რადიკულიტი – დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ზურგის ტვინის ქერქის დაზიანება.
ლოკალიზაციის მიხედვით გამოიყოფა:
· წელის რადიკულიტი;
· გულმკერდის რადიკულიტი;
· მხარ-კისრის რადიკულიტი.
მიზეზები
· მემკვიდრეობითი ფაქტორი;
· ხშირი გადაციება;
· ოსტეოქონდროზი;
· სტრესული სიტუაციები;
· ინფექციური დაავადებები;
· ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა;
· ზურგის კუნთბის სპაზმი;
· ზედმეტი დატვირთვა ზურგზე;
· მკვეთრი მოძრაობა.
სიმპტომები
· კისრის რადიკულიტი – კისრის არეში ტკივილი. სმენის, მხედველობის დაქვეითება, თავბრუს ხვევა, არამყარი სიარული;
· გულმკერდის რადიკულიტი – ტკივილი გულმკერდის არეში, რომელიც მწვავდება სუნთქვის დროს;
· მხარ-კისრის რადიკულიტი – მხარისა და კისრის არეში მწვავე ტკივილი, რომელიც ძლიერდება სხეულის ამ ნაწილების მოძრაობისას.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკას ატარებს ექიმი-ნევროლოგი, რისთვისაც საჭიროა:
· სისხლის საერთო ანალიზი;
· ხერხემლის რენტგენი;
· ხერხემლის მაგნიტო-რეზონანსული გამოკვლევა;
· ხერხემლის კომპიუტერული გამოკვლევა;
· ხერხემლის სპონდილოგრამა;
· ლუმბალური პუნქცია;
· მიელოგრაფია;
· ცერებროსპინალური სითხის გამოკვლევა.
მკურნალობა
· გასაუმტკივარებელი პრეპარატები;
· ფიზიოთერაპია;
· მასაჟი;
· რეფლექსოთერაპია;
· სამკურნალო ფიზკულტურა;
· ხერხემლის გაჭიმვა;
· სპაზმირებული კუნთების ბლოკადები;
· ანესთეტიკების კუნთიდან შეყვანა.
საშიშროება
დაავადების გართულებები შეიძლება იყოს:
· ხერხემლის მალთაშორისი თიაქარი;
· მალების პროტრუზია;
· იშემიური დაავადება;
· ზურგის ტვინის კომპრესია;
· ზურგის ტვინის ინფარქტი;
· პარალიჩი.
რისკის ჯგუფი
· სპორტსმენები;
· ნაკლებად მოძრავი ადამიანები;
· რთული ფიზიკური შრომის მქონე პირები;
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია:
· სწორი პოზის დაჭერა;
· ზურგის კუნთების გასამაგრებელი ვარჯიშები;
· ერთი და იგივე მდგომარეობაში დიდხანს ყოფნისგან თავის შეკავება;
· გადაციებისგან თავის დაცვა;
· ინფექციური დაავადებების დროული მკურნალობა;
· ხერხემლის დატვირთვის გაკონტროლება;
· იმუნური სისტემის გაძლიერება.
რადიკულიტი
რაქიტი
რაქიტი – დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ორგანიზმში ფოსფორის, მარილების და კალციუმის უკმარისობა.
რაქიტის განვითარების პერიოდებია:
· საწყისი პერიოდი;
· მწვავე პერიოდი;
· გამოჯანმრთელების პერიოდი.
მიზეზები
· დღენაკლული ნაყოფი;
· არასწორი კვება;
· ორგანიზმის ინტენსიური ზრდა;
· ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა;
· თირკმელებისა და კუჭ-ნაწლავის პათოლოგიები;
· ორგანიზმში D ვიტამინის ნაკლებობა;
· მემკვიდრეობითი მიდრეკილება;
· ენდოკრინული სისტემის დარღვევა.
სიმპტომები
· ქცევის შეცვლა;
· ჭარბი ოფლიანობა;
· კუნთების ჰიპოტონია;
· თავის ქალის ძვლების დარბილება;
გამწვავებულ პერიოდში:
· ნერვული სისტემის აშლილობა;
· საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის დეფორმაცია;
· გულმკერდის დეფორმაცია;
· თავის ფორმის ასიმეტრია.
თანმხლები სიმპტომები:
· კრუნჩხვა;
· საჭმლის მონელების დარღვევა;
· წონის სწრაფად მომატება.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკას ატარებს ექიმი პედიატრი, რისთვისაც საჭიროა:
· სისხლის საერთო და ბიოქიმიური ანალზი;
· შარდის ანალიზი;
· ძვლების რენტგენი;
· ძვლების კომპიუტერული ტომოგრაფია.
