ერთი დოზით ძლიერი დაცვა: MIT-ისა და Scripps-ის ინოვაციური ვაქცინის სტრატეგია
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი.
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის (MIT) და Scripps კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერთა ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ ერთჯერადი დოზის HIV ვაქცინა — ორმაგი ადიუვანტის დამატებით — შეიძლება გახდეს ერთ-ერთი ყველაზე იმედისმომცემი გზა ძლიერი, ხანგრძლივი და ფართო იმუნური პასუხის მისაღწევად.
რა არის აქ ახალი და მნიშვნელოვანი?
მეცნიერებმა ვაქცინის პროტოტიპს ორი ადიუვანტი დაამატეს:
1. ალუმინი (Alum) – უკვე გამოყენებული ჰეპატიტის ვაქცინებში;
2. SMNP – ნანონაწილაკი, რომელიც მიღებულია ჩილეს საპნის ხისგან და შეიცავს MPLA-ს.
ეს კომბინაცია ვაქცინის ანტიგენს საშუალებას აძლევს, 28 დღის განმავლობაში შეინარჩუნოს სტაბილურობა ლიმფურ კვანძებში. სწორედ ეს ხანგრძლივი სტიმულაცია იმუნურ სისტემას აძლევს საშუალებას, წარმოქმნას სხვადასხვა ტიპის ძლიერი და მრავალფეროვანი B უჯრედები, რომლებიც მომავალი ინფექციებისგან გვიცავენ.
მთავარი მიგნებები
•ცდებმა თაგვებში აჩვენა, რომ ორმაგად გაძლიერებულ ვაქცინას შეუძლია 2–3-ჯერ მეტი HIV-ზე მომართული B უჯრედების გენერირება, ვიდრე ჩვეულებრივ ვაქცინას.
• ანტიგენები კონცენტრირდებიან “გერმინალურ ცენტრებში” – იმ ადგილებში, სადაც B უჯრედები სწავლობენ და ძლიერდებიან.
• შედეგად, შესაძლებელია ერთჯერადი ვაქცინაციით მიღწეული ხანგრძლივი დაცვა.
ქვემოთ მოცემულ სურათზე ნაჩვენებია: ვაქცინის ანტიგენი (ვარდისფერი) კონცენტრირდება გერმინალურ ცენტრში (ყვითელი), რომელიც B უჯრედის ფოლიკულებში (ცისფერი) მდებარეობს — ეს ყველაფერი ორმაგი ადიუვანტის ეფექტით ხდება.
რატომ არის ეს სტრატეგია მნიშვნელოვანი?
• შეუძლია შეცვალოს არა მხოლოდ HIV ვაქცინაციის მომავალი, არამედ COVID-19, გრიპისა და სხვა ვირუსული ინფექციების საწინააღმდეგო ვაქცინების მიდგომაც.
• განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს პანდემიისთვის მზადყოფნისა და ვაქცინების გლობალური ხელმისაწვდომობის კუთხით.
• შეიძლება შეამციროს დოზების რაოდენობა, რაც ლოჯისტიკურად და ეკონომიკურად დიდ უპირატესობას ქმნის.
საქართველოსთვის რას ნიშნავს ეს?
საქართველოში ვაქცინაციის მიმართ ნდობა კვლავ გამოწვევად რჩება, განსაკუთრებით ახალი ტექნოლოგიების პირობებში. სწორედ ასეთი მეცნიერულად მტკიცებულებებზე დაფუძნებული კვლევები უნდა გახდეს საფუძველი ახალი თაობის ვაქცინების მიმართ ნდობის აღდგენისა. ერთჯერადი დოზის ეფექტიანი ვაქცინა მნიშვნელოვანი წინსვლა იქნება, განსაკუთრებით ისეთ ქვეყნებში, სადაც ჯანდაცვის სისტემის რესურსები შეზღუდულია და მოქალაქეთა ვაქცინაციამდე მიღწევა რთულია.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე კომენტარს აკეთებს:
„ეს კვლევა გვაჩვენებს, რომ საჭიროა არა მხოლოდ ახალი ვაქცინების გამოგონება, არამედ არსებული ინგრედიენტების კომბინაციით ეფექტის გაძლიერება. მნიშვნელოვანია, რომ მეცნიერება წინ მიდის პრაქტიკული გადაწყვეტილებებით, რაც ცვლის ვაქცინაციის პოლიტიკას არა მხოლოდ მაღალი შემოსავლის ქვეყნებში, არამედ გლობალურ სამხრეთშიც. საქართველოში ეს სტრატეგია შეიძლება გახდეს ძალიან მნიშვნელოვანი განსაკუთრებით რთულად მისაწვდომი რეგიონებისთვის.“
ლიტერატურა:
Rodrigues KA, Zhang Y, et al. Vaccines combining slow release and follicle targeting of antigens increase germinal center B cell diversity and clonal expansion. Science Translational Medicine. 2025.
იხილეთ მეტი: www.sheniekimi.ge
⸻
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
