რა უნდა ვიცოდეთ ქათმის მოხმარების შესახებ: ახალი კვლევა გვაფრთხილებს სერიოზულ საფრთხეებზე
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ახალი მეცნიერული კვლევა აჩვენებს: ქათმის დიდი რაოდენობით მოხმარება ზრდის საერთო სიკვდილიანობისა და საჭმლის მომნელებელი სისტემის კიბოთი გარდაცვალების რისკს, განსაკუთრებით მამაკაცებში.
რას ამბობს კვლევა?
იტალიაში ჩატარებულმა ორ დიდმა კოჰორტულმა კვლევამ (4869 მონაწილე, 51,6% მამაკაცი) დააფიქსირა, რომ ადამიანები, რომლებიც კვირაში 300 გრამზე მეტ ქათამს მიირთმევენ, გაცილებით უფრო მაღალი რისკის ჯგუფში არიან. მათი სიკვდილიანობის საერთო მაჩვენებელი იყო საშუალოზე 23%-ით მაღალი, ხოლო საჭმლის მომნელებელი სისტემის კიბოთი გარდაცვალების რისკი – 2,1-ჯერ მეტი, ვიდრე იმ ჯგუფში, ვინც კვირაში 100 გრამზე ნაკლებ ქათამს მოიხმარს.
საგანგაშოა, რომ ქათმის მოხმარება გლობალურადაც მატულობს. ევროპის სტატისტიკის მონაცემებით, ბოლო 20 წელიწადში ქათმის საშუალო მოხმარება 70%-ით გაიზარდა. საქართველოში ბოლო ათწლეულში მოხმარება გაორმაგებულია, განსაკუთრებით ახალგაზრდებსა და ბავშვებში, რადგან მას მიიჩნევენ “ჯანსაღ” ცილოვან ალტერნატივად.
რაშია მთავარი რისკი?
• ხშირ შემთხვევაში, ბაზარზე წარმოდგენილი ქათამი არის გადამუშავებული ან ნახევრადფაბრიკატი (სოსისი, ნაგეტსი, შაშხი), რომელიც შეიცავს კონსერვანტებს, ფერის და არომატის დანამატებს, დიდი რაოდენობით მარილსა და ცხიმს.
• ამ დანამატებმა შეიძლება გააძლიეროს ანთებითი პროცესები ორგანიზმში, დააჩქაროს უჯრედების დაბერება და გაზარდოს ონკოლოგიური რისკები.
კიდევ რა რიცხვებს უნდა მივაქციოთ ყურადღება?
• კვირაში 300 გრამზე მეტის მოხმარებისას, GI კიბოთი გარდაცვალების რისკი 2-2,3-ჯერ მაღალია (HR 2.18, 95% CI: 1.34–3.55, P < 0.001)
• საერთო სიკვდილიანობის მაჩვენებელი მაღალ მოხმარებაში – 23%-ით მეტია.
• მამაკაცებში ეს რისკი კიდევ უფრო მაღალია, ვიდრე ქალებში.
რა უნდა გავითვალისწინოთ ყოველდღიურ ცხოვრებაში?
• ქათმის დიდი რაოდენობით, განსაკუთრებით კი გადამუშავებული სახით მოხმარება სერიოზული საფრთხეა ჯანმრთელობისთვის.
• უმჯობესია, დავარეგულიროთ მოხმარება და მივმართოთ საკვებს მრავალფეროვნების პრინციპით: მცენარეული ცილები, ზღვის პროდუქტები, არამჟავე რძის პროდუქტები.
• განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ ბავშვებისა და მოზარდების კვებას — მათი ორგანიზმი უფრო მგრძნობიარეა დანამატების მიმართ.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რჩევა:
„ქათამი — არ ნიშნავს ავტომატურად ‘ჯანსაღს’. გადამუშავებულ ხორცში არაერთი დამალული საფრთხე შეიძლება იყოს, ამიტომ მიცემულია ზომიერება და ინფორმირებული არჩევანი. ცილოვანი ბალანსი მიიღეთ სხვადასხვა წყაროდან, ჭარბი ხორცის მიღება კი მაქსიმალურად შეზღუდეთ, განსაკუთრებით გადამუშავებული სახით. ამით შეგვიძლია მნიშვნელოვნად შევამციროთ ქრონიკული დაავადებებისა და კიბოს განვითარების რისკი.“
წყარო:
Archita Rai, Higher Poultry Consumption Linked to Elevated Death Risk. Medscape, May 14, 2025.
Europe Poultry Statistics, Eurostat 2024
Global Burden of Disease Study 2023