მკურნალობა
· D ვიტამინის მიღება;
· კალციუმის და ფოსფორის შემცველი პრეპარატების მიღება;
· საჭმლის მომნელებელი ორგანოების დაავადებების მკურნალობა;
· ფიზიოთერაპიული პროცედურები.
დიეტა
რაციონში უნდა შედიოდეს შემდეგი პროდუქტები:
· რძე, ხაჭო, ნაღების კარაქი;
· ზღვის ცხიმიანი თევზი;
· ვირთევზას ღვიძლი;
· კვერცხის გული;
· ხილისა და ბოსტნეულის წვენები, ფაფები.
საშიშროება
დაავადება სასიკვდილო არ არის, მაგრამ უყურადღებობის შემთხვევაში შეიძლება მოჰყვეს შემდეგი სახის გართულებები:
· ძვლის სისტემის სრული დაშლა;
· ფიზიკური და ფსიქიკური განვითარების შეფერხება;
· ყბის ფორმის დარღვევა;
· ანემია;
· იმუნიტეტის დაქვეითება.
რისკის ჯგუფი
· დაბადებისას ზედმეტი ან ძალიან მცირე წონის ჩვილები;
· სამოძრაო აქტივობის პრობლემის მქონე ადამიანები;
· ნაღვლის გამომდენი გზებისა და ღვიძლის დაავადებების მქონე ადამიანები.
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია
· გამაჯანსაღებელი მასაჟი;
· სამკურნალო ვარჯიში;
· სუფთა ჰაერზე მეტი დროის გატარება;
· დაბალანსებული დიეტის დაცვა.
ცელულიტი – დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ცხიმის აქოვილებში გაჭედვა, რაც იწვევს ქსოვილის დისტროფიას
ცელულიტი – დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ცხიმის აქოვილებში გაჭედვა, რაც იწვევს ქსოვილის დისტროფიას.
ცელულიტი ძალიან გავრცელებული და უვნებელი კანის მდგომარეობაა, რომელიც იწვევს კანის უსწორმასწორობას და ჩაღრმავებას ბარძაყებზე, თეძოებზე, დუნდულებსა და მუცელზე.
მიზეზები
· ცელულიტი თეძოებსა და დუნდულებზე ჩნდება – ვენოზური სისხლის მიმოქცევის, ლიმფური დრენაჟის დარღვევის, ზედმეტი ცხიმიანობის გამო;
· ცელულიტი მუცელზე ჩნდება – ლიმფური და საჭმლის მომნელებელი სისტემის ფუნქციის დარღვევის გამო;
· ცელულიტი ყელზე ჩნდება – ძვლებისა და კუნთების დაავადებების განვითარების გამო.
საერთო ფაქტორები:
· გასუქება;
· ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა;
· ნაკლებმოძრავი ცხოვრების წესი;
· ორგანიზმის დაბერება;
· არასწორი კვება;
· მოწევა;
· მთელი რიგი პრეპარატების მიღება.
სიმპტომები
· კანის რელიეფის შეცვლა;
· დაზიანებულ ადგილებში კანი ცივია;
· დაზიანების დროს კანი იფარება ყვითელი ლაქებით.
დიაგნოსტიკა
ცელულიტის დიაგნოსტიკას ატარებს კოსმეტოლოგი, რისთვისაც საკმარისია საერთო დათვალიერება. დამატებით შესაძლოა საჭირო გახდეს:
· კონტაქტური თერმოგრაფია;
· პლიკომეტრია.
მკურნალობა
· მასაჟისტთან ვიზიტი;
· სახვევები;
· ვაკუუმ-მასაჟი;
· ენდერმოლოგია;
· ულტრა-ბგერითი თერაპია;
· მიკროშოკური თერაპია;
· პრესოთერაპია;
· მეზოთერაპია;
· ელექტროლიპოზი;
· სამკურნალო ფიზკურლტურა;
· სამკურნალო აბაზანები;
· ოპერატიული ჩარევა.
დიეტა
მკურნალობისას საჭიროა დიეტის დაცვა, რომელიც რაციონიდან გამორიცხავს:
· ცხოველურ ცხიმებს, ცხიმიან ხორცს;
· ძეხვს და შებოლილ ნაწარმს;
· შემწვარ საკვებს;
· ნახევარფაბრიკატებს და კონსერვებს;
· ყავას, შავ ჩაის და შოკოლადს;
· სპირტიან სასმელს;
· ტკბილეულს;
· მარგარინს;
· საკვებ დანამატებს;
· მარინადს და მწნილეულს.
