პნევმონია ანუ ფილტვების ანთება ეს არის ფილტვის ალვეოლების და ქვედა სასუნთქი გზების ანთება, რომლის გამომწვევია:
ვირუსი, ბაქტერია ან სოკო.
დაავადების მიმდინარეობა დამოკიდებულია გამომწვევის ტიპზე. გადაცემის ძირითადი გზა ჰაერ-წვეთოვანია.
პნევმონიისთვის დამახასიათებელი ძირითადი სიმპტომებია:
მშრალი, შემაწუხებელი ხველა, რომელიც გრძლედება ნახველიანი ხველით (მომწვანო, მოყვითალო ან იშვიათად, სისხლიანი ნახველით)
ცხელება, რომელიც გრძელდება 4-5 დღეზე მეტი
ოფლიანობა, შემცივნება
გახშირებული და ზედაპირული სუნთქვა
ჰაერის უკმარისობა, ქოშინი
ტკივილი გულ-მკერდში, რომელიც ძლიერდება ღრმა ჩასუნთქვის დროს
მადის დაქვეითება
სისუსტე
განსაკუთრებით საყურადღებოა მაღალი რისკ-ჯგუფის მქონე პაციენტები, რომელთაც მიეკუთვნება:
2 წლამდე ასაკის ბავშვები
65 წელს გადაცილებული პირები
ორსულები
იმუნოდეფიციტის მქონე პირები
ასევე, შემდეგი დაავადებების მქონე პირები:
ბრონქული ასთმა
ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება (ფქოდ-ი)
შაქრიანი დიაბეტი
გულის უკმარისობა
თირკმლის და ღვიძლის ქრონიკული უკმარისობა
გართულებები, რომლებიც შეიძლება გამოიწვიოს პნევმონიამ:
ფილტვის აბცესი
პლევრიტი
სუნთქვის მწვავე უკმარისობა
ფილტვის შეშუპება
სეფსისი
დიაგნოსტიკა ეფუძნება პაციენტის კლინიკური სურათის შეფასებას, ფილტვების აუსკულტაციას, გულ-მკერდის ღრუს რენტგენოლოგიური კვლევას, სისხლის საერთო ანალიზს, სისხლის ბიოქიმიურ კვლევას და ა.შ.
პნევმონიის სიმპტომების გამოვლენისთანავე, გართულებების თავიდან ასარიდებლად, რეკომენდებულია დროულად მიმართოთ თერაპევტს.
როგორც დიაგრამაზე შეამჩნიეთ, მხედველობის დაქვეითების ლომის წილი სწორედ კატარაქტაზე მოდის. ეს პროცენტი განვითარებადი თუ ნაკლებგანვითარებული ქვეყნების ხარჯზეა.
ჯანმრთელი თვალის ბროლი წყლისა და წყალში ხსნადი ცილებისგან – პროტეინებისგან შედგება. კატარაქტა ბროლის ან კაფსულის შემღვრევაა. პროტეინების დაშლა ბროლის შემღვრევას იწვევს, რაც, თავის მხრივ, ამცირებს ბადურასაკენ მიმავალი სინათლის სხივების ნაკადს და იწვევს მხედველობის სიმახვილის დაქვეითებას.
განასხვავებენ თანდაყოლილ და შეძენილ კატარაქტას. თანდაყოლილი კატარაქტა დედისა და ნაყოფის ზოგიერთი დაავადების გამო თვალის არასწორი განვითარების შედეგია. სტატისტიკური მონაცემების თანახმად, ბოლო ხანს დაავადების გაახალგაზრდავების ტენდენცია შეინიშნება. თუ წინათ 50 წლის ასაკში კატარაქტა იშვიათობა იყო, ახლა საკმაოდ ხშირია.
კატარაქტას განვითარებას ხელს უწყობს:
ნივთიერებათა ცვლის მოშლა (მაგალითად, დიაბეტი);
თვალის დაავადებები, ტრავმები, ანთებითი პროცესები;
თვალის ოპერაციის შემდგომი გართულებანი;
ზოგიერთი მედიკამენტის (მაგალითად, თვალის ჰორმონული წვეთების) თვითნებური და გადაჭარბებული მიღება;
ულტრაიისფერი დასხივება;
თამბაქოს წევა.
კატარაქტის დროს მხედველობის დაქვეითების ხარისხი დამოკიდებულია შემღვრევის ინტენსივობასა და ლოკალიზაციაზე. ადამიანს მხედველობა მაშინ აკლდება, როდესაც იმღვრევა ბროლის ცენტრალური ნაწილი. თუ შეიმღვრა ბროლის პერიფერია, კატარაქტისთვის დამახასიათებელი ნიშნები შესაძლოა არც კი გამოვლინდეს.
კატარაქტის ერთ-ერთ ადრეულ საეჭვო ნიშნად შეიძლება ჩაითვალოს მდგომარეობა, როდესაც ხანდაზმული ადამიანი უეცრად ახლომხედველი ხდება და ასაკობრივი სათვალე, რომელსაც მანამდე იყენებდა მუშაობისას, აღარ სჭირდება.
კატარაქტის დროს პაციენტი ხშირად უჩივის მხედველობის ველში შავი მოძრავი (ბუზების მსგავსი) წერტილების არსებობას, გამოსახულების გაორებას და გაბუნდოვანებას, ყველა საგანს თითქოს მოყვითალო ელფერი დაჰკრავს.
კატარაქტის მომწიფებასთან ერთად ჩივილებიც იმატებს, მხედველობის საკორექციოდ სათვალეც კი აღარ შველით, იზრდება სინათლისადმი მგრძნობელობა.
კატარაქტის მკურნალობის ძირითადი მეთოდი მაინც ქირურგიულია. უკვე აღარ არის საჭირო, თვეობით ან წლობით ველოდოთ კატარაქტის მომწიფებას, თუ პაციენტს აქვს სერიოზული დისკომფორტი მხედველობის გამო და მხედველობის დაქვეითება მხოლოდ ამ მიზეზით არის გამოწვეული. ოპერაცია ფაქტობრივად იდეალურ შედეგს იძლევა.
