ICD-11: MG22 | SNOMED CT: 84229001 | სპეციალობა: თერაპევტი, ენდოკრინოლოგი, ჰემატოლოგი
განმარტება
სისუსტე და დაღლილობა (Fatigue/Asthenia) — ფიზიკური ან გონებრივი ენერგიის სუბიექტური კლება, რომელიც არ გაივლება დასვენებით. პირველ ადგილზეა ექიმთან ვიზიტის მიზეზებს შორის — ოჯახური მედიცინის 20–40% ვიზიტი (Bensoussan et al., BMC Fam Pract, 2007).
გავრცელება
პოპულაციური კვლევების მიხედვით, ქრონიკულ დაღლილობას 20% მოზრდილი განიცდის (Pawlikowska et al., BMJ, 1994). Long COVID-ის ფონზე ეს მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად გაიზარდა — POST-COVID სინდრომში დაღლ. 58% შ-ში (Nasserie et al., JAMA Netw Open, 2021).
მიზეზები — მტკიცებულებებზე დაყრდნობით
- ანემია — მსოფლიოში 1.62 მლრდ ადამიანი; Fe-ის დეფ. — 50% ანემ. (WHO, 2008); Hb <12 გ/დლ ქ., <13 — კ.
- ჰიპოთირეოიდიზმი — TSH ↑; ქ.-ში 5-10%; დ.-ში 0.5–1%; ყველ. ხ. ენდ. მიზ. (ATA, 2014)
- შაქრიანი დიაბეტი — ჰიპ./ჰიპ. — მ.გ.; HbA1c >7% + სისუსტ.
- დეპრესია — სისუსტ. 100% MDE-ში; PHQP-9 >10 — სკრ. (APA DSM-5)
- ძილის აპნოე — 1 მლრდ ადამ. მსოფ. (Benjafield, Lancet Respir Med, 2019); ESS >10
- Long COVID — WHO განსაზ.: სიმ. >12 კვ. COVID-ის შემდ. (WHO, 2021)
- ავთვ. სიმ. — 80% ქ. დ. სიმ. თ. — “cancer-related fatigue”
გამაფრთხილებელი ნიშნები
- სისუსტ. + წ. კლ. (>5% / 6 თვე) + ღ. ოფლ. → ონკ./ტბ./ლიმფ. გამ.
- მოულ. მ. სისუსტ. + ც. ტ. (BI-RADS) → კარდ. ან ნ. გადაუდ.
- სისუსტ. + ყ. ისი. + პ. ქ. → ჰ. ბ12/ფ. ნ.
წყაროები
- Bensoussan M, et al. Chronic fatigue in family practice. BMC Fam Pract. 2007;8:1.
- WHO. Worldwide prevalence of anaemia 1993–2005. Geneva: WHO, 2008.
- Nasserie T, et al. Assessment of the frequency and variety of persistent symptoms among patients with COVID-19. JAMA Netw Open. 2021;4(5):e2111417.
- Benjafield AV, et al. Estimation of the global prevalence and burden of obstructive sleep apnoea. Lancet Respir Med. 2019;7(8):687–698.
- NICE. Tiredness/fatigue in adults. Clinical Knowledge Summary. London: NICE, 2022.
ეს გვერდი შეიცავს ზოგად სამედიცინო ინფორმაციას. მიმართეთ ექიმს სისხლის ანალიზისთვის.