პერიკარდიტი – გულის პარკუჭის ანთებითი პროცესი. ხშირად ის წარმოჩინდება არა როგორც დამოუკიდებელი დაავადება, არამედ როგორც სხვა დაავადებების თანმხლები პროცესი.
მიზეზები
· სხვადასხვა სახის ინფექციები;
· ალერგია;
· კარდიოლოგიური დაავადებები;
· ზოგადსისტემური დაავადებები;
· გულის ტრავმები;
· ონკოდაავადებები.
სიმპტომები
დაავადებას ახასიათებს:
· გულმკერდში ყრუ, ხანგრძლივი ტკივილი, რომელიც ძლიერდება სუნთქვის დროს.
· გულის ტკივილი და ძლიერი ხუთვა, სახის შეშუპება და ვენების გაგანიერება.
დიაგნოსტიკა
შემთხვევების 5%-ში პერიკარდიტი იწვევს სიკვდილიანობას. ამიტომ, ამ დაავადების დროს დიდი მნიშნველობა აქვს დროულ დიაგნოსტიკას და სათანადო მკურნალობის დაწყებას. ექიმის მიერ პაციენტის გასინჯვასთან ერთად ტარდება სისხლის ანალიზი, ელექტროკარდიოგრაფია, ფილტვების რენტგენი, გულის მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფია, პერიკარდის პუნქცია.
მკურნალობა
პერიკარდიტის მკურნალობისას სასურველია წოლითი რეჟიმი. მკურნალობის კურსში ასევე შედის ანტიბიოტიკები აბების ან ინექციის ფორმით. თუ კონსერვატიული მეთოდები არ ჭრის აკეთებენ პუნქციას.
საშიშროება
· გულის ტამპონადა;
· სიკვდილი.
რისკის ჯგუფი
· ნივთიერებათა ცვლის, ინფექციური დაავადებების, სისტემური დაავადებების, ონკოლოგიური დაავადებების ქრონიკული ფორომების მქონე პირები.
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია
· კარდიოლოგის და რევმატოლოგის სისტემური კონტროლი;
· ქრონიკული ინფექციების დროული მკურნალობა;
· დასვენებისა და დატვირთვის ადეკვატური რეჟიმი.
პერიკარდიტი
პერიოლარული დერმატიტი
პერიოლარული დერმატიტი – კანის დაავადება, რომელიც პირის არეში ჩნდება დახეთქილი კანის გაჩენით, იშვიათად ქუთუთოებისა და თვალების არეში.
ხშირად დაავადებას მოიხსენიებენ როგორც პერორალურ დერმატიტს, რაც არის შეცდომა როგორც სამედიცინო დასახელების მხრივ, ასევე ლინგვისტიკური კუთხითაც.
მიზეზები
დაავადების გამომწვევი მიზეზებია:
· უხარისხო კოსმეტიკური საშუალებები (მათ მიმართ ჰიპერმგრძნობელობა);
· კორტიკოსტეროიდული საცხების გამოყენება;
· ფტორის შემცველი კბილის პასტები;
· კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დისფუნქცია;
· ქრონიკური ინფექციური დაავადებები;
· მზის დასხივება;
· ჰორმონალური დისბალანსი.
სიმპტომები
დაავადების სიმპტომები საკმაოდ შესამჩნევია და მათი არევა სხვა რამეში შეუძლებელია:
· ლოკალიზაცია სახეზე: პირთან (ხშირად) ან თვალებთან, ქუთუთოებთნ (იშვიათად) ტუჩების საზღვრებზე ზოლების სახით;
· გამონაყარი სიწითლის ფონზე გამოიყურება როგორც პაპულები (ერითემები). შემდეგ ამ ელემენტებისგან წარმოიქმნება წითელი დახეთქილი ზედაპირის გამონაყარი;
· გამონაყარი განლაგებულია სიმეტრიულად;
· ზოგჯერ იგრძნობა წვა, მსუბუქად ქავილი, კანის დაჭიმვა.
დიაგნოსტიკა
დაავადების ნიშნების გამოვლენისას საჭიროა დერმატოლოგის ან ალერგოლოგის კონსულტაცია. დიაგნოსტიკა ხდება ვიზუალური დათვალიერებით.
