ოთხშაბათი, ივნისი 17, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 452

როგორ გავაუმჯობესოთ ძილის ხარისხი დღის განმავლობაში – 5 მეცნიერულად დასაბუთებული რჩევა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
როგორ გავაუმჯობესოთ ძილის ხარისხი დღის განმავლობაში
#post_seo_title

როგორ გავაუმჯობესოთ ძილის ხარისხი დღის განმავლობაში – 5 მეცნიერულად დასაბუთებული რჩევა

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
გრძნობთ დაღლილობას დღის განმავლობაში, მიუხედავად იმისა, რომ საკმარისად გძინავთ? ეს შესაძლოა იყოს იმის ნიშანი, რომ თქვენი ძილი არ არის საკმარისად ხარისხიანი.
გლობალურად, მოზრდილთა 35%-ზე მეტი განიცდის ძილის ნაკლებობას (1), ხოლო ქრონიკული უძილობა ასოცირებულია ჯანმრთელობის სერიოზულ პრობლემებთან, როგორიცაა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, დეპრესია და იმუნური სისტემის დაქვეითება (2).
საქართველოშიც, მრავალი ადამიანი უჩივის დაღლილობასა და უძილობას, რაც ხელს უშლის მათ პროდუქტიულობასა და ჯანმრთელობის შენარჩუნებას. საბედნიეროდ, არსებობს მარტივი, თუმცა ეფექტური დღის რუტინები, რომლებიც ხელს უწყობს უკეთეს ძილს.
დღის განმავლობაში ძილის გაუმჯობესების 5 რჩევა
1. დილით მიიღეთ მზის სინათლე – თქვენი ბიოლოგიური საათის გასამართად
მზის სინათლე ასტიმულირებს მელატონინის გამომუშავებას, რაც ეხმარება თქვენს სხეულს ბიოლოგიური რიტმის რეგულირებაში და ძილის ხარისხის გაუმჯობესებაში (3).
თუ დილას მზის შუქზე არ გადიხართ, ეცადეთ, ფანჯარასთან გაატაროთ რამდენიმე წუთი ან 30-45 წუთით გაასეირნოთ.
2. შეზღუდეთ კოფეინი დღის მეორე ნახევარში
კოფეინი ორგანიზმში რჩება 6-8 საათის განმავლობაში და შეიძლება მნიშვნელოვნად შეაფერხოს ძილის პროცესი (4).
თუ საღამოს საათებში კოფეინის მიღებას ვერ ერიდებით, სცადეთ მისი შემცვლელი, მაგალითად, ბალახეული ჩაი ან თბილი რძე, რომელიც ხელს უწყობს მოდუნებას.
3. რეგულარული ფიზიკური აქტივობა – 30 წუთი ყოველდღე
კვლევები აჩვენებს, რომ ყოველდღიური ფიზიკური აქტივობა ამცირებს უძილობის სიმპტომებს და აუმჯობესებს ღრმა ძილის ფაზას (5).
საუკეთესო დრო ვარჯიშისთვის არის დილის ან დღის პირველი ნახევარი, რადგან გვიან საღამოს ინტენსიურმა ვარჯიშმა შესაძლოა პირიქით, გაააქტიუროს ორგანიზმი და გაართულოს დაძინება.
4. არ გადატვირთოთ ორგანიზმი მძიმე საკვებით ძილის წინ
ძილის წინ მძიმე საკვების მიღება შეიძლება გახდეს ღამის განმავლობაში კუჭ-ნაწლავის სისტემის გადატვირთვის მიზეზი, რაც ხელს შეუშლის მშვიდ ძილს (6).
ეცადეთ, ბოლო კვება მიირთვათ დაძინებამდე მინიმუმ 2-3 საათით ადრე და უპირატესობა მიანიჭეთ მსუბუქ და ჯანსაღ საკვებს, მაგალითად, ბანანს, კეფირს ან ნუშს, რომლებიც ხელს უწყობენ ძილის ჰორმონების გამომუშავებას.
5. დაიცავით ძილის რეგულარული განრიგი – თუნდაც შაბათ-კვირას
არარეგულარული ძილის დროები იწვევს სხეულის ბიოლოგიური საათის დარღვევას და ძილის ხარისხის დაქვეითებას (7).
ეცადეთ, დაიძინოთ და გაიღვიძოთ ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს, რადგან ეს ხელს შეუწყობს ორგანიზმის სტაბილურ რეჟიმში ყოფნას.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძის რჩევები
„მნიშვნელოვანია ძილის ჰიგიენის დაცვა“
„საღამოს საათებში გაღიზიანებისა და დაღლილობის თავიდან ასაცილებლად, აუცილებელია ძილის ჰიგიენის დაცვა – ამისთვის მნიშვნელოვანია ტექნოლოგიების (სმარტფონები, ლეპტოპები) გამოყენების შეზღუდვა დაძინებამდე მინიმუმ 1 საათით ადრე.“
„ფიზიკური აქტივობა – ერთ-ერთი საუკეთესო გზაა უძილობის წინააღმდეგ“
„ფიზიკური აქტივობა არა მხოლოდ ჯანმრთელობისთვის არის სასარგებლო, არამედ ხელს უწყობს ძილის სიღრმისა და ხანგრძლივობის გაუმჯობესებას. დღეში 30 წუთი სიარული ან მსუბუქი ვარჯიში უკვე საკმარისია ამ ეფექტის მისაღწევად.“
„ძილის ნაკლებობა ასოცირებულია სერიოზულ დაავადებებთან“
„კვლევები აჩვენებს, რომ ქრონიკული უძილობა ზრდის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, დიაბეტის და დეპრესიის რისკს. სწორედ ამიტომ, ძილის გაუმჯობესება ჯანმრთელობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია.“
დასკვნა
კარგი ძილი არ არის მხოლოდ ფუფუნება – ეს აუცილებლობაა ჩვენი ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობისთვის.
მცირე ცვლილებები დღის რუტინაში, როგორიცაა რეგულარული ძილის განრიგი, ფიზიკური აქტივობა და კოფეინის შემცირება, ხელს უწყობს ძილის გაუმჯობესებას.
თუ ძილის პრობლემები გახანგრძლივდა და თქვენი ყოველდღიური ცხოვრება მნიშვნელოვნად აისახა ამაზე, შესაძლოა, ეს იყოს სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემის ნიშანი, რის გამოც აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია.
მონაცემთა წყაროები:
1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sleep and Sleep Disorders. ხელმისაწვდომია: https://www.cdc.gov წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
2. World Health Organization (WHO). Insufficient sleep is a public health epidemic. ხელმისაწვდომია: https://www.who.int. წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
3. National Heart, Lung, and Blood Institute. The importance of circadian rhythms. ხელმისაწვდომია: https://www.nhlbi.nih.gov. წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
4. Sleep Foundation. Caffeine and Sleep. ხელმისაწვდომია: https://www.sleepfoundation.org წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
5. American Heart Association. Sleep and Exercise: The Connection. ხელმისაწვდომია: https://www.heart.org. წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
6. Harvard Medical School. The Impact of Late-Night Eating on Sleep. ხელმისაწვდომია: www.health.harvard.edu წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
7. Sleep Research Society. The Role of Sleep Regularity. ხელმისაწვდომია: www.sleepresearchsociety.org წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
პროფესორის ბიოგრაფია:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი.
ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი.
მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.

