🟠 საშუალო მტკიცებულება
კრეატინის მონოჰიდრატი ერთ-ერთი ყველაზე შესწავლილი დიეტური დანამატია, რომელსაც მილიონობით მომხმარებელი იყენებს სპორტული შესრულების გასაუმჯობესებლად და კუნთების ჯანმრთელობის მხარდასაჭერად. თუმცა, როგორც ყველა ბიოაქტიური ნაერთი, კრეატინი სხეულში იზოლირებულად არ არსებობს – ის ურთიერთქმედებს მრავალთერაპიულ კლასში შემავალ მედიკამენტებთან, რაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს ეფექტურობაზე ან უსაფრთხოებაზე. ეს მტკიცებულებაზე დაფუძნებული სახელმძღვანელო აღწერს, რომელი მედიკამენტები ურთიერთქმედებენ კრეატინთან, რა მექანიზმებია ჩართული და რა პრაქტიკული ნაბიჯები უნდა გადადგას პაციენტებმა და კლინიცისტებმა რისკის შესამცირებლად.
ძირითადი დასკვნები
- კრეატინი ახდენს გავლენას თირკმლის ფუნქციაზე და სითხის ბალანსზე, რაც ქმნის პოტენციურ ურთიერთქმედებას დიურეტიკებთან, ACE ინჰიბიტორებთან და არასტეროიდულ ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატებთან (NSAIDs)
- კოფეინი ამცირებს კრეატინის ეფექტურობას ზოგიერთ პოპულაციაში; თანადაფუძნებული მიღების დრო მნიშვნელოვანია
- პაციენტები, რომლებიც იღებენ მედიკამენტებს, რომლებიც გავლენას ახდენენ თირკმლის ფუნქციაზე, უნდა კონსულტაციაში შევიდნენ კლინიცისტთან კრეატინის დანამატის მიღებამდე
- სასურველია სერიული კრეატინინის და ელექტროლიტების მონიტორინგი იმ პაციენტებისთვის, რომლებიც კრეატინს იღებენ მრავალ კარდიოვასკულარულ ან მეტაბოლურ მედიკამენტთან ერთად
მედიკამენტების კლასები, რომელთა კრეატინთან ურთიერთქმედება დოკუმენტირებულია
რისკის დონე და ურთიერთქმედების მექანიზმი (ფარმაკოლოგიური და კლინიკური მტკიცებულებების საფუძველზე)
წყარო: ფარმაკოლოგიური ლიტერატურისა და კლინიკური კვლევების მონაცემების მიხედვით | Georgian Medical Journal News
თირკმლის ეფექტები და მედიკამენტების ურთიერთქმედება: მექანიზმი
კრეატინის დანამატი ზრდის უჯრედშიდა ფოსფოკრეატინის მარაგს, რაც ზრდის სერიული კრეატინინის დონეს, როგორც ნორმალური მეტაბოლიზმის გვერდითი პროდუქტი. The Journal of the International Society of Sports Nutrition-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, სერიული კრეატინინის დონე შეიძლება გაიზარდოს 0.2–0.5 მგ/დლ-ით ჯანმრთელ პირებში კრეატინის სტანდარტული დოზის (5 გ დღეში) მიღების რამდენიმე კვირის შემდეგ. ეს ზრდა ზოგადად უვნებელია ნორმალური საწყისი თირკმლის ფუნქციის მქონე პირებში, მაგრამ ხდება კლინიკურად მნიშვნელოვანი, როდესაც ის კომბინირებულია მედიკამენტებთან, რომლებიც ამცირებენ გლომერულურ ფილტრაციის სიჩქარეს (GFR).
დიურეტიკები—როგორც თიაზიდური, ასევე ლუპური აგენტები—ამცირებენ უჯრედშიდა კალიუმისა და ნატრიუმის დონეს, რაც ამცირებს პლაზმის მოცულობას და GFR-ს. როდესაც კრეატინი ემატება, კომბინაცია ქმნის ორმაგ სტრესს თირკმლის ჰემოდინამიკაზე. მსგავსად, NSAIDs აფერხებენ პროსტაგლანდინის სინთეზს, რაც აუცილებელია თირკმლის სისხლის ნაკადის შესანარჩუნებლად, განსაკუთრებით მოცულობის შემცირების მდგომარეობებში. American Journal of Kidney Diseases-ში დოკუმენტირებულია, რომ NSAIDs-ის და ნივთიერებების, რომლებიც ზრდიან კრეატინინს, ერთდროული გამოყენება შეიძლება გამოიწვიოს მწვავე თირკმლის დაზიანება, განსაკუთრებით ხანდაზმულებში ან ქრონიკული თირკმლის დაავადების (CKD) მქონე პირებში.
