ორშაბათი, მაისი 11, 2026

რა გავლენა აქვს „შიმშილის დიეტებს“ ტვინსა და ნაწლავებზე? – ახალი კვლევის შედეგები

შიმშილის დიეტები
#post_seo_title

რა გავლენა აქვს „შიმშილის დიეტებს“ ტვინსა და ნაწლავებზე? – ახალი კვლევის შედეგები

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე

სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის

ახალი კვლევის მთავარი დასკვნები:

2024 წლის ახალი კვლევა, რომელიც ჩატარდა ჩინეთში, მიუთითებს, რომ ინტერმიტენტული კალორიული შეზღუდვა (Intermittent Energy Restriction – IER), ანუ პერიოდული „შიმშილის დიეტა“, არა მხოლოდ მნიშვნელოვნად ამცირებს სხეულის წონას, არამედ იცვლება ტვინის აქტივობა და ნაწლავის მიკრობიოტაც. კვლევაში მონაწილეობა მიიღო 25 სიმსუქნით დაავადებულმა მოხალისემ, რომლებიც 62 დღის განმავლობაში იცავდნენ სპეციალურ პროგრამას – რამდენიმე დღე საკვებს მკაცრად შეზღუდულად იღებდნენ, დანარჩენ დღეებში კი – ნორმალურად.

შედეგები და სტატისტიკა:

  • მონაწილეებმა საშუალოდ დაკარგეს 7.6 კილოგრამი (16.8 ფუნტი), რაც მათი საწყისი წონის დაახლოებით 7.8%-ს შეადგენდა.
  • ეს მაჩვენებელი ორჯერ აღემატება კლასიკური დიეტების შედეგებს ამავე პერიოდულობაში.
  • მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, დღეს მსოფლიოში 1 მილიარდზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს სიმსუქნით, ხოლო საქართველოში ეს პრობლემა ზრდასრულთა 25–30%-ს აწუხებს.

ტვინისა და ნაწლავის ცვლილებები:

  • კვლევამ აჩვენა, რომ ტვინის ისეთი უბნების, როგორიცაა inferior frontal orbital gyrus, აქტივობა შეიცვალა წონის დაკლების შემდეგ. სწორედ ეს უბნები პასუხისმგებელია მადის კონტროლსა და საკვების მიმართ „ბევრის ჭამის“ მოთხოვნილებაზე.
  • ნაწლავების მიკრობიოტაში ცვლილებები დაფიქსირდა: გაიზარდა ისეთი სასარგებლო ბაქტერიების რაოდენობა, როგორიცაა Coprococcus comes და Eubacterium hallii.
  • ამ ბაქტერიებმა პოზიტიურად იმოქმედა ტვინის იმ უბნებზე, რომლებიც აკონტროლებს თავის შეკავებას და კვების ქცევას.
  • მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ნაწლავი და ტვინი ერთმანეთთან კომუნიკაციას აწარმოებენ ნეიროტრანსმიტერების, ჰორმონებისა და სხვადასხვა ქიმიური სიგნალების მეშვეობით (ე.წ. gut-brain axis).

მსოფლიო და ევროპის სტატისტიკა:

  • ევროკავშირის მოსახლეობის 59% აქვს ჭარბი წონა ან სიმსუქნე (Eurostat, 2022).
  • აშშ-ში მოსახლეობის 42% სიმსუქნით არის დაავადებული (CDC, 2023).
  • საქართველოში, ჯანმოს მონაცემებით, ბავშვებში ჭარბწონიანობა 17%-ს აღწევს, მოზრდილებში – დაახლოებით 27%-ს.

რა ნიშნავს ეს პრაქტიკაში?

  • ინტერმიტენტული შიმშილის დიეტები, შესაძლოა, უფრო ეფექტიანი იყოს როგორც წონის დაკლებისთვის, ისე ტვინისა და ნაწლავის ჯანმრთელობის გასაუმჯობესებლად, ვიდრე ტრადიციული დიეტები.
  • მნიშვნელოვანია, რომ ასეთი დიეტები დაინიშნოს სპეციალისტის ზედამხედველობით – ინდივიდუალური ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით.
  • კუჭ-ნაწლავის ბაქტერიების გაჯანსაღება შეიძლება გახდეს სიმსუქნის მართვის ახალი გზა.

შესაძლო გვერდითი ეფექტები და რეკომენდაციები:

  • ინტერმიტენტული შიმშილი უკუნაჩვენებია ორსულთათვის, ბავშვებისთვის, ქრონიკული დაავადებების მქონეთათვის და უკონტროლო დიაბეტის შემთხვევაში.
  • სწორად შერჩეული დიეტა ხელს უწყობს ენერგიის დონის ზრდას, ანთების შემცირებას და იმუნური სისტემის გამძლეობას.

როგორ დავიწყოთ?

  • შეიმუშავეთ კვების გეგმა ექიმთან ან ნუტრიციოლოგთან ერთად.
  • ყურადღება მიაქციეთ ნაწლავის ჯანმრთელობას – მიიღეთ მრავალფეროვანი მცენარეული საკვები, პრობიოტიკები და დაბალი გლიკემიური ინდექსის პროდუქტი.
  • მოუსმინეთ ორგანიზმს: შიმშილი უნდა იყოს ეტაპობრივი, ორგანიზმისთვის მისაღები და არ უნდა იყოს გაუსაძლისი.

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„შიმშილის დიეტები არ არის მოდური ხერხი, ეს არის მეცნიერულად დამტკიცებული გზა, რომელსაც შეუძლია მნიშვნელოვნად გააუმჯობესოს როგორც ფიზიკური, ისე ფსიქიკური ჯანმრთელობა. მაგრამ უმთავრესია – თვითნებური ექსპერიმენტები არასდროს ჩაატაროთ ექიმის გარეშე. ყოველი ორგანიზმი ინდივიდუალურია და ეფექტურობისთვის აუცილებელია პერსონალიზებული მიდგომა.“

წყაროები:

National Center for Biotechnology Information – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10102162/

CDC – https://www.cdc.gov/obesity/data/adult.html

WHO – https://www.who.int/…/fact…/detail/obesity-and-overweight

Eurostat – https://ec.europa.eu/…/products-eurostat…/-/ddn-20220706-1

პროფესორი გიორგი ფხაკაძედავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #ჯანმრთელობა #შენიექიმი #sheni #sheniekimi #sheniambebi #აქხარისხია #შენიამბები SheniEkimi.ge • შენი ექიმი

რა პოზაში გძინავთ? –  ბევრისთვის უცნობი ფაქტი,  რას აჩვენებს კვლევები?

როგორ გავაუმჯობესოთ ძილის ხარისხი დღის განმავლობაში
#post_seo_title

რა პოზაში გძინავთ? – ერთმა ჩვევამ შეიძლება თქვენი ჯანმრთელობა გააფუჭოს

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის

 ბევრისთვის უცნობი ფაქტია:
ზურგზე ძილი spine-ის (ხერხემლის) ჯანმრთელობისთვის საუკეთესო პოზიციაა, ხოლო მუცელზე ძილი – ერთ-ერთი ყველაზე საზიანო.

მუცელზე ძილისას:
• ყელი მუდმივად გვერდზეა მობრუნებული და მთელი ღამის განმავლობაში ერთ პოზიციაში ფიქსირდება;
• წელის არე იღებს არანორმალურ მოხრას, რაც დროთა განმავლობაში იწვევს დისკების წნევას და ტკივილს;
• გულმკერდის არეში სუნთქვა ჭირდება, რაც ხვრინვასა და დაქვეითებულ ჟანგბადის მიწოდებას იწვევს.

 რას აჩვენებს კვლევები?
• ამერიკის ოსტეოპათიური ასოციაციის (AOA) მონაცემებით, მუცელზე მძინარე ადამიანების 70%-ზე მეტს უვითარდება ქრონიკული კისრის ან წელის ტკივილი.
• ძილის პოსტურა პირდაპირ კავშირშია ხერხემლის დეგენერაციულ ცვლილებებთან (herniated disc, sciatica, lordosis).
• ძილის პოზის გაუმჯობესებამ 3 თვეში 60%-ზე მეტ ადამიანს ტკივილის ინტენსივობა შეუმცირა.

რა პოზაა რეკომენდებული?
1. ზურგზე ძილი – საუკეთესო პოზიციაა ხერხემლის გასწორებისთვის. თუ ცოტა ხვრინავთ, ქვეშ დაიდეთ მცირე ბალიში მუხლებს ქვეშ, რომ წელის მოხრა შეამსუბუქოთ.
2. მარცხენა გვერდზე ძილი – რეკომენდებულია განსაკუთრებით გულძმარვისა და ორსულობის დროს. ხელს უწყობს სისხლის მიმოქცევასა და კუჭის დაცლას.
3. მარჯვენა გვერდზე ძილი – კარგია, თუმცა შეიძლება გარკვეულ შემთხვევებში იმოქმედოს გულ-სისხლძარღვებზე უარყოფითად.

 რატომ უნდა ავიცილოთ მუცელზე ძილი?
• თავსა და კისერზე გადაჭარბებული დატვირთვა;
• ზურგის ხანგრძლივი დისკომფორტი;
• დაქვეითებული სუნთქვის ეფექტიანობა;
• შფოთვისა და დაღლილობის შეგრძნება დილით გაღვიძებისას.

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რჩევა:

„ძილის პოზა ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც დიეტა და ფიზიკური აქტივობა. მუცელზე ძილი არ არის უბრალოდ ჩვევა – ეს არის ქრონიკული ტკივილის, ხვრინვის და ძილის ხარისხის დაქვეითების წყარო. ოჯახის წევრებმა ერთმანეთი უნდა გავაფრთხილოთ, განსაკუთრებით ბავშვებში – კარგ პოზებში ძილის სწავლება ადრეული ასაკიდან იწყება!“

 წყაროები:
• American Osteopathic Association. “Sleeping Positions and Health Impacts.”
• Mayo Clinic. “Healthy Sleep Habits.”
• Spine-health.com: “How Your Sleeping Position Affects Your Spine.”

გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა: www.sheniekimi.ge

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

ფრთხილად! გადაჯვარედინებული ფეხებით ჯდომა შეიძლება სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემა იყოს –

გადაჯვარედინებული ფეხებით ჯდომა
#post_seo_title

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,

სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის

ფრთხილად! გადაჯვარედინებული ფეხებით ჯდომა შეიძლება სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემა იყოს – როგორ დავჯდეთ სწორად?

ჩვენს ყოველდღიურობაში ბევრი ქცევა თითქოს უმნიშვნელოა, თუმცა რეალურად, გრძელვადიან პერიოდში შესაძლოა ზიანი მიაყენოს სხეულს. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მაგალითია გადაჯვარედინებული ფეხებით ჯდომა, რომელიც ბევრ ადამიანს ეჩვევა უნებლიედ — ოფისში, ტრანსპორტში, შეხვედრებზე, ტელევიზორის ყურებისას…

თუმცა, ბოლო დროს ჩატარებულმა კვლევებმა და გრძელვადიანმა დაკვირვებებმა ცხადყო: ეს პოზა შესაძლოა ძალიან საზიანო იყოს სისხლის მიმოქცევისთვის, ხერხემლისთვის და ვენების ჯანმრთელობისთვის.

გადაჯვარედინებული ფეხებით ჯდომა – რატომაა მავნებელი?

  1. არტერიული წნევის მომატება და სისხლის მიმოქცევის შეფერხება

ამ პოზაში წნევა იზრდება ქვედა კიდურების ვენებზე, განსაკუთრებით მუხლის ქვემოთ. დროთა განმავლობაში ეს იწვევს ვენური სისხლის შეგუბებას, რაც ზრდის ვარიკოზული ვენების, თრომბოზისა და შეშუპების რისკს.

  1. ნერვების დაბუჟება და ჩამტვრევა

გრძელვადიანი წნევა ფეხზე გადაჯვარედინებისას ზიანს აყენებს პერიფერიულ ნერვებს, რაც იწვევს დისკომფორტს, დაბუჟებასა და ზოგჯერ დროებით ნეიროლოგიურ დეფიციტს.

  1. ხერხემლის და თეძოს მიკროდეფორმაცია

გადაჯვარედინებული ჯდომა სხეულის სიმეტრიას არღვევს — თეძოები იზრდება ერთ მხარეს, რაც იწვევს ხერხემლის ასიმეტრიულ დატვირთვას, წელის ტკივილს, მენჯის დახრილობას და წლების შემდეგ — სქოლიოზის განვითარებასაც.

  1. საშვილოსნოსა და საშარდე სისტემაზე ზეწოლა

განსაკუთრებით ქალებში, ხანგრძლივად გადაჯვარედინებული ჯდომა ზრდის ზეწოლას ქვედა მუცლის არეში, რაც შეიძლება გავლენას ახდენდეს საშარდე ბუშტზე ან რეპროდუქციულ სისტემაზე.

როგორ უნდა ვისხდეთ სწორად?

სწორი ჯდომის ტექნიკა უბრალოდ მოსახერხებელი კი არა, აუცილებელია ჯანმრთელობისთვის. აი, რამდენიმე მარტივი წესი:

  • ფეხები მიწაზე სრულად უნდა ეხებოდეს – არ უნდა იყვნენ გადაჯვარედინებული ან ჩამოკიდებული.
  • მუხლები და თეძოები უნდა იყვნენ ერთ სიმაღლეზე, რაც უზრუნველყოფს სწორ სისხლის მიმოქცევას.
  • ზურგი იყოს გამართული და მხრები მოდუნებული — თავი მკერდზე წინ არ უნდა გადახრილიყოს.
  • წონა თანაბრად გადანაწილებული ორივე თეძოზე, არ უნდა ვიყოთ დახრილები ან მობრუნებულები ერთ მხარეს.
  • თუ დიდხანს სხედხართ – დადექით, გაიარეთ, გააკეთეთ მსუბუქი ვარჯიში ყოველ 30-60 წუთში.

რას ამბობს მეცნიერება?

სხვადასხვა ქვეყნებში ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ მოსახლეობის 60%-ზე მეტი რეგულარულად ჯდება გადაჯვარედინებული ფეხებით, განსაკუთრებით ოფისებში. ამავე დროს, ზურგის ტკივილის მქონე პაციენტების 70%-ს მსგავსი პოზის ჩვევა აქვს.

გარდა ამისა, ვარიკოზული ვენების მქონე პაციენტთა დიდი ნაწილი აღნიშნავს, რომ დღეში მინიმუმ 2-3 საათს ატარებენ გადაჯვარედინებული ჯდომის პოზაში.

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„ჩვენი სხეული შექმნილია სიმეტრიული ფუნქციონირებაზე — როცა ვარღვევთ ამ ბალანსს, თუნდაც ერთი შეხედვით უმნიშვნელო ჩვევით, მაგალითად ფეხების გადაჯვარედინებით, ეს წლების განმავლობაში იწვევს სისტემურ პრობლემებს. სამედიცინო რეალობა ცხადად აჩვენებს, რომ სწორი ჯდომა არ არის ესთეტიკის საკითხი – ეს არის გულ-სისხლძარღვთა, ნერვული და ძვალ-სახსროვანი სისტემების ჯანმრთელობის საფუძველი. ნუ დაელოდებით ტკივილს — დაიწყეთ ახლა!“

წყაროები:

  • Harvard Health Publishing. “The hazards of sitting with crossed legs.”
  • Journal of Physical Therapy Science. “Postural stress and lower back pain in sedentary positions.”
  • Mayo Clinic. “Healthy sitting posture: why it matters.”

მეტი ინფორმაცია სწორ პოზებზე, ვენების ჯანმრთელობაზე და ყოველდღიური ჩვევების გავლენაზე იხილეთ:

www.sheniekimi.ge

პროფესორი გიორგი ფხაკაძედავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

 

რატომ არის ბავშვებისთვის ორჯერ მეტი საფრთხე? – გაზის ქურა, ბენზოლი და ონკოლოგიური რისკი

გაზის ქურა, ბენზოლი და ონკოლოგიური რისკი:
#post_seo_title
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
გაზის ქურა, ბენზოლი და ონკოლოგიური რისკი: რატომ არის ბავშვებისთვის ორჯერ მეტი საფრთხე?
სტენფორდის უნივერსიტეტის ახალი კვლევის თანახმად, სამზარეულოში გაზის ქურის გამოყენება არა მხოლოდ ზრდის ტოქსიკური ბენზოლის კონცენტრაციას ჰაერში, არამედ ბავშვებისთვის თითქმის ორჯერ აორმაგებს სიცოცხლის განმავლობაში სიმსივნის განვითარების რისკს, ვიდრე მოზრდილებში.
როგორ ზემოქმედებს გაზის ქურა ჯანმრთელობაზე?
• ბენზოლი – გაზის წვისას ჰაერში გამოყოფილი ბენზოლი მსოფლიოში აღიარებულია, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი კანცეროგენი.
• გაზის ქურების გამოყენებისას განსაკუთრებით მაღალია ბენზოლის გამოყოფა პატარა ან ცუდად ნიავებად სახლებში, სადაც ტოქსიკური ნაერთები მთელი ბინის მასშტაბით ვრცელდება – საძინებელშიც კი.
• ყველაზე მაღალი რისკის ჯგუფში არიან ბავშვები, რადგან მათ ორგანიზმში ტოქსიკური ნივთიერებები უფრო სწრაფად და ინტენსიურად აღწევს.
ბავშვების რისკი – რატომ არის ორჯერ მეტი?
ბავშვები ყოველდღიურად სუნთქავენ მეტი ჰაერს, ვიდრე მოზრდილები სხეულის წონის მიმართ. მათი იმუნური და ორგანოთა სისტემა ჯერაც არ არის სრულად ჩამოყალიბებული, ამიტომ ბენზოლის მცირე დოზაც კი შეიძლება გახდეს ჯანმრთელობის სერიოზული საფრთხე და ზრდის სხვადასხვა ტიპის სიმსივნის განვითარების რისკს.
მსოფლიო სტატისტიკა და ფაქტები
• აშშ-ის მოსახლეობის 90% თავის დროს ატარებს დახურულ სივრცეში – ანუ გაზის ქურა და სხვა შიდა გარემოს ტოქსინები გავლენას ახდენს პრაქტიკულად ყველას ჯანმრთელობაზე.
• კვლევების მიხედვით, ბენზოლის დაბალი კონცენტრაციაც კი კავშირშია ბავშვთა ლეიკემიასთან, იმუნური სისტემის დაზიანებასთან და სასუნთქი გზების ქრონიკულ დაავადებებთან.
როგორ შევამციროთ რისკი? რეკომენდაციები ოჯახისთვის
1. გამოიყენეთ გამწოვი (ექსტრაქტორი) – ყოველი ქურის ჩართვისას ჩართეთ გამწოვი, თუ გაქვთ.
2. გახსენით ფანჯრები და გაანიავეთ ოთახი – გაზქურის მუშაობისას უზრუნველყავით ჰაერის მოძრაობა.
3. შეზღუდეთ ბავშვების ყოფნა სამზარეულოში გაზის ქურის მუშაობისას.
4. მიიღეთ ელექტრო ან ინდუქციური ქურა – უსაფრთხო ალტერნატივაა, სადაც არ გამოიყოფა ბენზოლი და სხვა ტოქსინები.
5. ხშირად გაწმინდეთ გაზქურის გარშემო და სამზარეულო, რათა მინიმუმამდე დაიყვანოთ მავნე ნივთიერებების დაგროვება.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„გაზის ქურა ხშირად განიხილება როგორც უსაფრთხო საყოფაცხოვრებო ტექნიკა, მაგრამ სინამდვილეში შესაძლოა სერიოზული საფრთხე გამოიწვიოს – განსაკუთრებით ბავშვების ჯანმრთელობისთვის. სახლში სუფთა ჰაერი ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ჯანსაღი საკვები. ჩვენი მიზანია, საზოგადოებამ იცოდეს რისკები და მიიღოს პრევენციული ზომები, რათა დაიცვას ოჯახის ყველა წევრი – განსაკუთრებით ბავშვები.“
წყაროები:
• Stanford University, 2024.
• EPA, Indoor Air Quality and Health.
• „Benzene Emissions from Gas Stoves and Cancer Risk in Children.“
• American Cancer Society, 2024.
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – პაციენტის უფლებები და ჯანდაცვის ხარისხი საქართველოში:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძედავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