„პაციენეტების მეორედი მუნის დიაგნოზით ტოვებს ჩემს კაბინეტს“ – რა უნდა გავაკეთოთ მუნის დიაგნოზის შემთხვევაში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„პაციენეტების მეორედი მუნის დიაგნოზით ტოვებს ჩემს კაბინეტს“ - რა უნდა გავაკეთოთ მუნის დიაგნოზის შემთხვევაში
#post_seo_title

რა უნდა გავაკეთოთ მუნის დიაგნოზის შემთხვევაში

„ნებისმიერ ასაკობრივ ჯგუფში გხვდება. სეზონურობას ვერ გამოვოყოფ. აქტუალურია, ზამთრის, გაზაფხულის, ზაფხულის პერიოდში, ვინაიდან მჭიდროდ არის გადამდები, ამიტომ შემთხვევები იმატებს, როდესაც თინეიჯერები ერთმანეთში ცვლიან პირადი ჰიგიენის მოხმარების ნივთებს, ტანსაცმელს. შესაბამისად კლინიკური სურათიც ძალიან აშკარა და გამოხატულია.

მუნის გამონაყარს აქვს ძალიან სპეციფიური კლინიკური სურათი და სიმპტომატიკა. ძირითადად აღინიშნება მაჯების, თითებშორის, დუნდულებზე, მუცელზე ქანავა პაპულები – წერტილოვანი ქანავა გამონაყარი. ქავილი ძლიერდება ღამით.

პაციენტების უმრავლესობა ყოველთვის აღნიშნავს, რომ ღამით ქავილი ბევრად უფრო ძლიერია და სითბოში უფრო მწვავდება.

როგორც კი მსგავს სიმპტომებს შენიშნავთ, უკეთესია ექიმმა დაათვალიეროს.

მკურნალობა არის რადიკალურად განსხვავებული, მარტივად მოგვარებადი, თუ დროულად მოხდება დაავადების დიაგნოსტიკა. მკურნალობა ხდება ძირითადად ადგილობრივი დიაგნოსტიკური თერაპიებით, ადგილობრივად გამოსაყენებელი გელით და კრემით, რიმელსაც აქვს თავისი მოხმარების წესი.

მუნი არის ტკიპა. წარსულში მოიაზრებოდა როგორც არაჰიგიენურ გარემოში ან დაბინძურებულ ადგილას მცხოვრებ ადამიანებში გავრცელებულ მდგომარეობად. დღეს ეს ასე აღარ არის, ნებისმიერ სოციალურ ფენაში გვხვდება. თუ ბავშვები ან სკოლაში დაფიქსირდა, ვინაიდან მჭიდროდ გადამდებია. აღსანიშნავია, რომ თუ ოჯახის ერთ წევრს ექავება, უმეტეს შემთხვევაში ოჯახი სხვა წევრსაც აქვთ მსგავსი ტიპის გამონაყარი.

მუნის ტკიპა არ დაფრინავს, არ დახტის. შესაბამისად კანის კანთან მჭიდრო კონტაქტით ხდება მისი გადადება.

სანამ დაავადება არის აქტიური, სანამ აღინიშნება ქავილი და კანზე გამონაყარი, ადამიანი არის გადამდები.

მკურნალობის, კურსის დასრულებიდან დაახლოებით 7-10 დღე ჭირდება მდგომარეობის საბოლოოდ ალაგებას.

რაც შეეხება მუნის რეინფიცირებას, ზოგადად, დიდი მნიშვნელობა აქვს, რამდენად კარგად გაიმეორებს და შეასრულებს პაციენტი ექიმის მიერ გაცემულ რეკომენდაციებს. იმიტომ, რომ შემდეგ ციკლი მეორდება და თუ ჰიგიენის ნორმები ზუსტად არ იქნება დაცული, დიდი შანსია, რომ ხელახლა გამეორდეს ან მდგომარეობა ბოლომდე არ ალაგდეს და ისევ გააქტიურდეს.

მომართვიანობა საკმაოდ მაღალია. ვერ გამოვყოფ სეზონს. შემიძლია თამამად ვთქვა, პაციენეტების მეორედი მუნის დიაგნოზით ტოვებს ჩემს კაბინეტს” – ამის შესახებ დერმატოლოგმა, ნათია თოდუამ “პალიტრავიდეოს” განუცხადა.

 

 ყოველდღიურად 20 წუთი სწრაფი სიარული საგრძობლად ამცირებს ნაადრევი სიკვდილის რისკს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ვლევის შედეგების თანახმად, ყოველდღიურად 20 წუთი სწრაფი სიარული საგრძობლად ამცირებს ნაადრევი სიკვდილის რისკს
#post_seo_title

კემბრიჯის უნივერსიტეტის კვლევა

კემბრიჯის უნივერსიტეტის კვლევის შედეგების თანახმად, ყოველდღიურად 20 წუთი სწრაფი სიარული საგრძობლად ამცირებს ნაადრევი სიკვდილის რისკს.

დაბალი ფიზიკური აქტივობის, ნაადრევ სიკვდილსა და სიმსუქნეს შორის კავშირის განსაზღვრის მიზნით, მთელი ევროპის მასშტაბით „კიბოსა და სიმსუქნის ევროპული პროსპექტული კვლევა“ ჩატარდა.

  • კვლევაში მონაწილეობდა 334,161 მამაკაცი და ქალი.
  •  1992-2000 წლების მანძილზე მკვლევარები სიმაღლეს, წონასა და თეძოს გარშემოწერილობას ზომავდნენ.
  • ფიზიკური აქტივობის განსაზღვრის მიზნით იყენებდნენ თვითშეფასების მეთოდს. აქტივობის განსაზღვრა ხდებოდა სამსახურსა და რეკრიაციულ  (დასვენების დროს) ზონაში. მონაწილეთა თითქმის მეოთხედი (22,7%)  კვალიფიცირდებოდა  როგორც არააქტიური (ინერტული) ჯგუფი.
  • კვლევაში მონაწილეებზე დაკვირვება 12 წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა

მათგან 21,438 გარდაიცვალა.

აღმოჩნდა, რომ ფიზიკურად არააქტიური ადამიანები ზომიერად არააქტიურებთან  შედარებით, ნაადრევი სიკვდილის მეტი რისკის ქვეშ იმყოფებიან.

ავტორები თვლიან, რომ ყოველდღიურად 20 წუთი სწრაფი სიარული (90-დან და 110-მდე კალორიის დაწვა)   ფიზიკური აქტივობის არ მქონე ადამიანს (არააქტიურს, ინერტულს) ზომიერად არააქტიურს (დაბალინტენსიურს) გახდის და ნაადრევი სიკვდილის რისკს 16-30 %-ით შეამცირებს (როგორც ნორმალური სხეულის წონის, ასევე მაღალი BMI-ის მქონე პირებში).

სიკვდილობის ბოლო მონაცემებით, ევროპაში ( მამაკაცები+ქალები) 9,2 მილიონი გარდაცვალების შემთხვევიდან 337 000-ს სიმსუქნე იწვევს (BMI>30), ფიზიკური უმოქმედობა კი 676,000 შემთხვევას.