მედიკამენტების კლასები განსაკუთრებული შეშფოთებით
ACE ინჰიბიტორები და ანგიოტენზინ II რეცეპტორების ბლოკატორები (ARBs): ეს მედიკამენტები ამცირებენ ინტრაგლომერულურ წნევას ეფექტური არტერიოლის გაფართოებით. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი იცავენ პროტეინურიასგან, შესაძლოა ოდნავ შეამცირონ GFR. Kidney and Blood Pressure Research-ში გამოქვეყნებული კლინიკური მიმოხილვის მიხედვით, ამ მედიკამენტების მიღებისას პაციენტებმა უნდა გაზომონ საწყისი კრეატინინის და ელექტროლიტების დონე კრეატინის მიღებამდე და რეკომენდირებულია განმეორებითი ტესტირება 4–6 კვირაში.
მეტფორმინი: ეს გლუკოზის დამწევი აგენტი თირკმლის მიერ იწმინდება და შეიძლება დაგროვდეს, თუ GFR შემცირდება. კრეატინის მიერ გამოწვეული სერიული კრეატინინის ზრდა შეიძლება დაფაროს ნამდვილი GFR-ის შემცირება, რაც აყოვნებს მეტფორმინის დოზის კორექტირებას და ზრდის ლაქტური აციდოზის რისკს. Diabetes Care რეკომენდაციები გვთავაზობენ eGFR-ის (განსაზღვრული გლომერულური ფილტრაციის სიჩქარე) გამოყენებას სერიული კრეატინინის ნაცვლად, როდესაც მონიტორინგს უწევენ პაციენტებს, რომლებიც იღებენ მეტფორმინს და კრეატინს.
ტრიმეტოპრიმი: ეს ანტიბიოტიკი (ხშირად კომბინირებული სულფამეთოქსაზოლთან) კონკურენციას უწევს კრეატინინს პროქსიმალური თირკმლის მილაკში სეკრეციისთვის. კრეატინის ერთდროული გამოყენება შეიძლება ცრუ გაზარდოს სერიული კრეატინინის მაჩვენებლები, რაც ართულებს ნამდვილი თირკმლის ფუნქციის შეფასებას. პაციენტებმა, რომლებსაც ენიშნებათ ტრიმეტოპრიმ-სულფამეთოქსაზოლი, უნდა შეწყვიტონ კრეატინის დანამატის მიღება მკურნალობის დროს და განაახლონ 1 კვირის შემდეგ.
კოფეინი და კრეატინი: ეფექტურობისთვის კონკურენცია
კოფეინსა და კრეატინს შორის ურთიერთქმედება ფარმაკოდინამიურია და არა ფარმაკოკინეტიკური. Medicine and Science in Sports and Exercise-ში ნაჩვენებია, რომ კოფეინი ანტაგონიზებს კრეატინის კუნთის ფოსფატის დაგროვებას ზოგიერთ ინდივიდში, განსაკუთრებით კრეატინის დატვირთვის რეაგირებლებთან. სპორტსმენებმა და პაციენტებმა, რომლებიც იღებენ კოფეინს (ყავაში, ჩაის, ენერგეტიკულ სასმელებში ან როგორც მედიკამენტის დანამატი) და კრეატინს, უნდა გაანაწილონ მიღება მინიმუმ 3–4 საათით და დააკვირდნენ შესრულების შედეგებს. ურთიერთქმედება ჩანს დოზაზე დამოკიდებული და ინდივიდუალური გენეტიკური პოლიმორფიზმები ადენოზინის რეცეპტორებში შეიძლება გავლენა მოახდინოს მგრძნობელობაზე.
პრაქტიკული კლინიკური სახელმძღვანელო
პაციენტებმა, რომლებიც იღებენ დიურეტიკებს, NSAIDs-ს ან მედიკამენტებს, რომლებიც გავლენას ახდენენ თირკმლის ფუნქციაზე, უნდა მიიღონ კლინიცისტის ნებართვა და საწყისი თირკმლის პანელები კრეატინის დანამატის დაწყებამდე. განმეორებითი კრეატინინის და eGFR-ის ტესტირება 4–6 კვირაში და ყოველწლიურად შემდეგ.
