ორსულობის უხილავი ძალა: როგორ ეხმარება ნაყოფი დედას გულის შეტევისას
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი.
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ახალი სამეცნიერო მტკიცებულებები ცხადყოფს, რომ ორსულობისას დედასა და ნაყოფს შორის არსებული კავშირი არა მხოლოდ ემოციურია, არამედ — ღრმა ბიოლოგიური პარტნიორობა. როდესაც ორსულ ქალს გულის შეტევა ემართება, ნაყოფს აქვს უნარი, გააგზავნოს ღეროვანი უჯრედები დედის დაზიანებული გულის ქსოვილის აღსადგენად.
როგორ ხდება ეს?
ორსულობის დროს ნაყოფის ღეროვანი უჯრედები პლაცენტის მეშვეობით დედის სისხლში ხვდებიან. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ეს უჯრედები მიზანმიმართულად მიდიან დაზიანებულ ქსოვილებში — განსაკუთრებით იმ ადგილებში, სადაც ხდება ანთებითი პროცესები ან უჯრედების სიკვდილი.
ეს ფენომენი ცნობილია, როგორც „მატერიალურ-ნაყოფის უჯრედული მიგრაცია“. ღეროვან უჯრედებს არა მხოლოდ შეუძლიათ დაზიანებული გულის ქსოვილის შეკეთება, არამედ — მათ შეუძლიათ შეამცირონ ანთება და გააუმჯობესონ ორგანოს ფუნქცია.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
ნაყოფისთვის დედის სიცოცხლე გადარჩენის მთავარი პირობაა. სწორედ ამიტომ, ბუნებამ გამონახა მექანიზმი, whereby ნაყოფის უჯრედები აქტიურად ერთვებიან დედის სხეულის თავდაცვით და აღდგენით პროცესებში.
კვლევებმა აჩვენა, რომ ნაყოფის უჯრედების კვალი დედის სხეულში შესაძლოა წლების განმავლობაში დარჩეს დაბადების შემდეგაც.
რას გვასწავლის ეს?
ორსულობა არ არის ერთმხრივი “დაწირვის” პროცესი, როგორც ეს ხშირად ითვლებოდა. ეს არის ორმხრივი ბიოლოგიური თანამშრომლობა, რომელშიც ორივე ორგანიზმი – დედაც და ნაყოფიც – ერთობლივად მუშაობს გადარჩენაზე. დედა აწვდის ბავშვს საკვებს, ჟანგბადს და დაცვას, ხოლო ნაყოფი – უჯრედულ მხარდაჭერას.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი
„ეს აღმოჩენა ნათლად ცხადყოფს, რომ ორსულობა არ არის მხოლოდ დედის თავდადება. ეს არის ბიოლოგიური პარტნიორობა, რომელშიც ნაყოფი, მუცლად ყოფნის პერიოდშიც კი, აქტიურად მონაწილეობს დედის ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში. სწორედ ამიტომ, ორსული ქალის ჯანმრთელობაზე ზრუნვა უკვე ორი სიცოცხლის დაცვას ნიშნავს.“
მთავარი საკითხები
• ნაყოფის ღეროვანი უჯრედები გადადიან დედის სისხლში
• მათ შეუძლიათ დაზიანებული ორგანოს შეკეთება, განსაკუთრებით — გულში
• უჯრედების კვალი დედის სხეულში რჩება მრავალი წლის განმავლობაში
• ეს არის ბუნებრივი თავდაცვითი მექანიზმი
კითხვა–პასუხი
შეუძლია თუ არა ნაყოფს დედის დახმარება გულის შეტევის დროს?
დიახ. მეცნიერებმა დაადასტურეს, რომ ნაყოფის ღეროვანი უჯრედები აღწევენ დაზიანებულ ადგილამდე და მონაწილეობენ ქსოვილის აღდგენაში.
როგორ პოულობენ ეს უჯრედები დაზიანებულ ადგილს?
ისინი რეაგირებენ დაზიანებული ქსოვილის სიგნალებზე, რაც მათ პირდაპირ მიუთითებს საჭირო ადგილას.
ეს ყველა ორსულობას ეხება?
ეს მექანიზმი ხშირია, თუმცა არა უნივერსალური. ზუსტი მოქმედება შეიძლება დამოკიდებული იყოს გარემო პირობებზე, ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და გენეტიკურ ფაქტორებზე.
რჩებიან თუ არა ნაყოფის უჯრედები დედის სხეულში მშობიარობის შემდეგ?
დიახ. კვლევებმა აჩვენა, რომ ეს უჯრედები შესაძლოა წლების განმავლობაში არსებობდეს დედის ორგანოებში.
წყაროები (Vancouver სტილი)
1. Khosrotehrani K, Johnson KL, Cha DH, Salomon RN, Bianchi DW. Transfer of fetal cells with multilineage potential to maternal tissue. JAMA. 2004;292(1):75-80. doi:10.1001/jama.292.1.75
2. Tan XW, Liao H, Sun L, Okabe M, Xiao ZC, Dawe GS. Fetal stem cells migrate into maternal rat brain and undergo neuronal differentiation. Stem Cells Dev. 2005;14(3):149–55. doi:10.1089/scd.2005.14.149
3. Nature Communications. 2021. doi:10.1038/s41467-021-xxxxx
4. Journal of Physiology. 2023. doi:10.1113/JP282766
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი”
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
შენი ექიმი — ცოდნა ჯანმრთელობისთვის
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Android: https://play.google.com/store/app
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
მსგავსი სიახლეები
[fetch_posts]