მკურნალობა
მკურნალობას ნიშნავს ექიმი, რაც გულისხმობს:
· პაციენტის მიერ კოსმეტიკური საშუალებების გამოყენებას;
· კორტიკოსტეროიდების შემცველი საცხების გამორიცხვას;
· ცხარე, მლაშე, მჟავე საკვებს, ალკოჰოლსა და ყავაზე უარის თქმას;
· მედიკამენტების სისტემატური მიღებას, ზოგჯერ ინიშნება ანტიბიოტიკებიც;
· ნიკოტინის მჟავას მიღებას, ასევე В6 ჯგუფის ვიტამინებს, რიბოფლავინს, ასკორუტინს;
· გამოიყენება ფიზიოთერაპია: კრიომასაჟი; დაზიანებული ადგილების ელექტროლიზი;
· რეკომენდირებულია კანის დატენიანება და მზის სხივებისგან დაცვა;
· ზოგჯერ შეიძლება საჭირო იყოს დისპანსერის პირობებში დაკვირვება.
საშიშროება
დაავადება სიცოცხლისთვის სერიოზულ საფრთხეს არ წარმოადგენს, მაგრამ მასთან დაკავშირებული კოსმეტიკური დეფექტი იწვევს დისკომფორტს.
რისკის ჯგუფი
18-45 წლის ქალები, ზოგჯერ ბავშვებიც. ხშირად ავადდებიან განვითარებული ქვეყნების მაცხოვრებლები.
პროფილაქტიკა
· საჭიროა კოსმეტიკური და სამკურნალო საშუალებების შერჩევისას ყურადღება და აკურატულობა;
· მლაშე და ცხარე სკვებისგან თავის შეკავება;
· ცხელ შენობებში ყოფნისგან თავის შეკავება;
· ფოტოდამცავი საცხების გამოყენება.
პერიტონიტი
პერიტონიტი – დაავადება, რომელსაც ახასიათებს მუცლის ღრუს სეროზული საფარის ლოკალური ან დიფუზიური ანთებითი პროცესი.
მიზეზები
დაავადების გამომწვევი მიზეზებია:
· შინაგანი ორგანოების დეფექტი, დესტრუქცია;
· ბაქტერიული ინფექცია;
· კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებები;
· მუცლის ღრუს ორგანოების პოსტოპერაციული გართულებები.
სიმპტომები
დაავადებას ახასიათებს:
· მუცლის ძლიერი ტკივილი;
· შეკრულობა;
· მუცლის კუნთების დაჭიმულობა;
· მუცლის შებერილობა;
· გულის რევა, ღებინება;
· საერთო სისუსტე;
· თავბრუსხვევა;
· სხეულის მაღალი ტემპერატურა;
· კანის სიფერმკრთალე;
· ტაქიკარდია.
დიაგნოსტიკა
პერიტონიტის დიაგნოსტიკას ატარებს ექიმი-ქირურგი და ნიშნავს შემდეგ პროცედურებს:
· მუცლის ღრუს ორგანოების ულტრა-ბგერით გამოკვლევას;
· სისხლის საერთო ანალიზს;
· მუცლის ღრუს რენტგენოგრაფიას;
· რექტალურ, ვაგინალურ გამოკვლევას;
· მუცლის ღრუს პუნქციას;
· დიაგნოსტიკურ ლაპარასკოპიას.
მკურნალობა
ქირურგიული მკურნალობა მოიცავს:
· ლაპაროტომიას;
· პერიტონიტის წყაროს მოკვეთას;
· მუცლის ღრუს პოსტოპერაციულ სანაციას;
· თხელი ნაწლავის დეკომპრესიის უზრუნველყოფას.
კონსერვატიული მკურნალობა მოიცავს:
· ანტიბაქტერიულ პრეპარატებს;
· იმუნომაკორექტირებელ პრეპარატებს;
· ანტიქოლინესტრაზულ პრეპარატებს;
· ანტიქოლინერგიულ საშუალებებს;
· კალიუმის შემცველ პრეპარატებს;
· ფიზიოთერაპიულ პროცედურებს.
საშიშროება
თუ არ მოხდება დაავადების დროული და სათანადო მკურნალობა, შესაძლოა განვითარდეს ორგანიზმის ჩიქრით მოწამვლა და დადგეს ლიტალური შედეგი.
რისკის ჯგუფი
· ღვიძლის დაავადებების მქონე პირები;
· თირკმლის უკმარისობის მქონე პირები;
· კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებების მქონე პირები.
