭ-ნაწლავი, ლიმფომა. წონის კლება + სისუსტე + ღამის ოფლიანობა. CT, PET-CT, სისხლის ონკოლოგიური მარკერები.
ჰიპერთირეოზი – ფარისებური ჯირკვლის ჰიპერფუნქცია. მეტაბოლიზმი ჩქარდება. ტაქიკარდია, ოფლიანობა, გამაძლიერებელი ძგერა. TSH.
შაქრიანი დიაბეტი ტიპი 1 – ინსულინის ნაკლებობა. ხშირი შარდვა, წყურვილი, წონის კლება. სისხლის გლუკოზა.
ქრონიკული ინფექცია – ტუბერკულოზი, HIV, ჰეპატიტი. ღამის ოფლიანობა, ცხელება. სრული ინფექციური სკრინინგი.
ანთებითი ნაწლავის დაავადება – კრონი ან წყლულოვანი კოლიტი. დიარეა, სისხლი. კოლონოსკოპია.
ფსიქიკური დარღვევები – დეპრესია, ანექსია ნერვოზა. ფსიქიატრი.
გამაფრთხილებელი ნიშნები
- წონის კლება 5 პროცენტი 6 თვეში ყოველ ასაკობრივ ჯგუფში – სავალდებულო გამოკვლევა
- წონის კლება + ღამის ოფლიანობა + ცხელება – ტუბერკულოზი, ლიმფომა – ექიმი
- წონის კლება + სისხლი განავალში – კუჭ-ნაწლავის ონკოლოგია გამოსარიცხია
- წონის კლება + კანის სიყვითლე – პანკრეასი გამოსარიცხია
- წონის კლება + ხველა სისხლით – ფილტვის კიბო ან ტუბერკულოზი – სასწრაფო
ხშირად დასმული კითხვები
კ: რამდენი წონის კლება ‘ნორმალურია’?
პ: 6 თვეში 5 პროცენტი ან 3 თვეში 3 კილო – ყოველ ასაკობრივ ჯგუფში გამოკვლევა. 10 კილო ან 10 პროცენტი – სასწრაფო შეფასება.
კ: 40 წელს ზემოთ, წონა იკლება – ონკოლოგი?
პ: 40 წელს ზემოთ + არაგანზრახული წონის კლება – CBC, CRP, ფარისებური ჯირკვლის ჰორმონები, შარდი, გულმკერდის რენტგენი, ორგანული სკრინინგი. ონკოლოგი – ყველა ანალიზი ნორმის შემდეგ, თუ მიზეზი ვერ დადგინდა.
კ: ჰიპერთირეოზი – ეხმარება წონას?
პ: ჰიპერთირეოზი მეტაბოლიზმს ზრდის, კუნთს ანადგურებს. ეს სახიფათო წონის კლებაა. Thyrotoxicosis – TSH 0.01-ზე დაბლა – კარდიალური ართმია – სახიფათოა.
კ: ახალგაზრდა, წონა იკლება – ეს ყოველთვის სახიფათოა?
პ: ახალგაზრდა ასაკში ჰიპერთირეოზი, ტიპი 1 დიაბეტი, ანთებითი ნაწლავი ყველაზე ხშირი. ლაბორატორიული სკრინინგი ვალდებულია.
კ: ანექსია ნერვოზა – ეს ნებაყოფლობითი სიმარჩხეა?
პ: ანექსია ნერვოზა სერიოზული ფსიქიატრიული დაავადებაა ყველაზე მაღალი სიკვდილიანობით ფსიქიკურ პათოლოგიებს შორის. ნებაყოფლობით ვერ შეჩერდება. სპეციალიზებული ფსიქიატრიული დახმარება – სავალდებულო.
კ: ქიმიოთერაპიისას წონის კლება – ნორმაა?
პ: კახექსია (Cachexia) – ქიმიოთერაპიის ძლიერი გვერდითი ეფექტი. კუნთის, ცხიმის, სხეულის მასის კლება. კვების ექიმი (Nutritionist) და ONS (Oral Nutritional Supplements) – სავალდებულო. ყოველ ქიმ. კურსამდე სხეულის შემადგენლობა შეფასება.
წყაროები
- Bosch X, et al. Unintentional weight loss. Clin Med. 2012;12(3):249-256.
- NICE. Suspected cancer: recognition and referral. NG12. London: NICE, 2023.
- WHO. Global tuberculosis report 2023. Geneva: WHO, 2023.
- Longo DL, Fauci AS. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 21st ed. 2022.
- National Center for Disease Control and Public Health of Georgia (NCDC). Tbilisi, 2023.
ეს გვერდი საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა – მიმართეთ ექიმს.