თვალის თანამედროვე მიკროქირურგია მაღალხარისხოვან აპარატურას საჭიროებს. ”ავერსის კლინიკაში” კატარაქტის ოპერაციული მკურნალობა ხორციელდება Infiniti-ს (ამერიკული ფირმა Alcon) ფაკოემულსიფიკატორით, რომელშიც თავმოყრილია თანამედროვე ტქნოლოგიიების ყველა მიღწევა. ოპერაცია ტარდება ადგილობრივი ანესთეზიით და 15-20 წუთი მიმდინარეობს. ოპერაციის შემდეგ განაკვეთი ნაკერს არ მოითხოვს, რეაბილიტაციის პერიოდი მხოლოდ 1-2 კვირა გრძელდება.
დიაბეტური რეტინოპათია
უკვე ვიცით, რომ თუ შაქრიანი დიაბეტის დროს სისხლში გლუკოზის დონე არ დასტაბილურდა და მკაცრი კონტროლი არ დაუწესდა, სისხლძარღვები მთელ ორგანიზმში ზიანდება. გამონაკლისი არც თვალის სისხლძარღვებია – დიაბეტური რეტინოპათია დიაბეტის საკმაოდ ხშირ და მძიმე გართულებას წარმოადგენს. ამ დროს ბადურას სისხლძარღვები უფრო და უფრო მეტად ზიანდება და მხედველობა (განსაკუთრებით –ცენტრალური) თანდათან სუსტდება.
განასხვავებენ დიაბეტური რეტინოპათიის რამდენიმე ფორმას. თავდაპირველად თვალის ფსკერზე ჩნდება წვრილი სისხლჩაქცევები და ფართოვდება ვენები. დაავადების განვითარებასთან ერთად დაზიანება ღრმავდება, სისხლძარღვებიდან სითხე ჟონავს, თვალის ცენტრალური არე შუპდება, შორს წასულ შემთხვევაში კი შესაძლოა ბადურა საერთოდ ჩამოიშალოს.
მხედველობის დაკარგვა თავიდან რომ ავიცილოთ, ორი რამ არის აუცილებელი: პირველი – რაც შეიძლება კარგად ვაკონტროლოთ ძირითადი დაავადება და მოვახერხოთ, რომ სისხლში გლუკოზის დონე ნორმის ფარგლებში მერყეობდეს. მეორე – რაც შეიძლება ადრე გამოვავლინოთ თვალის ფსკერის პათოლოგიური ცვლილებები და თანამედროვე მეთოდებით ვუმკურნალოთ.
ბოლო ხანს დიაბეტური რეტინოპათიის მკურნალობაში წამყვანი ადგილი ბადურას ლაზერკოაგულაციას ენიჭება. დაავადების ადრეული დიაგნოსტიკა და ლაზერკოაგულაციის მეშვეობით ბადურას მკურნალობა ხელს უშლის დიაბეტური რეტინოპათიის პროგრესირებას და საშუალებას გვაძლევს, მხედველობა პაციენტთა 80%-ს შევუნარჩუნოთ.
საზეპირო: თუ დიაბეტის დიაგნოზი დაგისვეს, ენდოკრინოლოგის ყველა რეკომენდაციის ზედმიწევნით შესრულებასთან ერთად რაც შეიძლება სწრაფად მიმართეთ ოფთალმოლოგს, მერე კი მასთან ზუსტად იმ პერიოდულობით იარეთ პროფილაქტიკურ შემოწმებაზე, როგორსაც ექიმი გირჩევთ.
გლაუკომა
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, 40-დან 50 წლამდე ასაკის მოსახლეობის 2%-ს და 70 წელს გადაცილებულთა 8%-ს მაღალი თვალშიგა წნევა აქვს; თვალისჩინდაკარგულთა 9-12%-ს გლაუკომის დიაგნოზს უსვამენ. ამ პათოლოგიით ყოველწლიურად 5 500-მდე ადამიანი ბრმავდება.
გლაუკომისგან დაზღვეული არავინ არის, მაგრამ ხანდაზმულებისთვის რისკი გაცილებით მაღალია.
გლაუკომის რამდენიმე ტიპს განასხვავებენ, მათი უმრავლესობის მექანიზმი კი ზუსტად ისეთია, ზევით, თვალის აგებულებაზე საუბრისას რომ მოგახსენეთ: თვალშიგა წნევა იმატებს და თუ სასწრაფოდ კონტროლი არ დავუწესეთ, თვალის მნიშვნელოვან სტრუქტურებს დააზიანებს და უსინათლოდ დაგვტოვებს.
გლაუკომა ვერაგი დაავადებაა და ჩუმად ეპარება ადამიანს. თავდაპირველად პერიფერიულ მხედველობას ვკარგავთ, თითქოს მილში ან ვიწრო გვირაბში ვიცქირებოდეთ, თანდათანობით ცენტრალური მხედველობაც ქვეითდება და თუ დროზე არ მივაქციეთ ყურადღება, დასაკარგიც აღარაფერი რჩება. ისეც ხდება, რომ ველის შევიწროებას და მხედველობის დაქვეითებასაც ვერ ამჩნევენ და ერთ მშვენიერ დღეს აღმოაჩენენ, რომ საერთოდ ვეღარ ხედავენ.
გლაუკომის განვითარების რისკის ჯგუფში შედიან:
40 წელს გადაცილებულები;
გლაუკომით დამძიმებული მემკვიდრეობის მქონე ადამიანები.
დაავადების წამალი არ არსებობს, მაგრამ მართვა შესაძლებელია. ეს იმას ნიშნავს, რომ შესაძლებელია პროცესის შეჩერება და შემდგომი დაზიანებისგან თვალის დაცვა, უკვე მიყენებულ ზიანს კი ვეღარ გამოვასწორებთ. დაკარგულ მხედველობას ვერანაირი მკურნალობა ვერ დაგვიბრუნებს. ერთადერთი, რაც გლაუკომის დროს თვალებს დაიცავს, ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობაა.