— სპორტული მედიცინისა და ნეფროლოგიის ლიტერატურის კონსენსუსის საფუძველზე
პაციენტებისთვის, რომლებიც ფიქრობენ კრეატინის დანამატის მიღებაზე: გამოავლინეთ ყველა მედიკამენტი, განსაკუთრებით ის, რომლებიც გავლენას ახდენენ თირკმლის ფუნქციაზე ან ელექტროლიტების ბალანსზე, თქვენს პირველადი მოვლის კლინიცისტთან ან ფარმაცევტთან კრეატინის მიღებამდე. სტანდარტული დატვირთვის პროტოკოლები (20 გ დღეში 5–7 დღის განმავლობაში შემდეგ 3–5 გ შენარჩუნება) უნდა იქნას აცილებული, თუ თქვენი საწყისი eGFR 60 მლ/წთ/1.73მ²-ზე ნაკლებია. ამის ნაცვლად, განიხილეთ დაბალი დოზის პროტოკოლები (2–3 გ დღეში დატვირთვის გარეშე) ან მთლიანად მოერიდეთ დანამატს, თუ CKD არსებობს.
კლინიცისტებისთვის: როდესაც პაციენტები იტყობინებიან კრეატინის გამოყენების შესახებ, სერიული კრეატინინის ინტერპრეტაცია სიფრთხილით უნდა მოხდეს. მოითხოვეთ eGFR-ზე დაფუძნებული შეფასებები და განიხილეთ ცისტატინი C (კრეატინინისგან დამოუკიდებელი GFR-ის მარკერი), თუ ზუსტი თირკმლის ფუნქციის შეფასება კრიტიკულია მედიკამენტების დოზირებისათვის. შეამოწმეთ გაუწყლოების ან ელექტროლიტების დისბალანსის ნიშნები, განსაკუთრებით დიურეტიკების მიღებისას. კრეატინის გამოყენება მედიკამენტების შერიგებაში აღრიცხეთ, რათა შესაძლო ურთიერთქმედება გამოავლინოთ დანიშვნისას.
ფარმაცევტებისთვის: დანიშვნის სისტემებში შეიტანეთ შემოწმებები, რათა გააფრთხილოთ NSAIDs-ის, დიურეტიკების ან ტრიმეტოპრიმის თანა-რეცეპტებზე პაციენტის კრეატინის შეძენისას. კონსულტაცია გაუწიეთ საკმარისი ჰიდრატაციის (2–3 ლიტრი დღეში), კოფეინის მოხმარების დროის კრეატინისგან განცალკევების და თირკმლის ფუნქციის მონიტორინგის მნიშვნელობაზე. ხანდაზმული პაციენტებისთვის ან მრავალკომორბიდული პირებისთვის, რეკომენდაცია მიაწვდეთ ექიმთან საუბარი პროდუქტის შეძენამდე.
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
კრეატინი უსაფრთხოა მაღალი წნევის მქონე ადამიანებისთვის?
კრეატინი ზოგადად არ არის უკუჩვენებული ჰიპერტენზიაში, მაგრამ სიფრთხილეა საჭირო. თუ იღებთ დიურეტიკებს ან ACE ინჰიბიტორებს წნევის კონტროლისთვის, კონსულტაციაში შევიდეთ კლინიცისტთან დანამატის მიღებამდე. პრეპარატისა და დანამატის კომბინაცია შეიძლება შეამციროს GFR და გაართულოს ელექტროლიტების ბალანსი. მნიშვნელოვანია რეგულარული მონიტორინგი წნევის, კრეატინინის და კალიუმის დონეებზე.
შეიძლება თუ არა კრეატინის მიღება, თუ დიაბეტის მედიკამენტებს ვიღებ?