COVID-19-ის ვაქცინაცია ამცირებს გულის შეტევებისა და ინსულტების რისკს – ახალი, მასშტაბური კვლევის შედეგები

აცერი და დაიცავი
#post_seo_title

COVID-19-ის ვაქცინაცია ამცირებს გულის შეტევებისა და ინსულტების რისკს – ახალი, მასშტაბური კვლევის შედეგები

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ახალი სამეცნიერო კვლევა:
COVID-19-ის ვაქცინაციასთან დაკავშირებით ბოლო წლებში არაერთი კითხვა და მითქმა-მოთქმა გავრცელდა, განსაკუთრებით – გულის შეტევებისა და ინსულტების შესაძლო რისკთან დაკავშირებით. თუმცა, ახალი, მასშტაბური კვლევა ინგლისიდან, რომელიც ჟურნალ Nature Communications-ში გამოქვეყნდა, პირდაპირ ცვლის ამ დისკუსიას: ვაქცინაციის შემდეგ გულ-სისხლძარღვთა გართულებების რისკი არა მხოლოდ არ იმატებს, არამედ შესამჩნევად მცირდება!
რას გვიჩვენებს კვლევა?
• მკვლევარებმა გაანალიზეს 45.7 მილიონი ბრიტანელი ზრდასრულის ანონიმური ჯანმრთელობის მონაცემები, 2020 წლის დეკემბრიდან 2022 წლის იანვრამდე პერიოდში.
• გამოვლინდა, რომ ვაქცინის პირველი დოზის შემდეგ არტერიული თრომბოზების (გულის შეტევა, ინსულტი) რისკი 10%-ით შემცირდა.
• მეორე დოზის და ბუსტერის მიღების შემდეგ ეს სარგებელი კიდევ უფრო გაიზარდა:
• Pfizer/BioNTech ვაქცინა: 20%-ით შემცირებული რისკი
• AstraZeneca ვაქცინა: 27%-ით შემცირებული რისკი
• იშვიათი გვერდითი ეფექტები, როგორიცაა მიოკარდიტი ან თრომბოზული დარღვევები, მართლაც დაფიქსირდა, თუმცა ისინი უკიდურესად იშვიათი აღმოჩნდა და უმეტესად მხოლოდ პირველ კვირებში აღინიშნებოდა.
• სამაგიეროდ, თავად COVID-19-ის ინფექცია მნიშვნელოვნად ზრდიდა გულის შეტევებისა და ინსულტების რისკს.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
• ვაქცინაციამ თავიდან ასცილა უამრავი გართულება და სიკვდილიანობა მთელ მსოფლიოში.
• კვლევის თანაავტორის, დოქტორ სამანთა იპის თქმით: „კვლევა დამატებით ადასტურებს COVID-19-ის ვაქცინაციის პროგრამის ეფექტიანობასა და უსაფრთხოებას.“
• მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, ვაქცინაციამ, დაახლოებით, 20 მილიონი სიცოცხლე გადაარჩინა მხოლოდ 2021 წელს.
საქართველოში და მსოფლიო ტენდენცია:
• საქართველოში, ისევე როგორც ევროპაში, COVID-19-ის ვაქცინაციის დაფარვის ზრდასთან ერთად, გულის შეტევისა და ინსულტის შემთხვევები მნიშვნელოვნად არ გაზრდილა.
• მთავარია, მოსახლეობამ სწორად მიიღოს ინფორმაცია – ვაქცინაცია გიცავთ არა მარტო ინფექციისგან, არამედ იმ სერიოზული გართულებებისგანაც, რასაც COVID-19 იწვევს გულ-სისხლძარღვთა სისტემაში.
რას ვურჩევთ საზოგადოებას?
1. აიცერით – ვაქცინა იცავს თქვენს გულსა და ტვინს მძიმე გართულებებისგან.
2. გადამოწმეთ ინფორმაცია მხოლოდ სანდო სამეცნიერო წყაროებიდან და გაეცით პასუხი მცდარ მტკიცებებს.
3. რეგულარულად გაიკეთეთ ჯანმრთელობის შემოწმება, განსაკუთრებით, თუ გაქვთ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკი.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„COVID-19-ის ვაქცინაცია დღესაც რჩება უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ბერკეტად. კვლევის ახალი მონაცემები აჩვენებს, რომ ვაქცინაცია არა მხოლოდ პირდაპირ იცავს ვირუსის მძიმე გართულებებისგან, არამედ ამცირებს გულის შეტევისა და ინსულტის რისკს, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოს მოსახლეობისთვის, სადაც გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები ერთ-ერთი მთავარი მკვლელია.“
წყაროები:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
გაიცანი სამეცნიერო ფაქტები და დაიცავი შენი ჯანმრთელობა!
შეიძლება იყოს 1 ადამიანი and ტექსტი, რომელშიც ნაჩვენებია „COVID-19-nL -19 -0U 3ാ ടര്നാംം രനറ ခမ3ဂ. ഡ ၁ Mob3u! Heart Attacks And Strokes Declined After COVID-19 Vaccinations, Scientists Find“ გამოსახულება

პირადი ჰიგიენის საშუალებები და ძუძუს კიბოს რისკი – რა გვიჩვენა ახალმა კვლევამ?

კვლევა - სამმაგად ნეგატიურ ძუძუს კიბოს უჯრედებს აქვთ მაღალი მოთხოვნილება სელენზე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს უჯრედები გაფანტულად ან იზოლირებულად მდებარეობენ
#post_seo_title
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
პირადი ჰიგიენის საშუალებები და ძუძუს კიბოს რისკი – რა გვიჩვენა ახალმა კვლევამ?
ახალი კვლევის შედეგები
ცოტა ხნის წინ ჟურნალში Chemosphere გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ პირადი ჰიგიენის საშუალებების, რომლებიც არ შეიცავს პარაბენებსა და ფთალატებს, მხოლოდ 28 დღით გამოყენება მნიშვნელოვნად ამცირებს ძუძუს კიბოსთან დაკავშირებულ გენურ აქტივობას ქალის ორგანიზმში.
მთავარი ფაქტები:
• მკვლევარებმა შეისწავლეს ძუძუს ქსოვილის ნიმუშები, როგორც წინა, ასევე 28-დღიანი პერიოდიდან, როცა მონაწილეები მხოლოდ ბუნებრივ, არატოქსიკურ საშუალებებს იყენებდნენ.
• ანალიზმა აჩვენა, რომ ამ მოკლე დროშიც კი შეინიშნება მნიშვნელოვანი ცვლილებები კიბოსთან ასოცირებულ გენურ გზებში, კერძოდ: PI3K-AKT/mTOR, ავტოფაგიისა და აპოპტოზის სიგნალიზაციის ცვლილებები.
სტატისტიკა და მნიშვნელობა
• პარაბენები და ფთალატები ფართოდ გამოიყენება როგორც კონსერვანტები და სუნის გამაძლიერებლები კოსმეტიკაში, შამპუნში, კრემებში, სუნამოებში, ბავშვთა პროდუქტებშიც კი.
• მსოფლიო მასშტაბით, კოსმეტიკური და პირადი მოვლის საშუალებების 75%-ზე მეტი შეიცავს ამ ნივთიერებებს (EU, FDA, 2022).
• ძუძუს კიბო ქალებში ყველაზე გავრცელებული სიმსივნეა – WHO-ს მიხედვით, ყოველწლიურად 2.3 მილიონი ახალი შემთხვევაა მსოფლიოში.
• საქართველოში ძუძუს კიბოს გავრცელება, ბოლო 10 წელიწადში, 40%-ით გაიზარდა (NCDC, 2022).
რატომ არის ეს პრობლემა?
პარაბენები და ფთალატები, როგორც ე.წ. „ქსენოესტროგენები“, ბაძავენ ესტროგენს და იწვევენ ორგანიზმში ჰორმონულ დარღვევებს. ესტროგენის ჭარბი სტიმულაცია დაკავშირებულია ძუძუს კიბოს განვითარებასთან. ახალი კვლევა მიუთითებს, რომ ამ ქიმიკატების მოკლევადიანი თუნდაც გამორიცხვის შემთხვევაში, შესაძლებელია კიბოსთან დაკავშირებული გენური ცვლილებების მოშლა.
რას გვირჩევენ მეცნიერები?
• შეარჩიეთ პირადი ჰიგიენის საშუალებები და კოსმეტიკა, რომლებსაც აქვს მინიშნება „paraben-free“, „phthalate-free“, „natural“ ან „organic“.
• აკონტროლეთ პროდუქტის შემადგენლობა – წაიკითხეთ ინგრედიენტების სია.
• ეცადეთ მინიმუმ ერთი თვე გამოიყენოთ მხოლოდ უსაფრთხო, ბუნებრივი საშუალებები და დააკვირდით კანისა და ჯანმრთელობის ცვლილებებს.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ეს კვლევა ხაზს უსვამს იმას, რომ ყოველდღიური, თითქოს უწყინარი ნივთიერებები, სინამდვილეში შეიძლება თამაშობდნენ სერიოზულ როლს კიბოს რისკის ფორმირებაში. მხოლოდ ერთი თვის განმავლობაში პარაბენებისა და ფთალატების გამორიცხვა უკვე აუმჯობესებს გენურ პროფილს. ამგვარად, თითოეულ ჩვენგანს შეუძლია მეტად გააკონტროლოს საკუთარი ჯანმრთელობა და შეამციროს რისკები.“
წყაროები:
• EU/FDA Cosmetic Ingredient Database
• NCDC Georgia, 2022
პროფესორი გიორგი ფხაკაძედავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
შეიძლება იყოს text გამოსახულება

ხშირად დასმული კითხვები ფოლის მჟავასთან დაკავშირებით: რას წარმოადგენს ფოლის მჟავა და რატომაა ის მნიშვნელოვანი ჯანმრთელობისათვის?

