ოთხშაბათი, ივნისი 17, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 514

კვლევამ აჩვენა, რომ COVID-19 მნიშვნელოვნად ზრდის ტიპი 2 დიაბეტის რისკს ბავშვებში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დიაბეტის სიმპტომი, რომლებიც ძილის წინ ვლინდება
#post_seo_title

Study Finds COVID-19 Significantly Increases Risk of Type 2 Diabetes in Children

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
Study Finds COVID-19 Significantly Increases Risk of Type 2 Diabetes in Children
#post_seo_title

Study Finds COVID-19 Significantly Increases Risk of Type 2 Diabetes in Children

A groundbreaking study published in JAMA Network Open has revealed that children who contract COVID-19 face a 55% to 58% increased risk of developing type 2 diabetes within six months compared to those who suffer from other respiratory infections.

This startling finding underscores the broader and long-term health consequences of the COVID-19 pandemic, particularly for younger populations, and calls for enhanced monitoring and care for children post-infection.

A Deep Dive Into the Study The study examined the health outcomes of a large group of children who had contracted COVID-19 and compared them to children who had other respiratory infections like the flu.

Researchers followed these children for six months after their infection, and the results were concerning. Children who had contracted COVID-19 were found to have a significantly higher risk of developing type 2 diabetes.

The findings suggest that the effects of COVID-19 go well beyond its initial respiratory impact, affecting various bodily systems, particularly those related to metabolism and insulin regulation.

Professor Giorgi Pkhakadze, Chair of the Public Health Institute of Georgia (PHIG), commented on the global significance of these findings, stating:

“This study highlights an alarming trend worldwide, where we see COVID-19’s impact extending far beyond the acute phase of illness. The link between post-COVID infections and an increased risk of type 2 diabetes among children emphasizes that this is not just a temporary virus, but one with lasting consequences on public health. It’s crucial that healthcare systems globally prioritize monitoring and preventive strategies for children, ensuring we catch these complications early. Otherwise, we risk a wave of chronic diseases in the future.”

The Underlying Mechanisms Researchers believe the increased risk of diabetes is tied to the inflammatory response triggered by COVID-19.

This inflammation can affect the pancreas, where insulin is produced, leading to insulin resistance and disruptions in blood sugar regulation. Over time, these disruptions can develop into type 2 diabetes. The study also raises concerns that COVID-19 could act as a catalyst for diabetes in children who are already at risk due to obesity or other underlying health conditions.

Another factor that may contribute to the increased risk is the overall stress placed on the body by severe COVID-19 infections.

Children who required hospitalization or intensive care are particularly vulnerable, as their bodies are under greater strain, potentially accelerating the development of chronic conditions like diabetes.

Impact on Georgia’s Public Health System The implications of this study are not limited to the global stage; they are highly relevant for individual countries, including Georgia.

Professor Pkhakadze pointed out the urgent need for the Georgian healthcare system to respond to this emerging risk:

“In Georgia, this study should serve as a wake-up call for our healthcare professionals and policymakers. We need to be proactive in addressing the rising number of COVID-19 cases among children, particularly in terms of long-term monitoring for conditions like diabetes. Our healthcare system is already under strain, and without early intervention, we could see a significant increase in chronic illnesses like diabetes that will further burden the system.”

In Georgia, where the healthcare system is facing numerous challenges, the potential rise in pediatric diabetes cases could have serious long-term repercussions.

Given the increasing rates of childhood obesity and other risk factors already present in the population, COVID-19 could significantly compound the issue if preventive measures are not taken swiftly. Public Health Implications and Next Steps Globally, this study underscores the need for healthcare providers to implement post-COVID care protocols, especially for children.

Screening for diabetes should become a routine part of pediatric care for those who have recovered from COVID-19. Early detection of type 2 diabetes can lead to better outcomes, as it allows for prompt intervention and management.

