აუტიზმი და ნაწლავის მიკრობიომი: ახალი კვლევების შედეგები
ახალი კვლევები ჰონგ კონგში აჩვენებს, რომ აუტიზმის ადრეული დიაგნოზი, შესაძლოა, განავლის ანალიზით შესაძლებელი იყოს. მეცნიერებმა აღმოაჩინეს პირდაპირი კავშირი ნაწლავის მიკრობიომსა და აუტიზმის შორის, რაც შესაძლოა ფსიქიატრიულად შეფასების პროცესზე რევოლუციური გავლენა მოახდინოს.
ჰონგ კონგელმა მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ ნაწლავის ჯანმრთელობასა და აუტიზმის არსებობას შორის არსებობს პირდაპირი კავშირი. მეცნიერებმა ავლენილი მიკრობიომის სპეციფიური კომპონენტები—ბაქტერიები, სოკოები და ვირუსები—ხასიათდება აუტიზმის მქონე პაციენტებში.
დიდი ხანია, სამედიცინო ექსპერტები ამბობენ, რომ ნაწლავის მიკროფლორა გავლენას ახდენს მთლიანად ორგანიზმის ფუნქციონირებაზე და, კერძოდ, იმუნურ რეაქციებზე და თავის ტვინში არსებულ სხვადასხვა პროცესებზე. დღეს უკვე არსებობს კვლევები, რომლებიც მიუთითებენ მიკრობიომის გავლენას სოციალური შფოთვითი აშლილობისა და დეპრესიის განვითარებაზე. ახლა არსებობს თეორია, რომ აუტიზმი ასევე დაკავშირებულია ნაწლავების ფუნქციონირების გარკვეულ ცვლილებებთან.
ამრიგად, განავლის ანალიზი ბევრად უფრო ადრე დააგენს ბავშვთა აუტიზმს, ვიდრე ფსიქოლოგი ან ფსიქიატრი. დღესდღეობით აუტისტური სპექტრის აშლილობის (ASD) გამოსწორების პრობლემა განპირობებულია იმით, რომ დიაგნოზს ხშირად საკმაოდ გვიან სვამენ – სამიდან ოთხ წლამდე, თუმცა თავის ტვინის აშლილობა თანდაყოლილია. სპეციალისტებს დიდი დრო სჭირდება დაკვირვებისა და დიაგნოზის დასმისთვის, რის გამოც ძვირფასი თვეები და წლები იკარგება, რომლის გამოყენებაც თერაპიის დასაწყებად ძალიან ეფექტური იქნებოდა. თუ განავლის ტესტით სწრაფად დადგინდება, აქვს თუ არა ბავშვს ASD, ბევრ მშობელს ექნება შესაძლებლობა მდგომარეობის გამოსწორება რაც შეიძლება ადრე დაიწყოს.
ნაწლავის მიკრობიომი და აუტიზმი
მეცნიერები დიდი ხანია აცხადებენ, რომ ნაწლავის მიკროფლორა მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს მთლიანი ორგანიზმის ფუნქციონირებაზე, მათ შორის იმუნურ სისტემაზე და თავის ტვინში მიმდინარე პროცესებზე. არსებული კვლევები მიუთითებენ მიკრობიომის გავლენას სოციალურ შფოთვისა და დეპრესიის განვითარებაზე, და ახლა ახალი თეორია წარმოგვიდგინება, რომ აუტიზმი ასევე დაკავშირებულია ნაწლავების ფუნქციონირების ცვლილებებთან.
განავლის ტესტირება და ადრეული დიაგნოზი
ამჟამად, აუტიზმის დიაგნოზი ხშირად გვიან, სამი-ოთხი წლის ასაკში დგება, რაც განპირობებულია იმით, რომ თავის ტვინის განვითარების აშლილობები ხშირად ადრეულ ეტაპზე არ იჩენს თავს. თუმცა, პირდაპირი კავშირი ნაწლავის მიკრობიომსა და აუტიზმს შორის განავლის ანალიზით შესაძლებელი იქნებოდა დაავადების ადრე გამოვლენა, რაც მშობლებს მისცემს შესაძლებლობას დაიწყონ თერაპია უფრო ადრეულ ეტაპზე.
მკვლევართა პოზიცია და კლინიკური სირთულეები
დოქტორი ელიზაბეტ ლუნდი, კვების და კუჭ-ნაწლავის ჯანმრთელობის სპეციალისტი, აღნიშნავს, რომ მკვლევარებმა ჯერ ვერ შეძლეს ზუსტად გაწვდოს მიზეზი და შედეგი. არ არის გასაგები, არის თუ არა აუტიზმის შემთხვევაში შერჩევითი კვება ნაწლავის მიკროფლორაზე გავლენის მიზეზი, თუ პირიქით—მიკრობიომის დარღვევა იწვევს ASD-ს.
მიკრობიომის გავლენა: ცალკეული კვლევები
კალიფორნიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის 2019 წლის კვლევა უჭერს მხარს ნაწლავის მიკრობიომის თეორიას. მეცნიერებმა აუტიზმის მქონე ადამიანების ნაწლავებიდან მიკრობები თაგვების ორგანიზმში გადაიტანეს და მღრღნელების ქცევის ცვლილებები დააფიქსირეს, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ ნაწლავის მიკრობიომის ცვლილებები შესაძლოა გავლენას ახდენდეს ქცევაზე.
2022 წლის კვლევა ასევე მოიცავს მიკრობიომის ნორმალიზების გავლენას ბავშვის ქცევაზე, მაგალითად, აგრესიის შემცირებაზე.
გენეტიკა და გარემო ფაქტორები
დღემდე, აუტიზმის შემთხვევაში 80%-მდე შემთხვევა გენეტიკასთან პირდაპირ კავშირშია. თუმცა, დარჩენილი 20% კვლავ წარმოადგენს გამოწვევას მეცნიერებისთვის. აღნიშნულმა თეორიებმა მოიცვა მშობლების ასაკი, სიმსუქნე, დიაბეტი და იმუნური დარღვევები, ასევე გარემოს გავლენა, როგორიცაა პესტიციდები.
კვების გავლენა
სულ უფრო ხშირად ისმის საუბარი აუტიზმისა და კვების ურთიერთკავშირზე. ზოგიერთი ექიმი და მშობელი მიიჩნევს, რომ გლუტენისა და რძის ცილისგან თავისუფალი დიეტა დადებითად მოქმედებს აუტიზმის მქონე ბავშვების მდგომარეობაზე.
ბოლო დროს კისამეცნიერო წრეებში სულ უფრო და უფრო ხშირად საუბრობენ აუტიზმისა და კვების ურთიერთკავშირზე. ზოგიერთი ექიმი და მშობელი ამტკიცებს, რომ გლუტენისა და რძის ცილისგან თავისუფალი მენიუ დადებითად მოქმედებს ასდ-ის მქონე ბავშვების მდგომარეობაზე.