ხშირად დასმული კითხვები ფოლის მჟავასთან დაკავშირებით
#post_seo_title

ხშირად დასმული კითხვები ფოლის მჟავასთან დაკავშირებით:

კითხვა: რას წარმოადგენს ფოლის მჟავა და რატომაა ის მნიშვნელოვანი ჯანმრთელობისათვის?

პასუხი: ფოლის მჟავა (ვიტამინი B9) წყალში ხსნადი ვიტამინია, რომელიც აუცილებელია სისხლ-წარმოქმნისა და ნერვული სისტემისათვის. ფოლის მჟავა (ფოლატი)  პასუხისმგებელია ორგანიზმში უჯრედულ დონეზე მიმდინარე უმნიშვნელოვანეს პროცესებზე, როგორებიცაა დნმ-ის სინთეზი, უჯრედების დაყოფა და ზრდა, ერითროციტების წარმოება.

ორსულებში ფოლის მჟავას ნაკლებობა (დეფიციტი) განაპირობებს ნაყოფის თავისა და ზურგის ტვინის განვითარების მანკების წარმოშობას. ამდენად, დედის ჯანმრთელობა უმნიშვნელოვანესია ახალშობილის ჯანმრთელობისათვის.

ნერვული მილის ყველაზე გავრცელებული დეფექტებია:

  • “Spina bifida” (ზურგის ტვინის  თიაქარი, ზურგის ტვინისა და ხერხემლის განვითარების მძიმე თანდაყოლილი დეფექტი)  – ნაყოფის ხერხემალი სრულად ვერ ფარავს ზურგის ტვინს, რის შედეგადაც დარღვეულია ზურგის ტვინის ფუნქცია.  ზურგის ტვინის თიაქრით დაბადებულ ბავშვებს მთელი სიცოცხლის მანძილზე პრობლემები აქვთ და საჭიროებენ მრავლობით ქირურგიულ ჩარევას.
  • ანენცეფალია – თავის ტვინის განუვითარებლობა ან არასრული განვითარება. ანენცეფალიის მქონე ბავშვები კვდებიან დაბადებამდე ან მალევე დაბადების შემდეგ.
  • თავის ტვინის თიაქარი (encephalocele) – თავის ქალის ღიაობის გამო ტვინის ქსოვილის კანქვეშ გამოსვლა.

ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რამ, რაც შეიძლება დედამ გააკეთოს ნაყოფის დეფექტების პრევენციის მიზნით, არის ფოლის მჟავას ყოველდღიურად საკმარისი რაოდენობით მიღება, განსაკუთრებით, ჩასახვის წინა და ორსულობის პერიოდში.

მრავალი კვლევა ადასტურებს, რომ ქალებში, რომლებიც ორსულობის წინ და ორსულობის პერიოდში ყოველდღიურად იღებენ 400 მკგ (0.4 მგ) ფოლის მჟავას, ნაყოფის ნერვული ღეროს სერიოზული დეფექტების განვითარების რისკი 50-70%-ით შემცირებულია.

დაავადების გამომწვევი მიზეზი უმეტეს შემთხვევაში არის არასრულფასოვანი (ფოლატით ღარიბი) კვება. ფოლის მჟავას დეფიციტი ხშირია, როდესაც საკვებად არ იყენებენ ხორცს, ბოსტნეულს კი თერმულად დიდხანს ამუშავებენ.

ფოლატი შედის როგორც მცენარეულ ისე ცხოველურ პროდუქტებში. აღსანიშნავია, რომ ქალისა და ძროხის რძე შეიცავს ფოლატების დაახლოებით თანაბარ რაოდენობას (50 ნგ/გ), ხოლო თხის რძეში მისი რაოდენობა 8-ჯერ ნაკლებია. ფოლის მჟავა თერმოლაბილურია, რის გამოც კულინარიული დამუშავებისას ფოლატების 50% იშლება, ამიტომ მისი დეფიციტის თავიდან ასაცილებად აუცილებელია უმი ბოსტნეულისა და ხილის მიღება.

კითხვა: ფოლის მჟავას მიღების რა პერიოდებია ოპტიმალური ორსულობამდე და ორსულობის პერიოდში?

პასუხი: ნერვული მილის დეფექტები ვითარდება ორსულობის პირველი 28 დღის განმავლობაში – ჩვეულებრივ, სანამ ქალი გაიგებს, რომ იგი ორსულადაა.

სწორედ ამიტომ არის მნიშვნელოვანი ფოლის მჟავას მიღება რეპროდუქციული ასაკის ყველა ქალისთვის და არა მხოლოდ მათთვის, ვინც გეგმავს დაორსულებას. ცნობილია, რომ ორსულობათა საშუალოდ 50% დაუგეგმავია (საქართველოში, 2010 წლის RHS კვლევის მონაცემებით, ბოლო ორსულობის 36 % იყო დაუგეგმავი; 2005 წელს ეს მაჩვენებელი იყო 52%;  ხოლო 1999 წელს – 59%). ყველა ქალი, ვინც კი შესაძლებელია, რომ დაორსულდეს, უნდა იღებდეს ფოლის მჟავას, სასურველია დაორსულებამდე 1 წლის განმავლობაში მაინც (სულ მცირე 3 თვის განმავლობაში) და ორსულობის პირველი 3 თვის განმავლობაში .

კითხვა: კიდევ რა ნიშნებით ხასიათდება ფოლატების დეფიციტი?

პასუხი: ფოლატების დეფიციტის ნიშნებია: ზრდის შეფერხება ბავშვებში; ანემია მოზრდილებში; საჭმლის მონელების პრობლემები – დიარეა, უმადობა, წონაში კლება; სისუსტე და ადვილად დაღლა; მტკივნეული ენა; თავის ტკივილი; გულის რითმის დარღვევები; გაღიზიანებადობა და გულმავიწყობა.

კითხვა: ვინ წარმოადგენს რისკის ჯგუფს?

პასუხი: დაავადების რისკ-ჯგუფებს მიეკუთვნებიან ერთ წლამდე ასაკის ბავშვები, მოზარდები, და ორსულები. ვინაიდან ამ პერიოდში გაზრდილია მოთხოვნილება ფოლატებზე.

კითხვა: რომელი პროდუქტები შეიცავს ბუნებრივად ფოლის მჟავას?

პასუხი: ფოლის მჟავა ბუნებრივად, საკვებ პროდუქტებში წარმოდგენილია ფოლატების სახით. მათ დიდი რაოდენობით  შეიცავს: მუქ-მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული (ისპანახი, ბროკოლი, სალათის ფურცელი, მწვანე სოიო, ოხრახუში), პარკოსნები, სატაცური, ხილი (ბანანი, შავი მოცხარი, კივი, ფორთოხალი, ფეიხოა), სოკო, ხორცი (საქონლის ღვიძლი და თირკმელი), თევზი, ხიზილალა, პომიდორი. 

კითხვა: რამდენად ხელმისაწვდომია ფოლის მჟავა საქართველოში?

პასუხი: საქართველოს სააფთიაქო ბაზარზე ფოლის მჟავა საკმაოდ იაფია  და ხელმისაწვდომია საქართველოს თითოეული მოქალაქისთვის (თვის სამყოფი რაოდენობა არ აღემატება 2 ლარს)

კითხვა: კიდევ რა დადებითი ეფექტი აქვს ფოლის მჟავას მიღებას?

პასუხი: ყველა ადამიანი საჭიროებს ფოლის მჟავას. იგი გამოიყენება ისეთი მდგომარეობების დროს: როგორიცაა მეხსიერების დაკარგვა, ალცჰეიმერის დაავადება, სმენის ასაკობრივი დაქვეითება, ასაკობრივი მხედველობის პრობლემა, ოსტეოპოროზი, ძილის პრობლემები, დეპრესია, ნევრალგია, კუნთების ტკივილი, შიდსი, კანის დაავადება – ვიტილიგო; ასევე გამოიყენება დაბერების ნიშნების შემცირების მიზნით.

ფოლის მჟავას დეფიციტი ხელს უწყობს აგრეთვე ანემიის განვითარებას. მდგომარეობა გამოვლინდება შემდეგი სიმპტომებით: დაღლილობა, ზოგადი სისუსტე, გულმავიწყობა, უმადობა, ადვილად გაღიზიანებადობა, წონაში კლება. ფოლის მჟავის დეფიციტის დროს ასევე იმატებს ინფარქტისა და ინსულტის რისკი, კიბოს ზოგიერთი ფორმის (მაგ., კუჭის კიბო) რისკი, მამაკაცებში უნაყოფობის რისკი და სხვ.

კვლევებით დასტურდება, რომ ფოლის მჟავა ასევე ხელს უშლის სხვა დეფექტების განვითარებას, როგორიცაა კურდღლის ტუჩი, მგლის ხახა და გულის ზოგიერთი მანკი. არსებობს კვლევები, რომელიც ამტკიცებს ფოლის მჟავას მნიშვნელობას ინსულტის, ნეირობლასტომის და ლეიკოზების პრევენციისათვის.

კითხვა: შესაძლებელია თუ არა ფოლის მჟავას საკმარისი რაოდენობით მიღება კარგად დაბალანსებული მრავალფეროვანი კვებით? და როდისაა საჭირო ფოლის მჟავას დამატებითი მიღება?