For Georgia, Professor Pkhakadze emphasized that immediate action is required to mitigate the risk:

“This research aligns with the broader global challenges we are seeing, but it must also inform localized healthcare strategies in Georgia. We need to establish protocols for regular screening of children post-COVID, particularly those from vulnerable groups or with pre-existing conditions. The integration of pediatric diabetes management into our national healthcare strategy is essential. Our hospitals and clinics need to be equipped with the resources and training to tackle this issue effectively and ensure that children do not face preventable chronic diseases later in life.”

By implementing targeted screening and early interventions, healthcare systems in Georgia and elsewhere can help prevent the long-term complications of COVID-19, especially in vulnerable pediatric populations.

Moreover, ensuring that hospitals and primary care providers are aware of these risks and are equipped to manage them will be critical in preventing an epidemic of childhood diabetes in the wake of the pandemic. Conclusion The findings of the JAMA Network Open study should serve as a crucial warning to healthcare providers and policymakers around the world.

The long-term health consequences of COVID-19, particularly the increased risk of type 2 diabetes in children, must be taken seriously.

Vigilant monitoring, preventive care, and public health strategies will be essential in mitigating these risks and protecting the future health of children globally.

For countries like Georgia, the study’s implications are particularly pressing. With a healthcare system already grappling with limited resources, addressing this new wave of potential chronic illness will require swift and coordinated action.

By focusing on prevention and early intervention, healthcare providers can help safeguard the health of Georgia’s children and ensure a healthier future for the next generation.

Keywords: COVID-19, type 2 diabetes, children, JAMA Network, Giorgi Pkhakadze, PHIG, public health, Georgia, healthcare, long-term health impacts, pediatric diabetes https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2824731

საჩხერის სამედიცინო ცენტრში მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედების ლაბორატორია გაიხსნა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ზონალურ დიაგნოსტიკური ლაბორატორიები
#post_seo_title

საჩხერის სამედიცინო ცენტრში მეზენქიმური ღეროვანი უჯრედების ლაბორატორია გაიხსნა. ეს საქართველოში პირველი სივრცეა, რომელიც სამედიცინო სფეროში მკურნალობის უნიკალურ შესაძლებლობას იძლევა.

საჩხერის სამედიცინო გუნდმა პრაქტიკა გერმანიის, შვეიცარიის და სხვა მსგავსი ლაბორატორიების გამოცდილებებით დანერგა.

უნიკალური სამედიცინო სივრცე ბიძინა ივანიშვილის და ეკატერინე ხვედელიძის ინიციატივით შეიქმნა და აღიჭურვა, რომლის ბიუჯეტმაც ორ მილიონ ლარს უკვე გადააჭარბა.

„ქალბატონი ეკატერინე ხვედელიძის დონაციით შევიძინეთ ისეთი მწარმოებლის აპარატურა როგორიცაა „ზეისი“, „თერმოფიშერი“ და სხვა ცნობილი ბრენდების მიერ წარმოებული სამედიცინო აპარატურა. მოვაწყვეთ სივრცე, გავიარეთ კონსულტაციები მსგავს ლაბორატორიებთან წამყვან ქვეყნებში. მცდელობა გვქონდა გაგვეზარდა ღეროვანი უჯრედები და წარმატებულად გავიარეთ. პარალელურად, ჩვენ დავნერგეთ საჩხერის სამედიცინო ცენტრში ისეთი ლაბორატორიული კვლევები, რომელიც საშუალებას გვაძლევს შევისწავლოთ უკვე გაზრდილი ღეროვანი უჯრედების თავისებურებები“, – განაცხადა საჩხერის საავადმყოფოს დირექტორმა მიშა ქამუშაძემ.