 

კეთრი მძიმე ქრონიკული ინფექციური დაავადებაა – დაავადებას ახასიათებს კანის, ზემო სასუნთქი გზების ლორწოვანი გარსისა და პერიფერიული ნერვული სისტემის გრანულემატოზური დაზიანება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კეთრი მძიმე ქრონიკული ინფექციური დაავადებაა
#post_seo_title

კეთრი

ზოგადი მიმოხილვა: კეთრი მძიმე ქრონიკული ინფექციური დაავადებაა. მას ასევე უწოდებენ ჰანსენის დაავადებას, რომელმაც 1873 წელს Mycobacterium leprae-ის  იდენტიფიცირება მოახდინა. დაავადებას ახასიათებს კანის, ზემო სასუნთქი გზების ლორწოვანი გარსისა და პერიფერიული ნერვული სისტემის გრანულემატოზური დაზიანება. დიაგნოსტიკის დაგვიანების შემთხვევაში პროცესი ითრევს ძვალკუნთოვან აპარატს, მხედველობისა და შინაგან ორგანოებს. დაავადება ძირითადად ორი კლინიკური ფორმით ვლინდება:
– ლეპრომატოზული (მულტიბაცილარული) კეთრი: გამოვლინდება ანთებითი კვანძების, მაკულების, ბალთებისა და კანქვეშა წარმონაქმნების სახით. დამახასიათებელი ლოკალიზაციაა სახე, ყურები, იდაყვები, მუხლები და დუნდულები. ასევე ახასიათებს ცხვირის ძგიდის დეფორმაცია, ეპიტაქსისი, წარბების ცვენა და ყალიბდება ე.წ. ,,ლომის სახე’’.
– ტუბერკულოიდური (ოლიგობაცილური) კეთრი: ვლინდება იშვიათად ჰიპერპიგმენტური ლაქების სახით, რომელთაც თან ახლავს ანესთეზია, დამახასიათებელია ტკივილი, კუნთების სისუსტე, მშრალი კანი, კიდურების მუტილაცია (დანეკროზებული კიდურის ან სხეულის სხვა ნაწილის თვითნებური მოცილება) და სიბრმავე.
– აღწერილია ე.წ შუალედური (გარდამავალი) და არადიფერენცირებული ფორმის კეთრიც.
შუალედური ტიპის კეთრს აქვს ორივე ფორმისთვის მახასიათებელი კლინიკური სურათი და უფრო ლაბილურია. არადიფერენცირებული კეთრი ხასიათდება ჰიპოპიგმენტური ლაქების არასწორი საზღვრებით, მკურნალობის არ ჩატარების შემთხვევაში, შესაძლებელია განვითარდეს ტუბერკულოიდური, შუალედური ტიპის ან ლეპრომატოზული დაავადება. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ (WHO) 1990 წელს ჩამოყალიბებული ლეპრის/კეთრის საელიმინაციო მიზნის შედეგად 1985-დან 2011 წლამდე აღრიცხული შემთხვევების რაოდენობა 5.4 მილიონიდან შემცირდა 219075-მდე. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) 6 რეგიონის 138 ქვეყნიდან მიღებული გლობალური ლეპრის/კეთრის სტრატეგიის მონაცემების თანახმად 2015 წლის დასაწყისში  რეგისტრირებული იყო 176176 შემთხვევა. ამავე წელს კი 211973 ახალი შემთხვევა იქნა გამოვლენილი. 1990 წლისთვის კეთრით დაავადებული 21 საქართველოს მოქალაქე იმყოფებოდა აღრიცხვაზე, რომლებიც მკურნალობას გადიოდნენ ბაქოში და ასტრახანში მოქმედ ლეპროზორიუმებში. საქართველოში 1991 წლიდან კეთრი აღარ დაფიქისრებულა. კეთრი ამჟამადაც პრობლემურია ბრაზილიისა და ინდოეთისთვის, სადაც დაავადებულთა უმრავლესობაა აღრიცხული. დაავადება იშვიათია 3 წლამდე ბავშვებში. დაახლოებით 50 შემთხვევამდეა აღრიცხული  1 წლამდე ბავშვებში. კეთრი მრავალსაუკუნოვანი ისტორიის დაავადებაა. მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში დაავადებულთათვის საცხოვრებლად ცალკე, სხვა მოსახლეობისგან იზოლირებული ტერიტორიები იყო გამოყოფილი. კეთრით დაავადებულთა განკურნება ქრისტეს მიერ სახარებაშიცაა აღწერილი.
მთლიანობაში მსოფლიოში კეთრით დაინფიცირების რისკი მოზრდილი ასაკის ადამიანებში დაბალია, ვინაიდან 95% -ზე მეტს უკვე აქვს ბუნებრივი იმუნიტეტი. იმ ქვეყნებში, სადაც დაავადება ფართოდ არის გავრცელებული, დაინფიცირების რისკი გაცილებით მაღალია. 2011-2015 წწ. მსოფლიოში კეთრის 1000 ახალი შემთხვევა აღირიცხა: 
– აფრიკაში: კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, ეთიოპია, მადაგასკარი, მოზამბიკი, ნიგერია, ტანზანიის გაერთიანებული რესპუბლიკა.
– აზიაში: ბანგლადეში, ინდოეთი, ინდონეზია, მიანმარი, ნეპალი, ფილიპინები, შრილანკა.
– სამხრეთ ამერიკაში: ბრაზილია.
 გამომწვევი აგენტი: გრამ-დადებითი Mycobacterium leprae, რომელიც მიეკუთვნება Mycobacteriaceae-ს ოჯახს, Mycobacterium-ის გვარს. იგი სწორი, ან ოდნავ მოღუნული ჩხირის ფორმისაა, მომრგვალებული ბოლოებით. ის 1-7 მკმ სიგრძისა და 0.2-0.5 მკმ სიგანისაა. ზოგჯერ მასში აღინიშნება წვრილი, მარცვლოვანი გრანულაცია. Mycobacterium leprae ახდენს გლიცერინის და გლუკოზის უტილიზაციას. კეთრის მიკობაქტერიების დამახასიათებელი თვისებაა მჟავასა და სპირტისადმი გამძლეობა, რაც განაპირობებს მის ელექტიურ შეღებვას ცილ-ნილსენის მეთოდით. მიკროორგანიზმის რეპლიკაცია ხდება მასპინძელი უჯრედის შიგნით, კერძოდ კანის ჰისტიოციტებში, ენდოთელურ უჯრედებში, აგრეთვე ნერვების ე.წ. შვანის უჯრედებში.
მიზეზები/ძირითადი რისკის ფაქტორები: ლეპრით (კეთრი) დაინფიცირების ერთ-ერთ რისკ ფაქტორად ითვლება Mycobacterium leprae-ით დაავადებული ადამიანთან ხანგრძლივი, მჭიდრო კონტაქტი და არა უბრალოდ შეხება. მულტიმედიკამენტოზური თერაპიის დაწყებისთანავე პაციენტები ინფექციის წყაროს აღარ წარმოადგენენ. დასნებოვნების უშუალო წყაროა დაავადებული ადამიანი, რომელიც დიდი რაოდენობით გამოყოფს მიკობაქტერიებს. ყველაზე ხშირია დასნებოვნება ცხვირის ლორწოვანი გარსისა და დაზიანებული კანის მეშვეობით. დასნებოვნებას ხელს უწყობს მოსახლეობის მაღალი სიმჭიდროვე, არასაკმარისი კვება, ცუდი სანიტარიულ-ჰიგიენური პირობები. ორგანიზმის დამასუსტებელი ყველა ფაქტორი არა მარტო აქვეითებს მის მდგრადობას, არამედ ხშირად ხელს უწყობს კეთრის გამომწვევის გააქტიურებას, რომელიც მანამდე ლატენტურ მდგომარეობაში იმყოფებოდა.
რეზერვუარი: ითვლება, რომ მხოლოდ ადამიანია რეზერვუარი. ნანახია ბუნებრივად დასნებოვნებული ცხოველი არმადილო (საქართველოში არ ბინადრობს). ზოგიერთი კვლევის შედეგების თანახმად, არმადილოსგან ბუნებრივად მოხდა დაავადების გადაცემა ადამიანებზე. კეთრის ექსპერიმენტებისთვის გამოიყენება შიმპანზეები.
გადაცემის  გზები:  დაავადების გადაცემა ხდება დაავადებული ადამიანის ცხვირის გამონადენის მოხვედრით სხვა ადამიანის კანზე და სასუნთქ გზებში, რასაც როგორც წესი მჭიდრო კონტაქტისას აქვს ადგილი. არაპირდაპირი გადაცემა ნაკლებად სავარაუდოა. დაავადება არ გადადის: ხელის ჩამორთმევისას ან ჩახუტებისას, ორსულობის პერიოდში ნაყოფზე, სქესობრივი კონტაქტით. გაითვალისწინეთ რომ: ბაქტერიების ნელად მზარდი ბუნებისა და დაავადების სიმპტომების გვიანი გამოვლენის გამო, ინფექციის წყაროს დაზუსტება ზოგჯერ ვერ ხერხდება.
ინკუბაციური პერიოდი: მერყეობს 9 თვიდან 20 წლამდე, საშუალოდ 4 წელი ტუბერკულოიდური (ოლიგობაცილარული) კეთრისთვის და 2 წელი – ლეპრომატოზული (მულტიბაცილარული) კეთრისთვის.
გადამდებლობის პერიოდი: გამომშრალი ცხვირის სეკრეტში ბაცილა ცხოვრობს 7 დღემდე, სხეულის გარეთ არსებულ გამონადენში – 36 საათზე მეტ ხანს, ხოლო ტროპიკული კლიმატის პირობებში – 9 დღემდე.
მიმღებლობა: დაავადება გვხვდება ორივე სქესის ნებისმიერ ასაკობრივ ჯგუფში, კვლევების მიხედვით მსოფლიოს უმეტეს ნაწილში მამაკაცები 2 – ჯერ მეტად ავადდებიან ვიდრე ქალები.
კონტროლის ღონისძიებები:
a. პრევენციული ღონისძიებები: კეთრის პრევენცია დამოკიდებულია დაავდებაზე სავარაუდო პირების ადრეულ გამოვლენასა და მკურნალობაში დროულ ჩართვაზე. დაავადებული პირების, მათი ოჯახის წევრების და საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, ასევე მულტიმედიკამენტოზურ თერაპიაში ჩართვა. საყოფაცხოვრებო კონტაქტში მყოფი პირების მონიტორინგი. ამბულატორიული მკურნალობის შესაბამისად, პაციენტი ჰოსპიტალიზირებას საჭიროებს მხოლოდ დეფორმაციების ქირურგიული კორექციისათვის, ანესთეზიით გამოწვული წყლულების და მწვავე კეთროვანი რეაქციების სამკურნალოდ.
b. კონტროლი: კეთრზე ეჭვის მიტანისას შეტყობინება უნდა გაეგზავნოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სამსახურს, შემთხვევის შეტყობინება უმეტეს ქვეყნებში სავალდებულოა.
c. პაციენტის იზოლაცია არ არის რეკომენდირებული ვინაიდან შესაძლებელია გამოიწვიოს სტიგამტიზაცია. დაავადებაზე საკარანტინო რეჟიმი არ ვრცელდება, თუმცა კონტაქტების და ინფექციის წყაროს გამოკვლევა მიზანშეწონილია.
d. ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებები: არ შეესაბამება
e. ბუნებრივი მოვლენების ზეგავლენა: ნებისმიერი ბუნებრივი მოვლენა, რომელიც გამოიწვევს მკურნალობის შეფერხებას, გავლენას ახდენს დაავადების გავრცელებაზე.
საერთაშორისო ღონისძიებები:  კეთრით დაავადების შემცირების მიზნით ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ შეიმუშავა ,,2016-2020 წწ გლობალური პროგრამა“ რომლის საფუძველიც არის 3 ძირითადი კომპონენტი:
– სახელმწოფითა ჩართულობის გაზრდა პარტნიორებთან კოორდინაციის უზრუნველყოფით;
– შევაჩეროთ კეთრი და მისი გართულებები;
– შევაჩეროთ დაავადებულთა დისკრიმინაცია და ხელი შევუწყოთ მათ სოციალიზაციას.
2016 წლის რედაქციით შემუშავებულია  კეთრთან ბრძოლის სახელმძღვანელო. 
დამატებითი, დეტალური ინფორმაციისთვის შეგიძლიათ იხილოთ: http://www.who.int/lep/  და http://www.who.int/tdr/diseases/leprosy/default.htm

