დიაბეტი — თანამედროვე ცხოვრების შედეგი
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
პრობლემა, რომელსაც ვერ ვხედავთ, სანამ გვიან არ იქნება
საქართველოში ტიპი 2 დიაბეტის შემთხვევები ბოლო 10 წლის განმავლობაში რეკორდულად გაიზარდა. მოსახლეობის მნიშვნელოვან ნაწილს ან აქვს დიაგნოზი, ან არ იცის, რომ უკვე დაავადებულია.
მსოფლიოში ყოველი 10 ადამიანიდან 1 დიაბეტიანია. საქართველოში კი ეს რიცხვი კიდევ უფრო მაღალია.
დაავადება ვითარდება ჩუმად, ნელ-ნელა, მაგრამ იწვევს კატასტროფულ შედეგებს:
• თირკმლის უკმარისობა
• მხედველობის დაკარგვა
• ამპუტაცია
• ინსულტი და გულის შეტევა
რა არის ტიპი 2 დიაბეტი?
ეს არის ქრონიკული მეტაბოლური დაავადება, როცა ორგანიზმი ვერ იყენებს სწორად ინსულინს ან აღარ გამოიმუშავებს საკმარის რაოდენობას. შედეგად, სისხლში შაქრის დონე chronically მაღლდება.
მაღალი გლუკოზა ნელ-ნელა აზიანებს:
• სისხლძარღვებს
• ნერვულ სისტემას
• თირკმლებს
• თვალს
რატომ იზრდება დიაბეტის მაჩვენებელი საქართველოში?
ძირითადი მიზეზებია:
1. სიმსუქნე და ჭარბი წონა — მოსახლეობის 50%-ზე მეტი.
2. მჯდომარე ცხოვრების წესი — ოფისური/გადატვირთული სამუშაო, მოძრაობის ნაკლებობა.
3. არაჯანსაღი კვება — შაქრიანი სასმელები, სწრაფი კვება, ნახშირწყლების ჭარბი მიღება.
4. სტრესი და ქრონიკული უძილობა
5. გენეტიკური რისკი + მოდერნიზებული გარემო
როგორ ვიგებთ, რომ დიაბეტი გვაქვს?
ყველაზე ეფექტური გზა — სისხლის ანალიზი:
• გლუკოზა ცარიელ კუჭზე: > 126 მგ/დლ – დიაბეტი
• HbA1c (სამთვიანი საშუალო შაქარი): ≥ 6.5% – დიაბეტი
უამრავ ადამიანს საქართველოში HbA1c არ აქვს ერთხელაც კი გაზომილი, რაც მიუღებელია 40 წელს გადაცილებული ან მაღალი რისკის მქონე პირებისთვის.
საქართველოს რეალობა
საქართველოში მილიონობით ადამიანი იმყოფება რისკის ქვეშ, მაგრამ მხოლოდ მცირე ნაწილი იტარებს რეგულარულ სკრინინგს.
დიაბეტის მართვა ზედმეტად ჰოსპიტალიზებულ და მედიკამენტურ მოდელზეა დაფუძნებული, ნაცვლად იმისა, რომ აქცენტი გაკეთდეს:
•კვებაზე
•მოძრაობაზე
•სოციალურ ჩვევებზე და გონებრივ მხარდაჭერაზე
როგორ ავიცილოთ თავიდან?
7 ნაბიჯი ტიპი 2 დიაბეტის თავიდან ასაცილებლად:
1. წონის კონტროლი — BMI < 25
2. დღეში მინიმუმ 30 წუთი სეირნობა/აქტივობა
3. შაქრიანი სასმელების ამოღება რაციონიდან
4. მოწევის და ალკოჰოლის შეზღუდვა
5. დაბალანსებული, ბოჭკოებით მდიდარი დიეტა (საბაზისო მეტაბოლიზმის დაცვა)
6. სტრესის მართვა და ძილის რეგულარობა
7. ყოველწლიური ანალიზები (HbA1c და გლუკოზა)
საერთაშორისო გამოცდილება
•აშშ–ში CDC-ს მიერ განხორციელებული National Diabetes Prevention Program აჩვენებს, რომ ცხოვრების სტილის ცვლილება 58%-ით ამცირებს ტიპი 2 დიაბეტის რისკს.
•იაპონიაში დანერგილია სკრინინგის პროგრამები სკოლებიდანვე, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებს ახალგაზრდული დიაბეტის შემთხვევებს.
წყაროები:
• WHO Diabetes Factsheet: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
• International Diabetes Federation: https://idf.org
• CDC Diabetes Prevention: https://www.cdc.gov/diabetes/prevention/
• STEPS Survey Georgia, WHO 2021
• Harvard School of Public Health – Lifestyle and Type 2 Diabetes: https://www.hsph.harvard.edu/nutrition…/diabetes-prevention/
გადმოწერე ჩვენი აპლიკაცია და შემოგვიერთდი შენის ეკოსისტემაში:
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
დამატებითი ინფორმაციისთვის ეწვიეთ
Sheni – შენი სივრცე, შენი ხმა, შენი საქართველო.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
#drpkhakadze #აქხარისხია #შენიექიმი #გიორგიფხაკაძე #შენიამბები #sheni #sheniambebi #accreditationge #დიაბეტი #ტიპი2დიაბეტი #glucose #HbA1c #სიცოცხლისხანგრძლივობა #ჯანსაღიცხოვრება #კვება #სტრესი @highlight Giorgi Pkhakadze SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniMedicina.ge • შენი მედიცინა SheniEkimi.ge • შენი ექიმი
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