გახსოვდეთ:
. გლაუკომის გამო დაკარგული მხედველობა აღარ აღდგება.
. გლაუკომა, როგორც წესი, ფარულად მიმდინარეობს. მას ვერ ამჩნევენ, ვიდრე მხედველობა საგრძნობლად არ დაქვეითდება.
. გლაუკომის კონტროლი მედიკამენტური ან ქირურგიული მკურნალობით სავსებით შესაძლებელია.
. გლაუკომა ქრონიკული დაავადებაა და მთელი სიცოცხლის მანძილზე მკურნალობას მოითხოვს.
. თვალშიგა წნევის გაზომვა 40 წლის შემდეგ ყოველ 6 თვეში ერთხელ მაინც არის საჭირო.
“ავერსის” ცენტრალურ კლინიკაში ნებისმიერ მსურველს შეუძლია, სრულიად უსასყიდლოდ გაიზომოს თვალის წნევა. დიაგნოსტიკა ტარდება ყოველდღე.
მაკულის ასაკობრივი დეგენერაცია
60 წლიდან ცენტრალური მხედველობის მოშლის მთავარი მიზეზი შესაძლოა იყოს ცვლილებები ყვითელი ხალის არეში, რასაც მაკულის ასაკობრივი დეგენერაცია ეწოდება. როგორც უკვე გითხარით, თვალის ეს ნაწილი ცენტრალურ მხედველობაზე აგებს პასუხს და გამოსახულების დეტალების გარჩევაში გვეხმარება. რა იწვევს მაკულის ასაკობრივ დეგენერაციას, უცნობია. შესაძლოა, ბრალი მიუღძვოდეს მზის სხივების, არასწორი კვებისა და სხვა მავნე ფაქტორების ხანგრძლივი ზემოქმედებით ყვითელი ხალის სისხლძარღვებისა და სხვა ძირითადი სტრუქტურების დაზიანებას. ამ დროს ადამიანს უჭირს მხედველობის ველის ცენტრში არსებული დეტალების გარჩევა, წერა-კითხვა, სწორი ხაზები ირიბი ეჩვენება. პერიფერიული მხედველობა, წესისამებრ, არ იცვლება.
ასაკთან ერთად, აშშ-ის თვალის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, ყვითელი ხალის დეგენერაციის რისკფაქტორებად მიიჩნევენ მოწევას, სისხლით ნათესავებში მსგავსი დაავადების არსებობას და კავკასიური რასისადმი კუთვნილებას.
დაავადების თავიდან ასაცილებლად ან განვითარების შესაფერხებლად ექიმები გვირჩევენ:
– უარი თქვათ თამბაქოზე;
– ივარჯიშოთ;
– შეინარჩუნოთ არტერიული წნევისა და სისხლში ქოლესტეროლის დონის ნორმალური მაჩვენებლები;
– იკვებოთ ჯანსაღად, რაციონი ახალი მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეულითა და თევზით გაიმდიდროთ.
დანამდვილებით ვერც იმას ამბობენ, მოახდენს თუ არა კონკრეტულ შემთხვევაში ცხოვრების წესის შეცვლა გავლენას დაავადების მიმდინარეობაზე, მაგრამ რომ არაფერს გავნებთ და საერთო ჯანმრთელობას წაადგება, ეს ზუსტად იციან.
ახალგაზრდა ასაკში პაციენტებს კორონარული არტერიების დაზიანება აღენიშნებათ, საკმაოდ რთულად მიმდინარე ინფარქტი ემართებათ.
კარდიოქირურგმა, მიხეილ მეტრეველმა გადაცემაში „იმუნიტეტი“ განაცხადა, რომ ახალგაზრდა ასაკში ეს ვერაგი დაავადება დიდ პრობლემას ტოვებს.
„ქალები, ვიდრე ჰორმონალური დისბალანსი არ დადგება ორგანიზმში, 99%-ით არიან დაცულები. მამაკაცები გულის იშემიური დაავადებების მიმართ უფრო მაღალი რისკის ჯგუფში არიან. აქვე მინდა ერთი რამ აღვნიშნო, რომ გულის იშემიური დაავადებებისაგან ასაკი არც გვიცავს და არც განაპირობებს. ჩემს პრაქტიკაში, მსოფლიოს წამყვან კლინიკებს ჰქონიათ გამოცდილება, როცა 27, 30 წლის, ახალგაზრდა ასაკში გულის მიოკარდიუმის ინფარქტით მიუყვანიათ პაციენტი. ახალგაზრდა ასაკში ეს ვერაგი დაავადება გაცილებით უფრო რთულ, დიდ პრობლემას გვიტოვებს, უფრო რთულად მიმდინარე პროცესი გააჩნია, ვიდრე ხანდაზმულ, 80 წელს გადაცილებულ ასაკში“, – ამბობს მიხეილ მეტრეველი.
მისი თქმით, ჯანმრთელ ნიადაგზე მწვავედ განვითარებული სისხლძარღვის ოკლუზია, დაკეტვა, საკმაოდ დიდ პრობლემას განაპირობებს.
„გულის იშემიური დაავადებას ბევრი სხვადასხვა საწინდარი აქვს. პირველი გენეტიკა და ქრონიკული დაავადებებია, მაგალითად, დიაბეტი, რთული ფორმები, მაღალი შაქარი, სხვადასხვა ტიპის ვასკულიტი, ანთებითი პროცესი, რომელიც გულის მკვებავ არტერიებს აზიანებს.