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია:
· ექიმ-გასტროენტეროლოგთან ყოველწლიური ვიზიტი;
· მუცლის ღრუს ორგანოების ტრავმებისგან თავის დაცვა.
პიგმენტური ლაქები
პიგმენტური ლაქები – კანზე ძირითადად ჩნდება კანის დაბერებისას, როცა კანს აღარ შეუძლია ულტრაიისფერი სხივების ზემოქმედების შემდეგ აღდგენა.
მიზეზები
პიგმენტური ლაქების გაჩენის ძირითადი მიზეზებია:
· კანის დაბერება;
· ადამიანის ორგანიზმში ჰორმონალური ცვლილებები;
· უხარისხო კოსმეტიკის გამოყენება;
· ფეხმძიმობა;
· მედიკამენტების მიღება;
· კონტრაცეპტივების მიღება;
· ორგამიზმის მიერ ტოქსინების გამოყოფის შესაძლებლობის დაკარგვა;
· გენეტიკური მიდრეკილება.
სიმპტომები
· კანზე ღია-ყავისფერი ლაქების გაჩენა;
· ლაქებს ოვალური ფორმა აქვთ;
· მზის ზემოქმედების ადგილებში ლაქების გაჩენა;
· ეპიდერმისის სიმშრალე;
· ღრმა ნაოჭები;
· კანის საფარის გაუხეშება.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკისთვის აუცილებელია:
· დერმატოლოგის მიერ პაციენტის დათვალიერება;
· იმ ორგანოების გამოკვლევა, რომელთა პრობლემებსაც შეეძლოთ კანის პიგმენტაციის ცვლილების გამოწვევა.
მკურნალობა
აუცილებელი მკურნალობა მოიცავს:
· კოსმეტიკურ მკურნალობას;
· მედიკამენტოზურ თერაპიას;
· ულტრაიისფერი სხივებისგან დაცვას;
· პიგმენტური ლაქების ლაზერული მეთოდით მოცილებას.
საშიშროება
დროული და ოპტიმალური მკურნალობის შემთხვევაში პიგმენტური ლაქების მოცილება შესაძლებელია სრულად. რიგ შემთხვევებში ლაქები მკურნალობას არ საჭიროებენ და მათი დაფარვა ხდება კოსმეტიკის გამოყენებით.
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია:
· კანზე პირდაპირი მზის სხივების მოხვედრისგან თავის დაცვა;
· დამცავი კოსმეტიკის გამოყენება;
· თანმდევი დაავადებების მკურნალობა;
· ცხოვრების ჯანსაღი წესი;
· სწორი კვება;
· კანის რეგულარული და სწორი მოვლა;
· სტრესისგან თავის დაცვა.
პიელონეფრიტი
პიელონეფრიტი – თირკმელების ყველაზე გავრცელებული დაავადება.
გამოყოფენ დაავადების სამ ფორმას:
· მწვავე;
· ქრონიკული;
· ქრონიკული გართულებებით.
მიზეზები
დაავადების გამომწვევი მიზეზებია:
· შინაგანი ინფექცია;
· გარეგანი ინფექცია.
ინფექცია თირკმელში ხვდება შემდეგი გზით:
· ჰემატოგენური;
· ურინოგენური.
დაავადების განვითარებას ხელს უწყობს:
· იმუნური სისტემის დასუსტება;
· თირკმლიდან შარდის გამოყოფის დარღვევა;
· თირკმელში სისხლის მიმოქცევის დარღვევა.
სიმპტომები
დაავადებას ახასიათებს:
· მაღალი ტემპერატურა;
· ძლიერი კანკალი;
· თავის ტკივილი;
· სახსრების მტვრევა;
· წელის არეში ტკივილი.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკისთვის ექიმი-ნეფროლოგი ნიშნავს:
· სისხლის საერთო ანალიზს;
· შარდის ანალიზს;
· შარდში მიკროორგანიზმების გამოკვლევას;
· თირკმელების ულტრა-ბგერით გამოკვლევას.
მკურნალობა
აუცილებელი მკურნალობა მოიცავს:
· ანტიბაქტერიულ პრეპარატებს;
· ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატებს;
· თირკმელებში სისხლის მიმოქცევის გასაუმჯობესებელ პრეპარატებს;
· თირკმელების ვარჯიშს;
· ფიზიოპროცედურებს;
· პოლივიტამინებს;
· ფიტოთერაპიას.