საზიანოა თუ არა კონტაქტური ლინზებით ძილი?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

მშვიდი ძილი თუ საფრთხე თვალებისთვის? რატომ უნდა ავირიდოთ კონტაქტური ლინზებით ძილი

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
საერთაშორისო კვლევები ადასტურებს, რომ კონტაქტური ლინზებით ძილი სერიოზულ საფრთხეს უქმნის თვალის ჯანმრთელობას. ბევრისთვის ეს თითქოს უწყინარი ჩვევა შეიძლება იყოს, მაგრამ რეალურად, ლინზებით ძილი მნიშვნელოვნად ზრდის თვალის ინფექციების, გაღიზიანებისა და სიბრმავის რისკს (1).
რატომ არის ლინზებით ძილი საშიში?
რქოვანას ინფექციების მაღალი რისკი
კვლევების მიხედვით, ლინზებით ძილი რქოვანას მიკრობული კერატიტის განვითარების რისკს ხუთჯერ ზრდის (2). ეს მდგომარეობა იწვევს თვალის სიწითლეს, ტკივილს და მხედველობის დაბინდვას.
თვალის ჰიპოქსია – ჟანგბადის ნაკლებობა
კონტაქტური ლინზები ხელს უშლის თვალის ჟანგბადით მომარაგებას. როდესაც ადამიანი იძინებს, თვალის ჟანგბადის მოთხოვნილება არ მცირდება, მაგრამ ლინზები მის მიწოდებას აფერხებს, რაც შეიძლება გახდეს ინფექციებისა და ანთებების მიზეზი (3).
თვალის სიმშრალე და გაღიზიანება
ლინზებით ძილი იწვევს თვალის სიმშრალეს, რაც იწვევს გაღიზიანებას და მხედველობის გაუარესებას. თუ თვალს არ მიეწოდება საკმარისი ტენიანობა, რქოვანა უფრო დაუცველი ხდება მიკრობების მიმართ (4).
რა ხდება საქართველოში?
საქართველოში კონტაქტური ლინზების გამოყენება ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა, განსაკუთრებით ახალგაზრდებს შორის. თუმცა, ბევრმა მომხმარებელმა არ იცის უსაფრთხოების წესები. 2023 წლის მონაცემებით, საქართველოში ლინზების მომხმარებელთა 40%-ზე მეტი არ იცავს სათანადო ჰიგიენას, რაც ზრდის ინფექციების რისკს (5).
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“საქართველოში ჯანდაცვის საკითხებზე საზოგადოების განათლება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. ბევრმა არ იცის, რომ კონტაქტური ლინზებით ძილი შეიძლება სიბრმავის მიზეზიც კი გახდეს. მნიშვნელოვანია, რომ ექიმებმა და საზოგადოებამ მეტი ყურადღება მიაქციოს თვალის მოვლის საკითხებს.”
როგორ დავიცვათ თავი?
ლინზების მოხსნა ძილის წინ – ლინზებით დაძინება ხელს უწყობს ბაქტერიების დაგროვებას და ზრდის ინფექციის რისკს.
ლინზების სათანადო დეზინფექცია – ყოველ საღამოს ლინზების გასუფთავება სპეციალური ხსნარით აუცილებელია.
გამოყენების ვადის დაცვა – არ გადააჭარბოთ ლინზების რეკომენდებულ გამოყენების პერიოდს.
თვალის ექიმთან რეგულარული ვიზიტი – თვალი უნდა შემოწმდეს მინიმუმ წელიწადში ერთხელ.
დასკვნა
კონტაქტური ლინზებით ძილი არ არის უბრალოდ პატარა შეცდომა – ეს შეიძლება სერიოზული საფრთხე გახდეს თქვენი მხედველობისთვის. უსაფრთხოების ზომების დაცვა და საზოგადოების ინფორმირება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია.
როგორც პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აცხადებს:
“პაციენტთა განათლება ჯანდაცვის სისტემის ერთ-ერთი უმთავრესი ელემენტია. თუ ყველა ადამიანი უკეთ გაიაზრებს თვალის მოვლის წესებს, შევამცირებთ ბრმადობის შემთხვევებს და გავაუმჯობესებთ მოსახლეობის საერთო ჯანმრთელობას.”
გამოყენებული წყაროები:
1. World Health Organization. Global report on vision. Available from: https://www.who.int/publications…/global-report-on-vision. Published 2019. Accessed January 30, 2025.
2. CDC. Contact Lens-Related Eye Infections. Available from: https://www.cdc.gov/contactlenses/eye-infections.html. Accessed January 30, 2025.
3. American Academy of Ophthalmology. The Dangers of Sleeping in Contact Lenses. Available from: https://www.aao.org/…/dangers-of-sleeping-in-contact-lenses. Accessed January 30, 2025.
4. National Eye Institute. Dry Eye Disease. Available from: https://www.nei.nih.gov/…/eye-conditions-and…/dry-eye. Accessed January 30, 2025.
5. Georgian Ministry of Health. Annual Public Health Report. Available from: https://www.moh.gov.ge. Published 2023. Accessed January 30, 2025.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.