პროფილაქტიკა
· დაბალანსებული კვება;
· რეგულარული ფიზიკური ვარჯიში;
· მავნე ჩვევებზე უარის თქმა;
· ვიწრო, შემაწუხებელი სამოსის ტარებაზე უარის თქმა.
ცელიაკია – დაავადება, რომლის დროს ადამიანს აქვს მთელი რიგი პროდუქტების აუტანლობა, უზიანდება თხელი ნაწლავის კედლები და ერღვევა საჭმლის მონელების პროცესი
ცელიაკია – დაავადება, რომლის დროს ადამიანს აქვს მთელი რიგი პროდუქტების აუტანლობა, უზიანდება თხელი ნაწლავის კედლები და ერღვევა საჭმლის მონელების პროცესი.
ცელიაკია ავტოიმუნური დაავადებაა, რომლის დროსაც გენეტიკურად განწყობილ პირებში ადგილი აქვს უხშირესად წვრილი ნაწლავის და ზოგჯერ სხვა ორგანოების დაზიანებას მომატებული მგრძნობელობის გამო მარცვლეულის ცილა გლუტენზე.
გლუტენს შეიცავს ხორბალი, ქერი, ჭვავი და შვრია, არ შეიცავს ბრინჯი, სიმინდი, წიწიბურა. ტოქსიკური ცილის და მისი მეტაბოლიტების ზეგავლენით წვრილ ნაწლავში ვითარდება ატროფიული ცვლილებები, რაც იწვევს მაკრო და მიკრონუტრიენტების მონელების და შეწოვის დარღვევას.
მიზეზები
დაავადება წარმოადგენს თანდაყოლილ ფორმას, რომელშიც არეულია აუტოიმუნური, ალერგიული და მემკვიდრეობითი ფაქტორები.
სიმპოტმები
· მუცლის ტკივილი;
· დიარეა ან ძლიერი შეკრულობა;
· მუცლის შებერილობა;
· მადის დაკარგვა ან შიმშილის ძლიერი განცდა;
· ღებინება;
· წონის დაკარგვა ან გასუქება;
· ძვლების ტკივილი, მოტეხილობები;
· კანის ქავილი;
· ალერგიული გამოვლინებები, რომლებიც აზიანებს კანს და სასუნთქ გზებს;
· იმუნიტეტის დაქვეითება;
· ცხვირიდან სისხლდენა.
სიმპტომები ბავშვებში
· წონის დაკარგვა;
· მყრალი სუნის მქონე თხელი კალა;
· მუცლის გაბერვა;
· შეშუპებები;
· კაპრიზულობა, გაღიზიანებულობა;
· ზრდისა და განვითარების შეფერხება.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკა რთულია, რადგან სიმპტომებით ბევრ სხვა დაავადებას ჰგავს. გამოიყენება სეროლოგიური დიაგნოსტიკა, ენდოსკოპია და საყლაპავის ლორწოვანის ბიოპსია, კალას გამოკვლევა. ერთიანი მეთოდი დიაგნოსტიკისთვის არ არსებობს.
მკურნალობა
ერთად-ერთი ეფექტური სამკურნალო მეთოდი არის უმკაცრესი გლუტენის გამომრიცხავი დიეტა. ექიმის დანიშნულების დაცვის შემთხვევაში პაციენტს აქვს სრულად გამოჯანმრთელების შანსი. დაავადების დამარცხება ადვილი არ არის, რადგან გლუტენს შეიცავს უამრავი პროდუქტი. ამიტომ ექიმის მითითებების დაცვა აუცილებელია.
საშიშროება
ცელიაკიის უყურადღებოდ დატოვება იწვევს: შაქრიან დიაბეტს, ფსიქიკური განვითარების შეფერხებას, ღვიძლის დაზიანებას, ტირეოიდიტს, უნაყოფობას, ეპილეპსიას. გარდა ამისა 78%-ით იზრდება პირის ღრუს, საყლაპავის და ნაწლავის კიბოს განვითარების ალბათობა.
რიკსის ჯგუფი
დაავადება გვხვდება 100-300 ადამიანიდან ერთში. ავადმყოფებს შორის ქალების რიცხვი ორჯერ მეტია, ვიდრე კაცების.
პროფილაქტიკა
ერთადერთი პროფილაქტიკური მეთოდი არის გლუტენის გამომრიცხავი დიეტა.
ჩუტყვავილა
ჩუტყვავილა – ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ინფექციური დაავადება. ის უფრო ხშირად გვხვდება სკოლამდელი ასაკის ბავშვებში. დაავადების აქტივობის პიკია შემოდგომა-ზამთრის პერიოდი.