დიეტა
მკურნალობისას საჭიროა რაციონიდან შემდეგი პროდუქტების ამოღება:
· ცხარე საკვები;
· სანელებლები.
საშიშროება
დაავადების მკურნალობის არარსებობამ შეიძლება გამოიწვიოს შემდეგი სახის გართულებები:
· სისხლის დაავადება;
· ჩირქოვანი დაავადებები;
· თირკმლის უკმარისობა.
რისკის ჯგუფი
· 7 წლამდე ასაკის ბავშვები;
· 18-30 წლის ქალები;
· ხანდაზმული მამაკაცები.
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია
· ბევრი სითხის მიღება;
· გაციებისგან თავის დაცვა;
· იმუნიტეტის გაძლიერება;
· 3-4 თვეში ერთხელ ექიმ-ნეფროლოგთან ვიზიტი.
პიკის დაავადება
პიკის დაავადება (შუბლ-საფეთქლისმიერი დემენცია) – ცენტრალური ნერვული სისტემის იშვიათი დაავადება.
მიზეზები
დაავადება წარმოიშობა თავის ტვინის ქერქის ნივთიერების ატროფიის შედეგად, რასაც მივყავართ ტვინის ზომაში შემცირებამდე. თხელდება თავის ტვინის ქერქი, რამდენადაც კვდებიან ნეირონები. პროცესი იწვევს ნაცრისფერ და თეთრ ნივთიერებებს შორის საზღვრის წაშლას და ტვინის პარკუჭების გაზრდას. დაავადების დროს ზიანდება თავის ტვინის შუბლ-საფეთქლისმიერი ქერქის ნაწილები.
ზუსტი მიზეზები ბოლომდე დაუდგენელია.
ექიმები ვარაუდობენ, რომ ნიმან პიკის დაავადების მიზეზებია:
· გენეტიკური მიდრეკილება;
· თავის ტრავმები;
· ორგანიზმის ხანგრძლივი ინტოქსიკაცია;
· ტაუ-პროტეინის (თავის ტვინის განსაკუთრებული ცილა) მიმოცვლის დარღვევა თავის ტვინში.
პიკის დაავადების სიმპტომები
დაავადებისთვის დამახასიათებელია შემდეგი სახის სიმპტომები:
· ქცევის დარღვევა (ბილწსიტყვაობა, იმპულსურობა, უტაქტობა, პირადი ჰიგიენის დაუცველობა, უაზროდ ჭამისკენ მიდრეკილება, გარშემომყოფების ქცევის მიბაძვა, სექსისადმი ინტერესის გაზრდა);
· ემოციონალური დარღვევები (გაზრდილი აგრესიულობა, გაღიზიანებულობა);
· მეტყველების დარღვევები (ერთმარცვლიანი ფრაზები, ნელი საუბარი, ძუნწსიტყვაობა, საგნების დასახელების გართულება);
· სიარულის დარღვევა (სიმყარის არქონა, ბარბაცი, ხშირი დაცემა);
· შარდის შეუკავებლობა.
თუ თქვენ აღმოაჩენთ მსგავს სიმპტომებს, აუცილებლად გაიარეთ კონსულტაცია ექიმთან. სჯობს ზედემტად ფრთხილი იყოთ, ვიდრე მძიმედ დაავადებული.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკას ატარებს ექიმი-ნევროლოგი და ექიმი-ფსიქოთერაპევტი. თითოეული მათგანი ატარებს პაციენტის საერთო დათვალიერებას, რათა გამოავლინოს სოციალური ქცევის დარღვევები და არაადექვატურობა, რის შემდეგაც ინიშნება:
· თავის ტვინის მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფია;
· თავის ტვინის კომპიუტერული ტომოგრაფია;
· ელექტროენციფალოგრაფია.
პიკის დაავადების მკურნალობა
სამწუხაროდ, დაავადების პროგრესული სიმპტომების შემაფერხებელი მკურნალობის მეთოდები არ არსებობს.
ორგანიზმის გასაძლიერებლად ინიშნება:
· ჩანაცვლებითი თერაპია (ინჰიბიტორები აცეტილოქოლინესტერაზები, მონოამინოოქსიდაზას (მაო) ინჰიბიტორები, ანტიდეპრესანტები);
· ნეიროპროტექტორები;
· ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები;
· არსებული ფსიქიკური დარღვევების ფარმაკოლოგიური კორექცია (ანტიდეპრესანტები, აგრესიის დამწევი პრეპარატები)
· ფსიქოთერაპია.