პასუხი: ფოლატის საჭირო რაოდენობის მიღება შესაძლებელია დაბალანსებული (ფოლატის მაღალი შემცველობის პროდუქტით) კვების საშუალებით.  თუმცა ამ პროდუქტების არასაკმარისად მიღების ან გაზრდილი საჭიროების მდგომარეობების დროს, ადამიანებმა, რომლებიც არიან ფოლის მჟავას დეფიციტის რისკის ქვეშ, დამატებით უნდა მიიღონ ფორტიფიცირებული საკვები პროდუქტები ან ფოლის მჟავას პრეპარატები.

სინთეზური ფოლის მჟავა უკეთესად შეითვისება, ვიდრე საკვებით მიღებული. ორსულებმა უნდა მიიღონ 600 მკგ, მეძუძურებმა 500 მკგ, დანარჩენებმა 400 მკგ დღეში. მეცნიერული გამოკვლევებით დამტკიცდა, რომ ადამიანების უმეტესობა იმაზე ნაკლებ ფოლატებს მოიხმარს ვიდრე მას ესაჭიროება. ამის გამო მე-20 საუკუნის ბოლოდან ბევრ ქვეყანაში მიღებულ იქნა კანონი საკვები პროდუქტების აუცილებელი ფორტიფიკაციის შესახებ. ფოლის მჟავით პურისა და სხვა პროდუქტების ფორტიფიცირებამ მნიშვნელოვნად შეამცირა ფოლის მჟავას დეფიციტით გამოწვეული ანემიის რიცხვი, ორსულობისა და მშობიარობის გართულებები, ნერვული სისტემის პათოლოგიები ახალშობილებში. აშშ-ში, კანადაში, ინგლისში ფორტიფიკაციამ კარგი შედეგი გამოიღო აგრეთვე გულის კორონალური პათოლოგიის შემცირებაში.

ფოლის მჟავას დამატებითი მიღების საჭიროების მიზეზები შეიძლება იყოს:

  • ბუნებრივი წყაროებიდან ფოლატის არასაკმარისი რაოდენობით მიღება
  • მდგომარეობები, რომლებიც ფოლატისადმი მოთხოვნილების ზრდას განაპირობებენ (ორსულობა, ალკოჰოლიზმი, ანემია და ზოგიერთი მედიკამენტის მიღება)
  • მდგომარეობები, რომლებიც ფოლატის შეწოვას აფერხებენ
  • დიდი რაოდენობით ფოლატის გამოყოფა

ხშირად დასმული კითხვები რკინის დეფიციტთან დაკავშირებით – რა არის რკინის დეფიციტი და რამდენად საზიანოა იგი ორგანიზმისთვის?

დონაცია - რატომ უნდა გავიღოთ სისხლი?
#post_seo_title

ხშირად დასმული კითხვები რკინის დეფიციტთან დაკავშირებით

რა არის რკინის დეფიციტი და რამდენად საზიანოა იგი ორგანიზმისთვის?რკინა არის ძალიან მნიშვნელოვანი ელემენტი ადამიანის ორგანიზმში. ის წარმოადგენს ასეულობით  ცილოვანი მოლეკულისა და ფერმენტის აუცილებელ კომპონენტს. ჰემოგლობინი და მიოგლობინი არის რკინის შემცველი პროტეინები, რომლებიც ჩართულნი არიან ჟანგბადის ტრანსპორტირებასა და შენახვაში. ჰემოგლობინზე მოდის ორგანიზმში არსებული რკინის მთლიანი რაოდენობის 2/3. ჰემოგლობინის სასიცოცხლო ფუნქცია არის ჟანგბადის ტრანსპორტირება ფილტვებიდან მთელ ორგანიზმში, ხოლო მიოგლობინს აქვს ჟანგბადის კუნთებში შეტანისა და მცირე ხნით შენახვის ფუნქცია, იმისათვის, რომ გამოიყენოს კუნთების მუშაობის დროს. რკინა მონაწილეობს აგრეთვე დნმ-ს სინთეზში და სხვა სასიცოცხლო ფუნქციებში (იმუნური ფუნქცია, ზრდა, რეპროდუქცია და სხვა).

რკინის დეფიციტის ძირითად გამოვლინებას რკინა-დეფიციტური ანემია წარმოადგენს. აღსანიშნავია, რომ რკინის დეფიციტი შეიძლება გამოწვეული იყოს არა მხოლოდ რკინის შემცველი პროდუქტების არასაკმარისი მიღებით, არამედ, აგრეთვე ფოლიუმის მჟავას და B12 ვიტამინის ბრალეულობით, ჰელმინთოზით, სისხლის დაკარგვით და სხვ.

რკინადეფიციტური ანემია (რდა) არის ანემია, რომელიც განპირობებულია ორგანიზმში რკინის რაოდენობის შემცირებით, რის შედეგადაც ირღვევა ჰემოგლობინის სინთეზი და მცირდება მისი კონცენტრაცია თითოეულ ერითროციტში. ვითარდება იმ შემთხვევაში, როდესაც ირღვევა ბალანსი მიღებულსა და დახარჯულ რკინას შორის. იგი ყველაზე გავრცელებული კვებითი დეფიციტია და ანემიის უპირველეს მიზეზს წარმოადგენს მთელ მსოფლიოში.

გამოყოფენ რკინის დეფიციტის 2 ფორმას:

1. რკინის ფარული (ლატენტური) დეფიციტი _ ხასიათდება რკინის მარაგისა და სატრანსპორტო რკინის შემცირებით, ნორმალური ჰემოგლობინისა და ერითროციტების მაჩვენებლებით;

2. რკინადეფიციტური ანემია _ ხასიათდება ყველა მეტაბოლური ფონდის (მათ შორის სატრანსპორტოც) შემცირებით, ასევე ერითროციტებისა და ჰემოგლობინის რაოდენობის შემცირებით.

რა შეიძლება გამოიწვიოს რკინის დეფიციტმა?

რკინის დეფიციტმა:

  • შესაძლოა შეაფერხოს ნაყოფის მოტორული ან მენტალური ფუნქციის ნორმალური განვითარება.
  • რკინა-დეფიციტური ანემია ორსულობის პერიოდში ზრდის ნაყოფის ზრდის შეფერხების და ნაადრევი მშობიარობის რისკს. მკვეთრად მაღალია მცირე წონით დაბადებულებსა და დღენაკლულ ახალშობილებში ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემების განვითარების და სიკვდილიანობის მაჩვენებლები სიცოცხლის პირველი წლის განმავლობაში.
  • რკინის დეფიციტის შედეგად მკვეთრად ქვეითდება  შრომის  უნარი მოზრდილებში.  ასევე უარყოფითად მოქმედებს მეხსიერებასა და სხვა მენტალურ ფუნქციებზე.
  • ბავშვებში რკინა-დეფიციტური ანემია იწვევს ყურადღების კონცენტრირების უნარის დარღვევას, მეხსიერების, შემეცნების პრობლემებსა და სწავლის უნარის დაქვეითებას. ხშირია აგრეთვე  ქცევითი დარღვევების განვითარების რისკი.
  • რკინის დეფიციტი იწვევს  ორგანიზმის იმუნიტეტის დაქვეითებას, რაც ხელს უწყობს ვირუსული  თუ ბაქტერიული ინფექციებით ავადობის მაღალ სიხშირეს.

 რა იწვევს რკინის დეფიციტს?

რკინის დეფიციტი შეიძლება მრავალმა ფაქტორმა განაპირობოს. გამომწვევი მიზეზები ორ ძირითად ჯგუფად იყოფა:

1.    ორგანიზმის მოთხოვნილების გაზრდა რკინისადმირაც შეიძლება გამოწვეული იყოს:

  • ზრდის სწრაფი ტემპის გამო ჩვილი და მცირე ასაკის ბავშვები, ისევე როგორც მოზარდები საჭიროებენ რკინის უფრო მეტ რაოდენობას. ამ მოთხოვნილების დაკმაყოფილება ზოგჯერ ვერ ხერხდება მხოლოდ საკვების საშუალებით.
  • რკინის ჩვეულებრივზე მეტი რაოდენობა სჭირდება ასევე ორსულის ორგანიზმს და მეძუძურ დედებს. უმრავლეს შემთხვევაში ექიმები საჭიროდ თვლიან რკინის პრეპარატების დამატებით დანიშვნას ორსულებში.
  • რკინის ჭარბი რაოდენობით დაკარგვა: სისხლის დაკარგვასთან ერთად ადამიანი კარგავს რკინასაც. რაც ვითარდება მენო-მეტრორაგიებისა და კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან სისხლდენისას, ასევე ხშირი დონაციის შედეგად.

2.    ა) რკინის არასაკმარისი მიღება, ან

        ბ) შეწოვის დაქვეითება (ორგანიზმის მიერ რკინის არასაკმარისი ათვისება)

რით განისაზღვრება ორგანიზმის მიერ რკინის ათვისების მდგომარეობა?

საკვებიდან ათვისებული რკინის რაოდენობას განსაზღვრავს მრავალი ფაქტორი:

  • ფრინველის, საქონლისა და თევზის ხორცში შემავალი რკინა („ჰემური“ რკინა) 2-3-ჯერ უფრო კარგად შეიწოვება მცენარეების რკინასთან შედარებით („არაჰემური“ რკინა).
  • მცენარეებიდან შეწოვილი რკინის რაოდენობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ სხვა რა საკვებთან ერთად ვიღებთ მას.
  • „ჰემური“ (heme) რკინის შემცველი საკვები (ფრინველის, საქონლის ხორცი და თევზი) ხელს უწყობს „არაჰემური“ (nonheme) რკინის შემცველი საკვებიდან (ფორტიფიცირებული მარცვლეული, ზოგიერთი პარკოსანი, ისპანახი) რკინის ათვისებას.
  • C ვიტამინის შემცველი საკვები ასევე აადვილებს „არაჰემური“ რკინის შეწოვას ერთდროულად მიღების შემთხვევაში.
  • ჩაის, ყავის, რძის და ზოგიერთი სხვა პროდუქტის შემადგენლობაში შემავალი გარკვეული ნივთიერებები (პოლიფენოლები, ფიტატები, კალციუმი) ართულებენ საკვებიდან „არაჰემური“ რკინის შეწოვას.
  • ვეგეტარიანული დიეტა რკინის დაბალი შემცველობისაა, თუმცა სწორი დაგეგმვით შესაძლებელია ორგანიზმის მიერ შეთვისებული რკინის რაოდენობის გაზრდა.
  • ზოგიერთმა სხვა ფაქტორმა (როგორიცაა ანტაციდების გადაჭარბებული დოზა, პეპტიკური წყლულისა და რეფლუქსის სამკურნალო პრეპარატები) შეიძლება შეამციროს კუჭში მარილმჟავას რაოდენობა, რაც თავის მხრივ რკინის შეწოვის დაქვეითებას და რკინის დეფიციტის განვითარებას გამოიწვევს.

