საქართველოში დედათა სიკვდილიანობა ისტორიულ მინიმუმზეა, თუმცა მაინც თერთმეტ ქვეყანას შორის მესამე ადგილზე ვართ. 2023 წელს, ასი ათასი ცოცხლად დაბადებულზე, ცხრამეტი ქალი გარდაიცვალა, რაც ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია ბოლო წლების განმავლობაში. თუმცა, ეს მაჩვენებელი მაინც მაღალია მეზობელი ქვეყნების შედარებით. მნიშვნელოვანია, რომ მშობიარობების უმრავლესობა, თითქმის ყველა, კვალიფიციური პერსონალის მეთვალყურეობით მიმდინარეობს. თუმცა, ყურადღება უნდა მიექცეს მშობიარობის პროცესში მოვლის ხარისხს, რათა დროულად მოხდეს საჭირო ზომების მიღება. პრაქტიკული რჩევაა, რომ ქალები რეგულარულად ეწვიონ ექიმს და მიიღონ საჭირო ანტენატალური მოვლა.
2023 წელს საქართველოში 100 000 ცოცხლად დაბადებულზე 19,7 ქალი
გარდაიცვალა. ეს ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია ქვეყნის მთელ შეფასებით მწკრივში, რომელიც
1985 წლიდან იწყება. იმავე წელს ეს, PHIG-ის მონაცემთა საცავის თერთმეტ ქვეყანას შორის, სიდიდით
მესამეა.
რას ნიშნავს ეს ციფრი
დედათა სიკვდილიანობის კოეფიციენტი ითვლის ქალების გარდაცვალებას ორსულობის დროს ან ორსულობის
დასრულებიდან 42 დღის განმავლობაში, ნებისმიერი იმ მიზეზით, რომელიც ორსულობასთან არის დაკავშირებული
ან ორსულობამ დაამძიმა — და გამოხატულია 100 000 ცოცხლად დაბადებულზე. ეს არ არის სიკვდილის
მოწმობების აღრიცხვა, არამედ მოდელირებული შეფასებაა და ინტერვალთან ერთად ქვეყნდება: საქართველოსთვის
2023 წელს გამოქვეყნებული დიაპაზონი 12,9-დან 26,7-მდეა. სწორედ ეს სიგანეა ციფრის
პატიოსანი ნაწილი. დედათა გარდაცვალება საქართველოს ზომის ქვეყანაში მცირერიცხოვანი მოვლენაა, ამიტომ
რამდენიმე შემთხვევა ორივე მიმართულებით ცვლის კოეფიციენტს და ერთი წლის ცვლილებას ნაკლები მნიშვნელობა
აქვს, ვიდრე მრუდის მიმართულებას.
რა შეიცვალა
მრუდი თანაბრად არ ეცემა. 2000 წლის 42,6-დან ის 2009 წელს 55,8-მდე აიწია, შემდეგ
ათი წლის განმავლობაში 2019 წლის 22,3-მდე დაეცა. მერე 2020 წელს 29,7 და 2021 წელს
59,9 — თითქმის სამჯერ მეტი 2019 წლის შეფასებაზე, გამოქვეყნებული ინტერვალით 32,2-დან
109,9-მდე, რაც მწკრივში ყველაზე ფართოა. ეს პანდემიის წლებია და ეს შეფასება ისე უნდა წავიკითხოთ,
როგორიც არის — არა როგორც ტენდენციის ჩვეულებრივი წერტილი. მომდევნო ორი წელი მრუდს იმ გზაზე
აბრუნებს, რომელზეც მიდიოდა: 2022 წელს 21,9 და 2023 წელს 19,7.
სად აყენებს ეს საქართველოს
თერთმეტივე ქვეყანას 2023 წლის შეფასება აქვს, ამიტომ ეს ნამდვილი ერთწლიანი შედარებაა. ყველაზე
მაღალია ყირგიზეთი — 41,9, მეორე უზბეკეთი — 26,5. შემდეგ მოდის საქართველო 19,7-ით, შემდეგ სომხეთი
19,5-ით, მოლდოვა 18,7-ით და აზერბაიჯანი 17,9-ით — ოთხი ქვეყანა იმაზე უფრო ვიწრო დიაპაზონში, ვიდრე
თითოეულის გარშემო არსებული გაურკვევლობაა, ამიტომ ამ დიაპაზონში რიგი რანჟირებად არ უნდა
აღვიქვათ. მნიშვნელოვანი მანძილი სიის ქვემოთაა: თურქეთი 14,6, ყაზახეთი 9,6 —
საქართველოს შეფასების ნახევარზე ნაკლები — და თურქმენეთი 4,5. საქართველო ბევრად დაბლაა მდგრადი
განვითარების მიზნის იმ ამოცანაზე, რომელიც 2030 წლისთვის 70-ზე ნაკლებს ითვალისწინებს. სასწავლი
შედარება არა ამ ამოცანასთან, არამედ მეზობლებთანაა.
რატომ აქვს ამას მნიშვნელობა
შეზღუდვა მომსახურებაზე წვდომა არ არის. 2023 წელს საქართველოში
მშობიარობების 99,8% კვალიფიციური
პერსონალის მეთვალყურეობით წარიმართა, 2021 წელს კი ორსული ქალების 86,7%-ს სულ მცირე ოთხი
ანტენატალური ვიზიტი ჰქონდა. თითქმის ყველა მშობიარობა გაწვრთნილი პერსონალის თანდასწრებით ხდება,
კოეფიციენტი კი კვლავ ორჯერ აღემატება ყაზახეთისას. რაც რჩება, ეს მშობიარობის მიმდებარე საათებში
მოვლის ხარისხია — დროულად იცნობენ და სწრაფად მკურნალობენ თუ არა სისხლდენას, ჰიპერტენზიულ
დარღვევებსა და სეპსისს, და დროულად აღწევს თუ არა მდგომარეობის გართულების შემთხვევაში ქალი
შესაბამის დონის მომსახურებამდე. ეს კითხვებია პერსონალზე, სისხლის მარაგზე, პროტოკოლებსა და
რეფერალზე — და არა იმაზე, როგორ მივიყვანოთ ქალები ჯანდაცვის დაწესებულებამდე.
სრული მწკრივი 1985 წლიდან, თერთმეტივე ქვეყნის შედარება და ჩამოსატვირთი მონაცემები
„სიცოცხლე და სიკვდილის“ გვერდზეა.
„საქართველო ციფრებში“ ყოველდღიური მაჩვენებელია PHIG-ის მონაცემთა საცავიდან, რომელიც საქართველოსა და ათი შესადარებელი ქვეყნისთვის 54 ინდიკატორს აერთიანებს ჯანმო-ს, UNHCR-ისა და მსოფლიო ბანკის მონაცემებიდან; თითოეული პირველწყარომდე მიკვლევადია. PHIG ამ ციფრებს აგროვებს და ამოწმებს — არ აწარმოებს. მონაცემები: ჯანმო-ს გლობალური ჯანმრთელობის ობსერვატორია, MDG_0000000026, წვდომის თარიღი: 2026 წლის 21 ნოემბერი. ტექსტი: CC BY 4.0. ციფრებზე ვრცელდება გამომცემლის პირობები — იხ. წვდომა და ციტირება.
#საქართველოციფრებში #დედათაჯანმრთელობა #drpkhakadze #sheniekimi
წყარო: https://publichealth.ge/saqartvelo-cifrebshi-dedata-sikvdilianoba-2023/