საშიშროება
რამდენადაც დაავადებისგან სრული განკურნება შეუძლებელია, 5-10 წლის შემდეგ ხდება პიროვნების ფსიქიკური რღვევა: მარაზმი, კახექსია.
რისკის ჯგუფი
რისკის ჯგუფს წარმოადგენენ:
· 50 წელს ზემოთ ადამიანები (განსაკუთრებით ქალბატონები);
· თავის ტვინის ტრავმების მქონე ადამიანები;
· ქიმიურ წარმოებაში მომუშავეები.
პროფილაქტიკა
სამწუხაროდ, აღნიშნული პათოლოგიური მდგომარეობის პირველადი პროფილაქტიკისთვის განკუთვნილი სპეციალური მეთოდები არ არსებობს.
დისოციაციური იდენტურობის აშლილობა
პიროვნული გაორება (დისოციაციური იდენტურობის აშლილობა) – ფსიქიკური დაავდება, რომელსაც ახასიათებს ადამიანში მეორე პიროვნების გაჩენა. ფსიქიატრიაში გამოიყოფა სხვადასხვაგვარი ფორმის დისოციაციური აშლილობა, რომელთა დროს პაციენტში ხდება პირვონებაში ერთდროულად რამოდენიმე პიროვნების გაჩენა. ზოგჯერ ფიქსირდება შემთხვევები, როცა ადამიანში 100-ზე მეტი პიროვნება ჩნდება.
მიზეზები
დაავადება ჩნდება დისოციაციის წარმოქმნისას — ფსიქოლოგიური დაცვის მექანიზმის, რომლის დროს პაციენტი იწყებს მომხდარი მოვლენების ისე აღქმას, თითქოს ეს სხვა ადამიანის თავს ხდება.
დაავადების მიზეზებია:
· რთული ფსიქოლოგიური ტრავმები;
· გადატანილი ფიზიკური ძალადობა;
· ბავშვობაში გადატანილი ემოციური მომენტები;
· ხანგრძლივი უძილობა.
სიმპტომები
დაავადებისთვის დამახასიათებელია შემდეგი სახის სიმპტომები:
· პაციენტში ორი ან მეტი პიროვნების დაფიქსირება;
· ყოველი გაჩენილი გაორება პერიოდულად ახდენს ადამიანზე კონტროლს;
· ხანგრძლივი მეხსიერების დარღვევა;
· დროში ჩავარდნები;
· ხასიათის მკვეთრი ცვლილებები;
· პანიკური შეტევები;
· დერეალიზაციის შეგრძნება;
· ძილის დარღვევა;
· საშიში აშლილობა;
· საკვებზე უარის თქმა;
· ჰალუცინაციის გაჩენა.
დიაგნოსტიკა
დაავადების მკურნალობის დასადგენად ექიმი-ფსიქოთერაპევტი ატარებს შემდეგი სახის გამოკვლევებს:
· ელექტროენცეფალოგრამას;
· თავის ტვინის კომპიუტერულ ტომოგრაფიას;
· თავის ტივინის მაგნიტო-რეზონანსულ ტომოგრაფიას.
დაავადება უნდა გაიმიჯნოს შიზოფრენიისგან, გონებრივი ჩამორჩენილობისგან, პიროვნული აშლილობისაგან, დემენციისგან.
მკურნალობა
დაავადების სამკურნალოდ ინიშნება:
· ანტიდეპრესანტები;
· ტრანკვილიზატორები;
· ნეიროლეპტიკები;
· ფსიქოთერაპევტული მკურნალობა;
· ჰიპნოზი.
მკურნალობას დიდი დრო სჭირდება, ზოგ შემთხვევაში მთელი ცხოვრების მანძილზე.
საშიშროება
თუ არ მოხდება დროული მკურნალობა, შესაძლოა შემდეგი სახის გართულებების წარმოშობა:
· ამნეზია;
· დეპრესია;
· დეპერსონალიზაცია.
შესაძლოა სუიციდის ჩადენის მცდელობა.
რისკის ჯგუფი
რისკის ჯგუფში შედიან:
· ქალები;
· ადამიანები, ვისაც ბავშვობაში გადატანილი აქვთ ფსიქოლოგიური შოკი;
· ალკოჰოლისა და ნარკოტიკების მომხმარებლები.