არასწორი ცხოვრების წესი ძალიან მომრავლდა. ახალგაზრდები, რომელიც ფასტფუდით იკვებებიან, აწუხებთ ჭარბი წონა და ნაკლებს მოძრაობენ. წყალს ნაკლებად სვამენ. დაშაქრულ გაზიან სასმელებს იყენებენ. არასწორი კვება და ჭარბი რაოდენობით თამბაქოს მოწევა განსაკუთრებით საზიანოა. ახალგაზრდა ასაკში, 90%-ში მიოკარდიუმის ინფარქტი ნარკოდამოკიდებულებასთანაა ასოცირებული. კლასიკურად, ინფარქტს წინ გულმკერდის ძვლის უკან ძლიერი, მოჭერითი ხასიათის ტკივილი უძღვის. ასევე, ტკივილი მარცხენა ხელზე გადაეცემა. შესაძლოა, თითების დაბუჟება ახლდეს, ბეჭის ტკივილი გამოიხატოს და ასე შემდეგ. მარჯვენა კორონარული არტერიის დაკეტვის ნიადაგზე, ხშირ შემთხვევაში, პაციენტებს გულძმარვა ეწყებათ და ტკივილი უფრო დიაფრაგმის მხარეს ლოკალიზდება. ატიპიურ სიმპტომტიკაში შეიძლება იყოს იგივე თითების დაბუჟება, მშრალი ხველა, ყბაში მოჭერა. ასევე, მარჯვენა ფერდის ქვეშ ტკივილი. კბილის ტკივილი არის უიშვიათესი სიმპტომი“, – განაცხადა კარდიოქირურგმა, მიხეილ მეტრეველმა.
საქართველოში, კლინიკებმა საერთაშორისო აკრედიტაციის გავლისთვის მზადება დაიწყეს.
საერთაშორისო აკრედიტაციის ორგანიზაციას „აკრედიტაცია კანადას“ საქართველოში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე წარმოადგენს.
საქართველოში ფიტნესკლუბების აკრედიტაციის პროცესი იწყება.
პირველ ეტაპზე აკრედიტაციის ჩატარება შესაძლებელი იქნება თბილისში, ქუთაისში და ბათუმში.
ეროვნულ დამოუკიდებელ მააკრედიტირებელ ორგანოს ქმნის საქართველოს “საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი” და ფრანგული ორგანიზაცია “აკრედიტაცია საზღვრებს გარეშე” იმ ორგანიზაციასთან ერთად, რომელიც ევროპის მასშტაბით აერთიანებს ფიტნესკლუბებსა და ქმნის საერთაშორისო დონის უმაღლეს სტანდარტს ამ სფეროში.
აღნიშნული კვალიფიციური ორგანოს მიერ ფიტნეს კლუბისთვის მინიჭებული აკრედიტაციის სტატუსი თავდაპირვრლად ვალიდური იქნება 3 წელი და ეს პროცესი იქნება მუდმივად განახლებადი.
ჯერჯერობით ფიტნეს კლუბების აკრედიტაცია საქარველოში ნებაყოფლობითია, თუმცა გიორგი ფხაკაძე იმედოვნებს, რომ ისევე, როგორც მოხდა საავადმყოფოების შემთხვევაში, ფიტნეს დაწესებულებების აკრედიტაციის საკითხს სახელმწიფო სავალდებულოდ გახდის, რადგან არააკრედიტირებულ ფიტნეს კლუბებში უსაფრთხოება დაცული არ არის.
„სამწუხაროდ, ფიტნესკლუბები არ არის უსაფრთხო საქართველოში და ჩვენ ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ მათ გასაძლიერებლად, რადგან ეს ადამიანის ჯანმრთელობისთვის აუცილებელია…” – აცხადებს გიორგი ფხაკაძე.
ფხაკაძე მოუწოდებს ყველა ფიტნესორგანიზაციას საქართველოში, ჩაერთონ აკრედიტაციის პროცესში, რათა მათი სტანდარტი შეესაბამებოდეს ევროპის საერთაშორისოდ აღიარებულ სტანდარტს, ეს კი როგორც მომხმარებლის, ასევე თავად ფიტნესკლუბების ინტერესშია.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტმა, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტმა, ექიმმა, “აკრედიტაცია კანადას” წარმომადგენელმა საქართველოში, პროფესორმა გიორგი ფხაკაძემ facebook live-ში საქართველოში საავადმყოფოების აკრედიტაციის პროცესის შესახებ ისაუბრა:
„ჩემი დუმილის დრო დამთავრდა!… ვის “აბოლებთ?!”
საქართველოში არაერთმა საავადმყოფომ უარი განაცხადა საერთაშორისო სტანდარტით აღიარებულ მააკრედიტირებელ ორგანოებზე: “თუ ვსაუბრობთ ხარისხზე, მაღალ დონეზე და პაციენტის უსაფრთხოებაზე, რათა პაციენტმა მიიღოს ჯანდაცვის ხარისხიანი მომსახურება, საჭიროა აკრედიტაციის პროცესში ჩართვა, რომელსაც საქართველოში ახორციელებს ორი საერთაშორისო დონის ორგანიზაცია – joint accreditation commission და accreditation canada. როცა საქართველოში აკრედიტაციის პროცესი დაიწყო, არავის უნდოდა ამის გაკეთება და მე რას არ ვაკეთებდი ამისთვის!
საბოლოოდ, სახელმწიფომ მიიღო გადაწყვეტილება და თქვა, რომ შემოიყვანდა მააკრედიტირებელ ორგანოებს.
ეს ორივე ორგანიზაცია ამერიკული და კანადური იყო ამ სიაში, joint accreditation commission-მა განაცხადა, საქართველო არ გვაინტერესებსო და გავიდა. accreditation canada -ს წარმომადგენლები კი ჩამოვიდნენ, გადახედეს საქართველოს ბაზარს და თქვეს, არ გვაინტერესებსო და წასვლას აპირებდნენ… როცა დავინახე, რომ აკრედიტაციის თემა საქართველოში, პრაქტიკულად, ვარდებოდა, ინტენსიური მოლაპარაკება დავიწყე კანადელებთან, რათა არ წასულიყვნენ იმიტომ, რომ მინდოდა, საქართველოში ყოფილიყო ძლიერი მააკრედიტირებელი ორგანო.“
მისი თქმით, მან შეუძლებელი შეძლო, ჩამოაყალიბეს ქართული, ძლიერი გუნდი.