რომელი პროდუქტებია რკინით მდიდარი?

რკინით მდიდარი პროდუქტებია: ხილი (გარგარი, ანანასი, ყურძენი, ვაშლი), მჭლე ხორცი (საქონლის და ღორის ღვიძლი), თევზი, მოლუსკები, ხამანწკები, ბოსტნეული (წითელი წიწაკა, სალათის ფოთოლი, კარტოფილი, ნიორი) პარკოსნები (ლობიო), რძე და რძის პროდუქტები, კვერცხი, ნიგოზი და მარცვლოვანი პროდუქტი, გოგრის თესლი, კომბოსტო (ყვავილოვანი კომბოსტო), ჭარხალი, ცხოველური საკვებიდან რკინა უფრო კარგად შეითვისება ვიდრე მცენარეულიდან.რკინის შეწოვა ამ პროდუქტებიდან მნიშვნელოვნად არის დამკიდებული კვების რაციონზე.

რა რაოდენობის რკინა გვესაჭიროება?

რკინის მიღების დღიური საჭიროება ((Recommended Dietary Allowance (RDA)) საშუალოდ შეადგენს მოზრდილებისათვის 8 მგ მამაკაცებში და 18 მგ ქალებში, ხოლო ორსულებში 27 მგ.

ვინ წარმოადგენს რისკის ჯგუფს?

რისკის ჯგუფს წარმოადგენს:

  • მცირე ასაკის ბავშვებში, ორსულ ქალებსა და მეძუძურ დედებში რკინის დეფიციტის რისკი უფრო მაღალია სწრაფი ზრდის პროცესისა და რკინისადმი გაზრდილი მოთხოვნილების გამო.
  • სქესობრივად მომწიფებული გოგონები და რეპროდუქციული ასაკის ქალები წარმოადგენენ რისკის ჯგუფს მენსტრუაციის გამო.
  • ბავშვებში რკინის დეფიციტი უფრო ხშირია 6 თვიდან 3 წლამდე ასაკში, სწრაფი ზრდის პროცესისა და საკვებიდან რკინის არასაკმარისი მიღების გამო.
  • მაღალი რისკის ქვეშ არიან:
  • დღენაკლული ან დაბადების მცირე წონის მქონე ბავშვები.
  • ბავშვები, რომელთაც ძროხის რძის მიღება 12 თვემდე დაიწყეს.
  • ძუძუთი კვებაზე მყოფი ბავშვები, რომელთაც 6 თვის შემდეგ არ დააწყებინეს რკინით გამდიდრებული მარცვლეულის ან რკინით მდიდარი სხვა საკვების მიღება.
  • ხელოვნურ კვებაზე მყოფი ბავშვები, რომლებიც არ იღებენ რკინით მდიდარ საკვებს.
  • 1–დან 5 წლამდე ასაკის ბავშვები, რომლებიც იღებენ ყოველდღიურად დიდი რაოდენობით ძროხის, თხის ან სოიოს რძეს (მეტი 700 მლ-ზე).
  • ბავშვები ჯანმრთელობის განსაკუთრებული პრობლემებით, მაგალითად, ქრონიკული ინფექციებით ან შეზღუდული დიეტებით.

რა ნიშნები ახასიათებს რკინის დეფიციტს. 

რკინის დეფიციტი შეიძლება გამოვლინდეს 2 სინდრომით: ანემიური და სიდეროპენიული.

ანემიური სინდრომი – განპირობებულია ჰემოგლობინისა და ერითროციტების შემცირებით და წარმოდგენილია არასპეციფიური სიმპტომებით: თავბრუსხვევა, ყურებში შუილი, გულისცემის გახშირება, ჰაერის უკმარისობა, ძილიანობა, გონებრივი და ფიზიკური შრომისუნარიანობის დაქვეითება. გამოხატული ანემიის დროს ხშირდება სტენოკარდიული შეტევები, ვითარდება იშემიური დაავადებების გამწვავება. სინდრომის გამოვლენა მნიშვენლოვნად არის დამოკიდებული დაავადების განვითარების სიჩქარეზე. უფრო ხშირად დაავადება ნელა ვითარდება. ავადმყოფი ეგუება ამ მდგომარეობას, განსაკუთრებით ეს ეხებათ ქალებს და ისინი უკვე ღრმა ანემიის შემთხვევაში მიმართავენ ექიმს.

სიდეროპენიული სინდრომი – ჰიპოსიდეროზი დაკავშირებულია რკინის ქსოვილოვან დეფიციტთან. გამოყოფენ ორგანოების 4 ჯგუფს, რომლებშიც ჰიპოსიდეროზი მაქსიმალურად არის გამოხატული:

1) კანი და ლორწოვანი გარსები (სიმშრალე, თმის და ფრჩხილების დაზიანება);

2) კუჭ-ნაწლავის ტრაქტი (მადის დაქვეითება და გაუკუღმარეთება, დისფაგია, შეკრულობა ან დიარეა);

3) ნერვული სისტემა – ადვილად დაღლა, ყურებში შუილი, თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი, ინტელექტუალური შესაძლებლობების დაქვეითება;

4) სისხლძარღვოვანი სისტემა (ტაქიკარდია, დიასტოლური დისფუნქცია). ქვეითდება ასევე უჯრედული და ჰუმორული იმუნიტეტის მაჩვენებლები.

ავადმყოფები ადვილად ავადდებიან ინფექციური და ვირუსული დაავადებებით. დამახასიათებელია გაუკუღმართებული გემოვნება – სურვილი ჭამონ ცარცი, მიწა, უმი ხორცის ფარში და სხვა (პათოფაგია). უჩვეულო მიდრეკილება გარკვეული სუნების მიმართ: აცეტონი, ბენზინი და სხვა (პათოსომია).  დამახასიათებელია ლორწოვანისა და კანის სიფერმკრთალე, ზოგჯერ მომწვანო ელფერით – ქლოროზი. კანს აქვს მოყვითალო ცვილის ფერი მხოლოდ პირის ირგვლივ. ლურჯი სკლერების სიმპტომი ხასიათდება სკლერების სილურჯით. შარდის შეუკავებლობა სიცილის, ხველის დროს, ზოგჯერ ღამის შარდის შეუკავებლობა,.

როგორ ხდება რკინის დეფიციტის მკურნალობა?

მკურნალობა დამოკიდებულია ისეთ ფაქტორებზე, როგორებიცაა ასაკი, ჯანმრთელობის მდგომარეობა და რკინის დეფიციტის გამომწვევი მიზეზი. რკინის დეფიციტის დროს ექიმმა შეიძლება დაგინიშნოთ რკინის პრეპარატები და გარკვეული დროის შემდეგ ჰემოგლობინის ან ჰემატოკრიტის განმეორებითი ტესტირება. თუკი ექიმი გადაწყვეტს, რომ რკინის დეფიციტი გამოწვეულია საკვების საშუალებით რკინის მცირე რაოდენობის მიღებით, შესაძლოა გირჩიოთ რკინით მდიდარი პროდუქტების მიღება. ძალიან მნიშვნელოვანია დიაგნოსტირება ექიმის მიერ, ვინაიდან რკინის დეფიციტი შესაძლოა არ იყოს დაკავშირებული კვებასთან და გამოწვეული იყოს სხვა მიზეზით. ექიმის რეკომენდაციები ინდივიდუალურია ყველა ცალკეული შემთხვევისთვის.

რა უნდა გავაკეთოთ რკინის დეფიციტის თავიდან ასაცილებლად?

იკვებეთ ჯანსაღად და რკინის საკმარისი რაოდენობით შემცველი საკვებით. გარდა ამისა, მიირთვით საკვები, რომელიც დაეხმარება თქვენს ორგანიზმს რკინის უკეთ ათვისებაში. მაგალითად, შეგიძლიათ მიირთვათ C ვიტამინით მდიდარი ხილი ან ბოსტნეული იმ საკვებთან ერთად, რომელიც შეიცავს „არაჰემურ“ რკინას. C ვიტამინი ეხმარება ორგანიზმს „არაჰემური“ რკინის ათვისებაში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც „არაჰემური“ რკინითა და C ვიტამინით მდიდარი პროდუქტები მიღებულია ერთ კვებაზე.

მაღალი რისკის  ჯგუფებისთვის მოწოდებულია შემდეგი რეკომენდაციები:

ჩვილი ბავშვები

  • სასურველია, პირველი 12 თვის განმავლობაში ბავშვი გყავდეთ ძუძუთი კვებაზე (ვინაიდან ქალის რძიდან საუკეთესოდ ხდება  რკინის შეწოვა), 4-6 თვიდან კი დააწყებინოთ რკინით გამდიდრებული საკვების მიღება. ორი ან სამი ამგვარი კვება დღეში აკმაყოფილებს ამ ასაკში რკინისადმი მოთხოვნილებას.
  • 6 თვის ასაკიდან ყოველდღიურად მიეცით C ვიტამინითა და რკინით მდიდარი პროდუქტები ერთ კვებაზე, რაც ხელს შეუწყობს რკინის უკეთ ათვისებას.
  • იმ შემთხვევაში, თუ ძუძუთი კვება შეუძლებელია, გამოიყენეთ რკინით გამდიდრებული ფორმულა.
  • თუ თქვენი ბავშვი დაიბადა ნაადრევად ან მცირე წონით, მიიღეთ ექიმისგან რეკომენდაციები რკინის წვეთების მიცემის თაობაზე.

