ინსულტი ახალგაზრდებში — რატომ ხდება ეს და როგორ ავიცილოთ თავიდან
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი.
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ინსულტი უკვე აღარ არის მხოლოდ ხანდაზმულთა დაავადება. ბოლო წლებში შემთხვევების რაოდენობა მკვეთრად იზრდება 30, 40 და 50 წლამდე ასაკის ადამიანებში. მეცნიერები და ჯანდაცვის ექსპერტები გვაფრთხილებენ — პრობლემის მიზეზი არაერთია და მოქმედება საჭიროა ახლა.
რატომ ხდებიან ახალგაზრდები ინსულტის მსხვერპლნი?
კვლევების თანახმად, მსოფლიოს მასშტაბით ინსულტის მთავარი რისკფაქტორი მაღალი არტერიული წნევაა. თუმცა ახალგაზრდა ასაკში ინსულტის გახშირებას რამდენიმე ფაქტორი განაპირობებს:
1. არაჯანსაღი კვება და სიმსუქნე
შაქრიანი სასმელები, სწრაფი კვება და გადაჭარბებული მარილი პირდაპირ აისახება სისხლძარღვების ჯანმრთელობაზე.
2. ფიზიკური უმოქმედობა
დღეში მინიმუმ 30 წუთით მოძრაობა მნიშვნელოვნად ამცირებს ინსულტის რისკს.
3. სტრესი და უძილობა
მუდმივი გადაღლილობა და ფსიქოლოგიური სტრესი ზრდის წნევას და სისხლძარღვების დაზიანების შანსს.
4. თამბაქო და ნიკოტინის შემცველი პროდუქტები
მათ შორის ელექტროსიგარეტებიც — პირდაპირ აზიანებს სისხლძარღვების შიდა საფარველს.
5. ტემპერატურის მკვეთრი ცვალებადობა
კლიმატის ცვლილება და სითბური ტალღები ასევე დაკავშირებულია ინსულტის გახშირებასთან.
სტატისტიკა
• ბოლო 10 წელიწადში ინსულტის შემთხვევებმა 30–50 წლის ასაკობრივ ჯგუფში 30%-ით მოიმატა.
• მამაკაცებში რისკი ოდნავ უფრო მაღალია, თუმცა ქალებშიც მზარდი ტენდენცია შეინიშნება.
• გამოკვლევების მიხედვით, ინსულტის მქონე პაციენტთა დაახლოებით 1/3 აღენიშნება წნევა, რომელიც თავად არ იცოდა.
როგორ დავიცვათ თავი?
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე გვაფრთხილებს:
„ინსულტი უკვე აღარ არის „ბაბუებისა და ბებიების“ დაავადება. თუ ადამიანს აქვს წნევა, შაქარი, ჭარბი წონა ან მწეველია — მას უკვე რისკის ჯგუფში ვთვლით, განურჩევლად ასაკისა. სწორედ ამიტომ საჭიროა რეგულარული წნევის გაზომვა, ფიზიკური აქტივობა და კვების გაუმჯობესება — ახლა და არა შემდეგ.“
ძირითადი გზები ინსულტის პრევენციისთვის
• გაზომეთ წნევა რეგულარულად
• მოერიდეთ დამუშავებულ საკვებს და შეამცირეთ მარილი
• იმოძრავეთ ყოველდღე
• მოერიდეთ სტრესს და დაიძინეთ კარგად
• ნუ მოწევთ
• აკონტროლეთ შაქარი და ქოლესტერინი
კითხვა-პასუხი
ინსულტი მხოლოდ მაღალი წნევის მქონეებს ემართებათ?
არა. მიუხედავად იმისა, რომ მაღალი წნევა მთავარი რისკფაქტორია, ინსულტი შესაძლოა განვითარდეს შაქრიანი დიაბეტის, სისხლის შედედების დარღვევის ან კარდიოლოგიური პრობლემების ფონზეც.
შესაძლებელია თუ არა ინსულტის სრული პრევენცია?
80%-მდე ინსულტი თავიდან ასაცილებელია ცხოვრების წესის გაუმჯობესებით.
ინსულტი ახალგაზრდას რომ დაემართოს, აღდგენა უფრო სწრაფად ხდება?
ზოგჯერ, მაგრამ არა ყოველთვის. ასაკი ეხმარება ორგანიზმს, თუმცა დაზიანების ხარისხზეა დამოკიდებული.
წყაროები:
1. GBD 2019 Stroke Collaborators. Global, regional, and national burden of stroke and its risk factors, 1990–2019. Lancet Neurology. 2021;20(10):795-820. doi:10.1016/S1474-4422(21)00252-0
2. National Geographic. Stroke victims are getting younger. 2025. https://on.natgeo.com/46LUR7G
3. O’Donnell MJ, et al. Risk factors for ischaemic and intracerebral hemorrhagic stroke in 22 countries. Lancet. 2016;388(10046):761-775. doi:10.1016/S0140-6736(16)30506-2
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი”
მიიღე სანდო ინფორმაცია ჯანმრთელობაზე — საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
