ქალები, რომლებსაც არაერთი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა ეკუთვნით.












ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, მინიმუმ 140 ქვეყანა ჯანმრთელობას ადამიანის კონსტიტუციურ უფლებად აღიარებს. ამავე დროს, არსებობს ქვეყნები, სადაც ადამიანის ეს ფუნდამენტური უფლება კონსტიტუციურად გამყარებული არ არის და ჯანმრთელობისათვის საჭირო სერვისებზე მოსახლეობას წვდომა ამ დრომდე შეზღუდული აქვს. კონკრეტულად, მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, მინიმუმ 4,5 მილიარდი ადამიანი – მსოფლიოს მოსახლეობის ნახევარზე მეტი – არსებითი ჯანდაცვის სერვისებით 2021 წელს სრულად არ იყო დაფარული.
სწორედ ამ ტიპის გამოწვევების გადასაჭრელად, 2024 წლის ჯანმრთელობის მსოფლიო დღის თემად და მთავარ სლოგანად „ჩემი ჯანმრთელობა, ჩემი უფლება“ განისაზღვრა. აღნიშნულით ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია მაქსიმალურად ხაზს უსვამს თითოეული ადამიანის უფლებას ჰქონდეს წვდომა ხარისხიან ჯანდაცვის სერვისებზე, განათლებაზე, ინფორმაციაზე, უსაფრთხო და ხარისხიან მედიკამენტებზე და სხვა.
7 October 2024. Tbilisi, Georgia
Professor Giorgi Pkhakadze, Chair of the Public Health Institute of Georgia (PHIG)
Antimicrobial resistance (AMR) poses one of the most urgent global health threats today, driven by the overuse and misuse of antibiotics in human healthcare, agriculture, and animal farming. Low- and middle-income countries (LMICs), along with vulnerable populations such as migrants and refugees, are disproportionately affected. These groups often face significant barriers to healthcare, including overcrowded living conditions, limited access to essential medicines, and interrupted care, all of which contribute to the spread of resistant infections. The UNGA79 side event, held on 26 September 2024 in New York, highlighted the need for political commitment, healthcare system reforms, and policies that address the specific needs of at-risk populations.
In Georgia, AMR is a growing concern, aggravated by the misuse of antibiotics, unequal access to healthcare, and the presence of large populations of internally displaced persons (IDPs), migrants, and refugees. Integrating AMR management into the national healthcare reform, while improving healthcare access and quality, is essential. Georgia must prioritize developing its healthcare system to address these challenges, while ensuring that international standards are applied in managing the unique vulnerabilities of migrant and refugee populations.
Global Overview of AMR
AMR is ranked by the World Health Organization (WHO) as one of the top 10 threats to global health. By 2050, it is projected that AMR could cause up to 10 million deaths annually if no significant actions are taken to address it.
The misuse of antibiotics in healthcare, agriculture, and animal farming accelerates the development of drug-resistant bacteria, posing a major global health crisis. Key statistics demonstrate the severity of this problem:
• Global Mortality: AMR could result in 10 million deaths annually by 2050 (1).
• Current Impact: Approximately 700,000 people die each year from drug-resistant infections.
• Economic Burden: AMR is projected to cost the global economy $100 trillion by 2050 due to increased healthcare costs and productivity losses.
• Impact on LMICs: LMICs will experience the most severe consequences of AMR, with a projected reduction of 3.8% in global GDP (3).
AMR and Its Impact on Migrant and Refugee Populations
Migrants and refugees are particularly vulnerable to AMR due to their living conditions, disrupted healthcare access, and limited availability of medications. The WHO’s Global Evidence Review on Health and Migration emphasizes that these populations often face barriers in accessing healthcare, leading to the self-medication and misuse of antibiotics.
Incomplete courses of antibiotics are common among displaced populations, contributing significantly to the spread of resistant infections.
The ongoing war in Ukraine has exacerbated the AMR crisis, with over 7 million people displaced, including more than 5 million refugees seeking shelter in neighboring countries such as Poland and Romania.
In these overcrowded environments, where healthcare systems are under strain, the risk of AMR spreading is high. The migration crisis from Russia, triggered by political and economic instability, has further burdened healthcare systems across Europe and the Middle East.
AMR in the Caucasus Region: Challenges and Vulnerabilities
The Caucasus region, including Georgia, Armenia, and Azerbaijan, faces unique challenges in addressing AMR. These challenges are driven by unregulated antibiotic use, weak healthcare infrastructure, and the large populations of displaced persons, refugees, and migrants.
• Armenia and Azerbaijan: Both countries face high rates of antibiotic misuse, with antibiotics often sold over the counter without a prescription. In Azerbaijan, 35% of hospital-acquired infections are associated with multidrug-resistant bacteria, while in Armenia, 20% of hospital infections are linked to inadequate infection control measures.
• Turkey: Home to more than 4 million refugees, Turkey ranks among the highest in Europe for antibiotic consumption. Overcrowded refugee camps and limited healthcare access have further exacerbated the AMR problem.
• Russia and Ukraine: In Russia, where 40% of antibiotics are sold without prescriptions, AMR is becoming a growing public health concern. The ongoing conflict in Ukraine has disrupted healthcare systems, fueling the spread of resistant infections among displaced populations.
AMR in Georgia: Current Challenges and Vulnerabilities
In Georgia, AMR is driven by the misuse of antibiotics, limited healthcare access in rural areas, and the presence of displaced populations. While the National Action Plan on AMR, launched in 2017, outlines a strategy to address these challenges, its implementation is incomplete, leaving gaps in Georgia’s ability to manage AMR effectively.
• Antibiotic Misuse: In Georgia, 30% of antibiotics are sold without a prescription, and self-medication is particularly common in rural areas. Surveys indicate that 60% of rural residents report using antibiotics without consulting a healthcare provider, exacerbating the AMR crisis.
• Hospital-Acquired Infections (HAIs): Approximately 35% of hospital-acquired infections in Georgia involve multidrug-resistant organisms (MDROs). The spread of resistant infections is particularly concerning in rural hospitals where infection prevention and control measures are weak.
• Vulnerable Populations: Georgia hosts a significant number of IDPs due to conflicts in the Abkhazia region and the Tskhinvali region (South Ossetia). These populations face substantial barriers to healthcare access, with 20% of infections among displaced populations being resistant to at least one antibiotic
Insights from the UNGA79 Side Event: Key Takeaways for Georgia
The UNGA79 side event on AMR emphasized the need for political commitment, public-private partnerships, and stronger healthcare systems to address AMR. The following takeaways are particularly relevant for Georgia’s efforts to combat AMR:
• Political Commitment: Georgia must prioritize AMR as part of its national healthcare reform. Aligning national policies with international best practices, especially regarding healthcare access for vulnerable populations, is essential to ensuring long-term solutions.
• Public-Private Partnerships: Collaboration between the government, international organizations, and pharmaceutical companies is vital for developing new antibiotics and ensuring equitable access to these treatments. These partnerships can provide the necessary resources and expertise to manage AMR effectively.
