აშშ-მა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია დატოვა – რა გავლენა ექნება ამ გადაწყვეტილებას?
21-ე საუკუნეში ჯანდაცვის სისტემის გლობალური მენეჯმენტი უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (ჯანმო) ათწლეულებია, რაც პანდემიების, გლობალური კრიზისებისა და ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისათვის ლიდერ ორგანიზაციად ითვლება. თუმცა, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ორგანიზაციის დატოვების განკარგულება გამოსცა, რაც მნიშვნელოვან სიგნალს უგზავნის საერთაშორისო საზოგადოებას. რა შეიძლება იყოს ამ გადაწყვეტილების რეალური მიზეზები და შედეგები?
ფონის ინფორმაცია
აშშ, როგორც ჯანმოს ყველაზე მსხვილი ფინანსური კონტრიბუტორი, ორგანიზაციის ბიუჯეტში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა. ოფიციალური ვაშინგტონის განმარტებით, ჯანმოს მიმართ უნდობლობა დაკავშირებულია კორონავირუსული პანდემიის მენეჯმენტის „არასწორ მიდგომასთან“ და ორგანიზაციის პოლიტიკურ მიუკერძოებლობასთან. მსგავსი ნაბიჯი პრეზიდენტ ტრამპს 2020 წელსაც გადადგმული ჰქონდა, თუმცა, ჯო ბაიდენის ადმინისტრაციამ ეს გადაწყვეტილება გააუქმა.
ჯანმოდან გასვლის არგუმენტები ძირითადად ფინანსურ და პოლიტიკურ საკითხებზე დაფუძნებული იყო, თუმცა ეს არა მხოლოდ აშშ-ს, არამედ მთლიანად გლობალურ საზოგადოებასაც აისახება.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის მოსაზრებები
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, აღნიშნავს:
„ჯანმოს დატოვება სერიოზულ გავლენას მოახდენს გლობალური ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანი საკითხების გადაწყვეტაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ორგანიზაციას მრავალი გამოწვევა აქვს, მისი როლი პანდემიების და ჯანმრთელობის კრიზისების მართვაში შეუცვლელია. ჩვენი მიზანი უნდა იყოს ჯანმოს გაძლიერება და არა მისი ნგრევა.“
პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს, რომ ჯანმოს მუშაობა მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ დიდ ქვეყნებში, არამედ განვითარებად რეგიონებშიც, სადაც ჯანდაცვის სისტემების მხარდაჭერა გადამწყვეტია.
როგორ აისახება ეს საქართველოზე?
ჯანმოს მიერ გაცემული რეკომენდაციები, პროგრამები და ფინანსური მხარდაჭერა, მათ შორის ვაქცინაციის პროგრამები და სურსათის უსაფრთხოება, მნიშვნელოვანი იყო საქართველოსთვის. თუ გლობალური თანამშრომლობა დასუსტდება, მცირე ქვეყნებს გაუჭირდებათ გლობალურ დონეზე ჯანმრთელობის პრობლემების მოგვარება.
„საქართველოში ჯანდაცვის სისტემამ ბოლო წლების განმავლობაში დიდი ნაბიჯები გადადგა, თუმცა საერთაშორისო თანამშრომლობა აუცილებელია ჩვენი პროგრესისთვის. ჯანმოს მსგავს ორგანიზაციებთან პარტნიორობა შესაძლებლობას გვაძლევს, ვიქონიოთ წვდომა ყველაზე თანამედროვე რეკომენდაციებსა და პრაქტიკებზე,“ – აღნიშნავს ფხაკაძე.
რა უნდა გაკეთდეს?
პროფესორი ფხაკაძე მოუწოდებს გლობალურ საზოგადოებას ჯანმოს რეფორმირებისკენ:
„ჯანმოს აქვს გამოწვევები, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ორგანიზაციის სიძლიერე უნდა დავასუსტოთ. პირიქით, საჭიროა მისი რეფორმირება და გამჭვირვალობის გაზრდა. საქართველომ უნდა გააგრძელოს აქტიური მონაწილეობა გლობალურ ჯანმრთელობის პროცესებში და იყოს ინიციატივის ლიდერი რეგიონში.“
დასკვნა
აშშ-ის გადაწყვეტილება ჯანმოს დატოვების შესახებ გლობალურ დონეზე სერიოზულ დისკუსიას იწვევს. მნიშვნელოვანია, რომ მსოფლიო ერთობლივად იმუშაოს საერთაშორისო ორგანიზაციების გაძლიერებაზე და არა მათი დასუსტებაზე. საქართველოს მსგავს ქვეყნებს ჯანმოს მხარდაჭერა სჭირდებათ არა მხოლოდ პანდემიებთან გასამკლავებლად, არამედ ჯანმრთელობის გრძელვადიანი გამოწვევების გადასაჭრელადაც.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
ციტირებული წყაროები:
1. World Health Organization. “About WHO.” https://www.who.int/about, Accessed: January 21, 2025.
2. Centers for Disease Control and Prevention. “Global Health.” https://www.cdc.gov/globalhealth, Accessed: January 21, 2025.
3. United Nations. “Sustainable Development Goals and Global Health.” https://www.un.org/sustainabledevelopment/health, Accessed: January 21, 2025.
4. The White House. “Press Briefing on WHO Withdrawal.” https://www.whitehouse.gov/statements, Accessed: January 21, 2025.
5. BBC News. “US Withdraws from WHO.” https://www.bbc.com/news/world, Accessed: January 21, 2025.