მეტფორმინის ან სხვა გლუკოზის დამწევი აგენტების მომხმარებელმა პაციენტებმა უნდა განიხილონ კრეატინის გამოყენება ენდოკრინოლოგთან ან პირველადი მოვლის ექიმთან. კრეატინის მიერ გამოწვეული სერიული კრეატინინის ზრდა შეიძლება დაფაროს ნამდვილი თირკმლის ფუნქციის შემცირება, რაც შეიძლება გამოიწვიოს მეტფორმინის დაგროვება და ლაქტური აციდოზის რისკის ზრდა. თუ ნებადართულია, გამოიყენეთ დაბალი დოზები და მონიტორინგი eGFR-ზე, არა მხოლოდ სერიული კრეატინინზე.
რამდენ ხანს უნდა შევწყვიტო კრეატინის მიღება ანტიბიოტიკის, როგორიცაა ტრიმეტოპრიმ-სულფამეთოქსაზოლი, დაწყებამდე?
შეწყვიტეთ კრეატინის დანამატის მიღება 2–3 დღით ადრე ტრიმეტოპრიმ-სულფამეთოქსაზოლის დაწყებამდე და არ განაახლოთ 7 დღემდე ბოლო დოზის შემდეგ. ეს მინიმუმამდე ამცირებს სერიული კრეატინინის გაზომვების ჩარევას, რაც აუცილებელია ანტიბიოტიკთან დაკავშირებული თირკმლის ეფექტების შესაფასებლად. აცნობეთ ფარმაცევტს კრეატინის გამოყენების შესახებ, როდესაც ანტიბიოტიკი გაიცემა.
კრეატინის დანამატი რჩება მტკიცებულებაზე დაფუძნებული სპორტული შესრულების გაუმჯობესებისთვის წინააღმდეგობის მომზადებაში, და მილიონობით ადამიანი იყენებს მას უსაფრთხოდ ყოველდღიურად. თუმცა, მოსახლეობაში, რომელიც სულ უფრო მეტად იღებს მრავალ მედიკამენტს—განსაკუთრებით ჰიპერტენზიის, დიაბეტის და ქრონიკული ტკივილისთვის—კრეატინის თირკმლის და ელექტროლიტების ეფექტების შესახებ ცნობიერება მნიშვნელოვანია. პაციენტები, კლინიცისტები და ფარმაცევტები იზიარებენ პასუხისმგებლობას ინფორმირებული დანამატის გადაწყვეტილებების მისაღებად. კრეატინის გამოყენების სტანდარტულ მედიკამენტების შერიგებაში ინტეგრირებით და მარტივი მონიტორინგის პროტოკოლების გამოყენებით, დანამატის სარგებელი შეიძლება მიღწეულ იქნას, ხოლო პრეპარატისა და დანამატის ურთიერთქმედების რისკები მინიმუმამდე შემცირდეს. როგორც GMJ Pharmacy & Prescribing განყოფილება ხაზს უსვამს, პაციენტებსა და ჯანდაცვის პროვაიდერებს შორის გამჭვირვალობა არის უსაფრთხო პოლიფარმაციის მართვის ქვაკუთხედი დანამატების ეპოქაში.
ლიტერატურა
- Kreider RB, Kalman DS, Antonio J, et al. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:18. PMID: 28615996.
- Knight EL, Stampfer MJ, Hankinson SE, et al. The impact of protein intake on renal function decline in women with normal renal function or mild renal insufficiency. Ann Intern Med. 2003;138(6):460–467. PMID: 12639078.
- Anand IS, Fisher LD, Chiang YT, et al. Changes in brain natriuretic peptide and norepinephrine over time and mortality and morbidity in the Valsartan Heart Failure Trial (Val-HeFT). Circulation. 2003;107(9):1278–1283. PMID: 12628948.
- Eijkelkamp WB, Frolich M, Reis D, et al. Glucose metabolism and kidney disease in hypertensive individuals: the Amsterdam Growth and Health Longitudinal Study. Diabetes Care. 2013;36(11):3538–3545. PMID: 23990524.
- Vanakoski J, Kosunen V, Meririnne E, et al. Creatine and caffeine in anaerobic and aerobic exercise: effects on physical performance and serum creatine kinase. J Sports Med Phys Fitness. 1998;38(1):57–65. PMID: 9587676.
- Poortmans JR, Francaux M. Adverse effects of creatine supplementation: fact or fiction? Sports Med. 2000;30(3):155–170. PMID: 10999421.
წყარო: კრეატინი და თქვენი მედიკამენტები: ურთიერთქმედებები, რაც ყველა პაციენტმა უნდა იცოდეს
🇬🇧 Read this article in English on GMJ News.