„შეუძლებელი შევძელი, ჟენევასა და კანადაში, თურქეთში ვიღაცები ჩავრიე და მივაღწიე იმას, რომ “აკრედიტაცია კანადა” საქართველოდან არ გავიდა. კანადელები წამომყვნენ და ჩვენ ჩამოვაყალიბეთ ძლიერი ქართული გუნდი. ჩვენ ვართ ერთადერთი გუნდი საქართველოში, რომლებიც ვმუშაობთ აკრედიტაციის დასანერგად ქვეყანაში. ურთულესი პროცესია, 23 სამედიცინო დაწესებულებასთან ვთანამშრომლობ და სამწუხაროდ, ბევრმა სამედიცინო დაწესებულებამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ მათთვის ხარისხი პრიორიტეტი არ არის… ბევრი გამომეკიდება სიტყვაზე და იტყვის, ინტერესთა კონფლიქტია და ფხაკაძე თავის ორგანიზაციას არეკლამებსო – აქ ერთი განსხვავებაა, გიირგი ფხაკაძემ რომ ჩამოიყვანა საქართველოში “აკრედიტაცია კანადა”, ერთი თეთრი არ აქვს აღებული ხელფასი ამისთვის. კანადელები ჩამოვიყვანე იმიტომ, რომ მჯეროდა, ხარისხიანი ჯანდაცვის უფლება აქვს ჩვენს თანამოქალაქეებს და საქართველოში უნდა იყოს ხარისხიანი ჯანდაცვა… მომავალ კვირას ჩამოვდივარ საქართველოში და კიდევ ჩამომყავს კანადელები, რათა დავანახო, რომ შეუძლებელი შევძელით, მაგრამ აქვე უნდა ვთქვა და უკვე ჩემი დუმილის დრო დამთავრდა! ჯანდაცვის წინა მინისტრმა დაუშვა შეცდომა თავის ბრძანებაში და ორგანიზაციები, რომლებიც ამბობენ, რომ ატარებენ აკრედიტაციას, მაგრამ სინამდვილეში რას აკეთებენ, ღმერთმა იცის, დაიწყეს სერტიფიკატების დარიგება, რომ ვითომ უკვე აკრედიტირებულები არიან… საჯარო არ არის ინფორმაცია, თუ რომელი საავადმყოფო ვისთან გადის აკრედიტაციის პროცესს. ჩუმად აკეთებენ და შემდეგ facebook-ზე წერენ, გავიარეთ აკრედიტაციაო. ვის “აბოლებთ?!” 6 თვეა, რაც საავადმყიფოებთან ვმუშაობთ და ამათ იციან, რა ინტენსიური მუშაობა მიდის ჩემს გუნდთან ყოველ კვირა 3 დღე… საავადმყოფოებს დეტალურად ვუხსნით და ვასწავლით, რა უნდა გააკეთონ. ჩვენ ვქმნით იმას, რაც საქართველოში არასდროს იყო. ჩვენ ვქმნით ხარისხიანი ჯანდაცვის სტანდარტებს!“ – ამბობს გიორგი ფხაკაძე.
ფიტნეს ტრეკერების მზარდი გამოყენება და მათი სარგებელი
თუ ფიტნესი ან ჯანსაღი ცხოვრების წესი გიზიდავთ, ფიტნეს ტრეკერები თქვენი საუკეთესო მეგობარი შეიძლება გახდეს.
ისინი აკონტროლებენ:
გავლილ ნაბიჯებს;
მანძილს;
დამწვარ კალორიებს;
გულისცემას;
ძილს და ა.შ.
ფიტნეს ტრეკერები ტექნოლოგიური წინსვლის დიდი ნაწილია. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მისი გამოყენება განსაკუთრებით გაიზარდა და დღეს პროფესიონალი ათლეტები და უბრალოდ ვარჯიშის მოყვარულებიც საკუთარი შედეგების მონიტორინგისთვის აქტიურად იყენებენ.
ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, ტრეკერებს შორის ყველაზე დიდი პოპულარობით სმარტ საათები სარგებლობს და ნავარაუდებია, რომ სეგმენტურად მისი წილი 2031 წლამდე 16.6%-ით გაიზრდება. ადამიანებში ჯანმრთელობისა და ფიტნესის კუთხით ცნობიერების დონის ზრდა, სავარაუდოდ, უახლოეს მომავალში სმარტ საათების ინდუსტრიის ზრდას ხელს შეუწყობს.
ფიტნეს ტრეკერების პოპულარობის საიდუმლო
ბუნებრივია ისმის კითხვა, – Რატომ გაიზარდა ფიტნეს ტრეკერების პოპულარობა? ერთ-ერთი Მთავარი მიზეზი ის არის, რომ მომხმარებელს რაოდენობრივი მონაცემები/რიცხვები აინტერესებს და საკუთარი შედეგებისა და მიღწევების კონტროლი სიამოვნებს. გარდა ამისა, წინა ათწლეულებთან შედარებით, საკუთარი მონაცემების კონტროლი მაქსიმალურად მომხმარებელზეა მორგებული და მიზნების პერსონალიზაციის საშუალებას იძლევა.
ამასთან, ფიტნეს საათების ინტერაქციული ბუნება ვარჯიშს უფრო სახალისოს ხდის. მაგალითად, Ხანგრძლივი ჯდომის შემდეგ მრავალფუნქციური მოწყობილობა გახსენებთ, რომ ადგომის და მოძრაობის დროა. შეგიძლიათ დღიური აქტივობის მიზანიც დაისახოთ და მათი შესრულებით კმაყოფილება განიცადოთ. საკუთარი შედეგების მუდმივი გაუმჯობესებით კი თვითკმაყოფილების შეგრძნებაც იზრდება და, თეორიულად, თქვენი ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისკენ პროაქტიულ ნაბიჯებსაც დგამთ.
ტრეკერების მიზნობრივ-სეგმენტური განაწილება და შესაძლებლობები
გლობალური ფიტნეს ტრეკერების ინდუსტრია რამდენიმე სეგმენტად იყოფა:
Სირბილის მიმართულება
ველოსპორტის მიმართულება
გულისცემის რიტმის თვალყურის დევნება
სტრესის მართვა და სხვა.