მელატონინი: რატომ უნდა ვიყოთ ფრთხილად ამ დანამატთან?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მელატონინი: რატომ უნდა ვიყოთ ფრთხილად ამ დანამატთან?
#post_seo_title

მელატონინი: რატომ უნდა ვიყოთ ფრთხილად ამ დანამატთან?

შესავალი
უწყვეტი სტრესი, ეკრანებთან გატარებული საათები და არარეგულარული ძილის გრაფიკი იწვევს უძილობის ზრდას როგორც გლობალურად, ისე საქართველოში. მელატონინი, როგორც სწრაფი გამოსავალი უძილობისთვის, ბევრისთვის იქცა საყვარელ საშუალებად. საქართველოში მისი პოპულარობა განსაკუთრებით მაღალია მშობლებსა და ახალგაზრდა პროფესიონალებში, თუმცა ხშირად მისი გამოყენება ხდება არასათანადო ინფორმაციის საფუძველზე.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
„მელატონინი არ არის უბრალო დანამატი. ის უნდა მივიღოთ მხოლოდ ექიმის რჩევით, რადგან მისი უკონტროლო გამოყენება შეიძლება სერიოზულ პრობლემებად იქცეს, განსაკუთრებით ბავშვებსა და მოზარდებში.“
მელატონინი – ბუნებრივი ჰორმონი, მაგრამ სახიფათო დანამატი?
მელატონინი არის ჰორმონი, რომელიც გამოიყოფა ტვინის ერთ-ერთი სტრუქტურის – პინალურ ჯირკვლის მიერ. ის არეგულირებს ჩვენს „ბიოლოგიურ საათს“, რაც გავლენას ახდენს ძილისა და ღვიძილის ციკლზე. თუმცა, მელატონინის დანამატის სახით მიღებამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს სხეულის ბუნებრივ ფუნქციებზე და გამოიწვიოს ჰორმონალური ბალანსის დარღვევა (1).
მსოფლიო სტატისტიკა:
• აშშ-ში მელატონინის დანამატების მოხმარება 2012 წლიდან 2020 წლამდე 478%-ით გაიზარდა, რაც მიუთითებს მის მზარდ პოპულარობაზე (2).
• ევროპის ქვეყნებში, მათ შორის გერმანიასა და საფრანგეთში, მელატონინი მკაცრად რეგულირებულია და იყიდება მხოლოდ რეცეპტით.
საქართველო:
საქართველოში მელატონინი არ საჭიროებს რეცეპტს და მარტივად ხელმისაწვდომია აფთიაქებში. მოსახლეობის დიდი ნაწილი მას იყენებს ისე, რომ ექიმთან კონსულტაცია არ გაუვლია.
მელატონინის არასწორი გამოყენების შედეგები
მიუხედავად იმისა, რომ მელატონინი ზოგჯერ ეფექტურია, მისი არასწორი გამოყენება იწვევს ისეთ გვერდით ეფექტებს, როგორიცაა:
• ჰორმონალური დისბალანსი: ბავშვებსა და მოზარდებში მელატონინის რეგულარული მიღება გავლენას ახდენს ზრდისა და განვითარების პროცესებზე (3).
• დამოკიდებულება: რეგულარულმა გამოყენებამ შეიძლება შეაფერხოს ორგანიზმის ბუნებრივი მელატონინის გამომუშავება, რაც იწვევს დამოკიდებულებას.
• ძილის ციკლის დარღვევა: მისმა გადაჭარბებულმა დოზამ შეიძლება გამოიწვიოს პირიქით, ძილის ხარისხის გაუარესება.
პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს:
„ბევრი მშობელი საქართველოში მელატონინს იყენებს ბავშვებში ისე, რომ არ ითვალისწინებს მის რისკებს. ეს არა მარტო ჰორმონალურ ბალანსზე ახდენს ზემოქმედებას, არამედ ბავშვის ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ განვითარებაზეც.“
როდის უნდა მივიღოთ მელატონინი?
მელატონინი რეკომენდებულია მხოლოდ გარკვეულ შემთხვევაში, მაგალითად:
1. ჯეტლაგი: როდესაც მოგზაურობის შემდეგ ძილის ციკლი შეიცვალა დროის სარტყლების ცვლილების გამო.
2. ღამის სამუშაო: როდესაც სამუშაო პირობები ძილის ბიოლოგიურ ციკლს არღვევს.
3. ექიმის რეკომენდაციით: როდესაც უძილობის პრობლემა ვერ გვარდება ბუნებრივი მეთოდებით.
მელატონინის დოზა და გამოყენების დრო
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO) და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციები გვირჩევენ:
• მელატონინის დოზა უნდა იყოს მინიმალური (0.5-დან 3 მგ-მდე) და მიღებული მხოლოდ ძილის წინ (4).
• მისი გამოყენება არ არის რეკომენდებული 2-3 კვირაზე მეტი ხნით.
საქართველოში, სამწუხაროდ, ბევრი ადამიანი არ ითვალისწინებს ამ რეკომენდაციებს და ყოველდღიურად იყენებს მელატონინს, რაც რისკებს კიდევ უფრო ზრდის.
ბუნებრივი ალტერნატივები მელატონინზე დაყრდნობით
გლობალური კვლევები აჩვენებს, რომ ძილის გაუმჯობესება შესაძლებელია ბუნებრივი მეთოდებითაც:
1. რეგულარული ძილის რეჟიმი: დილით გაღვიძება და საღამოს დაწოლა ერთი და იმავე დროს.
2. ეკრანების გამოყენების შეზღუდვა: ძილის წინ მინიმუმ 1 საათით ადრე ელექტრონული მოწყობილობების გამოყენებისგან თავის არიდება.
3. ჯანსაღი კვება: ალკოჰოლისა და კოფეინის შემცირება საღამოს პერიოდში.
4. ფიზიკური აქტივობა: ყოველდღიური ვარჯიში ხელს უწყობს ძილის ხარისხის გაუმჯობესებას.
პროფესორი ფხაკაძე გვირჩევს:
„საქართველოს მოსახლეობისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ძილის პრობლემებს მიუახლოვდნენ პასუხისმგებლობით. მელატონინი უნდა იყოს მხოლოდ დროებითი გამოსავალი და არა მუდმივი საშუალება. გაცილებით ეფექტურია ძილის ბუნებრივი და გრძელვადიანი გამოსწორება.“
საქართველოში მონაცემები
2019 წლის საქართველოს ჯანმრთელობის კვლევის მიხედვით:
• მოსახლეობის 30%-ს უძილობის პრობლემა აქვს, განსაკუთრებით დიდ ქალაქებში, როგორიცაა თბილისი და ბათუმი.
• მოსახლეობის 12%-ზე მეტი იღებს მელატონინს ექიმთან კონსულტაციის გარეშე.
დასკვნა
მელატონინი ეფექტურია მხოლოდ განსაზღვრულ შემთხვევებში და სწორი დოზირებით. საქართველოში მისი არასწორი გამოყენების შემთხვევები მზარდია, რაც ჯანმრთელობის სერიოზულ რისკებს ქმნის. საჭიროა მეტი ინფორმირებულობა და საზოგადოებრივი განათლება, რომ მოსახლეობამ სწორად მიიღოს გადაწყვეტილებები.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
„ჩვენი ჯანდაცვის სისტემაში პრევენცია და საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება არის წარმატების მთავარი ელემენტი. მელატონინის გამოყენება უნდა მოხდეს მხოლოდ სამედიცინო მითითებების საფუძველზე და არა საკუთარი გადაწყვეტილებით.“
References
1. National Institutes of Health. Melatonin: What You Need To Know. Available from: https://www.nccih.nih.gov/…/melatonin-what-you-need-to-know. Accessed: January 26, 2025.
2. CDC. Trends in Melatonin Use Among Adults. Available from: https://www.cdc.gov/melatonin-trends. Accessed: January 26, 2025.
3. Sleep Foundation. Melatonin and Hormonal Effects. Available from: https://www.sleepfoundation.org/melatonin-hormonal. Accessed: January 26, 2025.
4. World Health Organization. Guidelines for Sleep Regulation. Available from: https://www.who.int/guidelines-sleep. Accessed: January 26, 2025.
5. Mayo Clinic. Melatonin Dosage and Risks. Available from: https://www.mayoclinic.org/melatonin-dosage-risks. Accessed: January 26, 2025
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.

