სახელმძღვანელო განკუთვნილია პროფესიული და საბაკალავრო პროგრამის ექთნებისათვის.
წიგნში მოცემული მასალა მიზნად ისახავს თანამედროვე, დასავლური,
პროფესიული ინფორმაციის მიწოდებასა და მათი კრიტიკული და ანალიტიკური აზროვნების უნარის გაუმჯობესებას.
ექთნები დღეს უნდა გაიზარდონ და განვითარდნენ, მკვეთრად ცვალებადი ჯანდაცვის სისტემის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. ამისათვის, საკითხავ ტექსტს თან სადისკუსიო კითხვები და სავარჯიშოები ერთვის, რომელიც ჯგუფური მეცადინეობისას შესაძლოა ნაყოფიერი აღმოჩნდეს.
ტრავმული პაციენტის საექთნო მართვის პრინციპები
ბიომექანიკა და დაზიანების მექანიზმი
ტერმინები „ბიომექანიკა“, „კინემატიკა“ და „დაზიანების მექანიზმი“ ხშირად ერთმა ნეთის ნაცვლად გამოიყენება, თუმცა, რეალურად, სხვადასხვა მნიშვნელობა აქვთ. ფართო გაგებით, ბიომექანიკა არის „სწავლება ძალის მოქმედებისა და მისი ეფექტების შესახებ“.
კინემატიკა კი მექანიკის (ენერგიის გადაცემა) ნაწილია, რომელიც სწავლობს სხეულთა
მოძრაობას მათზე მოქმედი ძალებისა და მასის გათვალისწინების გარეშე.
დაზიანების მექანიზმი წარმოადგენს იმ მექანიზმების ერთობლიობას, რომელთა ზემოქმედების შედეგადაც გარემოდან სხეულზე ენერგიის გადაცემა ხდება (მაგ., მექანიკური ენერგიის გადაცემა ავტომანქანის შეჯახების შედეგად, ელექტრული ენერგიის გადაცემა ჩამრთველიდან ან ქიმიური ენერგიის გადაცემა მჟავასთან კონტაქტის შედეგად).
ენერგია ეწოდება აგენტს, რომელიც იწვევს დაზიანებას. ენერგიის წყაროებია: მექანიკური/კინეტიკური, თერმული, ქიმიური, ელექტრული, დასხივება. დახრჩობა წარმოადგენს განსაკუთრებულ გარემოებას, როდესაც დაზიანების და/ან სიკვდილის გამომწვევი მიზეზი არის ოქსიგენაციის ნაკლებობა (იხ. ცხრილი 1.1, 1.2). მექანიკური ენერგია დაზიანების ყველაზე ხშირი მიზეზია, მაგ., ავტოავარიის, სიმაღლიდან ვარდნის, ნაკვეთი ან ცეცხლნასროლი ჭრილობის დროს.
202306072643-34ტრავმული-პაციენტი-10.02.2020
C ჰეპატიტი ვირუსით გამოწვეული ღვიძლის დაავადებაა. ინფექციის გადაცემის ძირითად ფაქტორს სისხლი წარმოადგენს.
C ჰეპატიტი საკმაოდ სერიოზული დაავადებაა!
ის ღვიძლის ციროზისა და კიბოს გამომწვევი ყველაზე ხშირი მიზეზია.
C ჰეპატიტის მძიმედ მიმდინარეობას ისიც ართულებს, რომ ხშირად ინფიცირებიდან 20-30 წლის შემდეგ ვლინდება: დაავადებული თავისი ავადმყოფობის შესახებ მხოლოდ მაშინ იგებს, როცა ვირუსის მიერ ღვიძლი უკვე დაზიანებულია.
ბოლოკი
ბოლოკი კარგი ანტიდეპრესანტია. ბოლოკში ბევრია უჯრედისი, ხელს უწყობს ნივთიერებათა ცვლას და აუმჯობესებს საჭმლის მონელებას.
გარდა ამისა, ბოლოკს მრავალი სასარგებლო თვისება აქვს :
კომბოსტო
კომბოსტო აქვეითებს სისხლში შაქრისა და ქოლესტერინის დონეს, ასევე აუმჯობესებს კუჭ-ნაწლავის მოქმედებას, თირკმელების მუშაობას, აუმჯობესებს კანისა და სისხლძარღვების მდგომარეობას, აქვეითებს არტერიულ წნევას.
დიეტური კვების დროს სასურველია კომბოსტოს სხვადასხვა ჯიშების, მათ შორის თეთრთავიანი და წითელთავიანი კომბოსტოს, კოლრაბის, პეკინური, სავოიის და ბრიუსელის კომბოსტოს, ბროკოლის, ყვავილოვანი კომბოსტოსა და სხვ. მოხმარება. სასარგებლოა დიეტური თვალსაზრისით კომბოსტოს მწნილის გამოყენებაც, რომელიც ხელს უწყობს ნაწლავებში სასარგებლო მიკროფლორის ზრდას, რაც შემდგომ აუმჯობესებს საკვების მონელებას და სასარგებლო ნივთიერებების შეწოვას. ის ასევე ასტიმულირებს В ჯგუფის ვიტამინების სინთეზს.
