ეკრანთან ხანგრძლივი დრო და მოზარდებში ძილის დარღვევა – კვლევა. განსაკუთრებული საფრთხე გოგონებისთვის
მოზარდების ეკრანთან დიდი დროით გატარება პირდაპირ კავშირშია ძილის პრობლემებთან, რაც თავის მხრივ ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზეც ახდენს გავლენას — განსაკუთრებით ეს ტენდენცია გოგონებში შეინიშნება.
🧠 ახალი კვლევის შედეგები შვედეთიდან
შვედმა მეცნიერებმა ერთწლიანი პერიოდის განმავლობაში 4,810 მოზარდის ჩვევები და მდგომარეობა შეისწავლეს და დასკვნა საკმაოდ ნათელია: ეკრანთან გატარებული დრო ზემოქმედებს როგორც ძილის ხანგრძლივობაზე, ასევე მის ხარისხსა და ქრონობიოლოგიურ რიტმებზე (ქრონოტიპზე).
მნიშვნელოვანია, რომ ეს ცვლილებები მჭიდროდ უკავშირდება დეპრესიული სიმპტომების გაძლიერებას — განსაკუთრებით გოგონებში, რომელთა შემთხვევაში ძილის დარღვევა შესაძლოა დეპრესიის ერთ-ერთი ძირითადი გამომწვევი ფაქტორი იყოს.
👦 ბიჭებში შედეგები განსხვავებულია
კვლევაში მონაწილე ბიჭებშიც დაფიქსირდა ძილის ხარისხის გაუარესება, თუმცა მათ შემთხვევაში ეს არ ასოცირდებოდა აშკარა ფსიქოემოციურ ცვლილებებთან ან დეპრესიის ზრდასთან. ეს მიანიშნებს, რომ სქესობრივი სხვაობა შესაძლოა მნიშვნელოვან როლს თამაშობდეს ტექნოლოგიების ზემოქმედების სიმძიმეში.
ეკრანები, ძილი და ფსიქიკური ჯანმრთელობა
კვლევა ჩაატარა შვედეთის კაროლინსკის ინსტიტუტის მკვლევართა ჯგუფმა სებასტიან ჰოკბის ხელმძღვანელობით და გამოქვეყნდა ჟურნალ PLOS Global Public Health-ში.
კვლევის მიზანი იყო გამოერკვია, მოქმედებს თუ არა ეკრანთან გატარებული დრო ძილზე და არის თუ არა ეს გავლენა დაკავშირებული მოზარდებში დეპრესიის სიმპტომებთან.
მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ეკრანის გამოყენება აფერხებს ძილის ოთხ ძირითად ასპექტს:
ძილის ხანგრძლივობას
ძილის ხარისხს (დაძინების სირთულე, გამოღვიძება ღამით და ა.შ.)
ქრონოტიპს (სხეულის ბიოლოგიურ რიტმს – გვიან დაძინება და გვიან გაღვიძება)
სოციალურ ჯეტლეგს (კვირის დღეებსა და შაბათ-კვირას ძილის განსხვავებული რეჟიმი)
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ძილის ხარისხი — ეს იყო ის მაჩვენებელი, რომელიც გოგონებში დეპრესიულ სიმპტომებზე ყველაზე მეტად მოქმედებდა.
განსხვავებული გავლენა გოგოებსა და ბიჭებზე
კვლევის ავტორებმა დაადგინეს, რომ ეკრანთან გატარებული დრო გოგონებში მნიშვნელოვნად უკავშირდებოდა დეპრესიის სიმპტომებს, ხოლო ეს კავშირი გამოწვეული იყო ძილის დარღვევებით.
ეს დარღვევები — განსაკუთრებით ძილის ხარისხის, ქრონოტიპისა და ხანგრძლივობის ცვლილებები — განაპირობებდნენ ეკრანის გავლენას ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე.
რაც შეეხება ბიჭებს, ეკრანთან გატარებულ დროს ჰქონდა გავლენა ძილზე, თუმცა ამ გზით განვითარებული ცვლილებები არ იყო მყარად დაკავშირებული დეპრესიასთან კვლევის 12-თვიან პერიოდში. მკვლევრების თქმით, ბიჭებში ეკრანის ნეგატიური გავლენა შესაძლოა გამოიხატოს სხვა ქცევით პრობლემებში — მაგალითად, იმპულსურობაში, ყურადღების დეფიციტში ან ქცევით სირთულეებში — რაც შეიძლება გრძელვადიან პერსპექტივაში გადაიზარდოს დეპრესიაში.
ძილი — როგორც გადამწყვეტი რგოლი
„ჩვენ დავინახეთ, რომ მოზარდებს, რომლებიც ეკრანთან მეტ დროს ატარებდნენ, დროთა განმავლობაში უვითარდებოდათ ძილის უარყოფითი ჩვევები. ეს ცვლილებები, განსაკუთრებით ძილის ხარისხის გაუარესება, მნიშვნელოვანწილად იყო დაკავშირებული დეპრესიულ სიმპტომებთან — გოგონებში.” წერენ კვლევის ავტორები,
“ჩვენი შედეგები აჩვენებს, რომ ეკრანთან ნაკლები დრო, შესაძლოა, ჯანმრთელობისთვის უკეთესია — რაც შეესაბამება ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის წინა რეკომენდაციებს. თუ ეკრანთან გატარებული დრო საზოგადოებრივ დონეზე, მაგალითად ჯანდაცვის პოლიტიკის მეშვეობით შემცირდება, სავარაუდოა, რომ მოზარდ გოგოებში, და შესაძლოა ბიჭებშიც, ფსიქიკური ჯანმრთელობის ტვირთი შესამჩნევად შემცირდეს.“
