ბენზინი თქვენს საჭმელში?! — ექსანი და ჩვენი ყოველდღიური თეფში
ფრანგმა ჟურნალისტმა, გიომ კუდრეიმ (Guillaume Coudray), რომელიც უკვე ცნობილია როგორც ნიტრიტების სკანდალის გამომზეურებელი, ახლა ახალ საფრთხეზე მიგვითითა: ექსანი (Hexane) — ქიმიური გამხსნელი, რომელსაც ხშირად იყენებენ საკვებ ინდუსტრიაში ზეთების მისაღებად.
რა არის ექსანი?
ექსანი არის პეტროქიმიური წარმოშობის გამხსნელი, რომელიც გამოიყენება:
•მცენარეული ზეთების (მაგალითად, მზესუმზირის ან სოიოს ზეთი) მოსაპოვებლად;
•ინდუსტრიულად გადამუშავებული საკვების წარმოებაში;
•ზოგიერთ დანამატსა და კოსმეტიკაში.
პრობლემა ის არის, რომ შესაძლებელია მისი ნარჩენები დარჩეს საბოლოო პროდუქტში, თუმცა ეტიკეტზე ეს არ არის მითითებული.
რატომ არის ეს სახიფათო?
•ტოქსიკურია ნერვული სისტემისთვის;
•იწვევს თავის ტკივილს, თავბრუსხვევას და სუნთქვის პრობლემებს;
•დიდი ხნით მიღებისას მოქმედებს ღვიძლსა და თირკმელებზე.
ევროკავშირის საკვებ უსაფრთხოების უწყებები (EFSA) უკვე წლებია აფრთხილებენ, რომ ექსანის ნარჩენები რეალური საფრთხეა.
სად გვხვდება?
• მზესუმზირის ზეთი, სოიოს ზეთი და სხვა მცენარეული ზეთები, რომლებიც მიიღება ქიმიური ექსტრაქციით და არა ცივი დაწურვით.
• მარგარინი, მაიონეზი და მრავალი ინდუსტრიულად გადამუშავებული პროდუქტი.
• ზოგჯერ — ბავშვებისთვის განკუთვნილი პროდუქტებიც კი.
რას ამბობს ავტორი?
გიომ კუდრეი თავის ახალ წიგნში „Essence dans nos assiettes. Enquête sur un secret bien huilé“ (La Découverte, 2024) წერს:
„ეს არის ჩუმი ბენზინი ჩვენს თეფშზე — მომხმარებელი არაფერს ეჭვობს, რადგან ეტიკეტზე ეს არ ჩანს.“
როგორ დავიცვათ თავი?
•აირჩიეთ ცივი დაწურვის ზეთები (მზესუმზირის, ზეითუნის, სელის ზეთი).
•შეამცირეთ ინდუსტრიულად გადამუშავებული საკვების მოხმარება.
•შეამოწმეთ ეტიკეტები და უპირატესობა მიანიჭეთ პროდუქტებს, სადაც ნათლად წერია „Cold-pressed“ ან „Mechanical pressing“.
ხშირად დასმული კითხვები
რა განსხვავებაა ცივ დაწურვასა და ექსანით მოპოვებულ ზეთს შორის?
ცივი დაწურვა მექანიკური პროცესია, სადაც ქიმიკატები არ გამოიყენება. ექსანი კი ქიმიური გამხსნელია, რომელიც სიღრმისეულად „გლეჯს“ ზეთს ნედლეულიდან.
რატომ არ წერია ეს ეტიკეტზე?
მოქმედი რეგულაციები ბევრ ქვეყანაში არ ავალდებულებს მწარმოებლებს მიუთითონ ექსანის გამოყენება, რადგან იგი ითვლება „ტექნოლოგიურ საშუალებად“.
როგორ ავიცილოთ თავიდან?
შეარჩიეთ სანდო, სერტიფიცირებული ბრენდები და უპირატესობა მიანიჭეთ მცირე წარმოებებს, რომლებიც იყენებენ ცივ დაწურვას.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი. sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
წყაროები
1. European Food Safety Authority (EFSA). Scientific opinion on hexane residues in food. EFSA Journal. 2023;21(4):e07456. doi:10.2903/j.efsa.2023.7456
2. Coudray G. Essence dans nos assiettes. Enquête sur un secret bien huilé. Paris: La Découverte; 2024.
3. World Health Organization. Food safety: chemical hazards. WHO Fact Sheet. 2022. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/food-safety
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
