თავის ტკივილი

თავის ტკივილი (Headache)

ICD-11: MG30 | SNOMED CT: 25064002 | სპეციალობა: ნევროლოგი, თერაპევტი

განმარტება

თავის ტკივილი (Headache) — ყველაზე გავრცელებული ნევროლოგიური სიმპტომია. მსოფლიოს მოზრდილი მოსახლეობის 52% განიცდის მას მიმდინარე ან წარსულ წელს (WHO, 2011). იყოფა პირველად (მიგრენი, ტენზიური, კლასტერული) და მეორად — სხვა დაავადების გამოვლინება.

ყველაზე გავრცელებული მიზეზები

ტენზიური თავის ტკივილი (Tension-type headache) — მოზრდილთა 38%-ში; ორმხრივი, ზეწოლის შეგრძნება (IHS ICHD-3, 2018)
მიგრენი (Migraine) — მოსახლეობის 14.4%-ში; ქალებში 3-ჯერ უფრო ხშირი (GBD 2016, Lancet Neurology)
კლასტერული ტკივილი (Cluster headache) — 0.1%-ში; ძლიერი, ერთმხრივი, პერიოდული
ჰიპერტენზია (Hypertension) — მაღალი წნევა ხშირად ავლენს თავის ტკივილს
სინუსიტი, ოსტეოქონდროზი, ძილის დარღვევა, დეჰიდრატაცია, ყავის/ალკოჰოლის უარყოფა

გავრცელება საქართველოში

ეროვნული დაავადებების კონტროლის ცენტრის (NCDC) მონაცემებით, თავის ტკივილი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზია პოლიკლინიკაში ვიზიტის — განსაკუთრებით 25–55 წლის ასაკობრივ ჯგუფში.

გამაფრთხილებელი ნიშნები — მიმართეთ ექიმს დაუყოვნებლივ (Red Flags)

მოულოდნელი, ექსტრემალურად ძლიერი ტკივილი — “ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე ძლიერი” (thunderclap headache)
ტემპერატურა + კისრის სიხისტე + ფოტოფობია → მენინგიტის ეჭვი
ნევროლოგიური სიმპტომები: სახის გაუსადარება, მეტყველების დარღვევა, სისუსტე
50 წლის შემდეგ პირველად გამოჩენილი ძლიერი თავის ტკივილი
ტრავმის შემდეგ

⚠️ ეს სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს სუბარაქნოიდულ სისხლჩაქცევაზე ან სხვა სერიოზულ მდგომარეობაზე.

დიაგნოსტიკა

დიაგნოზი ძირითადად კლინიკურია — ანამნეზი და ნევროლოგიური გასინჯვა. საჭიროების შემთხვევაში: MRI/CT, სისხლის ანალიზი, თვალის დნის შემოწმება (NICE CG150, 2021).

მკურნალობა

პირველი რიგის — ანალგეტიკები (პარაცეტამოლი, იბუფროფენი). მიგრენისთვის — ტრიპტანები. ქრონიკული შემთხვევები — პრევენციული თერაპია. კვალიფიციური ნევროლოგი — საუკეთესო არჩევანი.

დაკავშირებული სიმპტომები

სისუსტე / დაღლილობა | გულისრევა | მხედველობის პრობლემები | თავბრუსხვევა

დაკავშირებული დაავადებები

მიგრენი | ჰიპერტენზია | მენინგიტი | დეპრესია

წყაროები და ლიტერატურა (References)

World Health Organization. Atlas of Headache Disorders and Resources in the World. Geneva: WHO Press, 2011. ISBN 978-92-4-156421-7.
International Headache Society. The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3). Cephalalgia. 2018;38(1):1–211. DOI: 10.1177/0333102417738202
GBD 2016 Headache Collaborators. Global, regional, and national burden of migraine and tension-type headache, 1990–2016. Lancet Neurology. 2018;17(11):954–976. DOI: 10.1016/S1474-4422(18)30322-3
NICE. Headaches in over 12s: diagnosis and management. Clinical guideline CG150. London: NICE, 2021. nice.org.uk/guidance/cg150
National Center for Disease Control and Public Health of Georgia (NCDC). Annual Report on Neurological Conditions. Tbilisi, 2023.

შენიშვნა: ეს გვერდი შეიცავს ზოგად სამედიცინო ინფორმაციას. პირადი სამედიცინო რჩევისთვის მიმართეთ კვალიფიციურ ექიმს.