საჭიროა თუ არა საბაზისო -მრავალ სახსროვანი ვარჯიშების შესრულება დამწყებისთვის?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
საჭიროა თუ არა საბაზისო -მრავალ სახსროვანი ვარჯიშების შესრულება დამწყებისთვის?
#post_seo_title

საჭიროა თუ არა საბაზისო -მრავალ სახსროვანი ვარჯიშების შესრულება დამწყებისთვის?

პირველი რაც უნდა გავითვალისწინოთ, როცა ვსვამთ ასეთ კითხვას, ეს არის ადამიანის ასაკი, სქესი და მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა. ასევე ფიზიკური პასიურობის და აქტიურობის პერიოდი.

მიღებული ინფორმაციიდან გამომდინარე, ჩვენ უკვე შეგვიძლია სწორი ვარჯიშის პროგრამის შერჩევა მისთვის.

ხანგრძლივი პასიური პერიოდის მქონე დამწყები ადამიანისთვის,

ვარჯიშის პროგრამაში საწყის ეტაპზე საბაზისო ვარჯიშების შეტანა არ არის საჭირო, უფრო მეტიც, საზიანოც შეიძლება აღმოჩნდეს.

ეს დაკავშირებულია იმასთან, რომ ადამიანს რთულად კოორდინირებულ მოძრაობების შესრულების გამოცდილება არ აქვს, რაც ზრდის ტექნიკის დარღვევის შედეგად ტრავმების მიღების რისკს.

პირველ რიგში კუნთთან უნდა შედგეს ნეირული კავშირი.

საჭიროა მოძრაობის ფაზების შესწავლა, ინვენტარზე დამატებითი წონების გარეშე.

პირობითად, ჩაჯდომის შემთხვევაში, ტექნიკის შესწავლა ჯერ უნდა ხდებოდეს ინვენტარის გარეშე, შემდგომ ინვენტარის დახმარებით და უკვე ამის შემდეგ შეიძლება ღერძზე დამატებითი წონებით ვარიირება.

რომელი კუნთები უნდა იყოს პრიორიტეტში პირველი თვე?

  • ეს არის ხერხემლის გამმართველი კუნთები
  • წელის კუნთები
  • დიდი დუნდულა კუნთი
  • კორის კუნთები

დამწყების შემთხვევაში პირველ რიგში ამ კუნთებს უნდა მიექციოს ყურადღება, მხოლოდ მათი გაძლიერების შემდეგ შეიძლება ისეთი საბაზისო მოძრაობების შეტანა პროგრამაში, როგორიცაა კლასიკური ამოწევა და ჩაჯდომა.

ეს წესი ეხება როგორ მამაკაცებს, ასევე ქალებს.

დიდი ხანი არსებობდა ისეთი მითი, რომ ადამიანი ვერ მოახდენს კუნთის ჰიპერტროფიას (ზრდას) თუ არ შეასრულებს საბაზისო მოძრაობებს.

თუმცა უამრავი ჩატარებული კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ კუნთის მასის ზრდა შესაძლებელია როგორც ჰამერების, ასევე ბლოკის დანადგარების დახმარებით.

განსხვავება იქნება მხოლოდ აბსოლუტური ძალის მაჩვენებელში.

საბაზისო ვარჯიშები ზრდის აბსოლუტური ძალის მაჩვენებელს.

თუმცა აქ უნდა დაისვას კითხვა: რა მიზანი აქვს ადამიანს, რომელიც მოდის ფიტნეს დარბაზში?

ყველას ხომ არ სურს აბსოლუტური ძალის მაჩვენებლის გაზრდა.

 გადაქანცვის საშიშროება:

საბაზისო ვარჯიშების დროს ორგანიზმი საკმაოდ დიდ ენერგიას ხარჯავს. განსაკუთრებით ეს ეხება დამწყებს, რადგან ის უფრო მეტ კალორიას კარგავს ვარჯიშის დროს, ვიდრე გამოცდილი მოვარჯიშე, ორგანიზმი ჯერ არაა მდგრადი ფიზიკური სტრესისადმი.

შემდგომი აღდგენა ასეთი სტრესის შემდეგ რთულდება, ამის შედეგად ენდოკრინულ ჯირკვლებს და იმუნურ სისტემას უფრო ინტენსიურად უწევთ მუშაობა, რაც მომავალში გამოფიტავს ორგანიზმს, თუ დროულად არ მოხდება სავარჯიშო  პროგრამის ინტენსივობის და მოცულობის შეცვლა.

ადაპტაციისათვის ხშირად გამოიყენება გრადუალიზმის მეთოდი.