დიეტაში გამოყენებული კომბოსტოს ჯიშები დაბალკალორიულია და შეიცავს ორგანიზმისათვის აუცილებელ С, В1, В2, В6, РР, К, და U ვიტამინებს. მდიდარია ასევე ბეტა-კაროტინით, რომელიც ორგანიზმში გარდაიქმნება А ვიტამინად.
ნებისმიერი ჯიშის კომბოსტო წარმოადგენს მიკრო და მაკროელემენტების კარგ წყაროს, როგორიცაა კალციუმი, რკინა, ნატრიუმი, ფოსფორი, მაგნიუმი, კალიუმი.
ის ასევე შეიცავს განსაკუთრებულ აზოტურ ნაერთებს – ინდოლებს, რომლებიც ასტიმულირებენ ღვიძლის მუშაობას.
კომბოსტოში ბევრია როგორც ხსნადი, ასევე არახსნადი უჯრედისი. ხსნადი უჯრედისი ორგანიზმს ეხმარება სისხლში ქოლესტერინის დონის დაქვეითებაში, ხოლო უხსნადი – ხელს უწყობს დანაყრების გრძნობას და მშვენივრად ასტიმულირებს ნაწლავების მოქმედებას.
კომბოსტოში შედის ცილები, პოლისაქარიდები, ორგანული მჟავები და ლიზინი – ამინომჟავა, რომელიც ზრდის იმუნიტეტს.
ანემია საკმაოდ გავრცელებული პათოლოგიაა, რომელიც ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ბოლო მონაცემებით გლობალურად დაახლოებით 30-35%-ს აწუხებს. ზუსტი ციფრები დამოკიდებულია სხვადასხვა რასაზე, ეთნიკურ ჯგუფებზე და, რა თქმა უნდა, ასაკსა თუ სქესზე. ამიტომ მისი ადრეული გამოვლენა და სწორად მკურნალობა მნიშვნელოვანია.
ანემია არის მდგომარეობა, როცა სისხლში ჰემოგლობინის, ერითროციტების და ჰემატოკრიტის დონეზ დაბალია. ანემია შეიძლება განვითარდეს სხვადასხვა მიზეზების გამო, როგორიცაა რკინის, ვიტამინ B12-სა და ფოლიუმის მჟავის დეფიციტი, ქრონიკული დაავადებები, სისხლის დაკარგვა ან ერითროციტების გაძლიერებული დაშლა.
ანემიის სიმპტომები საკმაოდ მრავალფეროვანია და ხშირად არასპეციფიურია. ყველაზე გავრცელებული სიმპტომები მოიცავს:
ეს სიმპტომები შეიძლება გამოიხატებოდეს სხვადასხვა ქრონიკული დაავადებებისას, რაც ხშირად განაპირობებს მათ სხვა სპეციალისტებთან მიმართვას, ვიდრე ჰემატოლოგთან.
ანემია შეიძლება განვითარდეს რამდენიმე სხვადასხვა მიზეზით, რომლებიც მოიცავს:
ყველაზე გავრცელებული ფორმები არის რკინის დეფიციტის ანემია, ვიტამინ B12-ის და ფოლიუმის მჟავის დეფიციტი, ასევე მემკვიდრული ანემიები და ქრონიკული დაავადებების თანმხლები ანემია.
ანემიის მკურნალობა დამოკიდებულია დაავადების გამომწვევ მიზეზზე. მკურნალობის პროცესში მნიშვნელოვანია დიფერენცირებული მიდგომა, რადგან სხვადასხვა ტიპის ანემია მოითხოვს სხვადასხვა მეთოდებს. მკურნალობა იწყება სწორი დიაგნოზით, რომელიც მოიცავს შემდეგ ეტაპებს:
მკურნალობის მეთოდები მოიცავს:
აუცილებელია დროული მკურნალობა, რადგან ანემიამ შეიძლება გამოიწვიოს ჰიპოქსია, ჰიპოტენზია, კორონარული უკმარისობა ან სხვა რთული გართულებები. უნდა მიმართოთ კვალიფიციურ სპეციალისტს, რადგან თვითმკურნალობამ შესაძლოა უფრო დიდი პრობლემები გამოიწვიოს.
თუ თქვენ ან თქვენს ახლობლებს აღგენიშნებათ ანემიის სიმპტომები, უმჯობესია დროულად მიმართოთ ექიმს. პირველი ნაბიჯი არის სისხლის საერთო ანალიზი, რომელიც დაგეხმარებათ გაიგოთ, არსებობს თუ არა ანემია და რა არის მისი გამომწვევი მიზეზი. სწორი დიაგნოზი და მკურნალობა დაგეხმარებათ ანემიის მართვაში და გართულებების თავიდან აცილებლაში.