პროფილაქტიკა
დაავადების პროფილაქტიკისთვის რეკომენდირებულია:
· ფსიქოთერაპევტის კონსულტაცია;
· სტრესული სიტუაციებისთვის თავის არიდება;
· პირველივე ნიშნების გამოვლენისთანავე ექიმთან მისვლა.
პლევრიტი
პლევრიტი — პლევრას ფურცლების ანთება, რომელსაც თან ახლავს მის ზედაპირზე ფიბრინული ნადების წარმოქმნა ან ღრუში ექსუდაცია.
მშრალი პრელვრიტის სიმპტომები:
· კანკალი;
· სისუსტე;
· ძილის დარღვევა;
· აუსკულტაციის დროს ხმაური;
· ზედაპირული სუნთქვა;
· ხველებისას ძლიერი ტკივილი;
· მჩხვლეტავი ტკივილი გულმკერდის არეში;
· სუნთქვის დროს გულმკერდის ასიმეტრიული მოძრაობა.
დიაფრაგმის მშრალი პლევრიტის სიმპტომები:
· სლოკინი;
· მეტეორიზმი;
· ნეკნებქვეშ ტკივილი;
· მუცლის პრესის ჰიპერტონუსი;
· გულმკერდის არეში სიმძიმის შეგრძნება.
ეკსუდატიური პლევრიტის სიმპტომები:
· ციანოზი;
· სისუსტე;
· ქოშინი;
· ოფლიანობა;
· მშრალი ხველა,
· სიმძიმე ზურგის არეში;
· მადის დაკარგვა;
· ნეკნებქვეშ ყრუ ტკივილი;
· სუნთქვისას ხმაური;
· სხეულის ფებრიალური ტემპერატურა;
· სუნთქვის დროს გულმკერდის ასიმეტრიული მოძრაობა.
· დისფაგია;
· ხმის ჩახლეჩვა;
· ყელისა და სახის შეშუპება.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკას ატარებს ექიმი-პულმონოლოგი, რისთვისაც ნიშნავს:
· პლევრალური პუნქცია;
· გულმკერდის რენტგენი;
· პლევრის ბიოპსია და ტორაკოსკოპია;
· ეკსუდატის ბაქტერიოლოგიური და ციტოლოგიური გამოკვლევა.
მკურნალობა
აუცილებელი მკურნალობა მოიცავს:
· ანალგეტიკები;
· იმუნომოდულატორები;
· ფიზიოთერაპიის კურსი;
· შარდმდენი პრეპარატები;
· გლუკოკორტიკოსტეროიდები,
· გულ-სისხლძარღვთა საშუალებები;
· არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები.
რისკის ჯგუფი
· ფილტვების დაავადებების მქონე ადამიანები;
· შაქრიანი დიაბეტით დაავადებულები;
· აივ-ინფიცირებულები;
· გადანერგილი შინაგანი ორგანოების მქონე ადამიანები.
პროფილაქტიკა
პლევრიტის საუკეთესო პროფილაქტიკაა იმუნიტეტის გაძლიერება, ტუპერკულოზის, მწვავე პნევმონიის, რევმატიზმის დროული მკურნალობა, ასვე მოწევაზე უარის თქმა.
პნევმონია
პნევმონია –წარმოადგენს ფილტვების ინფექციურ-ანთების დაავადებას. დაავადებას თან ახლავს ძლიერი სველი ხველა, ტკივილი გულმკერდის არეში.
დიაგნოსტიკა
პნევმონიაზე ეჭვის გაჩენისას ტარდება სხვადასხვა ტესტები, რომლებიც მისი გამომწვევი მიზეზების დადგენის საშუალებას იძლევა.
· ექიმთან ვიზიტისას პაციენტს ეკითხებიან დაავადების ყველა გამოვლინების შესახებ;
· ამის შემდეგ ექიმი ატარებს გულმკერდის დათვალიერებას, უსმენს ფილტვებს, რადგან დაავადების დროს დაზიანებული მხარე საგრძნობლად განსხვავდება მუშაობის პროცესით ჯანმრთელი მხარისგან;
· შემდეგ ექიმი ატარებს პერკუსიას;
· შემდეგი ეტაპი მოიცავს ლაბორატორიულ გამოკვლევებს, რისთვისაც საჭიროა სისხლის საერთო ანალიზი, რომელიც გამოავლენს ლეიკოციტების საერთო რაოდენობას. ასევე აუცილებელია შარდის ანალიზი, რაც საჭიროა თირკმელებში ინფექციური პროცესის გამოსარიცხად.