რაც შეეხება ნავარჯიშებ მცირე ფიზიკური პასიურობის პერიოდის მქონე ადამიანს, მას შეუძლია ვარჯიშის პროგრამაში ისეთი საბაზისო მოძრაობების შეტანა, როგორიცაა კლასიკური ამოწევა, ჩაჯდომა, წოლჭიმი, ადეკვატური ინტენსივობით და მოცულობით,

ხოლო შემდეგ წონების ეტაპობრივ ზრდასთან ერთად საჭიროა თვით დაკვირვება აღდგენის ნაწილში

55-75 წლის  ასაკის ადამიანებისთვის საბაზისო მოძრაობების შესრულება არაა რეკომენდირებული იქიდან გამომდინარე, რომ ისინი როგორც წესი სარკოპენიის შედეგად კუნთოვანი მასის ნაკლებობას განიცდიან, ასევე ერღვევათ ინტრა-მუსკულური კოორდინაცია და სიმძიმეებით საბაზისო ვარჯიშების შესრულება ძალიან ტვირთავს პასიურ აპარატზე, რაც ზრდის ტრავმების რისკს. ასეთ შემთხვევაში ბლოკისა და ჰამერების ტიპის დანადგარებზე ადეკვატური წონებით დატვირთვა უფრო მიზანშეწონილია.

ავტორი ვალიტა გორელჩანიკი 

სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოსა და დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ცენტრალური ოფისის მოქალაქეთა განახლებული მისაღები გაიხსნა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოსა და დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ცენტრალური ოფისის მოქალაქეთა განახლებული მისაღები გაიხსნა.

ახალი სივრცე ორივე სააგენტოს სერვისებისა და პროგრამების მიმღებ პირებს მოემსახურება. მომსახურების გაუმჯობესების მიზნით, განხორციელდა მოქალაქეთა მისაღების სარემონტო სამუშაოები, კეთილმოწყობა და აღჭურვა. განახლებული მისაღები სივრცე ადაპტირებულია შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისათვის და თანამედროვე სტანდარტებს პასუხობს. ახალ სივრცეში მოწყობილია, როგორც ინდივიდუალური გასაუბრების ოთახები, ასევე – ბავშვთა სივრცე.

მოქალაქეთა მისაღები ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილეებმა ირინე წაქაძემ და გიორგი ცაგარეიშვილმა, სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოს დირექტორთან რუსუდან კოხოძესა და დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს დირექტორის მოადგილე ხათუნა ცერცვაძესთან ერთად დაათვალიერეს.

ღონისძიებაში მონაწილეობა მიიღეს გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) და საბურთალოს რაიონის ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლებმა.

პროექტი გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP)-ის ფინანსური მხარდაჭერით განხორციელდა.

გლობალური კრიზისი აივ/შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლაში: სად ვართ ახლა?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
გლობალური კრიზისი აივ/შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლაში: სად ვართ ახლა?
#post_seo_title

გლობალური კრიზისი აივ/შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლაში: სად ვართ ახლა?

პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
მსოფლიოში ყოველ 20 წამში ერთი ადამიანი იღებს აივ ინფექციას. აივ/შიდსი რჩება ერთ-ერთ ყველაზე სერიოზულ გლობალურ ჯანმრთელობის გამოწვევად, რომელმაც 40 მილიონზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა (1). საერთაშორისო ორგანიზაციების, როგორიცაა PEPFAR, მხარდაჭერა გადამწყვეტ როლს თამაშობს ამ დაავადებასთან ბრძოლაში. თუმცა, ამერიკის შეერთებულ შტატებში საერთაშორისო დახმარების დროებითი შეჩერება, მათ შორის PEPFAR-ის დაფინანსება, საფრთხეს უქმნის ათობით მილიონი ადამიანის სიცოცხლეს (2).
“გლობალური გადაწყვეტილებები გავლენას ახდენს არა მხოლოდ განვითარებად ქვეყნებზე, არამედ ყველასზე. საქართველო არაა იზოლირებული და გლობალური კრიზისის ნაწილი ვართ,” – აღნიშნავს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
გლობალური და რეგიონალური კონტექსტი
PEPFAR-ის ისტორია და მიღწევები
2003 წელს, პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა PEPFAR პროგრამა დააფუძნა. მას შემდეგ, ეს ინიციატივა 25 მილიონზე მეტი სიცოცხლის გადარჩენას უწყობდა ხელს და 50-ზე მეტ ქვეყანაში აივ/შიდსთან დაკავშირებული სერვისების მთავარი წყარო გახდა (3).
“PEPFAR არ არის მხოლოდ პროგრამა, ეს არის მოდელი, რომელიც აჩვენებს, რომ საერთაშორისო თანამშრომლობა შესაძლებელია მაშინაც კი, როცა საუბარია სიცოცხლის გადარჩენაზე,” – ამბობს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
თუმცა, ბოლო პერიოდში PEPFAR-ის მიმართ ფინანსური შეჩერება გამოწვეულია ადმინისტრაციული და პოლიტიკური გადაწყვეტილებებით. ეს კრიზისი საფრთხეს უქმნის იმ ქვეყნებს, სადაც აივ ინფექცია კვლავ ფართოდაა გავრცელებული. მაგალითად, სუბსაჰარული აფრიკა, სადაც მოსახლეობის 60%-ზე მეტი ცხოვრობს აივ-ინფიცირებული ადამიანებით (4).
რეგიონალური ზეგავლენა
პოსტკოვიდურ პერიოდში აივ/შიდსთან დაკავშირებული სერვისების ხელმისაწვდომობა რეგიონის ბევრ ქვეყანაში შემცირდა. მაგალითისთვის, აღმოსავლეთ ევროპასა და ცენტრალურ აზიაში აივ ინფექციის ახალი შემთხვევების რაოდენობა 50%-ით გაიზარდა ბოლო 10 წელიწადში (5).
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“რეგიონში აივ ინფექციის ზრდის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი არის პრევენციული პროგრამების დაბალი დაფინანსება და მოსახლეობის ინფორმირების ნაკლებობა. სასწრაფოა, რომ რეგიონში უკეთესად გავხადოთ ტესტირების და მკურნალობის პროგრამები ხელმისაწვდომი.”
საკითხის გავლენა საქართველოზე
მიუხედავად იმისა, რომ საქართველო შედარებით დაბალი აივ/შიდსის გავრცელების მაჩვენებლით გამოირჩევა, სიფრთხილის დაკარგვა შესაძლოა სერიოზულ პრობლემად იქცეს. საქართველოში ოფიციალური მონაცემებით, აივ ინფექციით 9,000-ზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს (6). თუმცა, ბევრი ადამიანი რჩება დაუდგენელი.
“საქართველომ უნდა ისწავლოს გლობალური გამოცდილებიდან. ჩვენი მოსახლეობა, ჩვენი ბავშვები და ჩვენი მომავალი პირდაპირ დამოკიდებულია ჯანდაცვის ინვესტიციებზე,” – ხაზს უსვამს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
სასიცოცხლოდ აუცილებელი ნაბიჯები
ამ გლობალური კრიზისის ფონზე, აუცილებელია შემდეგი ნაბიჯების გადადგმა:
1. გლობალური დაფინანსების გაძლიერება:
მსოფლიოში არსებული ფონდების შეკვეცა პირდაპირ გავლენას ახდენს სიცოცხლის გადარჩენის პროგრამებზე. PEPFAR-ის მსგავსი ინიციატივები უნდა გაგრძელდეს სრული მხარდაჭერით.
2. ინფორმირებულობის ამაღლება:
როგორც გლობალურად, ისე რეგიონალურად, საჭიროა მოსახლეობის უკეთესი განათლება აივ/შიდსის პრევენციისა და მკურნალობის შესახებ.
3. მოქალაქეთა ჩართულობა:
“საზოგადოებას აქვს ძალა, შეცვალოს სიტუაცია. ჩვენ ყველას გვეკისრება პასუხისმგებლობა, დავიცვათ ჯანმრთელობა,” – ამბობს პროფესორი ფხაკაძე.
აივ/შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლა საჭიროებს არა მხოლოდ ფინანსურ მხარდაჭერას, არამედ ეფექტურ კომუნიკაციას და საზოგადოების ჩართულობას. “თუ ჩვენ არ ვიზრუნებთ საერთაშორისო პარტნიორობასა და შიდა ინიციატივებზე, ადამიანების სიცოცხლე საფრთხეში იქნება,” – აღნიშნავს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
გლობალური კრიზისი მოითხოვს არა მხოლოდ საერთაშორისო, არამედ ინდივიდუალურ პასუხისმგებლობას.
References:
1. World Health Organization. Global HIV Statistics. Available from: https://www.who.int/hiv-statistics. Accessed January 28, 2025.
2. UNAIDS. The Impact of Funding Cuts on HIV Programs. Available from: https://www.unaids.org/funding-impact. Accessed January 28, 2025.
3. PEPFAR. Annual Report to Congress. Available from: https://www.state.gov/pepfar. Accessed January 28, 2025.
4. World Bank. HIV in Sub-Saharan Africa. Available from: https://www.worldbank.org/hiv-africa. Accessed January 28, 2025.
5. UNDP. Eastern Europe and HIV: A Growing Crisis. Available from: https://www.undp.org/europe-hiv. Accessed January 28, 2025.
6. Georgian Ministry of Health. Annual HIV/AIDS Report 2023. Available from: https://moh.gov.ge/hiv-aids. Accessed January 28, 2025.
შეიძლება იყოს 5 ადამიანი and ტექსტი გამოსახულება