1-დან 5 წლამდე ასაკის ბავშვები

  • მიეცით ბავშვს რკინით მდიდარი საკვები. ასევე, C ვიტამინით მდიდარი ხილი, ბოსტნეული და წვენები.

სქესობრივად მომწიფებული გოგონები და რეპროდუქციული ასაკის ქალები

  • მიირთვით რკინით მდიდარი პროდუქტები. მიირთვით წითელი მჭლე ხორცი, ფრინველის ხორცი და თევზი. ამ საკვებში შემავალი რკინა ორგანიზმისთვის უფრო ადვილად ასათვისებელია მცენარეების შემადგენლობაში შემავალ რკინასთან შედარებით.
  • მიირთვით C ვიტამინით მდიდარი პროდუქტები.

ორსული ქალები

  • მიირთვით რკინით მდიდარი პროდუქტები
  • მიირთვით C ვიტამინით მდიდარი პროდუქტები.
  • გაიარეთ ექიმთან კონსულტაცია ჩაიტარეთ სისხლის ანალიზი, შრატის რკინის კონტროლი საჭიროების შემთხვევაში შესაბამისი მკურნალობისა და რკინის დანამატების მიღების თაობაზე.

 

რა მდგომარეობა რკინის დეფიციტის მხრივ მსოფლიოში და მ.შ. საქართველოში?

ანემიის დაახლოებით 2 მილიარდი შემთხვევა აღირიცხება  მსოფლიოს განვითარებად ქვეყნებში,  სხვადასხვა გენეზის ანემიათა შორის რკინა-დეფიციტურ ანემიაზე (რდა) მოდის 70-80%. ის ყველაზე ხშირად გვხვდება რეპროდუქციული ასაკის ქალებში, ორსულ და მეძუძურ ქალთა შორის, აგრეთვე ადრეული და პუბერტული ასაკის ბავშვებში. განსაკუთრებით მაღალია ავადობის სიხშირე სუსტი სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ქვეყნებში (არასრულფასოვანი კვება – რკინით, ცილებითა და ვიტამინებით ღარიბი საკვები პროდუქტების მიღება, სამედიცინო მომსახურების მიუწვდომლობა). განვითარებულ ევროპის ქვეყნებში ქალებისა და ბავშვების რდა ავადობა შეადგენს 7-14%. განვითარებად ქვეყნებში ეს მაჩვენებელი 40%-ზე მეტია (ანემიის გავრცელების მაჩვენებელი ორსულ ქალებსა და 2 წლამდე ასაკის ბავშვებში აღწევს 50%-ს). აზიის ზოგიერთ ქვეყანაში ეს მაჩვენებელი 65-70% აღწევს. მსოფლიოში ორსული ქალების თითქმის ნახევარი სავარაუდოდ ანემიურია. ბოლო წლებში რდა ავადობამ მოიმატა საქართველოშიც.

ჯანმოს რეკომენდაციების მიხედვით, საქართველოსთვის ანემია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის „საშუალო“ სირთულის პრობლემას წარმოადგენს (პრევალენტობა 20–39%). ეს მაჩვენებელი გაცილებით მაღალია,  ვიდრე ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

2009 წელს საქართველოში ჩატარდა ნუტრიციის ეროვნული კვლევა (GNNS), რომელმაც მოიცვა 5 წლამდე ასაკის ბავშვები, 15-49 ასაკის არაორსული ქალები და ორსულები.  კვლევის შედეგების მიხედვით: 1) 5 წლამდე ასაკის ბავშვთა 22.8%-ს; არაორსული ქალების 24.1%-ს და ორსულების  25.6%-ს აღენიშნა სხვადასხვა ფორმით გამოხატული ანემია.

რა შეიძლება სახელმწიფომ გააკეთოს ამ პრობლემების (ფოლიუმის და რკინის დეფიციტის) მოსაგვარებლად?

აღნიშნული ჯანდაცვითი პრობლემების პრევენციის ერთ-ერთი მეცნიერულად დადასტურებული მიდგომაა ამ მიკრონუტრიენტებით საკვები პროდუქტის გამდიდრება და გამდიდრებული პროდუქტის ან/და ვიტამინის სახით გამოყენების ხელშეწყობა.  პურის ფქვილის ფორტიფიკაციის ინიციატივას (FFI) 15 წლიანი ისტორია აქვს. 1996 წელს, ომანი იყო პირველი ქვეყანა, რომელმაც ნაციონალურ დონეზე დანერგა ფქვილის ფორტიფიკაციის სტრატეგია, ნერვული ღეროს დეფექტების პრევენციის მიზნით.  აშშ-მ და კანადამაც ამ წელს (1996) დაიწყეს ფქვილის ფორტიფიკაცია.  2007 წელს დაახლოებით 2 მილიარდ ადამიანს მიუწვდებოდა ხელი „გამდიდრებულ“ პროდუქტზე, რაც 540 მილიონით აღემატებოდა 2004 წლის მონაცემებს.  ყოველწლიურად იზრდება ქვეყნების რიცხვი, სადაც  რკინის და ფოლიუმის მჟავას, მოსახლეობის რისკის ჯგუფებისათვის დამატებითი მიწოდების საჭიროება ეროვნულ სტრატეგიულ გეგმებში აისახება.

ამჯამად ფქვილის სავალდებულო ფორტიფიკაცია მსოფლიოს 61 ქვეყანაში მიმდინარეობს. აქედან 55 ახდენს გამდიდრებას ორივე კომპონენტით (რკინით და ფოლიუმით), 5 მხოლოდ რკინით და 1 მხოლოდ ფოლიუმის მაჟავათი.

აშშ -ში ყოველწლიურად იმართება ფოლიუმის მჟავას შესახებ ცნობიერების ამაღლების ნაციონალური კვირეული (National Folic Acid Awareness Week), როდესაც ხდება მოსახლეობის ინფორმირება და სხვა მასშტაბური პრევენციული ღონისძიებების გატარება.

და პრევენციული შედეგიც ასეთია:

აშშ გაკეთებულმა ეკონომიკურმა ანალიზმა ფოლიუმის მჟავათი ფორტიფიკაციის ეფექტურობის შესახებ აჩვენა, რომ ფქვილის ფორტიფიკაციის პროგრამულმა დანახარჯმა შეადგინა 3 მლნ აშშ დოლარი/წელიწადში და დაზოგილ იქნა 145 მლნ აშშ დოლარი/წელიწადში, ანუ ინვესტირებულ 1 დოლარზე კეთდება 45 დოლარის ეკონომია (მარტო  “spina bifida” -ს მკურნალობას  460.000 აშშ დოლარი/პაციენტზე სჭირდება).

NTDs ის  გავრცელების მაჩვენებელმა მნიშვნელოვნად იკლო ფორტიფიკაციის სავალდებულო სტრატეგიის დანერგვის შედეგად. კერძოდ 2006 წლისთვის აშშ-ში ნერვული მილის დეფექტების გავრცელება შემცირდა 37%-ით (1998 წლიდან აშშ-ში ფედერალური კანონი ითვალისწინებს ფოლიუმის მჟავათი ისეთი პროდუქტების სავალდებულოდ გამდიდრებას, როგორიცაა: მარცვლეული, ფქვილი, პურ-ფუნთუშეული, მაკარონი); კანადაში 46% -ით, კოსტა-რიკაში -35%-ით; ჩილეში -41%-ით; სამხრეთ აფრიკაში კი -31%-ით. ანუ ფორტიფიკაციის დაწყებიდან ქვეყნებმა დაადასტურეს ნერვული ღეროს დეფექტების (NTDs) 30-50% -ით შემცირება (დადასტურებულია, რომ NTDs-ს 50-70% შეიძლება თვიდან იქნას აცილებული ყოველდღიურად ფოლიუმის მჟავას ადეკვატური მიღებით).  მსოფლიოში სულ მცირე 22 000 ფატალური შედეგი ან ნერვული ღეროს დეფექტი („spina bifida“) არის თავიდან აცილებული ამ სტრატეგიის წყალობით ყოველწლიურად, ანუ დღეში 60 ბავშვის გადარჩენა ხერხდება.  აგრეთვე „spina bifida“ -ს სამკურნალო თანხების დაზოგვაა შესაძლებელი, რომელიც მილიონობით დოლარს ითვლის. ვინაიდან, აშშ -ში ყოველწლიურად დაახლოებით 3000 ორსულობაა მოსალოდნელი „Spina bifida” -ს ან “ანენცეფალის“ -ის თანხლებით.

რკინის დეფიციტი

ხშირად დასმული კითხვები მარილთან დაკავშირებით

მარილის მაღალმა მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს მექანიზმი, რომელიც ხელს უწყობს გაფანტული სკლეროზის განვითარებას
#post_seo_title

ხშირად დასმული კითხვები მარილთან დაკავშირებით

კითხვა: ბავშვებსაც შეზღუდული რაოდენობით მარილი უნდა მიეცეთ?

პასუხი: დიახ. რადგანაც გემოვნებითი რეცეპტორების ფორმირება ხდებაბავშვობაში, საჭიროა, მარილის მოხმარება შეიზღუდოს ადრეული ასაკიდანვე.

კითხვა: რა რაოდენობით მარილი უნდა მივიღოთ ყოველდღიურად?

პასუხი: თანამედროვე რეკომენდაციის მიხედვით დღიურ ნორმას შეადგენს 6 გრამი. ეს დაახლოებით 1 ჩაის კოვზია.

კითხვა:  რომელი პროდუქტი შეიცავს მარილს დიდი რაოდენობით?

პასუხი: მარილის ჭარბი შემცველობით ხასიათდება დაკონსერვებული და შებოლილი პროდუქტები. თუ გიჭირთ, საერთოდ უარი თქვათ  ზოგიერთი მათგანის მიღებაზე, გახსოვდეთ, მათი მოხმარება აუცილებლად უნდა  შეზღუდოთ.