• Strengthening Healthcare Systems: Georgia must continue investing in healthcare infrastructure, particularly in rural areas. Stronger infection prevention and control measures, improved healthcare access, and the ongoing professional development of healthcare workers are critical to addressing AMR.
Healthcare Reform and AMR: A Path Forward for Georgia
Georgia’s healthcare reform must place AMR at the forefront, with a comprehensive strategy addressing antibiotic misuse and strengthening healthcare infrastructure. The following actions are recommended for Georgia to tackle AMR effectively:
1. Implement the National Action Plan (NAP) on AMR: Full execution of the NAP is essential, with stricter regulations on antibiotic sales, enhanced public awareness campaigns about antibiotic misuse, and the training of healthcare professionals on antimicrobial stewardship.
2. Strengthen Infection Prevention and Control (IPC): Georgia must improve IPC measures, particularly in rural hospitals, to reduce hospital-acquired infections and prevent the spread of resistant bacteria. Training healthcare workers in IPC best practices is critical for success.
3. Expand Healthcare Access for Vulnerable Populations: Given Georgia’s large population of IDPs and refugees, the healthcare system must ensure equitable access to care for all populations. Culturally competent care, combined with targeted services for vulnerable groups, will help prevent the spread of AMR.
4. Utilize Global Tools for Workforce Development: Tools such as the WHO Competency Standards for Health Workers can be used as one approach to ensure healthcare professionals are well-equipped to manage AMR and provide high-quality care to all populations.
Conclusion
AMR represents an urgent global health threat, particularly in LMICs and regions with large migrant and refugee populations. The UNGA79 side event underscored the importance of international cooperation, political commitment, and strengthened healthcare systems in combating AMR. For Georgia, fully implementing its National Action Plan on AMR, enhancing healthcare access, and improving infection control measures are critical steps in the fight against AMR. By addressing these challenges and utilizing global tools to strengthen the healthcare workforce, Georgia can position itself as a leader in the fight against AMR, both within its borders and across the Caucasus region.
References
1. World Health Organization. Antimicrobial resistance. WHO fact sheet. 2021. [Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/antimicrobial-resistance].
2. Centers for Disease Control and Prevention. About antimicrobial resistance. 2022. [Available from: https://www.cdc.gov/drugresistance/about.html].
3. World Bank. Antimicrobial resistance (AMR): Tackling a crisis for the health and wealth of nations. 2017. [Available from: https://www.worldbank.org/en/topic/health/brief/antimicrobial-resistance-amr].
4. International Organization for Migration. Health Needs Assessment for Migrants and Refugees in Georgia. 2022.
5. UNHCR. Global trends: Forced displacement in 2021. 2023. [Available from: https://www.unhcr.org/global-trends.html].
6. United Nations. UNGA79 Side Event on AMR in Migrants and Refugees. 2024. [Available from: https://www.un.org/press/en/2023/ga12465.doc.htm].
7. WHO Europe. Antimicrobial resistance surveillance in Azerbaijan. 2021. [Available from: https://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/antimicrobial-resistance/antimicrobial-resistance].
8. WHO Europe. AMR in Armenia: Current status and prevention measures. 2022. [Available from: https://www.who.int/europe/publications/i/item/WHO-EURO-2022-5587-45489-65592].
9. European Centre for Disease Prevention and Control. Antimicrobial consumption in Europe. 2021. [Available from: https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/antimicrobial-consumption-europe-2021].
10. WHO Europe. AMR in Russia: Current Situation. 2022. [Available from: https://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/antimicrobial-resistance].
11. National Center for Disease Control and Public Health of Georgia. Antimicrobial resistance surveillance report. 2021. [Available from: https://www.ncdc.ge/Pages/User/News.aspx?ID=618d2de7-29b3-4b94-bf99-1a2767daecf8].
12. World Health Organization. Georgia launches a National Action Plan on AMR. 2020. [Available from: https://www.who.int/europe/news/item/18-11-2020-georgia-launches-a-national-action-plan-on-antimicrobial-resistance].
13. United Nations. UNGA79 Side Event on AMR in Migrants and Refugees. 2024. [Available from: https://www.un.org/press/en/2023/ga12465.doc.htm].
14. World Health Organization. Addressing AMR through Public-Private Partnerships. 2022. [Available from: https://www.who.int/initiatives/amr-global-action-plan].
15. World Health Organization. Strengthening Health Systems to Combat AMR. 2021. [Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240014478].
16. World Health Organization. WHO competency standards for health workers. 2022. [Available from: https://www.who.int/teams/health-workforce/education-and-training/competency-standards].
რა ხდება?
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO), მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, მოუწოდებს ხელისუფლებას, საზოგადოებასა და ექიმებს, მეძუძური დედების მხარდაჭერა გააძლიერონ. ეს მოიცავს ძუძუთი კვებისთვის ხელსაყრელი ეროვნული ჯანდაცვის სისტემების შექმნას, ქალების უფლების პატივისცემას ძუძუთი კვებასთან დაკავშირებით ნებისმიერ დროსა და ნებისმიერ ადგილზე, ამასთანავე, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას.
ძუძუთი კვების მსოფლიო კვირეული, ყოველწლიურად, აგვისტოს პირველ კვირას აღინიშნება. მიმდინარე წლის თემა ძუძუთი კვების საყოველთაო მხარდაჭერას ეხება. ჯერ კიდევ არსებობს მრავალი მითი ძუძუთი კვების შესახებ, რომლებიც ხელს უშლის ქალებს, ძუძუთი კვება სცადონ. აღნიშნულ თემაზე BBC-მ ორ ექსპერტს მიმართა, რათა ყველაზე გავრცელებული მითები განეხილათ. ესენი არიან ალისტერ სატკლიფი, რომელიც ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის ზოგადი პედიატრიის პროფესორია და კატრიონა უეიტი, რომელიც კლინიკური ფარმაკოლოგიისა და გლობალური ჯანმრთელობის პროფესორია ლივერპულის უნივერსიტეტში.
მითი #1: ძუძუთი კვება, როგორც წესი, მტკივნეული პროცესია
პროფესორ უეიტის თქმით, ამაზე ცალსახა პასუხის გაცემა რთულია, რადგან თავდაპირველი დისკომფორტი სავსებით ნორმალურია და საწყის ეტაპზე, ქალს შეიძლება ძუძუსთავები ეტკინოს. თუმცა, ზოგადად, ძუძუთი კვება არ უნდა იწვევდეს ძლიერ ტკივილს ან თუნდაც, რაიმე შესამჩნევ დისკომფორტს. უსიამოვნო შეგრძნება იმის მანიშნებელია, რომ ძუძუსთავები ინფიცირებულია, ან შესაძლოა, ბავშვი სწორად არ წოვს. თუმცა ძუძუთი კვება თავიდან შეიძლება მიჩვევას საჭიროებდეს. ეს ეხება განსაკუთრებით იმ დედებს, რომლებიც ამ მიმართულებით ახალბედები არიან. თუ კვება მაინც ძლიერ ტკივილსა და დისკომფორტს იწვევს, მაშინ ეს ნამდვილად არის ექიმთან კონსულტაციის გავლის მიზეზი.