დაავადება შესაძლოა გადავიდეს მძიმე ფორმებში:
· ბულოზური ფორმა (რთულად მოშუშებადი წყლულების გაჩენა კანზე);
· ჰემორაგიული ფორმა (სისხლდენა ცხვირიდან, სისხლჩაქცევები კანზე, სისხლიანი ვეზიკულების გაჩენა);
· განგრენული ფორმა (მსხვილი ვეზიკულების გაჩენა, კანზე შავი წარმონაქმნების გაჩენა გარშემო ანთებითი პროცესით).
მიზეზები
დაავადება ვითარდება ორგანიზმში დნმ-გენომური ვირუსის მოხვედრის გამო, რომელიც კლასიფიცირდება როგორც ადამიანის მე-3 ტიპის ჰერპესის ვირუსი. ის გადამდებია ჰაერ-წვეთოვანი გზით. ასევე შეიძლება ვირუსი გადაეცეს ფეხმძიმე ქალისგან ნაყოფს.
ჩუტყვავილას სიმპტომები
დაავადების ინკუბაციური პერიოდი გრძელდება 1-3 კვირის მანძილზე. ჩუტყვავილას დამახასიათებელი სიმპტომებია:
· ზოგადი უგუნებობა;
· თავის ტკივილი;
· მადის დაკარგვა;
· სხეულის ტემპერატურის აწევა 39°-მდე;
· გულის რევა, ღებინება;
· გამონაყარი სახეზე, ყელზე, თავში, კიდურებზე;
· წითელი ლაქების გაჩენა ხორხის, სასქესო ორგანოების ლორწოვან გარსზე და კონიუქტივიტზე.
დიაგნოსტიკა
ჩუტყვავილას მკურნალობის მეთოდებს ადგენს ექიმი-პედიატრი, რომელიც ატარებს პაციენტის საერთო დათვალიერებას. ასევე შესაძლოა საჭირო გახდეს შემდეგი სახის გამოკვლევები:
· პჯრ-რეაქცია (პოლიმერაზულ-ჯაჭვური რეაქცია);
· სისხლის საერთო ანალიზი;
· სეროლოგიური ანალიზი.
მკურნალობა
დაავადების მკურნალობის პირობები ბავშვებში და ზრდასრულებში ერთნაირია. ინიშნება:
· წოლითი რეჟიმი;
· სითხის მიღება;
· გამონაყარზე „ბრილიანტის მწვანე“-ს წასმა;
· პირის ღრუს ანტიბაქტერიალური სავლებით დამუშავება (პირში ლაქების გაჩენის შემთხვევაში);
· ანტივირუსული პრეპარატები;
· იმუნომოდულირებადი პრეპარატები.
დიეტა
დაავადების მკურნალობის პერიოდში რეკომენდირებულია რძე-მცენარეული დიეტის დაცვა, რომელიც მოიცავს:
· ხილ-ბოსტნეულის წვნიანებს;
· რძის ფაფებს.
რაციონიდან უნდა გამოირიცხოს:
· მარილიანი;
· მჟავე;
· ცხარე.
საშიშროება
თუ არ მოხდება დაავადების დროული მკრუნალობა, შესაძლოა განვითარდეს შემდეგი სახის გართულებები:
· ენცეფალიტი;
· მხედველობითი ნერვების ნევრიტი;
· მენინგიტი;
· ცრუ-კრუპი;
· აბსცესი;
· სეფსისი;
· ართრიტი.
ჩუტყვავილა საშიშია ფეხმძიმე ქალებისთვის, რადგან შეიძლება გამოიწვიოს:
· ნაყოფის თანდაყოლილი ჩუტყვავილა;
· ადრეული მშობიარობა;
· ნაყოფის დაღუპვა.
რისკის ჯგუფი
რისკის ჯგუფს მიეკუთვნებიან:
· 10 წლამდე ბავშვები;
· იმუნოდეფიციტის მქონე ადამიანები (აივ-ინფიცირებულები);
· ზრდასრულები, რომლებსაც არ გადაუტანიათ ჩუტყვავილა ბავშვობაში.
პროფილაქტიკა
დაავადების პროფილაქტიკისთვის პაციენტებს უტარდებათ ვაქცინაცია.
ჩიყვი
ჩიყვი – დაავადებების ჯგუფი, რომელსაც თან ახლავს ფარისებრი ჯირკვლის სხვადასხვაგვარი გადიდება.