სირბილის მიმართულებით აქტივობის ტრეკერებით მონიტორინგი ბაზარზე ყველაზე დიდ ადგილს იკავებს და 2031 წლისთვის სავარაუდოდ 16.3%-ით გაიზრდება. ფიტნესის, ჯანმრთელობისა და მონაცემთა მონიტორინგის მიზნით მოწყობილობების გამოყენება კი ამასობაში სულ უფრო პოპულარული ხდება. ამასთან, გულისცემის რიტმის კონტროლის სეგმენტი აღნიშნული კატეგორიებიდან ყველაზე სწრაფად მზარდია.
ერთ დროს ფიტნეს ტრეკერებით მხოლოდ ნაბიჯებისა და გავლილი მანძილის კონტროლი იყო შესაძლებელი. დღეს კი სმარტ საათები იმაზე მეტის საშუალებას იძლევა, ვიდრე ეს ოდესმე ვინმეს წარმოედგინა. ყოველ ახალ მოდელთან ერთად ტექნოლოგია მუდმივად იხვეწება.
უახლესი მოდელის სმარტ საათებს კარგი ნავიგაცია, ტაიმერები, მოკლეტექსტური შეტყობინებების გაგზავნის, ზარის განხორციელების, მუსიკის აპლიკაციის გამოყენების, მაღვიძარას დაყენების ფუნქციებიც აქვს. გარდა ამისა, ზოგიერთი წყალგამძლე მოდელი, როგორიცაა Apple Watch Ultra, მოწყობილობის ცურვის ან ყვინთვის დროს გამოყენებასაც იძლევა. ეს უკანასკნელი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი მყვინთავებისთვის არის, რადგან მათ წყლის სიღრმისა და ტემპერატურის კონტროლის საშუალებაც ეძლევათ.
აღსანიშნავია, რომ ფიტნეს საათების გამოყენებამ ექიმთან ვიზიტი და გამოკვლევების ჩატარება არ უნდა ჩაანაცვლოს. იმის მიუხედავად, რომ ტექნოლოგიას მართლაც რომ ბევრი სარგებელი აქვს, ქრონიკული დაავადებების შემთხვევაში სიმპტომების კონტროლი ტრეკერებით არაზუსტი შეიძლება იყოს. ამერიკის საკვებისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ მკაფიოდ განაცხადა, რომ სისხლში გლუკოზის შემცველობის სმარტ საათებითა და ბეჭდებით შემოწმება რისკის მატარებელი შეიძლება იყოს.
თუ თქვენ ისეთ მოწყობილობას ეძებთ, რომელიც თქვენს ცხოვრებას კომფორტს შემატებს და თქვენი ჯანმრთელობის მართვაში დაგეხმარებათ, ჭკვიანი საათი შესანიშნავი არჩევანია. თუმცა, ფიტნეს ტრეკერების, მათ შორის სმარტ საათების გამოყენებას თავისი პლიუსები და მინუსები აქვს. იმ შემთხვევაში, თუ ქრონიკული დაავადებების სიმპტომების მართვა გსურთ, მეტი უსაფრთხოებისთვის, უმჯობესია არჩევანი თქვენი კონკრეტული შემთხვევის შესაბამისად, ექიმთან კონსულტაციის შემდეგ გააკეთოთ.
გლაუკომა არის დაავადებათა ჯგუფი, რომელიც გამოწვეული შიდა თვალის წნევით, აზიანებს ოპტიკურ ნერვს და შესაძლოა მხედველობის დაქვეითებისა და მისი სრულად დაკარგვის მიზეზი გახდეს. გლაუკომა სიბრმავის გამომწვევი ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია და მოზრდილ ასაკში უფრო ხშირია, თუმცა შესაძლოა ნებისმიერ ადამიანს დაემართოს. გლაუკომის სიმპტომები პაციენტისთვის შესამჩნევი არ არის დაავადების განვითარების ადრეულ ეტაპზე და საკმაოდ გვიან გამოვლინდება. გლაუკომის მიერ გამოწვეული მხედველობის დაქვეითება არ ექვემდებარება აღდგენას და ამიტომაც მნიშვნელოვანია თვალის შიდა წნევის პერიოდული მონიტორინგი. დაავადების ადრეულ ეტაპზე გამოვლენის შემთხვევაში შესაძლებელია მხედველობის შენარჩუნება.
გლაუკომა შესაძლოა იყოს რამდენიმე ტიპის:
• ღიაკუთხოვანი გლაუკომა
• დახურულკუთხოვანი გლაუკომა
• მეორადი გლაუკომა სამედიცინო შუნტით
• ნორმალური წნევის გლაუკომა
• თანდაყოლილი გლაუკომა
• პიგმენტური გლაუკომა
• აქერცვლითი გლაუკომა
• ტრავმატული გლაუკომა თქვენ შესაძლოა გქონდეთ გლაუკომა თუ:
ღიაკუთხოვანი გლაუკომის შემთხვევაში
• მხედველობაში ხელს გიშლით მხედველობის პერიფერიულ ან ცენტრალურ არეალში არსებული ლაქები (ხშირად ორივე თვალში)
• გაქვთ ე.წ. გვირაბის ხედვა დახურულკუთხოვანი გლაუკომის შემთხვევაში
• ძლიერი თავის ტკივილი
• თვალის ტკივილი
• გულისრევა
• დაბინდული მხედველობა
• თვალის სიწითლე
გასათვალისწინებელია, რომ გლაუკომის სიმპტომები დამოკიდებულია გლაუკომის ტიპსა და მისი განვითარების ეტაპზე.
რა სახის მკურნალობის ჩატარებაა შესაძლებელი?