მითი #2: ძუძუთი კვება დაუყოვნებლივ უნდა დაიწყოთ, თორემ მერე გვიანი იქნება
პროფესორ სატკლიფის თქმით, ძუძუთი კვება კარგია როგორც დედის, ისე – ჩვილის ჯანმრთელობისთვის. მეცნიერული მონაცემების მიხედვით, ძუძუთი კვების დაწყების პერიოდი ამა თუ იმ მკაცრი ვადით არ არის განსაზღვრული. თუმცა ცნობილია ბევრი დადებითი შედეგი, რომელიც ძუძუთი კვების დაუყოვნებლივ დაწყებას თან ახლავს. ამ მიმართულებით, ყველაზე ცალსახაა თავად ბავშვის კვება. ამასთანავე, ჩვილის მიერ ძუძუს წოვა ხელს უწყობს დედის ორგანიზმში საშვილოსნოს შეკუმშვის პროცესს და მშობიარობის შემდგომ, საშვილოსნოდან სისხლდენის თავიდან აცილებას ან შენელებას. გარდა ამისა, დაბადების პირველივე დღეებში დედის ორგანიზმი გამოიმუშავებს სპეციალურ ნივთიერებას – კოლოსტრუმს. ის ცილებით მდიდარია და სწორედ აქედან იწყება ლაქტაცია.
მითი #3: მეძუძურმა დედებმა მედიკამენტები არ უნდა მიიღონ
პირველი კითხვა, რომელიც ასეთ დროს ჩნდება: არის თუ არა ეს წამალი ბავშვისთვის? პროფესორ უეიტის განმარტებით, ბევრი პრეპარატი ბავშვის ორგანიზმში მართლაც შედის დედის რძით, თუმცა – ძალიან დაბალი კონცენტრაციით. ამიტომაც, როდესაც ექიმი ამა თუ იმ წამალს დაგინიშნავთ, ჰკითხეთ, თავსებადია თუ არა ის ძუძუთი კვებასთან. ბავშვს ხომ ჯანმრთელი დედა სჭირდება.
ბევრი გავრცელებული მედიკამენტი, იქნება ეს ანთების საწინააღმდეგო, ანტიდეპრესანტი თუ ტკივილგამაყუჩებელი, ძუძუთი კვების დროს, ზოგადად, დასაშვებია. თუმცა, რა თქმა უნდა, არსებობს პრეპარატები, რომლებიც ლაქტაციის პერიოდთან შეუთავსებელია. როგორც წესი, ისინი განკუთვნილია ძალიან კონკრეტული სერიოზული დაავადებების სამკურნალოდ, მაგალითად, როგორიცაა კიბო. არსებობს სხვა პრეპარატებიც, რომლებიც მეტ სიფრთხილეს საჭიროებენ. ნებისმიერ შემთხვევაში, ყველა ქალს, რომელსაც ძუძუთი კვების დროს უნიშნავენ მედიკამენტს, უნდა ჰქონდეს საშუალება დაუსვას შეკითხვა ექიმს, რომელმაც ესა თუ ის პრეპარატი გამოწერა. სიფრთხილეა საჭირო გაციებისა და გრიპის საწინააღმდეგო მედიკამენტების მიმართ, მაგალითად, როგორიცაა ვაზოკონსტრიქტორები (სისხლძარღვების შემავიწროებელი ნერვული ბოჭკოები), რადგან მათ რძის რაოდენობის შემცირება შეუძლიათ.
მითი #4: ძუძუთი კვების დროს უარი უნდა თქვათ სანელებლიან ან ცხარე საკვებზე
პროფესორ უეიტის თქმით, არ არსებობს საკვები, რომელიც დედამ ძუძუთი კვების დროს არ უნდა მიირთვას. თუმცა დედის რძის გემო და მისი ზუსტი შემადგენლობა ქალის კვების რაციონზე ნამდვილად არის დამოკიდებული. ზოგიერთ შემთხვევაში, ქალმა შეიძლება გარკვეული კანონზიმიერება შეამჩნიოს. პროფესორ უეიტის პირადი გამოცდილებით, როცა ლაქტაციის პერიოდში მან შეამჩნია, რომ ფორთოხლის წვენის ან ციტრუსოვანი ხილის მიღების შემდეგ, ბავშვი ღიზიანდებოდა. თუმცა, სამედიცინო თვალსაზრისით, ძუძუთი კვების დროს არცერთი საკვები არ არის მავნე.
მითი #5: არ შეიძლება ძუძუთი კვება, თუ ქალი ავად არის
პროფესორ სატკლიფის თქმით, ეს მითია. ბუნებრივი კვების მეთოდს მხოლოდ აივ ინფექციის ან ჰეპატიტის მქონე ქალებმა არ უნდა მიმართონ. ეს ვირუსები შეიძლება კვების გზით გადაეცეს და მსგავსი სამწუხარო გამოცდილება ცნობილია. თუმცა სხვა შემთხვევაში, ავადმყოფ დედას შეუძლია გააგრძელოს ძუძუთი კვება, რადგან მისი სხეული აწარმოებს ანტისხეულებს, რომლებიც ბავშვს იცავს. უკიდურესად იშვიათია შემთხვევები, როდესაც დაავადება ბავშვს მეძუძური დედისგან გადაეცემა.
მითი #6: თუ ბავშვს ძუძუთი კვებავთ ერთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, მისი გადაჩვევა გაგიჭირდებათ
პროფესორ უეიტის განმარტებით, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ბავშვის მხოლოდ ძუძუთი კვებას 6 თვის განმავლობაში უწევს რეკომენდაციას, დამატებითი საკვები კი მხოლოდ ამის შემდეგ არის სასურველი. რაც შეეხება ბუნებრივ კვებას, რამდენ ხანს გააგრძელებს, ეს დედაზეა დამოკიდებული. შესაბამისად, არ არსებობს მტკიცებულებებზე დაფუძნებული რეკომენდაციები, თუ რა ასაკში უნდა შეწყდეს ძუძუთი კვება. ზოგიერთ მაღალშემოსავლიან ქვეყანაში, მაგალითად, დიდ ბრიტანეთში, ბავშვების უმეტესობას ერთიდან ორ წლამდე პერიოდში ბუნებრივ კვებას სრულად აშორებენ. თუმცა დაბალშემოსავლიან ქვეყნებში, მაგალითად, როგორიცაა უგანდა, ძუძუთი კვება ორი და სამი წლის ასაკშიც გრძელდება. თუმცა გლობალურად, ბევრ ქვეყანაში დეკრეტული შვებულება ძალიან ხანმოკლეა იმისთვის, რომ დედებმა შვილები კვებონ მხოლოდ ძუძუთი იმ დრომდე, რამდენსაც WHO გვირჩევს.