გამოიყოფა ჩიყვის შემდეგი ფორმები:
· დიფუზიური ჩიყვი (ფარისებრი ჯირკვლის ზომიერი გადიდება);
· კვანძოვანი ჩიყვი (ფარისებრ ჯირკვალში კვანძების გაჩენა);
· კისტოზური ჩიყვი (ფარისებრ ჯირკვალზე კისტების გაჩენა);
· დიფუზიურ ტოქსიკური ჩიყვი (ბაზედოვის დაავადება);
· შერეული ჩიყვი (ფარისებრი ჯირკვლის გადიდება და მასზე კვანძების წარმოქმნა).
მიზეზები
დაავადება ჩნდება ფარისებრი ჯირკვლის გადიდებით, მისი გამომწვევი მიზეზებია:
· მემკვიდრეობითი ფაქტორი;
· ორგანიზმში იოდის უკმარისობა;
· ფარისებრი ჯირკვლის ადენომა, კიბო;
· ტირეოიდული ჰორმონების არასაკმარისი ან ჭარბი გამომუშავება (ჰიპოთირეოზი, ჰიპერთირეოზი);
· იმუნიტეტის დაქვეითება;
· მიკროსისხლჩაქცევები;
· შინაგანი ორგანოების დაავადება.
სიმპტომები
დაავადებას ახასიათებს შემდეგი სიმპტომები:
· ფარისებრი ჯირკვლის გადიდება;
· დაქაჩული თვალები;
· საერთო სისუსტე;
· ჭარბი ოფლიანობა;
· წონის სწრაფად დაკლება;
· არტერიული წნევის აწევა;
· ყელის ტკივილი;
· ყელის შესიების შეგრძნება;
· გულმკერდის არეში ტკივილი;
· სუნთქვის, ყლაპვის პრობლემები.
ჩიყვის სიმპტომები შეიძლება არ გამოვლინდეს, თუ ფარისებრი ჯირკვალი უმნისვნელოდ არის გადიდებული.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკას ატარებს ექიმი-ენდოკრინოლოგი და ნიშნავს:
· სისხლის საერთო ანალიზს;
· შარდის ანალიზს;
· იმუნოგრამას;
· ფარისებრი ჯირკვლის ულტრა-ბგერით გამოკვლევას;
· საჭმლის მომნელებელი სისტემის რენტგენოსკოპიას;
· ფარისებრი ჯირკვლის ბიოპსიას;
· ფარისებრი ჯირკვლის სცინტიგრაფიას.
მკურნალობა
დაავადების მკურნალობა მოიცავს:
· ტირეოიდული ჰორმონების გმოყოფის ხელშემშლელ პრეპარატებს;
· რადიოაქტიური იოდის შემცველ პრეპარატებს;
· ჩიყვის საწინააღმდეგო პრეპარატებს;
· ქირურგიულ ჩარევას.
დიეტა
მკურნალობის დროს საჭიროა დიეტის დაცვა და იოდით მდიდარი საკვები პროდუქტების მიღება:
· თევზი;
· ბოსტნეული (ხახვი, პომიდორი, ჭარხალი);
· ხილი (ანანასი, ყურძენი, ვაშლი);
· საქონლის ხორცი;
· ნაღების კარაქი, რძე;
· კვერცხი.
საშიშროება
თუ არ მოხდება დაავადების დროულად მკურნალობა შესაძლოა განვითარდეს შემდეგი გართულებები:
· სისხლის მიმოქცევის დარღვევა;
· საყლაპავის, ტრაქეის შეკუმშვა;
· ფარისებრი ჯირკვლის მწვავე ანთება;
· ჩიყვზე ავთვისებიანი წარმონაქმნები.
რისკის ჯგუფი
რისკის ჯგუფში შედიან:
· მემკვიდრეობითი მიდრეკილების მქონე ადამიანები;
· ავტოიმუნური დაავადებების მქონე ადამიანები;
· ფარისებრი ჯირკვლის ადენომას ან კიბოს მქონე ადამიანები;
პროფილაქტიკა
პროფილაქტიკისთვის რეკომენდირებულია:
· ზოგადგამაჯანსარებელი პროცედურების ჩატარება;
· რაციონში იოდით მდიდარი პროდუქტების ჩართვა;
· ხანგრძლივი დასხივებისა და ინსოლაციისგან თავის დაცვა;
· ჩიყვის ადგილას ფიზიოპროცედურების ჩატარება (მაგნიტოლაზეროთერაპია).
ჩირქოვანი ოტიტი
ჩირქოვანი ოტიტი – დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ყურის ბარაბანის ლორწოვანი გარსის ძლიერი ანთებითი პროცესი.
მიზეზები
დაავადების გამომწვევი მიზეზებია:
· ყურის ნიჟარაში ბაქტერიების, სოკოს, ინფექციის შეჭრა;
· ცხვირ-ხახის დაავადებების გართულება;
· ყურის ძლიერი დაზიანება;
· სეპსისი;
· მენინგიტის, ტუპერკულოზის გართულებები;
· გადაციება.
