12 დეკემბერი საყოველთაო ჯანდაცვის მოცვის (Universal Health Coverage) დღეა.


„არ ინერვიულოთ, მშობლებო, 2 წლიდან 6 წლამდე ჩვენი პატარები ვირუსებთან ურთიერთობის და მათ მიერ გამოწვეული ინფექციების აქტიურ ფაზაში არიან, უნდა გაიცნონ და მერე შექმნილი იმუნური მეხსიერების წყალობით მარტივად გაუმკლავდნენ, ეს არის ბუნებრივი მოვლენა…
თქვენი წუხილიც მესმის, მაგრამ ისევე, როგორც სტიქიას ვერ ვაჩერებთ, ამ პროცესების ხელოვნურად შეჩერებაც წარმოუდგენელია!
ერთი მხრივ, ბოროტები არიან ეს პათოგენები, მაგრამ, მეორე მხრივ, ზრუნავენ იმუნიტეტის მდგრადობაზე, ცოტა ნამეტანი კი მოსდით, მაგრამ მაინც!
მთავარია არ დაისტრესოთ, რაც უფრო მედგრად შეხვდებით და დაუცაცხანებთ, მით უფრო მარტივად დატოვებენ ორგანიზმს! სტრესული გარემოს და ცუდი გუნება-განწყობის მოყვარულები არიან მიკროორგანიზმები, ხალასი და ბედნიერი ადამიანების აუტანლობა სჭირთ!
დაიცავით ჰიგიენური ეტიკეტი, კარგად იკვებეთ, წყალი სვით ბევრი, ძილი მოიწესრიგეთ, ფიზიკურ აქტივობას არ მოერიდოთ, შეძლებისდაგვარად იხალისეთ და შეუქმენით პოზიტიური სამყარო პაწუკებს. მიყვარს ბავშვები და ვეთაყვანები ყველას, ვისაც მათზე ზრუნვა ძალუძთ“, – წერს პედიატრი ინგა მამუჩიშვილი სოციალურ ქსელში.
საკითხი ეხება მოქმედი კანონით განსაზღვრული თარიღის გადავადებას.
როგორც ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ ზაზა ლომინაძემ აღნიშნა, კანონპროექტი „ადამიანის სისხლისა და მისი კომპონენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის 41-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ვადის – 2024 წლის 1 დეკემბერი – შეცვლას ითვალისწინებს.
კერძოდ, პროექტის თანახმად, „ადამიანის სისხლისა და მისი კომპონენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე მოქმედი სისხლის დაწესებულებები (სისხლის გადასხმის დაწესებულება/სისხლის ბანკი), ვალდებული იქნებიან, ნაცვლად 2024 წლის 1 დეკემბრისა, 2025 წლის 1 სექტემბრამდე დარეგისტრირდნენ ამავე კანონით გათვალისწინებული არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით. აღნიშნული მიდგომის პარალელურად, ცვლილებები ასევე შეეხება თანმდევი ღონისძიებების პროპორციულ გადავადებას.
მომხსენებლის განცხადებით, თარიღის გადავადება აუცილებელია იმისათვის, რომ სამედიცინო სექტორი უკეთ მოემზადოს კანონით განსაზღვრული მნიშვნელოვანი ცვლილებების განსახორციელებლად.
კანონპროექტის ინიციატორები არიან პარლამენტის წევრები: ზაზა ლომინაძე, ვლადიმერ კახაძე, ზაალ მიქელაძე, რიმა ბერაძე, დიმიტრი ხუნდაძე, ანტონ ობოლაშვილი და ირმა ზავრადაშვილი.
კანონპროექტს პარლამენტი გამარტივებული წესით იხილავს.

“აკრედიტაცია კანადა”:
ჩვენი პროგრამის მენეჯერი იულია შჩერბინა ბედნიერი იყო, რომ დაესწრო Politico Health Care Summit-ს ბრიუსელში და კვლავ დაკავშირება მოახდინა ჯანდაცვის ლიდერებთან ევროპის სხვადასხვა ქვეყნიდან.
მნიშვნელოვან თემებს შორის იყო EU Health Union-ის პრიორიტეტები, ევროკავშირის მზადყოფნა ჯანმრთელობის სასწრაფო მდგომარეობების მისაღებად და ეროვნული მთავრობების თანამშრომლობის მნიშვნელობა საერთო გამოწვევების გადაწყვეტის პროცესში.
როგორც გლობალური ორგანიზაცია, რომელიც მსოფლიოს მასშტაბით ადამიანებს აძლევს შესაძლებლობას და შთააგონებს უწყვეტად გააუმჯობესონ ჯანმრთელობის დაცვის ხარისხი, HSO და AC (აკრედიტაცია კანადა) ამაყობენ, რომ მონაწილეობდნენ კანადის ინსულტის მოვლის კონგრესში.
ჩვენი პროგრამის ხელმძღვანელს, ერინ მაჰეტის, პატივი ჰქონდა აღენიშნა ორგანიზაციები, რომლებმაც წარმატებით მოიპოვეს ინსულტის დისტინქციის ჯილდო, რაც გულისხმობს ინსულტის საუკეთესო პრაქტიკის რეკომენდაციების უმაღლესი სტანდარტების დაკმაყოფილებას, აქცენტით ინსულტის სპეციფიკურ პროტოკოლებზე, განათლებასა და ინოვაციებზე მწვავე და სტაციონარული რეაბილიტაციის სერვისებში.
გილოცავთ Centre hospitalier de l’Université de Montréal-ს, Mackenzie Health – Cortellucci Vaughan Hospital-ს, Lakeridge Health – Oshawa-ს, Trillium Health Partners – Mississauga Hospital-ს და მათ დაუღალავ გუნდებს! თქვენი მიღწევები შთააგონებს ყველას. უამრავი სიცოცხლე უკვე გაუმჯობესდა და კიდევ გაუმჯობესდება თქვენი დაუღალავი შრომისა და ერთგულების წყალობით.
გაიგეთ მეტი პროგრამის შესახებ და ის, რაც საჭიროა ინსულტის მოვლის საკითხში ლიდერად გამოსაჩენად: https://accreditation.ca/stroke-distinction/
#drpkhakadze
“აკრედიტაცია კანადაში” პაციენტზე ორიენტირებული მზრუნველობა ჩვენი ფილოსოფიისა და მიდგომის განუყოფელი ნაწილია. ჩვენ ვამაყობთ, რომ ვუჭერთ მხარს ჯანდაცვის ორგანიზაციებს ამ აუცილებელი კულტურის ჩამოყალიბებისა და შენარჩუნების პროცესში.
ცოტა ხნის წინ, წმინდა ჯუდეს საავადმყოფომ სენტ-ლუსიაში, ჯანმრთელობის, კეთილდღეობისა და ხანდაზმულთა საქმეთა სამინისტროსთან თანამშრომლობით, გადადგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ხარისხისა და პაციენტის უსაფრთხოების თვალსაზრისით ვალდებულების გასამყარებლად. მათ გაიარეს ჩვენი გუნდის მიერ ჩატარებული საფუძვლიანი სასწავლო პროგრამა, რომელიც მოიცავდა ძირითად მიმართულებებს, როგორიცაა ხარისხის გაზომვითი შეფასება, რისკების მართვა და, რა თქმა უნდა, პაციენტზე ორიენტირებული მზრუნველობა.
ეს ტრენინგი წმინდა ჯუდეს საავადმყოფოს ხარისხის გაუმჯობესების გზაზე მნიშვნელოვანი ეტაპია, რაც მათ საერთაშორისო აკრედიტაციის მიღებასა და სენტ-ლუციაში ჯანდაცვის მიწოდების ტრანსფორმაციაში დაეხმარება.
ყველასთვის ცნობილია, რომ მთქნარება ძალიან გადამდებია. საკმარისია, რომ თქვენ გვერდით მდგარმა ადამიანმა ან ცხოველმა (ძაღლმა თუ კატამ) დაამთქნაროს, და ფაქტობრივად, ვამეორებთ მათ ქცევას. ეს მოვლენა არა მხოლოდ ადამიანებში, არამედ ცხოველთა მრავალ სახეობაშია გავრცელებული და მეცნიერებისთვის, განსაკუთრებით ნევროლოგიის, ფსიქოლოგიისა და სოციალური ქცევების შემსწავლელი სპეციალისტებისთვის, ინტერესის საგანია.
მთქნარების ფენომენი და მისი გავლენა ცხოველებზე
ბევრი კვლევა ჩატარდა მთქნარების ფსიქოლოგიური და ნევროლოგიური ასპექტების შესასწავლად. გამოცემაში Animal Behavior გამოქვეყნებულ ახალ ნაშრომში, ევოლუციური ბიოლოგიის სპეციალისტმა, ენდრიუ გალაპმა, წარმოადგინა კვლევის შედეგები, სადაც მთქნარების ფენომენმა ახალი ახსნა მიიღო. მისი თქმით, მთქნარება შესაძლოა ცხოველთა ჯგუფებს დაეხმაროს ქცევის სინქრონიზაციაში და ერთგვარ კოლექტიურ მზადყოფნას იწვევს.
მთქნარების მექანიზმი და მისი ევოლუციური მნიშვნელობა
მთქნარება, ძირითადად, არეგულირებს სხეულის ტემპერატურას და ტვინის გაგრილების საშუალებას იძლევა. ეს ხერხემლიან ცხოველებში გავრცელებული თერმორეგულაციის ფორმაა, რომელიც, სავარაუდოდ, სხვადასხვა სახეობებში, როგორც მღრღნელებში, ასევე მაიმუნებსა და თევზებში, საერთო წინაპრისგანაა გადმოცემული.
მთქნარების გადამდებლობა და სახეობათაშორის კომუნიკაცია
ზოგადად, მთქნარება სხეულში სისხლის ტემპერატურის დარეგულირებისა და ტვინის გაგრილების საშუალებაა. თერმორეგულაცია კი ისაა, რასაც ხერხემლიანთა უმრავლესობაში ვხვდებით. მღრღნელებიდან მაიმუნებამდე თუ თევზებიდან ფლამინგოებამდე სახეობებში, ზემოხსენებული ქცევა, სავარაუდოდ, უძველესი საერთო წინაპრიდან გადმოვიდა.
რაც მთავარია, ის ისეთი გადამდებია, რომ სახეობათაშორის ბარიერებსაც ლახავს. გალაპის აზრით, მთქნარება სიგნალია, რომელიც მიანიშნებს, რომ ინდივიდი ერთი აქტივობიდან მეორეზე გადასასვლელად ემზადება (გაიღვიძა, იძინებს და ა.შ.). ამ დროს ჯგუფში იმავე მოძრაობის გამეორებით მზაობა იზრდება, მაგალითად იმისთვის, რომ პოტენციურად საშიშ სიტუაციაში უყურადღებოდ არ დარჩნენ.
ამას ექსპერიმენტიც ადასტურებს, რომელში მონაწილე ადამიანებსაც საფრთხესთან დაკავშირებული და სრულიად უსაფრთხო სურათები აჩვენეს — გველებისა და ბაყაყების — მანამდე კი მთქნარების ვიდეოები ანახეს. აღმოჩნდა, რომ ეს მათ ქვეწარმავალთა სწრაფად დაფიქსირებაში დაეხმარა.
კვლევა და ფსიქოლოგიური ასპექტები
ექსპერიმენტებმა დაადასტურა, რომ მთქნარება მოქმედებს როგორც სიგნალი, რომელიც ყურადღებას ამახვილებს სამომავლო მოქმედებებზე. მაგალითად, ადამიანებს, რომლებმაც აჩვენეს გველებისა და ბაყაყების სურათები, თუმცა წინასწარ მთქნარების ვიდეოები ნახეს, უფრო სწრაფად დასაბუთეს და უპასუხეს ქვეწარმავალთა არსებობას.
სოციალური ქცევის გაგება და მთქნარება
მთქნარების ფენომენი არ არის მხოლოდ ფიზიოლოგიური რეაქცია, არამედ იგი მნიშვნელოვანი ინფორმაციის წყაროა სოციალური ცხოველების კომუნიკაციის ფორმებში. ის ეხმარება ადამიანებსა და ცხოველებს შორის ურთიერთობების გაძლიერებაში, რადგან ეს ქცევა ერთგვარი წინასწარი სიგნალია მომავალი ქმედებების მიმართ.
დასკვნა:
მთქნარების სოციალური და ფიზიოლოგიური გავლენა
მთქნარება წარმოადგენს ძლიერ სოციალურ და ფიზიოლოგიურ ქცევას, რომელიც ხელს უწყობს ცხოველთა ჯგუფებს ქცევის სინქრონიზაციას და იმავე დროს მათი კოლექტიური მომზადების გაძლიერებას. ეს მოვლენა მნიშვნელოვანია როგორც ადამიანების, ასევე სხვა ცხოველებისთვის, რომლებიც საზოგადოებაში მჭიდროდ მოქმედებენ.
2024 წლის 12 დეკემბერს, საქართველოს პარლამენტის ჯანდაცვის კომიტეტის სხდომაზე გადაწყდა, რომ „ადამიანის ორგანოთა გადანერგვის შესახებ კანონი“ მომდევნო წლის 1 იანვრის ნაცვლად 2026 წლის 1 სექტემბრს ამოქმედდება. ცვლილების ინიციატივით კომიტეტში ზაზა ლომინაძე და ვლადიმერ კახაძე გამოვიდნენ, რომელთა განმარტებით, აღნიშნული დრო უზრუნველყოფს კანონმდებლობის სრულყოფილი იმპლემენტაციასა და მომავალ ინფრასტრუქტურულ განვითარებას. ინიციატივას კომიტეტმა მხარი დაუჭირა.
კანონის მიზანი და მნიშვნელობა
ამ კანონის მიზანია ორგანოთა გადანერგვის სფეროში თანამედროვე და მდგრადი სისტემის ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყობს დონორთა რეგისტრაციას, ორგანოების შემოწმებას და დროულ რეაგირებას. კანონის შინაარსი მოიცავს ლიცენზირებას, როგორც დონაციის დაწესებულებებისთვის, ისე ტრანსპლანტაციის დაწესებულებებისთვის, რაც მოითხოვს ღრმა ექსპერტულ მხარდაჭერას.
გადავადების მიზეზები
კანონის ამოქმედების გადავადება გამოიწვია იმ ფაქტმა, რომ სათანადო დრო და რესურსები არ იყო გათვალისწინებული როგორც ადმინისტრაციული, ისე ინფრასტრუქტურული მობილიზებისთვის, რაც აუცილებელია საკანონმდებლო რეგულაციების სრულყოფილი შესრულებისთვის. გარდამავალი პერიოდის გახანგრძლივება, როგორც განმარტავენ კანონმდებლები, ხელს შეუწყობს უსაფრთხო სამედიცინო მომსახურების უწყვეტობას და განამტკიცებს ორგანოთა გადანერგვის სფეროს.
კანონის მთავარი პრინციპები
ამ კანონის მიხედვით, ადამიანის ორგანოების დონაცია და ტრანსპლანტაცია უნდა იყოს უანგარო და ნებაყოფლობითი. პირს შეუძლია წინასწარ, სიცოცხლის განმავლობაში განაცხადოს თანხმობა სიკვდილის შემდეგ ორგანოს დონაციაზე. გარდაცვლილის ორგანოს დონაციაზე თანხმობის გაცხადების უფლება აქვთ მის ნათესაურ კავშირში მყოფ პირებს. ცოცხალი დონორისთვის, რომელიც ვალდებულია მიიღოს სასამართლოსა და დონაციის კომისიის თანხმობა, ასევე განსაზღვრულია შესაბამისი პირობები.
წინასწარი რეგისტრაცია და მართვის ცენტრი
ახალი კანონმდებლობის მიხედვით, დონორთა ეროვნული რეესტრი და მომლოდინეთა სიები უზრუნველყოფს ორგანიზებული და მკაფიო მენეჯმენტს. ჯანდაცვის სამინისტრო შექმნის ტრანსპლანტაციის სამმართველოს, რომელიც უზრუნველყოფს მთელი პროცესის კოორდინაციას და მართვას.
მნიშვნელოვანი სიახლეები
კანონის ამოქმედება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს მომავლის ტრანსპლანტაციის სისტემას, უზრუნველყოფს ჯანმრთელობის სფეროში სტანდარტიზაციას და ხელს შეუწყობს ევროინტეგრაციას, რაც მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს საქართველოს საკანონმდებლო სივრცის ადაპტაციაში ევროპულ სტანდარტებთან.
როგორც შესაბამის განმარტებით ბარათში წერია, ახალი კანონმდებლობა მოითხოვს ორგანოთა გადანერგვის სფეროში ორგანოთა გადანერგვის სრულყოფილი სისტემის ჩამოყალიბებას, რითაც შესაძლებელი იქნება დონორთა რეგისტრაცია, ორგანოების შემოწმება, მიკვლევადობა, დროული რეაგირება, ხარისხის უზრუნველყოფა, ლიცენზირება როგორც დონაციის განმახორციელებელი დაწესებულებების, ისე – იმ დაწესებულებებისა, სადაც უნდა განხორციელდეს ტრანსპლანტაცია და სხვა. აღნიშნული საკითხი, მისი შინაარსისა და მასშტაბის გათვალისწინებით, მოითხოვს შესაბამის ექსპერტულ მხარდაჭერას როგორც თანმდევი სამართლებრივი ბაზის მომზადების, ისე, ზოგადად, მისი იმპლემენტაციისას ადამიანური თუ ინფრასტრუქტურული კაპიტალის მობილიზების კუთხით.
“იმისათვის, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს კანონების სრულყოფილი აღსრულება და ხელი არ შეეშალოს უსაფრთხო სამედიცინო მომსახურების პროცესს, არ მოხდეს ადამიანისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი სერვისის მიწოდების რაიმე ფორმით შეფერხება, მოცემულ ეტაპზე მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული, კანონის ამოქმედებისთვის გარდამავალი პერიოდი გახანგრძლივდეს 2026 წლის 1 სექტემბრამდე”, – წერია განმარტებით ბარათში.
დასკვნა
საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული ცვლილება წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს ჯანდაცვის სისტემის განვითარებისთვის. კანონის ამოქმედების გადავადება საშუალებას იძლევა, რომ ორგანოთა გადანერგვის სისტემა იყოს სრულყოფილი, უსაფრთხო და გამართულად ფუნქციონირებადი, რაც ჯანმრთელობის სფეროში სიცოცხლის გადარჩენის პროცესს კიდევ უფრო ეფექტურს და უკეთესს გახდის.
პარლამენტმა „ადამიანის ორგანოთა გადანერგვის შესახებ კანონი“ გასული წლის ნოემბერში დაამტკიცა. ეს კანონი აწესრიგებს ადამიანის ორგანოების მკურნალობის მიზნით გადანერგვის საკითხებს და ადგენს გადანერგვისთვის განკუთვნილი ორგანოების ხარისხისა და უსაფრთხოების სტანდარტებსა და ეთიკურ პრინციპებს. დოკუმენტის მიხედვით, ტრანსპლანტაციის შესახებ გადაწყვეტილება უნდა იყოს უანგარო და ნებაყოფლობითი. პირს შეუძლია წინასწარ, სიცოცხლის განმავლობაში განაცხადოს ნებაყოფლობითი, ინფორმირებული თანხმობა სიკვდილის შემდეგ ცალკეული ორგანოს ან ორგანოების უანგარო დონაციაზე გადანერგვის მიზნით, თუმცა ამისთვის ის დონორთა ეროვნულ რეესტრში უნდა დარეგისტრირდეს.
მეცნიერებმა პანკრეასის კიბოს მკურნალობის ახალი მეთოდი აღმოაჩინეს, რომელიც მნიშვნელოვნად ზრდის ქიმიოთერაპიის ეფექტურობას. კვლევა, რომელიც ვაშინგტონის უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლამ გამოაქვეყნა, ეხება პრეპარატს სახელად ATI-450, რომელიც ხელს უწყობს კიბოს უჯრედების მგრძნობელობას ქიმიოთერაპიულ პრეპარატებზე.
ATI-450 – ახალი პრეპარატი პანკრეასის კიბოს წინააღმდეგ
ATI-450 უკვე თაგვებზე წარმატებით გამოცადეს, თაგვებში სიმსივნეების ზომა დაახლოებით ნახევრით შეამცირა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა 50%-ით გაზარდა. ეს პრეპარატი ქიმიოთერაპიასთან ერთად შესაძლოა აღმოჩნდეს მნიშვნელოვანი ნაბიჯი პანკრეასის კიბოს ეფექტური მკურნალობის მიმართულებით.
პანკრეასის კიბო – საზიანო დაავადება
პანკრეასის კიბო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ონკოლოგიური დაავადებაა და ყოველწლიურად 180,000 ადამიანს უსვამენ ამ დიაგნოზს. პანკრეასის კიბოს პროგნოზი, სამწუხაროდ, ხშირად უარყოფითია, რადგან მისი აღმოჩენა ჩვეულებრივ ძალიან გვიან ხდება.
პრეპარატის ტესტირება და მომავალი იმედები
ამჟამად ATI-450-ის ტესტირება მიმდინარეობს ადამიანებზე, და მისი პოტენციალი გამოჩენილი წარმატებების საფუძველზე ახალ იმედებს იძლევა პანკრეასის კიბოს მკურნალობაში.