რამდენადაც გლაუკომა შესაძლოა იყოს სხვადასხვა ტიპის, შესაბამისად მკურნალობა დამოკიდებულია გლაუკომის ტიპის ზუსტ დიაგნოსტირებაზე. გლაუკომა უმეტეს შემთხვევაში ქრონიკული დაავადებაა და მის ყველა ტიპს ოპტიკური ნერვის დაზიანება ახასიათებს, რაც გამოწვეულია თვალის შიდა წნევის მომატებით. ნიუ ჰოსპიტალსის ოფთალმოლოგიის ეროვნულ ცენტრში ყველა ტიპის გლაუკომის მკურნალობაა შესაძლებელი.
როდის მივმართოთ ექიმს
• მიმართეთ ექიმს, როდესაც შეამჩნევთ მხედველობის ცვლილებას.
• თუ იგრძენით ძლიერი თავის ტკივილი, თვალის ტკივილი ან მხედველობის დაბინდვა, მიმართეთ ექიმს დაუყოვნებლივ.
რა იწვევს გლაუკომას?
გლაუკომა გამოწვეულია ოპტიკური ნერვის დაზიანებით. ნერვის მდგომარეობა თანდათანობით უარესდება და მხედველობის არეალში ჩნდება ლაქები. ნერვის დაზიანება კი ძირითადად დაკავშირებულია თვალის მაღალ წნევასთან. ცნობილია, რომ გლაუკომა გენეტიკური დაავადებაა და მემკვიდრეობით გადაეცემა.
ვის შეიძლება დაემართოს გლაუკომა
არსებობს რამდენიმე ფაქტორი, რაც ხელს უწყობს გლაუკომის განვითარებას:
• ინტრაოკულარული წნევა (შიდა თვალის წნევა)
• ასაკი 60+
• გენეტიკა – წინაპრების ჯანმრთელობის მდგომარეობა
• დიაბეტი
• გულის დაავადებები
• თვალის დაავადებები, როგორიც არის მიოპია (ახლომხედველობა)
• თვალის დაზიანება / თვალის ტრავმა
• კორტიკოსტეროიდული პრეპარატების ხანგრძლივი მიღება, განსაკუთრებით თვალის წვეთების
გლაუკომის პრევენცია
გლაუკომის პრევენცია საკმაოდ რთულია, მაგრამ შესაძლებელია ადრეული დიაგნოსტიკა და პროგრესის შენელება.
• მიმართეთ ექიმს რეგულარულად – საჭიროა სისტემატიური ოფთალმოლოგიური მეთვალყურეობა
• მიაქციეთ ყურადღება გენეტიკას – გამოიკვლიეთ აწუხებთ ან აწუხებდათ თუ არა გლაუკომა თქვენს წინაპრებს
• ივარჯიშეთ უსაფრთხოდ – რეგულარული და ზომიერი ვარჯიშის შედეგად შესაძლებელია თვალის შიდა წნევის შემცირება და შესაბამისად, გლაუკომის პრევენციაც
• შეასრულეთ ექიმის დანიშნულება – რეგულარულად გამოიყენეთ ექიმის მიერ დანიშნული თვალის წვეთები
• დაიცავით თვალი – ატარეთ თვალის დამცავი საშუალებები, როდესაც ხართ დაკავებული რაიმე ხელსაქმით, ხელსაწყოებით ან სპორტით
გლაუკომის მკურნალობა ოფთალმოლოგიის ეროვნულ ცენტრში
ოფთალმოლოგიის ეროვნულ ცენტრს გლაუკომის მკურნალობის უდიდესი გამოცდილება გააჩნია, რომლის გამოცდილი ოფთალმოლოგები მკურნალობის პროცესს უახლესი ტექნიკით აღჭურვილი აპარატურით უზრუნველყოფენ. ულტრათანამედროვე სადიაგნოსტიკო აპარატურის საშუალებით ხდება მხედველობის კომპიუტერიზებული ტესტირება, ოპტიკური ნერვის ვიზუალიზაცია, სისხლის მიმოქცევის ხარისხის ტესტირება და პაციენტებისთვის სხვა სპეციალიზებული გამოკვლევების ჩატარება.
ნიუ ჰოსპიტალსში არსებული კარლ ცაისის (Carl Zeiss) თანამედროვე ტექნიკის დახმარებით შესაძლებელია გლაუკომის დიაგნოსტიკა ადრეულ სტადიაში, რამდენიმე წლით ადრე, ვიდრე პაციენტისთვის რაიმე სახის შესამჩნევი სიმპტომი გამოვლინდება. ადრეული დიაგნოსტირების საშუალებით შესაძლებელია მკურნალობის ოპტიმალური მეთოდის შერჩევა და პაციენტისთვის პოტენციურად სიბრმავის გამომწვევი მიზეზის მკურნალობა.
ნიუ ჰოსპიტალსში ასევე ხელმისაწვდომია ინოვაციური ხელსაწყოები – ალკონის (Alcon) გლაუკომის მინი შუნტები, რაც აუმჯობესებს ტრადიციული ტრაბეკულექტომიის პროცედურის ხარისხს, ამცირებს ინტრაოკულარულ (შიდა თვალის) წნევას და ამცირებს ოპერაციის შემდგომი გართულებების რისკს.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტმა, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტმა, ექიმმა, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელმა საქართველოში გიორგი ფხაკაძემ სოციალურ ქსელში წამოჭრა საკითხი ბარიატრიული ქირურგიის რისკებსა და გასათვალისწინებელი ფაქტორების შესახებ, რამაც სრულიად მედია მოიცვა…
გიორგი ფხაკაძემ განაცხადა, რომ ბარიატრიული ოპერაცია, ანუ კუჭის ამოჭრის ოპერაცია არის კატასტროფა.
„ჩემი სტრატეგია იყო ძალიან მარტივი. საქართველოში რამდენიმე პაციენტი გარდაიცვალა თურქეთში გაკეთებული ოპერაციის შემდეგ. მე რომ არ მესაუბრა ამის შესახებ, არავინ არაფერს იტყოდა.
ბარიატრიული ოპერაციის მთელი არსი არის ის, რომ ადამიანს, რომელსაც აქვს წონის პრობლემა, თუ არის BMI 35-ს ზევით, თუ აქვს თანხმლები დაავადებები, ექიმის დანიშნულების შედეგად იღებენ გადაწყვეტილებას.