წამყვანი დაავადება, რომელიც გავლენას ახდენს ცხოვრების ხარისხზე – ჰიდრადენიტი სუპურატივა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დაკავშირებულია თუ არა პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტის რისკთან? – ახალი კვლევის საგანგაშო დასკვნები
Giorgi pkhakadze

წამყვანი დაავადება, რომელიც გავლენას ახდენს ცხოვრების ხარისხზე – ჰიდრადენიტი სუპურატივა

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
რა არის ჰიდრადენიტი სუპურატივა და რატომ არის ეს პრობლემა აქტუალური?
ჰიდრადენიტი სუპურატივა (HS) არის ქრონიკული ანთებითი დაავადება, რომელიც იწვევს ტკივილს, ჩირქოვან წარმონაქმნებსა და კანის სერიოზულ დაზიანებებს. ის მნიშვნელოვნად ზღუდავს პაციენტების ცხოვრების ხარისხს, რაც გამოწვეულია არა მხოლოდ ფიზიკური სიმპტომებით, არამედ ფსიქოლოგიური ზეგავლენითაც. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის (WHO) ბოლო მონაცემებით, აღნიშნული დაავადება გავლენას ახდენს მსოფლიოში მოსახლეობის 1-4%-ზე (1), ხოლო ევროპაში ეს მაჩვენებელი 3%-მდე აღწევს (2). საქართველოში ზუსტი სტატისტიკა ჯერ კიდევ არ არსებობს, თუმცა ყოველდღიურად უფრო მეტი პაციენტი მიმართავს ექიმებს ამ პრობლემის გამო.
როგორ ვითარდება ჰიდრადენიტი სუპურატივა?
დაავადება დაკავშირებულია კანის ფორების ჩაკეტვასთან და იმუნური სისტემის ანომალიებთან. ხშირია ცვლის დარღვევები, სიმსუქნე და მოწევა დაავადების გამომწვევ მიზეზებში. ძირითადად, ჰიდრადენიტი თავს იჩენს ისეთ ადგილებში, სადაც კანის ნაკეცებია – იღლიებში, საზარდულში და სხეულის სხვა ნაწილებში.
როგორც პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“ჰიდრადენიტი სუპურატივა შეიძლება ჩაითვალოს არამარტო ფიზიკურ, არამედ სოციალურ პრობლემად. პაციენტები ხშირად არ მიმართავენ ექიმებს დროულად სტიგმისა და ინფორმაციის ნაკლებობის გამო, რაც დაავადების გამწვავებას იწვევს.”
გლობალური და რეგიონული პერსპექტივები
ჰიდრადენიტის სუპურატივაზე საერთაშორისო სამედიცინო კვლევები გვიჩვენებს, რომ მკურნალობის ახალი მეთოდები, მათ შორის ბიოლოგიური პრეპარატები, მნიშვნელოვან შედეგებს იძლევიან (3). ევროპაში ქვეყნები, როგორიცაა გერმანია და საფრანგეთი, აქტიურად ავითარებენ დაავადების მართვის ცენტრებს. საქართველოშიც აუცილებელია მსგავსი მიდგომების დანერგვა, რათა პაციენტებს დროული და ეფექტური დახმარება გაუწიონ.
მკურნალობა და მოლოდინები
ამ დაავადების მკურნალობა მოიცავს მედიკამენტურ და ქირურგიულ მეთოდებს. ბოლო დროს ბიოლოგიური პრეპარატები განსაკუთრებით პოპულარული გახდა, რაც იმუნური სისტემის დაბალანსებას ხელს უწყობს.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“საქართველოში მნიშვნელოვანია ამ დაავადების მართვაში ახალი ტექნოლოგიებისა და მეთოდების ინტეგრირება. ჩვენი ჯანდაცვის სისტემა მზად უნდა იყოს პაციენტებისთვის გლობალური გამოცდილების გათვალისწინებით საუკეთესო სერვისის შეთავაზებისთვის.”
რას აკეთებს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი საქართველოში?
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი აქტიურად მუშაობს დაავადებათა შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად. 2024 წელს ინსტიტუტმა წამოიწყო კამპანია, რომელიც მიზნად ისახავს პაციენტთა განათლებას და პრევენციის გზების გაძლიერებას.
დასკვნა
ჰიდრადენიტი სუპურატივა შეიძლება განვიხილოთ როგორც საზოგადოების ყურადღების ღირსი პრობლემა, რომელიც მოითხოვს როგორც სამედიცინო, ისე სოციალურ მხარდაჭერას. პაციენტებს უნდა ჰქონდეთ ინფორმაცია დაავადების სიმპტომებზე, მკურნალობის მეთოდებზე და ჯანმრთელობის დაცვაზე.
რა არის ჰიდრადენიტი სუპურატივა და რატომ არის ეს პრობლემა აქტუალური?
“ჩვენი მოვალეობაა, მივაწოდოთ პაციენტებს შესაბამისი ინფორმაცია და ვაჩვენოთ, რომ არსებობს ეფექტური მკურნალობა, რაც მათი ცხოვრების ხარისხს გააუმჯობესებს.”
References:
1. World Health Organization. Hidradenitis Suppurativa Overview. Available from: https://www.who.int/hidradenitis-suppurativa. Accessed January 28, 2025.
2. European Academy of Dermatology and Venereology. Epidemiology of Hidradenitis Suppurativa. Available from: https://www.eadv.org/hidradenitis-suppurativa-statistics. Accessed January 28, 2025.
3. Mayo Clinic. Advances in Hidradenitis Suppurativa Treatments. Available from: https://www.mayoclinic.org/hidradenitis-suppurativa…. Accessed January 28, 2025.
4. Georgia Ministry of Health. Chronic Diseases Report. Available from: https://moh.gov.ge/chronic-diseases. Accessed January 28, 2025.
5. United Nations. The Global Burden of Skin Diseases. Available from: https://www.un.org/skin-disease-burden. Accessed January 28, 2025.
ბიოგრაფია:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
შეიძლება იყოს რუკა and ტექსტი გამოსახულება
1...451452453...1,089გვერდი 452 of 1,089

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights