ორგანოთა გადანერგვის შესახებ კანონის ამოქმედება 2026 წლის პირველ სექტემბრამდე გადავადდება
2024 წლის 12 დეკემბერს, საქართველოს პარლამენტის ჯანდაცვის კომიტეტის სხდომაზე გადაწყდა, რომ „ადამიანის ორგანოთა გადანერგვის შესახებ კანონი“ მომდევნო წლის 1 იანვრის ნაცვლად 2026 წლის 1 სექტემბრს ამოქმედდება. ცვლილების ინიციატივით კომიტეტში ზაზა ლომინაძე და ვლადიმერ კახაძე გამოვიდნენ, რომელთა განმარტებით, აღნიშნული დრო უზრუნველყოფს კანონმდებლობის სრულყოფილი იმპლემენტაციასა და მომავალ ინფრასტრუქტურულ განვითარებას. ინიციატივას კომიტეტმა მხარი დაუჭირა.
კანონის მიზანი და მნიშვნელობა
ამ კანონის მიზანია ორგანოთა გადანერგვის სფეროში თანამედროვე და მდგრადი სისტემის ჩამოყალიბება, რომელიც უზრუნველყობს დონორთა რეგისტრაციას, ორგანოების შემოწმებას და დროულ რეაგირებას. კანონის შინაარსი მოიცავს ლიცენზირებას, როგორც დონაციის დაწესებულებებისთვის, ისე ტრანსპლანტაციის დაწესებულებებისთვის, რაც მოითხოვს ღრმა ექსპერტულ მხარდაჭერას.
გადავადების მიზეზები
კანონის ამოქმედების გადავადება გამოიწვია იმ ფაქტმა, რომ სათანადო დრო და რესურსები არ იყო გათვალისწინებული როგორც ადმინისტრაციული, ისე ინფრასტრუქტურული მობილიზებისთვის, რაც აუცილებელია საკანონმდებლო რეგულაციების სრულყოფილი შესრულებისთვის. გარდამავალი პერიოდის გახანგრძლივება, როგორც განმარტავენ კანონმდებლები, ხელს შეუწყობს უსაფრთხო სამედიცინო მომსახურების უწყვეტობას და განამტკიცებს ორგანოთა გადანერგვის სფეროს.
კანონის მთავარი პრინციპები
ამ კანონის მიხედვით, ადამიანის ორგანოების დონაცია და ტრანსპლანტაცია უნდა იყოს უანგარო და ნებაყოფლობითი. პირს შეუძლია წინასწარ, სიცოცხლის განმავლობაში განაცხადოს თანხმობა სიკვდილის შემდეგ ორგანოს დონაციაზე. გარდაცვლილის ორგანოს დონაციაზე თანხმობის გაცხადების უფლება აქვთ მის ნათესაურ კავშირში მყოფ პირებს. ცოცხალი დონორისთვის, რომელიც ვალდებულია მიიღოს სასამართლოსა და დონაციის კომისიის თანხმობა, ასევე განსაზღვრულია შესაბამისი პირობები.
წინასწარი რეგისტრაცია და მართვის ცენტრი
ახალი კანონმდებლობის მიხედვით, დონორთა ეროვნული რეესტრი და მომლოდინეთა სიები უზრუნველყოფს ორგანიზებული და მკაფიო მენეჯმენტს. ჯანდაცვის სამინისტრო შექმნის ტრანსპლანტაციის სამმართველოს, რომელიც უზრუნველყოფს მთელი პროცესის კოორდინაციას და მართვას.
მნიშვნელოვანი სიახლეები
კანონის ამოქმედება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს მომავლის ტრანსპლანტაციის სისტემას, უზრუნველყოფს ჯანმრთელობის სფეროში სტანდარტიზაციას და ხელს შეუწყობს ევროინტეგრაციას, რაც მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს საქართველოს საკანონმდებლო სივრცის ადაპტაციაში ევროპულ სტანდარტებთან.
როგორც შესაბამის განმარტებით ბარათში წერია, ახალი კანონმდებლობა მოითხოვს ორგანოთა გადანერგვის სფეროში ორგანოთა გადანერგვის სრულყოფილი სისტემის ჩამოყალიბებას, რითაც შესაძლებელი იქნება დონორთა რეგისტრაცია, ორგანოების შემოწმება, მიკვლევადობა, დროული რეაგირება, ხარისხის უზრუნველყოფა, ლიცენზირება როგორც დონაციის განმახორციელებელი დაწესებულებების, ისე – იმ დაწესებულებებისა, სადაც უნდა განხორციელდეს ტრანსპლანტაცია და სხვა. აღნიშნული საკითხი, მისი შინაარსისა და მასშტაბის გათვალისწინებით, მოითხოვს შესაბამის ექსპერტულ მხარდაჭერას როგორც თანმდევი სამართლებრივი ბაზის მომზადების, ისე, ზოგადად, მისი იმპლემენტაციისას ადამიანური თუ ინფრასტრუქტურული კაპიტალის მობილიზების კუთხით.
“იმისათვის, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს კანონების სრულყოფილი აღსრულება და ხელი არ შეეშალოს უსაფრთხო სამედიცინო მომსახურების პროცესს, არ მოხდეს ადამიანისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი სერვისის მიწოდების რაიმე ფორმით შეფერხება, მოცემულ ეტაპზე მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული, კანონის ამოქმედებისთვის გარდამავალი პერიოდი გახანგრძლივდეს 2026 წლის 1 სექტემბრამდე”, – წერია განმარტებით ბარათში.
დასკვნა
საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული ცვლილება წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს ჯანდაცვის სისტემის განვითარებისთვის. კანონის ამოქმედების გადავადება საშუალებას იძლევა, რომ ორგანოთა გადანერგვის სისტემა იყოს სრულყოფილი, უსაფრთხო და გამართულად ფუნქციონირებადი, რაც ჯანმრთელობის სფეროში სიცოცხლის გადარჩენის პროცესს კიდევ უფრო ეფექტურს და უკეთესს გახდის.
პარლამენტმა „ადამიანის ორგანოთა გადანერგვის შესახებ კანონი“ გასული წლის ნოემბერში დაამტკიცა. ეს კანონი აწესრიგებს ადამიანის ორგანოების მკურნალობის მიზნით გადანერგვის საკითხებს და ადგენს გადანერგვისთვის განკუთვნილი ორგანოების ხარისხისა და უსაფრთხოების სტანდარტებსა და ეთიკურ პრინციპებს. დოკუმენტის მიხედვით, ტრანსპლანტაციის შესახებ გადაწყვეტილება უნდა იყოს უანგარო და ნებაყოფლობითი. პირს შეუძლია წინასწარ, სიცოცხლის განმავლობაში განაცხადოს ნებაყოფლობითი, ინფორმირებული თანხმობა სიკვდილის შემდეგ ცალკეული ორგანოს ან ორგანოების უანგარო დონაციაზე გადანერგვის მიზნით, თუმცა ამისთვის ის დონორთა ეროვნულ რეესტრში უნდა დარეგისტრირდეს.