· რენტგენოგრაფია;
· ბრონქოსკოპია.
რისკის ჯგუფი
· სუსტი იმუნიტეტის მქონე ადამიანები;
· ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანები;
· ადამიანები, რომლებიც რეგულარულად იყენებენ ჰორმონალურ პრეპარატებს;
· კლინიკური დეპრესიის და მუდმივი სტრესის მქონე პირები;
· ფეხმძიმე ან ახალნამშობიარები ქალები;
· ოტოლარინგოლოგიური დაავადებების ან გრიპ მოხდილი ადამიანები;
· ალკო ან ნარკოდამოკიდებულები.
პროფილატიკა
რეკომენდირებულია:
· 60 წელს ზემოთ ადამიანებისთვის და მათთვის, ვინც ზემოთ ჩამოთვლილ რისკ-ჯგუფშია პნევმონიის ვაქცინაცია.
· ბავშვებში ვაქცინაცია ტარდება მაშინაც კი, თუ ისინი რისკ-ჯგუფს მიეკუთვნებიან.
· საჭიროა ხელების რეგულარულად და მინიმუმ 20-30 წამი დაბანა საპნით. ეს ბაქტერიების განადგურების საშუალებას იძლევა.
· ასევე კარგია გრიპის ვაქცინაცია, რადგან პნევმონია წარმოადგენს გრიპის შემდგომ გართულებას.
· საჭიროა ორგანიზმის გაკაჟება მუდმივი ტონუსით, სწორი კვებით და სათანადო დასვენებით.
პნევმოტორაქსი
პნევმოტორაქსი – მდგომარეობა, რომელსაც ახასიათებს პლევრალურ ნაწილში გაზის დაგროვება.
ფორმის მიხედვით გამოყოფენ:
· დახურულ პნევმოტორაქსს;
· ღია პნევმოტორაქსს;
· სარქველის პნევმოტორაქსს.
მიზეზები
პნევმოტორაქსის გამომწვევი მიზეზებია:
· გულმკერდის ტრავმები;
· სამკურნალო ან დიაგნოსტიკური მანიპულაციების გართულება;
· პნევმოტორაქსის ხელოვნურად გამოწვევა ფილტვების ტუპერკულოზის სამკურნალოდ;
· ფილტვების დაავადებების გართულებები.
სიმპტომები
დაავადებას ახასიათებს შემდეგი სახის სიმპტომები:
· გულმკერდის არეში მწვავე ტკივილი;
· ქოშინი;
· გახშირებული სუნთქვა;
· მშრალი ხველა;
· გახშირებული გულისცემა;
· პანიკური შიშის გრძნობა;
· კანის საფარის სიფერმკრთალე.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტკას ატარებს ექიმი პულმონოლოგი. მკურნალობის დასადგენად ინიშნება:
· გულმკერდის ორგანოების რენტგენი;
· გულმკერდის ორგანოების კომპიუტერული ტომოგრაფია;
· სისხლში გაზის შემცველობის გამოკვლევა.
რიგ შემთხვევებში შესაძლოა საჭირო გახდეს ელექტროკარდიოგრაფია.
მკურნალობა
აუცილებელი მკურნალობა მოიცავს:
· ქირურგიულ სტაციონარში ჰოსპიტალიზაციას;
· პლევრალური ნაწილის პუნქციას;
· პლევრალური ნაწილის დრენირებას;
· პლევროდეზს;
· ფილტვების, ბრონქების, გულმკერდის დაზიანებების აღმოფხვრას;
· ჟანგბადის თერაპიას;
· გასაუმტკივარებელ პრეპარატებს.
საშიშროება
აუცილებელი მკურნალობის არარსებობის შემთხვევაში შესაძლოა შემდეგი სახის გართულებები:
· ექსუდატიური პლევრიტი;
· ჰემოპნევმოტორაქსი;
· პლევრის ემპიემა;
· რიგიდული ფილტვი;
· სუნთქვის მწვავე უკმარისობა.
სპონტანური მიმდინარეობის პნევმოტორაქსი მიდრეკილია რეციდივებისკენ.
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია:
· ფილტვების დაავადებების დროული მკურნალობა;
· გულმკერდის ტრავმების აღმოფხვრა;
· განმეორებითი პნევმოტორაქსის პროფილაქტიკა.
