შეიძლება თუ არა ბევრი ქათამი კიბოს გამომწვევი გახდეს? – ახალი კვლევა აჩენს კითხვებს
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
ჩვენი ყოველდღიური რწმენით, ქათამი ჯანსაღი და უსაფრთხო ალტერნატივაა წითელ ხორცთან შედარებით – მაგრამ იტალიაში ჩატარებულმა 20-წლიანმა გამოკვლევამ შესაძლოა ეს წარმოდგენა ძირეულად შეცვალოს…
ახალი კვლევა იტალიიდან:
2025 წელს გამოცემულმა კვლევამ, რომელიც გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში Nutrients, შეისწავლა 20 წლის განმავლობაში 20,000-ზე მეტი ადამიანის კვებითი ჩვევები და ჯანმრთელობა.
მთავარი მიგნებები:
- ისინი, ვინც კვირაში >300 გრამ ქათამს მიირთმევდნენ, 27%-ით მეტად იღუპებოდნენ კუჭ-ნაწლავის კიბოსგან, ვიდრე ის ადამიანები, ვინც კვირაში ≤100 გრამს იღებდნენ.
- შედეგი დაფიქსირდა განურჩევლად იმისა, მიირთმევდნენ თუ არა წითელ ხორცს.
- წონა, ასაკი, მწეველობა და სხვა ფაქტორები იყო გათვალისწინებული, თუმცა ფიზიკური აქტივობა – არა.
კვლევა:
Bonfiglio C, Tatoli R, Donghia R, et al. Nutrients. 2025;17(5):709
https://www.mdpi.com/2072-6643/17/5/709
ქათამი თუ მისი მომზადება?
მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ მხოლოდ ქათამი შესაძლოა არ იყოს დამნაშავე:
- შესაძლებელია, რომ ზიანს იწვევდეს მომზადების წესი – მაგალითად, ცხიმში შეწვა, ძლიერად დაბრაწვა ან წვის დროს წარმოქმნილი ნაერთები (HCAs, PAHs),
- ან დამატებული სანელებლები და მარინადები, რომლებიც შეიცავს ნატრიუმს, შაქარს ან ქიმიურ კონსერვანტებს.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ეს კვლევა არ გვეუბნება, რომ ქათამი კიბოს იწვევს – მაგრამ გვეუბნება, რომ ის არ არის 100%-ით უსაფრთხო, როგორც ადრე გვეგონა.
როდესაც რაღაც პროდუქტი ხშირად და მაღალ დოზით მოიხმარება – ის უნდა იყოს კვლევის საგანი.
უფრო მეტი ყურადღება უნდა მიექცეს დამუშავების და მომზადების წესებს, განსაკუთრებით მომწვანო/შავი დაწვისას (charred meat), რომელიც ტოქსინებს წარმოქმნის.
კვების რეკომენდაციები მომავალში უნდა იყოს არა მხოლოდ “რა ვჭამოთ”, არამედ “როგორ მოვამზადოთ და რამდენი მივიღოთ“.
რეკომენდაციები საზოგადოებისთვის:
- ქათმის მოხმარება არ უნდა გადააჭარბოს 2–3 პორციას კვირაში.
- მოერიდეთ დამწვარს, ფრანგულად შემწვარ და პანირებულ ვარიანტებს.
- გამოიყენეთ ორთქლზე, გრილზე ან ღუმელში მომზადების უფრო ნაზი მეთოდები.
- ბალანსი – რაციონში შედიოდეს მცენარეული ცილები (ლობიო, წიწაკა, კვერცხი)
- მიეცით მნიშვნელობა მოწოდების წყაროს – ადგილობრივი, სუფთა და ჰორმონებისგან თავისუფალი პროდუქტი სჯობს.
წყარო:
- Nutrients:
Does Poultry Consumption Increase the Risk of Mortality for Gastrointestinal Cancers? A Preliminary Competing Risk Analysis
https://www.mdpi.com/2072-6643/17/5/709
დამატებითი ინფორმაცია:
შენი ექიმი – სწორი ინფორმაცია ჯანმრთელობისთვის:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD);
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
გააზიარეთ ეს პოსტი – რადგან თქვენს თეფშზე მყოფმა პროდუქტმა შესაძლოა დიდი გავლენა იქონიოს თქვენს ჯანმრთელობაზე.
#გიორგიფხაკაძე #ქათამი #კვება #კიბო #საჯაროჯანმრთელობა #კუჭნაწლავისკიბო #ნუტრიციოლოგია #შენიექიმი #აქხარისხია #ChickenAndCancer #NutritionScience #drpkhakadze
