საქართველოს მთავრობამ დაამტკიცა აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის 2026 წლის სახელმწიფო პროგრამა, რომლის მიზანია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებზე მავნებლის მიერ მიყენებული ზიანის შემცირება და მონიტორინგის, პრევენციისა და მართვის ღონისძიებების გაძლიერება; შესაბამის დოკუმენტს პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე აწერს ხელს და მისი განხორციელება სურსათის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა [1].
მოვლენების აღწერა
მთავრობის მიერ დამტკიცებული პროგრამა მოიცავს ღონისძიებების კომპლექსს, რომელიც მიმართულია აზიური ფაროსანას გავრცელების კონტროლისა და სოფლის მეურნეობის დაცვისკენ. დოკუმენტის თანახმად, პროგრამის ძირითადი ამოცანაა სასოფლო-სამეურნეო კულტურებზე მავნებლის გავლენის შემცირება და მისი პოპულაციის მართვა შესაბამისი მეთოდების გამოყენებით.
პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებულია მოსახლეობის ინფორმირება და კონსულტირება, მავნებლის მონიტორინგის სისტემების გამოყენება, მართვის ღონისძიებების განხორციელება და სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის მხარდაჭერა. დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ მოსახლეობამ უნდა გაითვალისწინოს შესაბამისი რეკომენდაციები და დროულად განახორციელოს მცენარეთა დაცვის ღონისძიებები საკუთარ ნაკვეთებსა და სავარგულებში.
პროგრამის პრაქტიკული განხორციელება დაევალა სურსათის ეროვნულ სააგენტოს, რომელიც პასუხისმგებელი იქნება მონიტორინგის, პრევენციისა და შესაბამისი ღონისძიებების კოორდინაციაზე [1].
კონტექსტი და ფონი
აზიური ფაროსანა საქართველოში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან აგროსასოფლო-სამეურნეო პრობლემად 2015 წლიდან ითვლება, როდესაც მავნებელი პირველად ფართო მასშტაბით გავრცელდა დასავლეთ საქართველოში. მისი გავრცელება დაკავშირებულია სხვადასხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურის დაზიანებასთან, მათ შორის თხილის, ხილისა და ბოსტნეულის წარმოებაში ზარალის ზრდასთან.
მავნებელი იკვებება მცენარის წვენით, რის შედეგადაც მცირდება მოსავლის ხარისხი და რაოდენობა. აგრარულ სექტორში ეს იწვევს ეკონომიკურ ზარალს და გავლენას ახდენს როგორც ფერმერებზე, ისე მთლიანად სოფლის მეურნეობის სექტორზე.
ამ მიზეზით, აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის სახელმწიფო პროგრამები საქართველოში უკვე რამდენიმე წელია ხორციელდება და მოიცავს როგორც მონიტორინგს, ისე ქიმიური და აგროტექნიკური ღონისძიებების გამოყენებას.
დეტალები და ფაქტები
მთავრობის განკარგულებით განსაზღვრულია, რომ პროგრამის ფარგლებში განხორციელდება მავნებლის გავრცელების მონიტორინგი სპეციალური მეთოდების გამოყენებით. მათ შორის ერთ-ერთი ძირითადი ინსტრუმენტია ფერომონიანი დამჭერების განთავსება მაღალი რისკის ზონებში, რაც საშუალებას იძლევა დადგინდეს მავნებლის გავრცელების მასშტაბი და დაგეგმილ იქნას შესაბამისი ღონისძიებები.
სურსათის ეროვნული სააგენტო უზრუნველყოფს მონიტორინგის ორგანიზებას და მიღებული მონაცემების საფუძველზე შესაბამისი რეაგირების დაგეგმვას. პროგრამის ერთ-ერთი კომპონენტია ასევე სამეცნიერო კვლევების მხარდაჭერა, რაც მიზნად ისახავს მავნებლის კონტროლის ეფექტური მეთოდების განვითარებას.
დოკუმენტის თანახმად, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ღონისძიებების განხორციელების მიზნით, შესაბამის სტრუქტურებს გადაეცემათ 20 000 ლიტრი ბიფენტრინის შემცველი ინსექტიციდი, რომელიც გამოიყენება მავნებლის კონტროლის მიზნით [1].
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
აზიური ფაროსანა წარმოადგენს ინვაზიურ სახეობას, რომელიც გავრცელებულია მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში, მათ შორის ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საერთაშორისო პრაქტიკა აჩვენებს, რომ მავნებლის კონტროლი მოითხოვს მონიტორინგის, ქიმიური კონტროლისა და აგროტექნიკური ღონისძიებების კომბინაციას.
ევროპის ქვეყნებში მსგავსი პროგრამები მოიცავს მავნებლის გავრცელების მუდმივ მონიტორინგს და შესაბამისი კონტროლის ღონისძიებების განხორციელებას, რაც მიზნად ისახავს აგრარული სექტორის დაცვას და ეკონომიკური ზარალის შემცირებას.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში სოფლის მეურნეობა წარმოადგენს ეკონომიკის მნიშვნელოვან სექტორს, რის გამოც აზიური ფაროსანას გავრცელება მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს სოფლის მეურნეობის წარმოებაზე. სახელმწიფო პროგრამები მიზნად ისახავს მავნებლის გავრცელების კონტროლს და ფერმერების მხარდაჭერას.
სურსათის ეროვნული სააგენტო აგრძელებს მავნებლის მონიტორინგსა და კონტროლის ღონისძიებების განხორციელებას ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში. მსგავსი პროგრამების შესახებ დეტალური ინფორმაცია პერიოდულად ქვეყნდება, მათ შორის საინფორმაციო პლატფორმებზე, როგორიცაა https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
მთავრობის მიერ დამტკიცებული 2026 წლის პროგრამა წარმოადგენს აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის მიმდინარე პოლიტიკის გაგრძელებას, რომელიც მიზნად ისახავს სასოფლო-სამეურნეო კულტურების დაცვას და აგრარული სექტორის მხარდაჭერას. პროგრამა მოიცავს მონიტორინგის, ინფორმირების და მავნებლის კონტროლის ღონისძიებებს, რაც შესაბამისი უწყებების განცხადებით, ხელს შეუწყობს მავნებლის გავრცელების შემცირებას. პროგრამის განხორციელება და მისი ეფექტიანობა დამოკიდებული იქნება მონიტორინგის შედეგებსა და დაგეგმილი ღონისძიებების დროულ შესრულებაზე.
წყაროები
- საქართველოს მთავრობის განკარგულება აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის 2026 წლის პროგრამის დამტკიცების შესახებ. ხელმისაწვდომია: https://www.gov.ge