სიმპტომები
დაავადებას ახასიათებს:
· ყურის დაგუბების, ხმაურის შეგრძნება;
· ხმა ისმის ექოს სახით;
· სმენის დაქვეითება;
· ყურის ძლიერი ტკივილი, რომელიც გადადის თვალებზე და კისერზე;
· შუა ყურის შეშუპება;
· ტემპერატურის აწევა;
· ყურიდან ჩირქოვანი გამონადენი.
დიაგნოსტიკა
დიაგნოსტიკას ატარებს ექიმი-ოტოლარინგოლოგი. მკურნალობის დასანიშნად საჭიროა:
· სისხლის საერთო ანალიზი;
· ოტოსკოპია;
· აუდიომეტრია;
· ტიმპანომეტრია;
· ყურიდან გამონადენის დათესვა;
· რენტგენოგრაფია;
· თავის ტვინის კომპიუტერული ტომოგრაფია.
მკურნალობა
აუცილებელი მკურნალობა მოიცავს:
· ანტიბიოტიკებს;
· გასაუმტკივარებელ და სიცხის დამწევ პრეპარატებს;
· სისხლძარღვების შემავიწროვებელ ყურის წვეთებს;
· თბილ კომპრესებს;
· ფიზიოთერაპიას;
· ანტიჰისტამინურ პრეპარატებს;
· სასმენი გზის ჩირქისგან გაწმენდას ქირურგიული გზით.
საშიშროება
თუ არ მოხდება დაავადების დროული და სათანადო მკურნალობა, შესაძლოა განვითარდეს:
· სმენის დაკარგვა;
· სმენის დაქვეითება
· ყურის ბარაბანის გახეთქვა;
· სახის ნერვის პარეზი;
· ქოლეოსტეატომა;
· საფეთქლის ძვლის ანთება;
· შინაგანი გართულებები;
· ტვინის აბსცესი.
შესაძლოა ლეტალური შედეგი.
რისკის ჯგუფი
· ყურის დეფექტის მქონე ბავშვები;
· ადამიანები, რომლებსაც გადატანილი აქვთ ყურის ან ცხვირ-ხახის ოპერაციები;
· გაზრდილი ადენოიდების მქონე ადამიანები;
· იმუნოდეფიციტის მქონე ადამიანები.
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია:
· იმუნიტეტის გაძლიერება;
· ცხვრი-ხახის და ყურის დაავადებების დროული მკურნალობა;
· სასმენი გზების დაცვა წყლის მოხვედრისა და გადაციებისგან.
შორსმხედველობა
შორსმხედველობა (ჰიპერმეტროპია) – მხედველობის დეფექტი, რომლის დროსაც გამოსახულება პროეცირდება არა თვალის ბადურაზე, არამედ მის უკან, რის შედეგადაც მისი აღქმა ხდება გაურკვევლად.
გამოიყოფა დაავადების სამი ტიპი:
· სუსტი — +2 დიოპტრიამდე (ნარჩუნდება მაღალი მხედველობა ახლოს და შორს);
· საშუალო — +5 დიოპრიამდე (ახლოს მხედველობის გაუარესება);
· მაღალი — +5 დიოპრიაზე მეტი (ცუდი ხედვა ახლოსაც და შორსაც).
გამოვლენის მიხედვით გამოიყოფა:
· აშკარა ჰიპერმეტროპია (სიმშვიდისა და მხედველობითი დაძაბულობის დროს წამწამის კუნთის მუდმივი დაჭიმულობა);
· ფარული ჰიპერმეტროპია (აკომოდაციური ფუნქციის მედიკამენტოზური პარალიჩი);
· სრული ჰიპერმეტროპია (აშკარა და ფარული ჰიპერმეტროპიის ნარევი).
მიზეზები
შორსმხედველობა ვითარდება თვალის ლინზის შეკუმშვისა და მისი ელასტიურობის დაკარგვით. დაავადების გამომწვევი მიზეზებია:
· მემკვიდრეობითობა;
· თვალის კაკლის ზომის დაპატარავება წინა და უკანა ღერძებში (ჰიპერმეტროპიას ვხვდებით ბავშვებში და უფრო ხშირად ახალშობილებში);
· თვალის აკომოდატიური შესაძლებლობის შემცირება (რაც ხელს უწყობს მხედველობის სიმკვეთრეს);
· «ასაკობრივი შორსმხედველობა» (ვლინდება 40 წლის შემდეგ).
