ICD-11: MB23 | SNOMED CT: 267036007 | სპეციალობა: კარდიოლოგი, პულმონოლოგი
განმარტება
ქოშინი (Shortness of Breath at Rest / Exertional Dyspnea) – მოსვენებულ მდგომარეობაში ან ჩვეულ ფიზიკურ აქტივობაზე სუნთქვის გაძნელებაა. განსხვავდება ძლიერი ვარჯიშისგან გამოწვეული ფიზიოლოგიური ქოშინისაგან. მოსვენებულ მდგომარეობაში ქოშინი – სასწრაფო სიმპტომია.
გავრცელება
ქოშინი სასწრაფო ვიზიტების მე-2 ყველაზე ხშირი მიზეზია კარდიოლოგიაში. COPD-ი სიკვდილიანობის მე-3 მიზეზია მსოფლიოში. გულის უკმარისობა 65 წელს ზემოთ ჰოსპიტალიზაციის ყველაზე ხშირი მიზეზია (ESC, 2021).
მიზეზები
COPD – ქრონიკული ობსტრუქციული ფილტვის დაავადება – მოწევა 90 პროცენტ შემთხვევაში. პროგრესული ქოშინი. სპირომეტრია – სავალდებულო დიაგნოზისთვის.
გულის უკმარისობა – პარკუჭის ფუნქციის დარღვევა. ჰორიზონტალურ მდგომარეობაში სუნთქვის გაძნელება – ტიპიური. ჩხვილები მუხლებამდე, ასციტი. BNP, ეკოკარდიოგრაფია.
ასთმა – ეპიზოდური. გამომწვევები: ალერგენი, ფიზიკური დატვირთვა, ცივი ჰაერი. სვისინგი – ტიპიური. სპირომეტრია, ბრონქოდილატაციის ტესტი.
ანემია – ჰემოგლობინი 10 გ/დლ-ზე დაბლა – ქოშინი ფიზიკური დატვირთვისას. CBC – პირველი ანალიზი.
ფილტვის ჰიპერტენზია – ბოჭკოვანი ქსოვილის ჩაანაცვლება ფილტვის კაპილარებში. პროგრესული, უმკურნალოდ სახიფათო. ეკოკარდიოგრაფია – სკრინინგი.
ობესური ჰიპოვენტილაცია – სიმსუქნე BMI 35-ზე ზემოთ. ობსტრუქციული ძილის აპნოე. ქოშინი ძილის შემდეგ დილით.
გამაფრთხილებელი ნიშნები
- ქოშინი მოსვენებულ მდგომარეობაში – 112
- ქოშინი და ჟანგბადის სატურაცია 92 პროცენტზე დაბლა – 112
- ქოშინი და ლურჯი ტუჩები ან ფრჩხილები – 112
- ქოშინი და გულმკერდის ტკივილი ერთდროულად – 112
- ახლადგაჩენილი ქოშინი ყოველ ასაკობრივ ჯგუფში – ექიმი
ხშირად დასმული კითხვები
კ: ქოშინი ფიზიკური დატვირთვისას – ნორმაა?
პ: კიბეზე ასვლა ან სწრაფი ფეხით სიარული ქოშინს იწვევს ფიზიკურად ნაკლებად ვარჯიშებულ ადამიანებში – ეს ნორმაა. ჩვეული ძალისხმევა ქოშინს იწვევს – ეს ფარული კარდიო-პულმონარული პათოლოგიის ნიშანი შეიძლება იყოს.
კ: ძილის შემდეგ დილით ქოშინი – ეს ნორმაა?
პ: დილით გაღვიძებისას ქოშინი COPD-ის, ძილის აპნოეს ან გულის უკმარისობის ნიშანი შეიძლება იყოს. ხვრინვა ან სუნთქვის გაჩერება ძილში – ძილის აპნოე. სომნოლოგი ან პულმონოლოგი.
კ: ჟანგბადის სათვალე – სახლში ვინახო?
პ: COPD-ის ან გულის უკმარისობის პაციენტებისთვის პულსოქსიმეტრი (სატურაციის მაჩვენებელი) სახლში ძალიან სასარგებლოა. 92 პროცენტზე დაბლა – ექიმი. 88 პროცენტზე დაბლა – 112.
კ: სუნთქვის გამამარტივებელი ვარჯიშები ეხმარება?
პ: დიახ. Pursed-lip breathing (ბაგეებდახრილი სუნთქვა) COPD-ში ეფექტიანია. სუნთქვის გამამარტივებელი ვარჯიშები ასთმასა და ქრონიკულ ქოშინში კლინიკურად დამტკიცებულია. ფიზიოთერაპევტის ხელმძღვანელობა.
კ: ინჰალატორი სწორად ვიყენებ?
პ: ინჰალატორის არასწორი გამოყენება – ასთმასა და COPD-ის მკურნალობის ჩავარდნის ყველაზე ხშირი მიზეზი. ექიმი ან ფარმაცევტი – ტექნიკა სავალდებულოდ უნდა შემოწმდეს ყოველ ვიზიტზე.
კ: ქოშინი ვარჯიშისას – ვწყვეტ სპორტს?
პ: სპორტი მხოლოდ გამოკვლევის შემდეგ შეჩერება. ფიზ. ვარჯიში COPD, გულის უკმარისობის, ასთმის მართვის ქვაკუთხედია. ექიმი ვარჯიშის ინტენსივობის შეზღუდვას გადაწყვეტს. კარდიო-პულმ. ვარჯიშის ტესტი (VO2 max) – ობიექტური შეფასება.
წყაროები
- GOLD. Global Strategy for COPD. Updated 2024.
- Ponikowski P, et al. 2016 ESC Guidelines for heart failure. Eur Heart J. 2016;37(27):2129-2200.
- GINA. Global Strategy for Asthma. Updated 2024.
- ATS/ERS. Statement on exercise testing in respiratory diseases. Am J Respir Crit Care Med. 2003.
- National Center for Disease Control and Public Health of Georgia (NCDC). Tbilisi, 2023.
ეს გვერდი საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა. ის არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას – მიმართეთ ექიმს.