„უწყვეტად გაგრძელდება, მოსახლეობისთვის, ქრონიკული დაავადებების მართვის მედიკამენტების მიწოდება. მოგეხსენებათ, რომ ამ მიმართულებით, უზარმაზარი პროგრამა აქვს ჩვენს სახელმწიფოს, სადაც პროგრამის ბენეფიციარებისთვის, მედიკამენტების დიდი ნაწილი არის აბსოლუტურად უფასო. ეს არის მნიშვნელოვანი სოციალური შეღავათი, რომელიც ზრდად პენსიასთან და სოციალურ დახმარებასთან ერთად, მნიშვნელოვანი კომპონენტია, მოსახლეობის სოციალური უზრუნველყოფის თვალსაზრისით.
გაფართოვდება მედიკამენტების, მათ შორის ინოვაციური მედიკამენტების შესყიდვის ეფექტიანი მექანიზმები, რათა კიდევ უფრო გაიზარდოს მედიკამენტების ჩამონათვალი და მოსარგებლეების ჯგუფები – არამხოლოდ საპენსიო, არამედ უფრო დაბალი ასაკობრივი ჯგუფებიც მოიცვას და ამით, შემცირდეს ქრონიკული დაავადებების გართულებებთან დაკავშირებული ეკონომიკური და სოციალური წნეხი.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და პრიორიტეტული მიმართულება იქნება ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება. ამასთანავე, ყველაფერი გაკეთდება მედიკამენტებზე პერიოდული დეფიციტების გაჩენის რისკების დასაზღვევად. ამ მიმართულებით, ვმუშაობთ სხვადასხვა ბერკეტების შექმნაზე, იმისთვის რომ ეს დეფიციტები არცერთ შემთხვევაში არ იყოს მტკივნეული, ჩვენი მოქალაქეებისათვის. ამის დასაზღვევად გაკეთდება უკლებლივ ყველაფერი“, – განაცხადა მიხეილ სარჯველაძემ.
მიხეილ სარჯველაძემ აღნიშნა, რომ საქართველოში ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისები გამოწვევას წარმოადგენს, თუმცა, სამინისტრო ამ მიმართულებით ფინანსური რესურსის მობილიზებისა და ხარისხობრივი ინდიკატორების განსაზღვრით სექტორის მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას გეგმავს.
„ვგეგმავთ, მზარდი და მდგრადი ფინანსური რესურსით დარგის უზრუნველყოფას. მაქსიმალური ყურადღება გამახვილდება ხარისხიანი სერვისებით უზრუნველყოფაზე, შედეგიანობაზე. ამასთანავე, დაიწყება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცენტრების რეაბილიტაცია“, – განაცხადა მიხეილ სარჯველაძემ.
ჯანდაცვის სამინისტროს ცნობით, მიხეილ სარჯველაძემ, სიტყვით გამოსვლისას, B ჰეპატიტისა და ტუბერკულოზის მართვის სახელმწიფო პროგრამებზეც ისაუბრა. მან ყურადღება გაამახვილა ამ მიმართულებით, მიღწეულ წარმატებასა და სამომავლო გეგმებზე.
„გაიზრდება B ჰეპატიტის მიმართულებით პრევენციისა და მკურნალობის პროგრამა. ასევე, შეგახსენებთ კიდევ ერთ დიდ წარმატებას – საქართველოში, დღეს, ტუბერკულოზით, იმაზე ნაკლები ადამიანია დასნებოვნებული, ვიდრე 2012 წლამდე, ამავე დიაგნოზით, იმყოფებოდა პენიტენციურ დაწესებულებებში. სასწაული ამბავი მოხდა, ამ წლების განმავლობაში – მაშინ, პენიტენციურ დაწესებულებაში, იმაზე მეტი ადამიანი იყო დაავადებული ტუბერკულოზით, ვიდრე დღეს, მთელს ქვეყანაშია. აქედან გამომდინარე, ეს დიდი წარმატებაა, მაგრამ სხვა მიმართულებების მსგავსად, აქაც არ ვკმაყოფილდებით მიღწეულით – მუდმივად საუკეთესო მაჩვენებლებისა და საქმის ბოლომდე მისაყვანად, ბრძოლას ურყევად გავაგრძელებთ“, – განაცხადა მიხეილ სარჯველაძემ.
მინისტრობის კანდიდატის განცხადებით, DRG სისტემა ერთ-ერთი მთავარი სიახლეა ჯანდაცვის სექტორში, რომელიც მრავალ ქვეყანაშია აპრობირებული.
„აღნიშნულ სისტემას სჭირდება კარგად იმპლემენტაცია, ყველა იმ ნაკლოვანებისა და ხარვეზის აღმოფხვრა, რომელიც შეიძლება, პრაქტიკამ, ამ დრომდეც აჩვენა და მომავალშიც, აუცილებლად აჩვენებს. მისივე თქმით, თითოეულ ასეთ პრობლემაზე განსაკუთრებული ყურადღება იქნება გამახვილებული. დაფინანსების სათანადო მექანიზმები დაინერგება, ასევე, ინოვაციური მეთოდების განსხვავებული წესით დაფინანსებისთვის“ – განაცხადა მიხეილ სარჯველაძემ.
© SheniEkimi.ge