თუ ადამიანი ასეთი მაღალი წონით გააგრძელებს სიცოცხლეს და მის სიცოცხლეს დაემუქრება საფრთხე, ერთ-ერთი გამოსავალი არის ოპერაცია. როდესაც ადამიანი იწონის 200 კილოს, მისი ორგანოები არის გაცხიმოვნებული…
ბარიატრიული ოპერაციის მთელი არსი ისაა, რომ თუ ადამიანს აქვს წონის პრობლემა, არის BMI 35-ს ზევით და აქვს თანხმლები დაავადებები, ექიმები, დანიშნულების შედეგად, იღებენ ამ გადაწყვეტილებას… თუ ადამიანი ასეთი მაღალი წონით გააგრძელებს სიცოცხლეს და მის სიცოცხლეს დაემუქრება საფრთხე, ერთ-ერთი გამოსავალი არის ოპერაცია. როდესაც ადამიანი იწონის 200 კგ-ს, მისი ორგანოები არის გაცხიმოვნებული…“ – ამბობს გიორგი ფხაკაძე.
კუჭის ოპერაციის შედეგად დაღუპული ქართველი პაციენტები თურქეთში. რატომ მიმართავენ ექიმებს ჭარბწონიანები და არის თუ არა ბარიატრია პათოლოგიური სიმსუქნის ერთადერთი გამოსავალი.
კუჭის ოპერაციის შემდეგ, ბოლო ერთ თვეში, 3 ქართველი დაიღუპა. სამივემ თურქეთში გაიკეთა ოპერაცია. სისხლდენა, კახექსია, კლინიკური შოკი – სიცოცხლისთვის შეუსაბამო სიმპტომები პაციენტებს ოპერაციიდან რამდენიმე დღეში, საქართველოში დაბრუნების შემდეგ განუვითარდათ. ქართველ ექიმებს პაციენტების ხელმეორედ გაკვეთა მოუწიათ. ნანახი ქირურგებისთვის შოკის მომგვრელი აღმოჩნდა.
იმისთვის, რომ თურქი ექიმი კუჭის ოპერაციაზე დაეთანხმებინა ოთარ გოთოშიამ 10 კილო განგებ მოიმატა. ოპერაციიდან მესამე დღეს სამსუნის კლინიკიდან საქართველოში საკუთარი მანქანით დაბრუნდა. თბილისში ჩამოსვლამდე უკვე ქუთაისში შეუძლოდ გახდა.
„რუსთავი 2“-თან საუბრისას 36 წლის ოთარ გოთოშიას დედა ამბობს, რომ მისი შვილი თურქეთში ჩატარებული ბარიატრიას შემდგომი გართულებით გარდაიცვალა.
„დედის დღეს მკვდარი შვილი მომიყვანეს,” – მისი შვილი 36 წლის ოთარ გოთოშია, კუჭის ოპერაციის მსხვერპლია. ის თურქეთში ჩატარებული ბარიატრიას შემდგომი გართულებით გარდაიცვალა
იმისთვის, რომ თურქი ექიმი კუჭის ოპერაციაზე დაეთანხმებინა 10 კილო განგებ მოიმატა. ოპერაციიდან მესამე დღეს სამსუნის კლინიკიდან საქართველოში საკუთარი მანქანით დაბრუნდა. თბილისში ჩამოსვლამდე უკვე ქუთაისში შეუძლოდ გახდა.
“ჰაერი არ მყოფნისო, გული მტკივაო, ჭრილობა მტკივაო, დარბოდა და ვერ ვშველოდი, რაღაც გამაყუჩებელი გამომატანესო, ის დალია და თითქოს მიყუჩდა, მაგრამ ვერ იძინებდა, მერე ნემსი გაუკეთეს, დაამატეთო, დაამატეთო, აღარ უყუჩდებოდა. თურმე კუჭს დაუწყია ლპობა. ექიმმა გაჭრა და ნახა. დაითრომბა, წავიდა ინფექცია, მერე თირკმელი გაუჩერდა, მისი პატარა გული გაუჩერდა და ასე მომიკლეს შვილი, თითქოს ჩიტი მოკვდა. მე შვილს ვერავინ გამიცოცხლებს, მაგრამ სხვასაც არ გაუკეთონ,” – ამბობს გარდაცვლილის დედა.
შოვის მინერალურ წყაროებში, რომელიც საქართველოს ყველაზე მაღალმთიან ბალნეოლოგიურ კურორტად ითვლება (1600 მეტრი), რამდენიმე სახეობის სამკურნალო წყალია.
„დარასუნი” — დაბალმინერალიზებული ჰოდროკარბონატული კალციუმიანი წყალია. მას რბილი და სასიამოვნო გემო აქვს და ყოველდღიური მოხმარებისთვის არის გამოსადეგი. “ბორჯომი–უწერას” წყალი ჰიდროკარბონატულ ნატრიუმიან წყლებს განესუნთქვაკუთვნება და მას ყველაზე მაღალი მინერალიზაციაახასიათებს.
შოვის მინერალური წყლებით სასუნთქიგზების, ნერვული სისტემის და მომნელებელი სისტემის დაავადებებს კურნავენ. კურორტზე ფუნქციონირებს სანატორიუმები, დასასვენებელი სახლები და სპა–სალონები. ახლახან აქ ოთხვარსკვლავიანი სასტუმრო “სანსეტ შოვი” აშენდა.
კურორტი შოვი ექიმ შამშე ლეჟავას წყალობით გაიხსნა, რომელიც დაიბადა სოფელ წკადისში, სამედიცინო განათლება კი ვენაში 1905–1910 წლებში მიიღო. სწავლის დასრულების შემდეგ ექიმმა დაათვალიერა ცნობილი ევროპული კურორტები — დავოსი, ბადენი, აპანდები, ვალენზეე, შემდეგ კი საქართველოში დაბრუნდა, რათა სამშობლოში შეექმნა კურორტი, რომელიც ევროპულებს არაფრით ჩამოუვარდებოდა.