ძუძუთი კვება არის ყველაზე დიდი საჩუქარი, რაც დედამ შეიძლება გაუკეთოს ახალშობილს. დედის რძე უნიკალური და უკონკურენტო საკვებია ჩვილისთვის, რაც უზრუნველყოფს მის ზრდასა და განვითარებას. გარდა ამისა, ძუძუთი კვების პროცესში დედასა და შვილს შორის წარმოიქმნება განსაკუთრებული კავშირი, რომელიც ემოციურად და ფიზიკურად ამყარებს მათ ურთიერთობას. გიორგი ფხაკაძე შესაბამისი კვლევის შედეგებზე მიუთითებს და დედებს რეკომენდაციით მიმართავს
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ ძუძუთი კვება ამცირებს არაგადამდები დაავადებების რისკს.
„კვლევები ადასტურებს, რომ ძუძუთი კვება ამცირებს ისეთი არაგადამდები დაავადებების რისკს, როგორიცაა კიბო და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები როგორც დედებში, ასევე ბავშვებში“, – ამბობს ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
გიორგი ფხაკაძე შესაბამისი კვლევის შედეგებზე მიუთითებს და დედებს რეკომენდაციით მიმართავს:
„რეკომენდაცია დედებისთვის:
– დაიწყეთ ჩვილის ძუძუთი კვება დაბადებიდან ერთი საათის განმავლობაში.
– ამყოფეთ ბავშვი ექსკლუზიურად ძუძუთი კვებაზე პირველი 6 თვის განმავლობაში.
– განაგრძეთ ძუძუთი კვება 2 წლის ასაკამდე ან უფრო დიდხანს“, – აცხადებს გიორგი ფხაკაძე.
ძუძუთი კვების მნიშვნელობა: WHO-ს რეკომენდაციები:
ძუძუთი კვება ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ახალშობილების ჯანმრთელობისა და განვითარებისათვის. WHO-ს ევროპის რეგიონული ოფისი გვაწვდოს მიზანმიმართული რეკომენდაციები, რათა მშვენიერი ცხოვრების სტანდარტი დავიცვათ და ზრუნვა უკეთესი იყოს ახალშობილებზე.
ძუძუთი კვების ხანგრძლივობა
WHO რეკომენდირებს, რომ ახალშობილებს ექვსი თვის განმავლობაში მხოლოდ ძუძუთი კვება უნდა მიეწვდოს. ამის შემდეგ, მიაწვდოს მყარ საკვებს და ძუძუთი კვება უნდა გაგრძელდეს მინიმუმ ორ წლამდე, ან თუ შესაძლებელია, უფრო ხანგრძლივად. ეს მიდგომა ხელს უწყობს ახალშობილების optimal განვითარებას და ჯანმრთელობას.
ძუძუთი კვების სარგებელი
საკითხები კომიტეტის სხდომაზე ფინანსთა მინისტრის პირველმა მოადგილემ გიორგი კაკაურიძემ წარადგინა.
მომხსენებელმა მიმოიხილა ბოლო წლების ეკონომიკური ტენდენციები და აღნიშნა, რომ პანდემიის შემდგომ პერიოდში საქართველოს ეკონომიკაში პროგნოზირებულთან შედარებით გაცილებით მაღალი ეკონომიკური ტენდენციები აღინიშნებოდა.
გიორგი კაკაურიძის ინფორმაციით, 2021-2023 წლებში ეკონომიკის რეალური ზრდის ჯამურმა მაჩვენებელმა 32,0% შეადგინა, ხოლო ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი 2020 წელთან შედარებით 63%-ით გაიზარდა და 80 მილიარდ 246 მილიონ ლარს გადააჭარბა. დაგეგმილთან შედარებით მაღალი ეკონომიკური ტენდენციებია 2024 წელსაც და ნაერთი ბიუჯეტის მოცულობა, 2021 წელთან შედარებით, 7 მილიარდ ლარზე მეტით არის გაზრდილი.
როგორც ფინანსთა მინისტრის პირველმა მოადგილემ განაცხადა, ისევე როგორც წინა წლებში, 2025 წლის ბიუჯეტიც ამ ეტაპზე კონსერვატიული მიდგომით დაიგეგმა და გათვალისწინებულია შემდეგი მაკროეკონომიკური პარამეტრები:
• რეალური ეკონომიკური ზრდა დაგეგმილია 5,5%-ის ოდენობით, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში რეალური ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი 5,3%-ს შეადგენს;
• მშპ-ის დეფლატორის პროგნოზი 3%-ს შეადგენს და იგივე მაჩვენებელი შენარჩუნებულია მომდევნო წლებშიც;
• საშუალო ინფლაციის პროგნოზი მიმდინარე წელს მიზნობრივ მაჩვენებელზე მნიშვნელოვნად ნაკლებია და 1,5%-ს შეადგენს, ხოლო საშუალოვადიან პერიოდში მიზნობრივი მაჩვენებლის ფარგლებშია (3%);
• ნომინალური მშპ-ის პროგნოზი განსაზღვრულია 97,4 მლრდ ლარის ოდენობით, ხოლო ერთ სულ მოსახლეზე გადაანგარიშებული მთლიანი შიდა პროდუქტი 9 600 დოლარს აჭარბებს. 2028 წლისთვის პროგნოზირებულია ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა 123,0 მლრდ ლარამდე, რაც ერთ სულ მოსახლეზე გადაანგარიშებით 12 000 დოლარს გადააჭარბებს;
• ნაერთი ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები განისაზღვრება 24,4 მლრდ ლარის ოდენობით, რაც მშპ-ს 25,1%-ია;
• ნაერთი ბიუჯეტის დეფიციტი შეადგენს მშპ-ს 2,5%-ს, ხოლო მთავრობის ვალის მაჩვენებელი მშპ-ს 36,8%-ის ფარგლებშია.
გიორგი კაკაურიძის ინფორმაციით, 2025 წლის ნაერთი ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილი ჯამურად შეადგენს 31,2 მლრდ ლარს, რომლის ფარგლებშიც სრულად დაფინანსდება სახელმწიფოს მიერ აღებული ვალდებულებები.
როგორც გიორგი კაკაურიძემ განაცხადა, წარმოდგენილი ბიუჯეტის პროექტი არის 2025 წლის ბიუჯეტის პირველადი ვარიანტი, მომდევნო სამი თვის განმავლობაში, ერთი მხრივ, განხორციელდება მაკროეკონომიკური დინამიკის ანალიზი, მეორე მხრივ, აქტიური კონსულტაციები გაიმართება ახალარჩეულ პარლამენტთან და, შესაბამისად, მოხდება ბიუჯეტის საბოლოო ვარიანტის ფორმირება.
მან ისაუბრა ცალკეული უწყებების დაფინანსების თაობაზეც და განსაკუთრებული ყურადღება ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მომავალი წლის ბიუჯეტზე გაამახვილა. აღსანიშნავია, რომ ჯანდაცვისა და სოციალური დაცვის პროგრამების დასაფინანსებლად სამინისტროს დაფინანსება 870,0 მლნ ლარზე მეტით არის გაზრდილი.
„ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ საქართველოს ბიუჯეტი თანმიმდევრულად იზრდება, გვაქვს ძალიან მაღალი ეკონომიკური ზრდა და ამ მაჩვენებლით ერთ-ერთი პირველები ვართ ევროპაში. დაბალია ინფლაციის მაჩვენებელი. აღსანიშნავია, რომ სახელმწიფო თანმიმდევრულად ახერხებს მაღალი საგარეო ვალის გასტუმრებას და უკვე გვაქვს ამ მაჩვენებლის მნიშვნელოვანი პროცენტული კლება. ასევე აღსანიშნავია სამინისტროს ბიუჯეტის მატება, რომელიც მომავალ წელს 870 მილიონი ლარით გაიზრდება. აქცენტები ძირითადად გაკეთებულია სოციალური მიმართულებით. ასევე ხაზგასასმელია ის ფაქტი, რომ 200 მილიონი ლარით იზრდება ჯანდაცვის პროგრამების დაფინანსება და, იმედია, რომ ჯანდაცვის დანახარჯებს ავიყვანთ საშუალო ევროპულ სტატისტიკამდე და საქართველოს მედიცინის აღმავალ ტენდენციას შევინარჩუნებთ“, – განაცხადა ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ ზაზა ლომინაძემ.
კომიტეტის სხდომის მუშაობაში ასევე მონაწილეობდა ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი მიხეილ სარჯველაძე. მისი თქმით წარმოდგენილი ბიუჯეტით კიდევ ერთხელ ფიქსირდება რეალური წინსვლა ყველა მიმართულებით, მათ შორის, ჯანდაცვის და სოციალური უზრუნველყოფის მიმართულებით და ამაზე ხარჯების გამოკვეთილი ზრდის დინამიკაც მეტყველებს. მიხეილ სარჯველაძემ კომიტეტს თანამშრომლობისათვის მადლობა გადაუხადა.
„მსურს განსაკუთრებული მადლობა გამოვხატო კომიტეტის მიმართ, რომლის შეხედულებები და ძირითადი პოზიციები აბსოლუტურ თანხვედრაშია მთავრობის პოზიციებთან. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია და აღნიშვნას საჭიროებს“, – განაცხადა მინისტრმა.
კომიტეტმა განსახილველ საკითხებს მხარი დაუჭირა.

ფოტო: საქართველოს პარლამენტი
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანდაცვის მინისტრის განცხადებით სამედიცინო დაწესებულებებში მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით ძირეული ცვლილებები იგეგმება.
„დღევანდელ მთავრობის სხდომაზე მთავრობის თავმჯდომარისგან მივიღეთ დავალებები ჩვენი სამინისტროს დაქვემდებარებაში არსებული პოლიკლინიკების განვითარების შესახებ. ჩვენი მიზანია დევნილ მოსახლეობას, ხარისხიანი და ეფექტური მომსახურება მივაწოდოთ. სწორედ ამიტომ საკითხის ძირეული შესწავლის შემდეგ დავიწყებთ პოლიკლინიკების რებრენდინგს“, – განაცხადა ლაშა ქარდავამ.
აღსანიშნავია, რომ დღეს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის სხდომა გაიმართა. მინისტრებმა, მთავრობის თავმჯდომარისგან, დროებით დევნილი საზოგადოების წინაშე არსებული საჭიროებების შესწავლის და მათი სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით კონკრეტული დავალებები მიიღეს.
კანონპროექტები ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ ზაზა ლომინაძემ წარადგინა და აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი ცვლილებით უკვე მიღებული კანონის ცალკეული ნორმის გადავადება ხდება.
„შემოთავაზებული ცვლილების მიხედვით, „ადამიანის სისხლისა და მისი კომპონენტების ხარისხისა და უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე მოქმედი სისხლის დაწესებულებები (სისხლის გადასხმის დაწესებულება/სისხლის ბანკი), ვალდებული იქნებიან, ამავე კანონით გათვალისწინებული არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით, 2025 წლის 1 სექტემბრამდე დარეგისტრირდნენ, ნაცვლად 2024 წლის 1 დეკემბრისა“, – განაცხადა ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ ზაზა ლომინაძემ.
მისი ინფორმაციით, დღეისათვის ქვეყანაში მოქმედებს 24 შესაბამისი ლიცენზიის მქონე დაწესებულება, რომელთაგან არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ფორმით მხოლოდ 8 ფუნქციონირებს. აღნიშნული დაწესებულებების მიერ უსაფრთხო სისხლის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ყოველწლიურად ტარდება საშუალოდ 95 000 დონაცია, საიდანაც 215 000მდე სისხლის კომპონენტი მზადდება.
„დაწესებულებების ორგანიზაციული სტრუქტურის ჩამოყალიბების პროცესისა და კანონით გათვალისწინებული ფასიანი დონორობის სრულად უანგარო პრინციპით ჩანაცვლებისთვის საჭირო ღონისძიებების მხედველობაში მიღებით, იმისათვის, რათა ორგანიზაციულმა საკითხებმა ხელი არ შეეშალოს უსაფრთხო სისხლისა და სისხლის კომპონენტებით უზრუნველყოფის პროცესს და არ განაპირობოს ადამიანისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი სერვისის მიწოდების რაიმე ფორმით შეფერხება, ასევე საკითხის მნიშვნელობისა და მასშტაბის გათვალისწინებით, მიზანშეწონილად მიგვაჩნია, რომ კანონის ამოქმედებამდე მოქმედი სისხლის დაწესებულებების არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით რეგისტრაციისთვის კანონით დადგენილი ვადა – 2024 წლის 1 დეკემბერი – გადაიწიოს“. ამ მიზნით შემოგვაქვს ეს ცვლილება“, – აღნიშნა ზაზა ლომინაძემ.
მისივე თქმით, უნდა აღინიშნოს, რომ ამჟამად დამუშავების ეტაპზეა სახელმწიფოს მიერ ცენტრალური სისხლის დაწესებულების შექმნისა და ჩამოყალიბების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი საკითხები. ამ გარემოებების გათვალისწინებით, მიზანშეწონილად ჩაითვალა კანონის გარდამავალი დებულებებით გათვალისწინებული ღონისძიებებისთვის დადგენილი ვადების ხელახლა განსაზღვრა და კანონის ცალკეული ნაწილების ამოქმედების პროპორციულად გადავადება.
კანონპროექტი პარლამენტის წევრების: ზაზა ლომინაძის, ვლადიმერ კახაძის და სალომე ჯინჯოლავას საკანონმდებლო ინიციატივას წარმოადგენს.
კანონპროექტს პარლამენტი გამარტივებული წესით, ერთი მოსმენით იხილავს.
