ჰეპატიტი D, ოფიციალურად კიბოს გამომწვევი ვირუსია!
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი.
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ახალი გაფრთხილება მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციისგან
2025 წლის ივნისში, ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) კიბოს კვლევის საერთაშორისო სააგენტომ (IARC) ოფიციალურად გამოაცხადა: ჰეპატიტი D ადამიანისთვის კარცინოგენულია, ანუ იწვევს ღვიძლის კიბოს.
ეს ნიშნავს, რომ ჰეპატიტის D ვირუსი (HDV) ამიერიდან იმავე კატეგორიაში შედის, როგორსაც უკავია B და C ჰეპატიტებს — ვირუსები, რომლებიც ჩუმად ანგრევენ ღვიძლს და სიცოცხლისთვის სერიოზულ საფრთხეს ქმნიან.
რას ნიშნავს ეს რეალურად?
• ჰეპატიტი D გავრცელდება მხოლოდ იმ პირებში, ვინც უკვე ინფიცირებულია ჰეპატიტი B-ით (HBV).
• ერთდროული ინფექცია B+D 2-6-ჯერ უფრო ზრდის ღვიძლის კიბოს განვითარების რისკს, ვიდრე მხოლოდ B ვირუსი.
• მსოფლიოში 300 მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს B, C ან D ჰეპატიტით — მათგან ბევრი არც კი იცის ამის შესახებ.
რატომ არის ეს საშიში?
ჰეპატიტი D უმეტესად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს — პაციენტი არ იცის, რომ უკვე დაზიანებულია ღვიძლი.
მხოლოდ მაშინ იკვეთება პრობლემა, როცა საქმე უკვე ციროზამდე, ღვიძლის უკმარისობამდე ან კიბომდეა მისული.
საქართველოში, მიუხედავად ძლიერი ჰეპატიტ C პროგრამისა, თითქმის არ არსებობს D ტიპზე სკრინინგი და მოსახლეობის ინფორმირება დაბალია.
ინფიცირებულმა შეიძლება არც კი იცოდეს
WHO-ის შეფასებით, ევროპაში ყოველწლიურად 50,000-ზე მეტი ახალი ინფიცირების შემთხვევაა B ან C ჰეპატიტით. აქედან ბევრი პაციენტი არ იცნობს საკუთარ სტატუსს და დაავადება მხოლოდ დაგვიანებული გართულებების დროს ვლინდება.
ტესტირება და ვაქცინაცია — ერთადერთი გზა
- ჰეპატიტ D მხოლოდ მაშინ ვრცელდება, თუ ადამიანს უკვე აქვს B ჰეპატიტი.
- ეს ნიშნავს, რომ ვაქცინაცია B ჰეპატიტზე იცავს ორივე ვირუსისგან.
საქართველოს ვაქცინაციის კალენდარში B ჰეპატიტის ვაქცინა უკვე შედის ახალშობილებისთვის. თუმცა, ზრდასრულები ხშირად არ იციან, არიან თუ არა დაცულები.
ფრთხილად — არაარაეფექტურ ტესტებს!
ბაზარზე არის გავრცელებული ტესტები (მაგ. ჩინური სწრაფი ტესტები), რომლებიც ხშირად არ არის სერტიფიცირებული და შესაძლოა 45%-მდე ცრუ-დამამშვიდებელი შედეგი აჩვენოს.
თუ თქვენ იყენებთ ასეთ ტესტებს (მათ შორის საქართველოში რეკლამირებულ rapid test-ებს), შესაძლოა ცრუ უარყოფითი პასუხი მიიღოთ — რაც საფრთხეს უქმნის თქვენს სიცოცხლეს და სხვებსაც.
რას უნდა გააკეთოთ?
• შეამოწმეთ, გაქვთ თუ არა B ჰეპატიტის ვაქცინაცია;
• ჩააბარეთ სრულფასოვანი ტესტი სანდო ლაბორატორიაში (არა ბაზრობაზე შეძენილი ტესტით);
• თუ გაქვთ B ჰეპატიტი — გაიარეთ სკრინინგი D ვირუსზეც;
• ისაუბრეთ თქვენს ოჯახის ექიმთან — რაც ადრე, მით უკეთესია.