სიმპტომები
დაავადებისთვის დამახასიათებელია შემდეგი სახის სიმპტომები:
· ახლო მანძილზე ცუდი მხედველობა;
· შორ მანძილზე ცუდი მხედველობა (აღინიშნება შორსმხედველობის მაღლი დონისას);
· თვალის სწრაფი დაღლა კითხვისას, წერისას, კომპიუტერთან მუშაობისას;
· მუშაობის დროს თვალის დაძაბვა (თვალების წვა, თავის ტკივილი);
· ამბლიოპია («ზარმაცი თვალი»);
· თვალის ხშირი ანთებითი პროცესები.
დიაგნოსტიკა
დაავადების სამკურნალოდ ექიმი-ოფთალმოლოგი ატარებს დიაგნოსტიკას და ნიშნავს:
· ფოროპტორზე მხედველობის შემოწმება;
· ავტორეფრაქტომეტრია (თვალის რქოვანას გამოკვლევა);
· კერატომეტრია (რქოვანას ოპტიკური ძალის გამოკვლევა);
· ექობიომეტრია (თვალის სიგრძის გაზომვა).
მკურნალობა
დაავადების მკრუნალობა მოიცავს:
· სათვალეს;
· კონტაქტურ ლინზებს.
სრული გამოჯანმრთელება შესაძლებელია მხოლოდ ოპერაციის ჩატარებით:
· გამჭვირვალე ლინზის ჩანაცვლება;
· თერმოკერატოპლასტიკა (დაბალი ენერგიის რადიოტალღების თბური ზემოქმედება);
· თერმოკერატოკოაგულაცია (რქოვანას რეფრაქციული ძალის გაზრდა);
· ლინზის იმპლანტაცია.
საშიშროება
გართულებულმა შორსმხედველობამ შეიძლება გამოიწვიოს:
· ბინოკულარული მხედველობის დარღვევა;
· სიელმე;
· სიბრმავე;
· თვალის შიდა წნევის აწევა (გლაუკომა).
პროფილაქტიკა
დაავადების პროფილაქტიკისთვის რეკომენდირებულია:
· ცუდად განათებულ სივრცეში კითხვის / კომპიუტარეთან მუშაობის გამორიცხვა;
· მხედველობის დაძაბვისა და დასვენების მონაცვლეობა;
· მუშაობისას ყოველი 20-30 წუთის შემდეგ თვალის ვარჯიშების ჩატარება.
ოსგუდ-შლატერის დაავადება
ოსგუდ-შლატერის დაავადება – ოსგუდ-შლატერის დაავადება მუხლის სახსრის გადაჭარბებული დატვირთვით გამოწვეული დაზიანებაა. აღნიშნული პრობლემა უჩნდებათ 10-დან 18 წლამდე მოზარდებს. ძირითადად ის ბიჭებში გვხვდება, რომელთა ორგანიზმი აქტიურ ფიზიკურ დატვირთვას განიცდის. დაავადების წარმოქმნისა და აქტიური განვითარების რისკი მაღალია მუხლის ტრავმებისა და დაზიანებების დროს.
მიზეზები
ოსგუდ-შლატერის დაავადების წარმოშობის მიზეზებია:
· წვივის ძვლის მწვავე ტრავმებისა და მოტეხილობისას;
· სპორტით აქტიური დაკავებისას, რომლის დროს ადგილი აქვს დიდ დატვირთვას საყრდენ-მამოძრავებელ აპარატზე (ფეხბურთი, ხელბურთი, ჰოკეი და მძიმე ათლეტიკა, ფიგურული სრიალი, აერობიკა, ჩოგბურთი, საბრძოლო სპორტი);
· მძიმე ფიზიკური შრომისას.
შლატერის დაავადების სიმპტომები
დაავადების სიმპტომებია:
· ტკივილი, შესივება ან მტკივნეულობა მუხლის ქვედა არეში;
· ტკივილი, რომელიც ფიზიკური აქტივობის (მაგალითად, სირბილისა და ხტუნვის) შემდეგ ძლიერდება;
· კოჭლობა ფიზიკური დატვირთვის შემდეგ;
· დასვენების შემდეგ სიმპტომების გაქრობა ან შემსუბუქება.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკისთვის საჭიროა შემდეგი სახის ქმედებები:
· წვივის ძვლის რენტგენოგრამის გაკეთება;
· ულტრა-ბგერითი გამოკვლევა;
· კომპიუტერული ტომოგრაფია ;
· მაგნიტო-რეზონანსული ტომოგრაფია .
