ლითიუმი და ალცჰაიმერი — ახალი კვლევა თუ ზედმეტი დაპირება?
რა მოხდა?
ჰარვარდისა და „Rush University“–ის გუნდმა Nature-ში გამოაქვეყნა კვლევა, რომელმაც აჩვენა, რომ ლითიუმი ბუნებრივად არსებობს ტვინში ბიოლოგიურად მნიშვნელოვან დონეზე. მათ დაადგინეს, რომ:
• ალცჰაიმერის განვითარებისას ტვინის ლითიუმის დონე იკლებს;
• ბეტა-ამილოიდური პლაქები „აკავებენ“ ლითიუმს და ამცირებენ მის ხელმისაწვდომობას;
• ლითიუმის დეფიციტი აჩქარებს ანთებას, ტაუცილების და ბეტა-ამილოიდის დაგროვებას.
რა აჩვენეს ვირტხებზე?
ექსპერიმენტებში:
• ლითიუმის დეფიციტი იწვევდა სწრაფ მეხსიერების დაქვეითებას და ნეიროდეგენერაციას;
• ლითიუმ ორატატმა (დაბალი დოზით) შეაჩერა და ნაწილობრივ უკუაქცია მეხსიერების დარღვევები;
• ტოქსიკურობა არ დაფიქსირებულა.
რას არ უნდა ვიფიქროთ?
„ლითიუმი კურნავს ალცჰაიმერს ადამიანებში“ — ჯერ არა.
კვლევა გაკეთდა ვირტხებზე. ადამიანურ კლინიკურ კვლევებში ეფექტი ჯერ არ არის დადასტურებული.
„ყველას უნდა მიიღოს ლითიუმის დანამატი“ — საშიშია. ლითიუმი ძლიერი მედიკამენტია, რომელიც გამოიყენება ფსიქიატრიაში. დოზის მცირედი გადაჭარბებაც კი ტოქსიკურია.
რა შეიძლება გახდეს მომავალში?
- ლითიუმის ბუნებრივი დონის გაზომვა ტვინში შეიძლება გახდეს ბიომარკერი ადრეული დიაგნოსტიკისთვის.
- შესაძლოა, მიკროდოზებით ლითიუმის დანამატები გახდეს პრევენციის ან თერაპიის ნაწილი, მაგრამ მხოლოდ ადამიანურ კვლევებში დამტკიცების შემდეგ.
- ეს კვლევა ხსნის ახალ გზას — ტვინის მიკროელემენტური მეტაბოლიზმის შესწავლას.
მთავარი გზავნილი
შედეგი საინტერესოა, მაგრამ ჯერ მხოლოდ საკვლევი ჰიპოთეზაა.
თვითნებური ლითიუმის მიღება სახიფათოა.
ტვინის ჯანმრთელობაზე დღეს ყველაზე მნიშვნელოვანი რჩევებია: ფიზიკური აქტივობა, ჯანსაღი კვება, არტერიული წნევის, შაქრისა და ქოლესტერინის კონტროლი.
ლიტერატურა (Vancouver style)
1. Smith MR, et al. Lithium is a naturally occurring element in the brain that regulates Alzheimer’s disease pathogenesis. Nature. 2023;621:123–129. doi:10.1038/s41586-023-06757-2
2. Forlenza OV, et al. Lithium treatment, neuroprotection and Alzheimer’s disease. Transl Psychiatry. 2023;13:45. doi:10.1038/s41398-023-02211-7
3. McIntyre RS, et al. Lithium: a microdose mineral for brain health? Current perspectives. Lancet Psychiatry. 2024;11(2):85-95. doi:10.1016/S2215-0366(24)00012-3
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი.
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
კონფლიქტების დეკლარაცია: ავტორს არ აქვს ინტერესთა კონფლიქტი ამ სტატიის მომზადებისას.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
Sheni Network
ამ სტატიის ციტირება (Vancouver)
Dr. Giorgi Pkhakadze. ლითიუმი და ალცჰაიმერი — ახალი კვლევა თუ ზედმეტი დაპირება? [Internet]. თბილისი: Sheniekimi.ge; 2025 [ციტირებულია: 2026 სექ 20]. ხელმისაწვდომია: https://sheniekimi.ge/2025/08/18/%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%97%e1%83%98%e1%83%a3%e1%83%9b%e1%83%98-%e1%83%93%e1%83%90-%e1%83%90%e1%83%9a%e1%83%aa%e1%83%b0%e1%83%90%e1%83%98%e1%83%9b%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%98-%e1%83%90/
sheniekimi.ge