შეაჯამეთ:
- ჰეპატიტი D ახლა ოფიციალურად კარცინოგენია (კიბოს გამომწვევი)
- ინფექცია ვითარდება მხოლოდ B ჰეპატიტთან ერთად
- ღვიძლის კიბოს რისკი 6-ჯერ იზრდება
- პრევენცია შესაძლებელია მხოლოდ ვაქცინაციით და დროული სკრინინგით
- არასანდო ტესტებმა შესაძლოა დაგვიანებული დიაგნოზი და სიკვდილი გამოიწვიოს
კითხვები და პასუხები
1. ჰეპატიტი D-ს შეიძლება მქონდეს, თუ B არ მაქვს?
არა. HDV არ იარსებებს ადამიანის ორგანიზმში HBV-ის გარეშე.
2. შემიძლია ერთდროულად მქონდეს B და D ჰეპატიტი?
დიახ. სწორედ ეს ერთდროული ინფექცია ქმნის ღვიძლის კიბოს მომატებულ რისკს.
3. არსებობს ვაქცინა ჰეპატიტი D-სთვის?
არა. ვაქცინა მხოლოდ B ჰეპატიტის წინააღმდეგ არსებობს — მაგრამ ეს ავტომატურად D-სგანაც გიცავთ.
4. შემიძლია ვიყო ინფიცირებული და არ ვიცოდე?
დიახ. ბევრი შემთხვევა უსიმპტომოდაა და მხოლოდ ლაბორატორიული ანალიზით გამოვლინდება.
5. რა არის ყველაზე უსაფრთხო გზა შესამოწმებლად?
დროებით ჩაიტარეთ ანტისხეულების ტესტი (HBsAg, Anti-HDV) ლიცენზირებულ ლაბორატორიაში. მოერიდეთ სწრაფ ტესტებს.
6. როგორ ვიკითხო ოჯახის ექიმს?
კითხეთ ასე: “გთხოვთ, შემამოწმეთ B და D ჰეპატიტებზე. მაქვს თუ არა ვაქცინა, და საჭიროა თუ არა სკრინინგი?”
7. რატომ არ ჩანს ეს ინფორმაცია ხშირად მედია სივრცეში?
თემა არასათანადოდ არის გაშუქებული, ხოლო ჰეპატიტი D საზოგადოებისთვის ჯერ კიდევ უცნობია — სწორედ ამიტომ ვაქვეყნებთ ამ სტატიას!
8. რა საფრთხეს წარმოადგენს არასწორი ტესტირება?
ცრუ-უარყოფითი პასუხი ნიშნავს, რომ ინფიცირებული ადამიანი არ იმკურნალებს და დაავადება განუვითარდება.
9. თუ მქონდა B ჰეპატიტი წარსულში, ვარ რისკის ჯგუფში?
დიახ. თუ ოდესმე გქონდათ B ჰეპატიტი ან გაქვთ Anti-HBc დადებითი, საჭიროა D ტიპის გამოკვლევაც.
10. კიბოს განვითარების რისკი რამდენად იზრდება?
2-დან 6-ჯერ — განსაკუთრებით თუ პაციენტი არ იღებს მკურნალობას და ინფექცია ქრონიკულად მიმდინარეობს.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
ლიტერატურა:
1. World Health Organization. WHO urges action on hepatitis, announcing hepatitis D as carcinogenic. 28 Jul 2025. Available from: https://www.who.int/…/28-07-2025-who-urges-action-on…
2. IARC Monographs. List of Classifications. Vol 1–135. Available from: https://monographs.iarc.who.int/list-of-classifications
3. WHO. Hepatitis D fact sheet. 2024. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-d
4. Rizzetto M. Hepatitis D virus: Introduction and epidemiology. Cold Spring Harb Perspect Med. 2021;11(4):a037952. doi:10.1101/cshperspect.a037952
5. Stockdale AJ, Kreuels B, Henrion MYR, et al. The global prevalence of hepatitis D virus infection: Systematic review and meta-analysis. J Hepatol. 2020;73(3):523–532. doi:10.1016/j.jhep.2020.04.008
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