7 ოქტომბერი 2024. თბილისი, საქართველო
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე (PHIG)
ანტიმიკრობული რეზისტენტობა (AMR) წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე გადაუდებელ გლობალურ ჯანმრთელობის გამოწვევას, რომელიც განპირობებულია ანტიბიოტიკების არასწორი და გადაჭარბებული გამოყენებით ადამიანებში, სოფლის მეურნეობასა და ცხოველთა ფერმებში. დაბალი და საშუალო შემოსავლების მქონე ქვეყნები (LMICs) და მოწყვლადი ჯგუფები, როგორიცაა მიგრანტები და ლტოლვილები, განსაკუთრებით დაზარალებულნი არიან. ამ ჯგუფებს ხშირად ექმნებათ ჯანდაცვაზე წვდომის მნიშვნელოვანი ბარიერები, რაც მოიცავს გადატვირთულ საცხოვრებელ პირობებს, შეწყვეტილ მკურნალობასა და მედიკამენტებზე შეზღუდულ წვდომას, რაც ზრდის რეზისტენტული ინფექციების გავრცელების რისკს. 2024 წლის 26 სექტემბერს ნიუ-იორკში გამართულმა UNGA79-ის გვერდითმა ღონისძიებამ ხაზი გაუსვა პოლიტიკური ვალდებულებებისა და სამართლიანი ჯანდაცვის პოლიტიკის საჭიროებას AMR-ის მართვისთვის მოწყვლად ჯგუფებში.
საქართველოში AMR მზარდი პრობლემაა, რომელსაც ხელს უწყობს ანტიბიოტიკების არასწორი გამოყენება, ჯანდაცვაზე უთანასწორო წვდომა და იძულებით გადაადგილებული პირების (IDPs) და ლტოლვილების არსებობა. WHO-ის ჯანმრთელობის მუშაკთა კომპეტენციის სტანდარტების ინტეგრირება, რომელიც მოიცავს ელექტრონულ სწავლებასა და პირისპირ ტრენინგ პროგრამებს, უზრუნველყოფს ჯანდაცვის მუშაკების მომზადებას AMR-ის მართვისთვის და ამავდროულად მიგრანტებისა და ლტოლვილების ჯანმრთელობის საჭიროებების გათვალისწინებას (1).
გლობალური AMR-ის მიმოხილვა
AMR შეფასებულია მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის (WHO) მიერ, როგორც ერთ-ერთი 10 ყველაზე დიდი გლობალური ჯანმრთელობის საფრთხე. პროგნოზები მიუთითებს, რომ 2050 წლისთვის AMR შესაძლოა ყოველწლიურად 10 მილიონი ადამიანის სიკვდილს იწვევდეს, თუ შესაბამისი ზომები არ იქნება მიღებული.
ანტიბიოტიკების არასწორი გამოყენება ჯანდაცვაში, სოფლის მეურნეობასა და ცხოველთა ფერმებში აძლიერებს წამალდამოკიდებული ბაქტერიების განვითარებას, რაც დიდ გლობალურ ჯანდაცვის კრიზისს იწვევს. ძირითადი სტატისტიკა ასახავს ამ პრობლემის სიმძაფრეს:
• გლობალური სიკვდილიანობა: AMR შესაძლოა 2050 წლისთვის ყოველწლიურად 10 მილიონი ადამიანის სიკვდილს იწვევდეს (2).
• ამჟამინდელი ზემოქმედება: ყოველწლიურად დაახლოებით 700,000 ადამიანი იღუპება წამალდამოკიდებული ინფექციებისგან.
• ეკონომიკური ტვირთი: AMR შესაძლოა გლობალურ ეკონომიკას $100 ტრილიონი დაუჯდეს 2050 წლისთვის.
• LMICs-ზე გავლენა: AMR-მა შეიძლება 3.8%-ით შეამციროს გლობალური შიდა პროდუქტი, განსაკუთრებული გავლენა კი LMIC-ებს ექნებათ.
AMR და მისი გავლენა მიგრანტებისა და ლტოლვილების პოპულაციებზე
მიგრანტები და ლტოლვილები განსაკუთრებულად მოწყვლადნი არიან AMR-ის მიმართ თავიანთი საცხოვრებელი პირობების, შეწყვეტილი ჯანდაცვაზე წვდომის და მედიკამენტებზე შეზღუდული წვდომის გამო. WHO-ის გლობალური მტკიცებულებების მიმოხილვა ჯანმრთელობასა და მიგრაციაზე აღნიშნავს, რომ ამ ჯგუფებს ხშირად არ აქვთ ჯანდაცვაზე წვდომა, რის გამოც ანტიბიოტიკების არასწორი გამოყენება ხდება ხშირად.
იძულებით გადაადგილებულ პირთა მკურნალობის შეწყვეტილი კურსები კიდევ უფრო აძლიერებს რეზისტენტული ინფექციების გავრცელებას.
უკრაინაში მიმდინარე ომმა გაამწვავა AMR-ის კრიზისი, რადგან 7 მილიონზე მეტი უკრაინელი იძულებით გადაადგილდა და 5 მილიონზე მეტი ლტოლვილი გაიქცა მეზობელ ქვეყნებში, როგორიცაა პოლონეთი და რუმინეთი.
ამ გადატვირთულ გარემოში, შეწყვეტილი ჯანდაცვის სისტემებით, რეზისტენტული ინფექციების გავრცელების რისკი იზრდება. ამავდროულად, რუსეთიდან მიგრანტების ნაკადმა პოლიტიკური და ეკონომიკური არასტაბილურობის გამო, დამატებითი ზეწოლა მოახდინა ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის ჯანდაცვის სისტემებზე.
AMR კავკასიის რეგიონში და მეზობელ ქვეყნებში
კავკასიის რეგიონი, მათ შორის საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი, აწყდება მნიშვნელოვან გამოწვევებს AMR-ის მართვაში. ანტიბიოტიკების არარეგულირებული გამოყენება, სუსტი ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურა და დიდი მიგრანტული მოსახლეობა ზრდის წამალდამოკიდებული ინფექციების გავრცელების რისკს.
• სომხეთი და აზერბაიჯანი: ორივე ქვეყანა აწყდება ანტიბიოტიკების რეცეპტის გარეშე გაყიდვის პრობლემას, რაც ხელს უწყობს არასწორ გამოყენებას. აზერბაიჯანში საავადმყოფოში შეძენილი ინფექციების 35% უკავშირდება მრავალპროფილიან რეზისტენტულ ბაქტერიებს. სომხეთში საავადმყოფო ინფექციების 20% უკავშირდება ინფექციის კონტროლის ზომების არარსებობას.
• თურქეთი: თურქეთი მასპინძლობს 4 მილიონზე მეტ ლტოლვილს და ანტიბიოტიკების მოხმარების დონე ერთ-ერთი ყველაზე მაღალია ევროპაში, რაც გამოწვეულია ლტოლვილთა ბანაკებში გადატვირთული მდგომარეობითა და შეზღუდული ჯანდაცვით.
• რუსეთი და უკრაინა: რუსეთში 40% ანტიბიოტიკების იყიდება რეცეპტის გარეშე, რაც AMR-ის მზარდ საფრთხედ იქცა (12). უკრაინაში მიმდინარე კონფლიქტმა გაამწვავა ჯანდაცვის სისტემის პრობლემები, რამაც გამოიწვია წამალდამოკიდებული ინფექციების ზრდა იძულებით გადაადგილებულ პირთა შორის.