კითხვა: როგორ უნდა შეფასდეს, პროდუქტებში მარილის შემცველობის დონე მაღალია თუ დაბალი?

პასუხი: დაბალი შემცველობა: 0.3გრ მარილზე ნაკლები ან 0.1გრ Na 100 გრ პროდუქტზე;

საშუალო შემცველობა: 0.3-1.5 გრ მარილი ან 0.2-0.4გრ Na 100 გრ პროდუქტზე;

მაღალი შემცველობა: 1.5 გრ მარილზე მეტი ან 0.5გრ Na 100 გრ პროდუქტზე.

კითხვა: რა განსხვავებაა მარილსა და Na-ს შორის?

პასუხი:  Na მარილის შემადგენელი ნაწილია.

კითხვა: როგორ უნდა შეფასდეს პროდუქტებში მარილის შემცველობა, თუ ეტიკეტზე მხოლოდ Na-ის რაოდენობა იქნება მითითებული?

პასუხი: ხშირად ეტიკეტი იძლევა ინფორმაციას როგორც Na-ის, ასევე მარილის შემცველობის შესახებ, მაგრამ თუ მხოლოდ Na-ის შემცველობაა მოცემული, იგი უნდა გაამრავლოთ 2.5-ზე და მიიღებთ მარილის რაოდენობას.

კითხვა: მიყვარს მარილიანი საკვები, რა ალტერნატივა შეიძლება გამოვიყენო?

პასუხი: საკვების გემოვნებითი ღირებულების ასამაღლებლად შესაძლოა გამოყენებული იყოს ნაციონალური სანელებლები, ლიმონის წვენი, ძმარი, ჯინჯერი, ხახვი, ნიორი და სხვ.

ახალი კვლევა ამტკიცებს სერიოზულ კავშირს მარილსა და მენტალურ ჯანმრთელობას შორის | sheniekimi.ge | შენი ექიმი

ხშირად დასმული კითხვები ებოლას ვირუსით გამოწვეული დაავადების შესახებ

ებოლას ვირუსი იწვევს მწვავე დაავადებას, რომელიც, მკურნალობის გარეშე, როგორც წესი,  ფატალურად მთავრდება
#post_seo_title

ხშირად დასმული კითხვები ებოლას ვირუსით გამოწვეული დაავადების შესახებ

1. რა არის ებოლას ვირუსი?

ებოლას ვირუსით (წარსულში ცნობილი იყო, როგორც ებოლას ჰემორაგიული ცხელება)  გამოწვეული დაავადება მიმდინარეობს მძიმედ, ხშირად ფატალურად; ლეტალობა 90%-ს აღწევს. ავადმყოფობა ვრცელდება ადამიანებსა და პრიმატებში (მაიმუნი, გორილა და შიმპანზე).

ებოლას ვირუსი პირველად აღმოჩნდა 1976 წელს  წელს ორი ეპიდაფეთქების სახით კონგოს რესპუბლიკაში, მდინარე ებოლასთან ახლოს მდებარე ერთ-ერთ სოფელში.

აღნიშნულ ინფექციას იწვევს ვირუსი, რომელიც მიეკუთვნება ფილოვირუსების ოჯახს, ებოლავირუსების გვარს.

2. როგორ ავადდება ადამიანი?

დასავლეთ აფრიკაში მიმდინარე ეპიდაფეთების დროს შემთხვევების ძირითად ნაწილში დაავადება გავრცელდა ადამიანიდან ადამიანზე.

ადამინის დაინფიცირება ხდება დაავადებული ადამიანის ან ცხოველის სისხლთან ან სისხლის კომპონენტებთან ან ამ ნივთიერებებით დაბინძურებულ გარემოსთან ან საგნებთან კონტაქტის შედეგად.

ჯანმო არ ურჩევს მოსახლეობას სახლის პირობებში იზრუნონ ადამიანზე, რომელსაც აღენიშნება ებოლას ვირუსული დაავადებისათვის დამახასიათებელი სიმპტომები.

გარდა ამისა, ვირუსი შეიძლება გავრცელდეს საზოგადოებაში, ებოლას ვირუსით გარდაცვლილი ადამიანის დაკრძალვისას. ამ დროს ვირუსის გადაცემა, ძირითადად, ხდება მგლოვიარე ადამიანის უშუალო შეხებით გარდაცვლილი პირის გვამთან

3.  ვინ არიან ყველაზე მეტად რისკის ქვეშ?

ეპიდაფეთქების დროს, მაღალი რისკის ქვეშ არიან:

  • სამედიცინო პერსონალი;
  • ოჯახის წევრები ან ის პირები, რომლებსაც ახლო კონტაქტი ჰქონდათ დაავადებულ ადამიანთან;
  • ადამიანები, რომლებსაც უშუალო შეხება ჰქონდათ დაკრძალვის პროცესში გარდაცვლილის გვამთან

4.   რა ნიშნები და სიმპტომებია დამახასიათებელი ინფექციისთვის?

დამახასიათებელი ნიშნები და სიმპტომებია: უეცარი ცხელება; ძლიერი სისუსტე; კუნთების, თავისა და ყელის ტკივილი; ამას მოსდევს ღებინება, დიარეა, გამონაყარი, თირკმლისა და ღვიძლის ფუნქციის გაუარესება და, ზოგ შემთხვევაში, შიდა და გარე სისხლდენა ერთდროულად.

ებოლას ვირუსით ინფიცირება დასტურდება  მხოლოდ ლაბორატორიული ტესტირებით.

თუ პირი იმყოფებოდა ტერიტორიაზე, რომელიც ცნობილია ებოლას ვირუსის გავრცელების არედ ან ჰქონდა კონტაქტი დაინფიცირებულ ადამიანთან და მას შემდეგ დაეწყო დამახასიათებელი სიმპტომები, საჭიროა დაუყოვნებლივ მიმართოს სამედიცინო დახმარებას.

5.    როგორ ხდება მკურნალობა?

მძიმედ დაავადებული პაციენტები საჭიროებენ ინტენსიურ  თერაპიას. მათი ორგანიზმი დეჰიდრატირებულია და საჭიროებს ორალურ რეჰიდრატაციას ან ინტრავენურ სითხეებს, რომლებიც შეიცავს ელექტროლიტებს.

ზოგიერთი პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობა უმჯობესდება შესაბამისი სამედიცინო დახმარების გაწევით.

6.    რაც შეეხება აზრს, რომ ზოგიერთ საკვებს შეუძლია ინფექციის თავიდან აცილება ან მკურნალობა

ჯანმო დაჟინებით უწევს რეკომენდაციას, ადამიანებმა გაითვალისწინონ რჩევები, რომელსაც იძლევა საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ორგანოები. მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს სპეციფიკური წამალი ებოლას წინააღმდეგ, საუკეთესო გზა სამედიცინო პერსონალის მიერ საავადმყოფოებში ინტენსიური მკურნალობის ჩატარებაა ინფექციის მკაცრი კონტროლის პროცედურების დაცვით. ინფექციის კონტროლი შესაძლებელია რეკომენდირებული დამცავი ღონისძიებების მეშვეობით.

7.    ეპიდემიის დროს, ოფიციალური მონაცემები დაავადებულებისა და გარდაცვლილების შესახებ შეიძლება იცვლებოდეს, რა არის ამის მიზეზი?

ებოლას ეპიდაფეთქების განმავლობაში დაზარალებული ქვეყნების საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ორგანოები აფასებენ დაინფიცირების შემთხვევათა და გარდაცვლილთა რაოდენობას. ციფრები შეიძლება შეიცვალოს ყოველდღიურად. ეს ციფრები მოიცავენ ებოლას საეჭვო და ლაბორატორიულად დადასტურებულ შემთხვევებს.

შემთხვევების ტენდენციების ანალიზი და დამატებითი ინფორმაცია მნიშვნელოვანია, რათა შეფასდეს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მდგომარეობა და განისაზღვროს შესაბამისი ღონისძიებები.

8.    უსაფრთხოა თუ არა მოგზაურობა ეპიდემიის დროს? რჩევები მოგზაურთათვის.

მიუხედავად იმისა, რომ  მოგზაურები ყოველთვის უნდა უფრთხილდებოდნენ ჯანმრთელობას,  ინფექციის რისკი მათთვის ძალიან დაბალია, რადგან  ვირუსის გადაცემა ადამიანიდან ადამიანზე ხდება დაავადებული ადამიანის მიერ გამოყოფილი ბიოლოგიური სითხეებით და გამონაყოფებით.

ჯანმოს რჩევები მგზავრობასთან დაკავშირებით

  • მგზავრებმა თავი უნდა აარიდონ დაავადებულ პირთან კონტაქტს;
  • სამედიცინო პერსონალი, რომელიც მგზავრობს ეპიდაფეთქების ტერიტორიებზე, ზუსტად უნდა მიჰყვნენ ჯანმოს მიერ გაცემულ ინფექციის კონტროლის რეკომენდაციებსა და გაიდლაინებს;
  • ადამიანები, ვინც იმ ადგილებში იმყოფება, სადაც დაფიქსირდა ებოლას ვირუსის გავრცელების შემთხვევები, აუცილებლად უნდა იყვნენ ინფორმირებულნი დაავადების სიმპტომების  და მათი გამოვლენისას სამედიცინო ყურადღების საჭიროების შესახებ;
  • თუ ეპიდაფეთქების ადგილიდან დაბრუნებულ მოგზაურს აღენიშნება ებოლას ვირუსული დაავადების იდენტური სიმპტომები, ექიმებმა დიაგნოზის დასმისას აუცილებლად უნდა განიხილონ ებოლას ვირუსით გამოწვეული დაავადებაც.

დამატებიტი ინფორმაცია ებოლას ვირუსული დაავადების შესახებ, გთხოვთ, იხილოთ ჯანმოს ოფიციალურ ვებ–გვერდზე:

  1. http://www.who.int/csr/disease/ebola/faq-ebola/en/
  2. http://www.who.int/csr/disease/ebola/en/
შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
Verified by MonsterInsights