შლატერის დაავადების მკურნალობა
დაავადების მკურნალობა მოიცავს შემდეგ პროცესს:
· მუხლის სახსარზე დატვირთვის მოხსნა;
· ფიზიკური აქტივობის გამორიცხვა, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს წვივის ძვლის სამომავლო ტრავმები (მუხლებზე დგომის, ნახტომების, სირბილის გამორიცხვა);
· ოსგუდ-შლატერის დაავადების მკურნალობა გულისხმობს სპორტის აქტიური სახეობების ჩანაცვლებას, მაგალითად ცურვით;
· მუხლის დასაფიქსირებელის გამოყენება;
როგორ უნდა განიკურნოს დაავადების მწვავე ტკივილი?
· 2 თვის მანძილზე მუხლის სახსრის უმოძრაო მდგომარეობაში ქონა და თაბაშირის სალტეებით დაფიქსირება;
· ელექტროფორეზი კალციუმისა და ნოვოკაინის მიღებით;
· ტალახებით მკურნალობა;
· ოზოკერიტის გამოყენება;
პროგრესირებადი ძვლოვანი წარმონაქმნების შემთხვევაში რეკომენდირებულია ოპერაცია, რაც იძლევა მოტეხილიობის შეხორცების და სახსრის ფუნქციის აღდგენის საშუალებას. დაავადების მკურნალობისთვის საჭიროა შემდეგი სახის მანიპულაციები:
· მასაჟი;
· ფიზიოთერაპია;
· სამკურნალო ფიზკულტურა;
· ცურვა.
საშიშროება
თუ არ ტარდება აუცილებელი მკურნალობა და დატვირთვაც გრძელდება, შესაძლოა ამან მიგვიყვანოს სახსრების ფუნქციის დარღვევამდე – მოძრაობის შესაძლებლობის დაქვეითებამდე სხვადასხვა სახის გართულებებით. შლატერის დაავადების ოპერატიულ მკურნალობას ხშირ შემთხვევაში მივყავართ სრულ გამოჯანმრთელებამდე. ოპერაციის შემდეგ მუხლის სახსრის ფუნქცია სრულად აღდგენას ექვემდებარება, ხოლო სპორტული დატვირთვების გააქტიურება შესაძლებელია უკვე ორი თვის შემდეგ.
პროფილაქტიკა
დაავადების პროფილაქტიკისთვის საჭიროა სიფრთხილე, ფიზიკური დატვირთვებისას საჭირო არ არის გადაჭარბება. პრობლემაზე ეჭვის გაჩენისთანავე უნდა მიმართოთ ექიმ-ტრავმატოლოგს ან რევმატოლოგს.
შეძენილი გულის მანკი
შეძენილი გულის მანკი – წარმოადგენს გულის სარქვლის მორფოლოგიურ ცვლილებებს, რომლებიც ვითარდება გულის ქრონიკული დაავადებების შედეგად ან აღნიშნული ორგანოს ტრავმებით.
მიზეზები
დაავადების გამომწვევი მიზეზებია:
· რევმატიზმი;
· ათეროსკლეროზი;
· ინფექციური ენდოკარდიტი;
· ორგანოების სიფილისით დაავადება;
· გულის სარქვლის დამაკავშირებელი ქსოვილების დიფუზური დაზიანება;
· გულის სარქვლის ფუნქციების დარღვევა.
სიმპტომები
დაავადებას ახასიათებს:
· გახშირებული გულისცემა;
· გულის არეში ტკივილი;
· ხუთვა;
· შეშუპება და გულის უკმარისობის სხვა ნიშნები.
დიაგნოსტიკა
დაავადების დიაგნოსტიკისთვის საჭიროა:
· ელექტროკარდიოგრაფია;
· ექოკარდიოგრაფია;
· გულმკერდის რენტგენი.
· გულის ღრუს ზონდირება;
· ანგიოგრაფია.
მკურნალობა
აუცილებელი მკურნალობა მოიცავს:
· ქირურგიულ ჩარევას;
· ძირითადი დაავადების გართულებებისა და რეციდივების პროფილაქტიკა;
· გულის რითმის დარღვევის პროფილაქტიკა.
საშიშროება
უყურადღებობის შემთხვევაში შესაძლოა განვითარდეს მწვავე გულის უკმარისობა, რასაც შეიძლება მოჰყვეს პაციენტის დაღუპვა.
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია:
· რევმატიზმის პროფილაქტიკა;
· სიფილისის პროფილაქტიკა;
· სეპტიკური მდგომარეობის პროფილაქტიკა;
· გაკაჟება;
· კარდიოლოგის რეგულარული კონტროლი;
· გამოზომილი ფიზიკური დატვირთვა;
· დიაგნოსტიკური ღონისძიებების რეგულარულად ჩატარება.