AMR საქართველოში: მიმდინარე გამოწვევები და მოწყვლადობები
საქართველოში AMR-ის პრობლემა გამოწვეულია ანტიბიოტიკების არასწორი გამოყენებით, ჯანდაცვაზე შეზღუდული წვდომით სოფლად და იძულებით გადაადგილებული მოსახლეობის არსებობით. მიუხედავად იმისა, რომ 2017 წელს ამოქმედებული AMR-ის ეროვნული სამოქმედო გეგმა უზრუნველყოფს ამ გამოწვევების გადაჭრის გზას, მისი შესრულება კვლავ შეუსრულებელია.
• ანტიბიოტიკების გადაჭარბებული გამოყენება: საქართველოში 30% ანტიბიოტიკებისა იყიდება რეცეპტის გარეშე, თვითმკურნალობა კი სოფლად განსაკუთრებით გავრცელებულია კვლევები აჩვენებს, რომ სოფლად მცხოვრებთა 60% ანტიბიოტიკებს იყენებს ექიმთან კონსულტაციის გარეშე.
• საავადმყოფო ინფექციები: საქართველოში საავადმყოფო ინფექციების 35% უკავშირდება მრავალპროფილიან რეზისტენტულ ორგანიზმებს. ინფექციის კონტროლის სუსტი ზომები განსაკუთრებით სოფლად აძლიერებს ამ ინფექციების გავრცელებას.
• მოწყვლადი მოსახლეობა: საქართველო მასპინძლობს შიდა იძულებით გადაადგილებულ პირებს აფხაზეთის რეგიონიდან და ცხინვალის რეგიონიდან (სამხრეთ ოსეთი). ეს ჯგუფები განსაკუთრებით აწყდებიან ჯანდაცვაზე შეზღუდულ წვდომას და 20% ინფექციებისა ლტოლვილთა პოპულაციაში რეზისტენტულია ერთ ან მეტ ანტიბიოტიკზე.
ძირითადი დასკვნები UNGA79-ის ღონისძიებიდან:
საქართველოსთვის რეკომენდაციები
UNGA79 გვერდითმა ღონისძიებამ ხაზი გაუსვა გლობალურ სტრატეგიებს AMR-ის მართვისთვის და წამოწია პოლიტიკური ვალდებულების, საჯარო-კერძო პარტნიორობის და ძლიერი ჯანდაცვის სისტემების აუცილებლობა. ეს დასკვნები განსაკუთრებით აქტუალურია საქართველოსთვის:
• პოლიტიკური ვალდებულება: საქართველოს მთავრობამ პრიორიტეტი უნდა მიანიჭოს AMR ეროვნულ ჯანდაცვის რეფორმაში, რაც მოიცავს ჯანდაცვაზე წვდომის უზრუნველყოფას მოწყვლად ჯგუფებისთვის.
• საჯარო-კერძო პარტნიორობა: აუცილებელია საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ფარმაცევტულ ინდუსტრიასთან თანამშრომლობა, რათა განვითარდეს ახალი ანტიბიოტიკები და უზრუნველყოს სამართლიანი წვდომა.
• ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერება: საქართველო უნდა განაგრძოს ინვესტირება ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურაში, განსაკუთრებით სოფლად, სადაც ინფექციის პრევენციის და კონტროლის ზომები სუსტია და საჭიროა გაძლიერება.
ჯანდაცვის რეფორმა და AMR:
საქართველოსთვის მომავალი გზები
AMR უნდა იყოს საქართველოს ჯანდაცვის რეფორმების ერთ-ერთი უმთავრესი პრიორიტეტი. ამისთვის საჭიროა კომპლექსური მიდგომა, რომელიც მოიცავს ანტიბიოტიკების არასწორი გამოყენების პრევენციას და ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერებას. საჭიროა შემდეგი ნაბიჯები:
1. ეროვნული სამოქმედო გეგმის (NAP) სრული შესრულება: NAP-ის სრული შესრულება მნიშვნელოვანია, რათა ანტიბიოტიკების გაყიდვაზე მკაცრი რეგულაციები დაწესდეს და საზოგადოების ცნობიერება გაიზარდოს ანტიბიოტიკების არასწორი გამოყენების რისკებზე.
2. ინფექციის პრევენციის და კონტროლის (IPC) გაძლიერება: IPC ზომები უნდა გაძლიერდეს, განსაკუთრებით სოფლად, რათა შემცირდეს საავადმყოფოში შეძენილი ინფექციები.
3. ჯანდაცვაზე წვდომის გაფართოება: საჭიროა ჯანდაცვაზე წვდომის უზრუნველყოფა იძულებით გადაადგილებული პირებისთვის და ლტოლვილებისთვის.
4. გლობალური ინსტრუმენტების გამოყენება: WHO-ის კომპეტენციის სტანდარტების მსგავსი ინსტრუმენტები შეიძლება იყოს ერთ-ერთი გზა ჯანდაცვის მუშაკების მომზადების მხარდასაჭერად, რათა ისინი მზად იყვნენ AMR-ის მართვისთვის.
დასკვნა
AMR არის გლობალური ჯანმრთელობის გადაუდებელი საფრთხე, რომელიც განსაკუთრებით ძლიერად მოქმედებს LMIC-ებზე და მიგრანტების და ლტოლვილების დიდ მოსახლეობაზე. UNGA79-ის გვერდითმა ღონისძიებამ ხაზი გაუსვა საერთაშორისო თანამშრომლობის, პოლიტიკური ვალდებულებების და ჯანდაცვის სისტემების გაძლიერების მნიშვნელობას. საქართველოსთვის AMR-ის საწინააღმდეგო ეროვნული გეგმის სრულად განხორციელება და ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურის გაძლიერება გადამწყვეტია. საქართველოს შეუძლია, გახდეს ლიდერი AMR-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში კავკასიის რეგიონში.
ლიტერატურა
1. World Health Organization. WHO competency standards for health workers. [Internet]. 2022 [Available from: https://www.who.int/teams/health-workforce/education-and-training/competency-standards].
2. World Health Organization. Antimicrobial resistance. WHO fact sheet. 2021 [Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/antimicrobial-resistance].
3. Centers for Disease Control and Prevention. About antimicrobial resistance. [Internet]. 2022 [Available from: https://www.cdc.gov/drugresistance/about.html].
4. World Bank. Antimicrobial resistance (AMR). [Internet]. 2017 [Available from: https://www.worldbank.org/en/topic/health/brief/antimicrobial-resistance-amr].
5. International Organization for Migration. Migration and health: Capturing the evidence on AMR. [Internet]. 2020 [Available from: https://publications.iom.int/books/migration-health-research-areas-and-global-health-agendas].
6. International Organization for Migration. Health Needs Assessment for Migrants and Refugees in Georgia. IOM; 2022.
7. UNHCR. Global trends: Forced displacement in 2021. [Internet]. 2023 [Available from: https://www.unhcr.org/global-trends.html].
8. United Nations. UNGA79 Side Event on AMR in Migrants and Refugees. [Internet]. 2024 [Available from: https://www.un.org/press/en/2023/ga12465.doc.htm].
9. WHO Europe. Antimicrobial resistance surveillance in Azerbaijan. [Internet]. 2021 [Available from: https://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/antimicrobial-resistance/antimicrobial-resistance].
10. WHO Europe. AMR in Armenia: Current status and prevention measures. [Internet]. 2022 [Available from: https://www.who.int/europe/publications/i/item/WHO-EURO-2022-5587-45489-65592].
11. European Centre for Disease Prevention and Control. Antimicrobial consumption in Europe. [Internet]. 2021 [Available from: https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/antimicrobial-consumption-europe-2021].
12. WHO Europe. AMR in Russia: Current Situation. [Internet]. 2022 [Available from: https://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/antimicrobial-resistance].
13. National Center for Disease Control and Public Health of Georgia. Antimicrobial resistance surveillance report. [Internet]. 2021 [Available from: https://www.ncdc.ge/Pages/User/News.aspx?ID=618d2de7-29b3-4b94-bf99-1a2767daecf8].
14. World Health Organization. Georgia launches a National Action Plan on AMR. [Internet]. 2020 [Available from: https://www.who.int/europe/news/item/18-11-2020-georgia-launches-a-national-action-plan-on-antimicrobial-resistance].
15. United Nations. UNGA79 Side Event on AMR in Migrants and Refugees. [Internet]. 2024 [Available from: https://www.un.org/press/en/2023/ga12465.doc.htm].
16. World Health Organization. Addressing AMR through Public-Private Partnerships. [Internet]. 2022 [Available from: https://www.who.int/initiatives/amr-global-action-plan].
17. World Health Organization. Strengthening Health Systems to Combat AMR. [Internet]. 2021 [Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240014478].
ღონისძიებაზე, შეხვედრის მონაწილეებმა, ანესთეზიოლოგია-რეანიმატოლოგიისა და ტკივილის მკურნალობის აქტუალური საკითხები, თანამედროვე მიდგომები და სიახლეები განიხილეს. ასევე, საუბარი შეეხო რადიოლოგიური მეთოდების გამოყენებას ანესთეზიოლოგიის, ინტენსიური თერაპიის, რეანიმატოლოგიისა და ტკივილის მკურნალობის პრაქტიკაში.
მიხეილ სარჯველაძის განმარტებით, ანესთეზიოლოგია, რეანიმაცია, ტოქსიკოლოგია და გადაუდებელი მედიცინა ნებისმიერი სამედიცინო დაწესებულების ფუნქციონირების ის მნიშვნელოვანი სექტორებია, რომელთა ფარგლებშიც, მომსახურების ხარისხისა და პაციენტის უსაფრთხოების დაცვას სრულიად განსაკუთრებული როლი ენიჭება.
„კონფერენციის თემატიკა ეხმიანება მედიცინის ისეთ მიმართულებებს, რომელშიც უშეცდომოდ და უნაკლოდ მკურნალობის მნიშვნელობა განსაკუთრებულად დიდია. ეს ის სექტორებია, სადაც განსაკუთრებულად დიდია მეტი ცოდნის, მეტი აკადემიური ცოდნის, ამ ცოდნის გაზიარებისა და გაღრმავების საჭიროება, რისი საუკეთესო საშუალებაც სწორედ აღნიშნული კონფერენციების ჩატარებაა“,-განაცხადა მიხეილ სარჯველაძემ.
საერთაშორისო კონფერენციას აჭარის ჯანდაცვის მინისტრი ნინო ნიჟარაძე, სამედიცინო სექტორის წარმომადგენლები, დარგის სპეციალისტები და სხვა მოწვეული სტუმრები ესწრებოდნენ.
შშ-ს სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციამ (FDA) შიზოფრენიის სამკურნალო ახალი პრეპარატი დაამტკიცა. Cobenfy-ის სახელწოდების მქონე მედიკამენტი ორ განსხვავებულ წამალს აერთიანებს. ის სხვა ანტიფსიქოტიკებისგან განსხვავებულია და ეს დაავადების ალტერნატიული მკურნალობის საშუალებას იძლევა.
შეზღუდული შესაძლებლობები, ფსიქოზი და ახალი ალტერნატივები
შიშოფრენია არის რთული ფსიქიკური დაავადება, რომელიც ხშირად მოიცავს ჰალუცინაციებსა და პარანოიას. აშშ-ს სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციის (FDA) მიერ ახლახან დამტკიცებული ახალი მედიკამენტი, Cobenfy, მიზნად ისახავს ამ სიმპტომების ეფექტურად მართვას. Cobenfy არის ინოვაციური კომბინაცია, რომელიც ორი განსხვავებული მედიკამენტის — ქსანომელინისა და ტროსპიუმის ქლორიდის — შერწყმით იქნა შექმნილი.
Cobenfy-ის მოქმედების პრინციპი
სტანდარტული ანტიფსიქოზური პრეპარატები, რომლებიც ხშირად დოფამინს ეყრდნობა, ახდენენ ზემოქმედებას D2 რეცეპტორებზე, მაგრამ ახალი კვლევები ცხადყოფს, რომ ისინი სხვაგვარად მოქმედებენ, ძირითადად D1 რეცეპტორებზე. Cobenfy კი მიმართულია ქოლინერგულ რეცეპტორებზე, რაც მის უნიკალურობას განაპირობებს.
კლინიკური კვლევები და ეფექტიანობა
Cobenfy-ის უსაფრთხოება და ეფექტიანობა კლინიკურ კვლევებში დასტურდება. პაციენტებმა, რომლებიც აღნიშნულ მედიკამენტს იღებდნენ, მნიშვნელოვნად შეუმცირდათ სიმპტომები, სერიოზული გვერდითი ეფექტების გარეშე. თუმცა, როგორც ნებისმიერი პრეპარატისთვის, არსებობს მცირე რისკები, მათ შორის კუჭისა და მონელების პრობლემები. პრეპარატი არ არის რეკომენდებული ღვიძლისა და თირკმელების დაავადების მქონე ადამიანებისთვის.
როგორ შეუძლია Cobenfy-ის გამოყენება დაეხმაროს პაციენტებს?
შიზოფრენიით დაავადებული ადამიანებისთვის ხშირად რთულია შესაბამისი მკურნალობის პოვნა. Cobenfy-ის სახით ახალი ვარიანტის არსებობა ასახავს დიდი მნიშვნელობის შესაძლებლობას. ექიმები და პაციენტები ახლა მოიძიებენ ახალ გზებს, რომლებსაც შიზოფრენიის მართვას უფრო ეფექტურსა და კომფორტულს გახდის.
დასკვნა
Cobenfy წარმოადგენს შიზოფრენიის მკურნალობის ახალი თაობის პრეპარატს, რომელიც ახალ იმედებსა და შესაძლებლობებს გვთავაზობს. მისი წარმატებული გამოყენება არა მხოლოდ მედიკამენტების ასორტიმენტის გაფართოებას გულისხმობს, არამედ უკეთესი მკურნალობის ხერხების აღმოჩენასაც.