 

მიხეილ სარჯველაძემ, ზუგდიდში, დასაქმების ფორუმი გახსნა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მიხეილ სარჯველაძემ, ზუგდიდში, დასაქმების ფორუმი გახსნა
#post_seo_title

ჯანდაცვს სამინისტროს ინფორმაციით, ზუგდიდმა დასაქმების ფორუმს უმასპინძლა. ფორუმზე 40 – ზე მეტმა ადგილობრივმა და ქსელურმა კომპანიამ რეგიონში არსებული აქტიური ვაკანსიები წარმოადგინა საბანკო, საფინანსო, სამომხმარებლო, სამრეწველო, სამედიცინო, რითეილ, სასტუმრო, სარესტორნო და საოფისე სფეროებიდან. ფორუმში, 200 – ზე მეტმა სამუშაოს მაძიებელმა მიიღო მონაწილეობა.

ღონისძიების ოფიციალური ნაწილი დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ გახსნა. დამსაქმებლებსა და სტუმრებს სიტყვით მიმართა ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილემ გიორგი ცაგარეიშვილმა და ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერმა მამუკა წოწორიამ.
ფორუმი დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოს ორგანიზებით გაიმართა. მიმდინარე წელს, სააგენტოს ინიციატივითა და ორგანიზებით, მეშვიდე დასაქმების ფორუმი ჩატარდა.

ფორუმების მიზანი სხვადასხვა რეგიონში მცხოვრები მოქალაქეების ეკონომიკური გაძლიერება, ბიზნეს სექტორსა და სამუშაოს მაძიებლებს შორის კომუნიკაციის გამარტივება და დამსაქმებლებისთვის აქტუალური პრობლემის – კადრების დეფიციტის მოგვარებაა.

ბავშვთა უსაფრთხოების დაცვა მნიშვნელოვანია – როგორ უნდა მოიქცეს მშობელი, თუ ბავშვმა რაიმე ნივთი გადაყლაპა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ბავშვთა უსაფრთხოების დაცვა მნიშვნელოვანია - როგორ უნდა მოიქცეს მშობელი, თუ ბავშვმა რაიმე ნივთი გადაყლაპა
#post_seo_title

ბავშვთა უსაფრთხოების დაცვა მნიშვნელოვანია მშობლებისათვის, რადგან პატარები ძალიან ცნობისმოყვარეები არიან და ხშირად ყველაფერს ხელში იღებენ. როგორ უნდა მოიქცეს მშობელი, თუ ბავშვმა რაიმე ნივთი გადაყლაპა.

ამის შესახებ ექიმებმა გიორგილორიამ და ლევანქარაზანიშვილმა გადაცემაში „ნამდვილი ექიმები“ ისაუბრეს.

„პატარები ცნობისმოყვარეები არიან. ყველაფერს ხელის შეხებითა და პირში ჩადებით აღიქვამენ. უნდათ, რომ სამყარო ასე შეიცნონ. თითქმის შეუძლებელია, ყველაფერი ავუკრძალოთ. მაგრამ, უნდა ვიცოდეთ, რას მოვარიდოთ და უსაფრთხო გარემო შევუქმნათ.

გადაყლაპული ნივთებიდან ზოგიერთი საშიშია. თუ პატარა საგანი დაგაკლდათ და გაქვთ ეჭვი, რომ ბავშვმა გადაყლაპა, აუცილებლად ექიმს უნდა მიმართოთ:

  • ხველა
  • გულისრევის შეგრძნება
  • საჭმელზე უარის თქმა
  • ჭარბი ნერწყვიანობა
  • ტემპერატურის მატება
  • ყელში და გულმკერდის არეში ტკივილის შეგრძნება
  • ხრჩობის შეგრძნება

რისი გადაყლაპვაა ყველაზე საშიში?

ავშვები ძირითადად ისეთ რაღაცას ყლაპავენ, რაც მარტივად გამოიდევნება. თუმცა, მაგალითად, პატარა ელემენტი ნამდვილად საშიშია. მასში ქიმიური ნივთიერებებია. განსაკუთრებით ძალიან საშიშია, თუ კუჭში არ გადავიდა და საყლაპავში გაიჭედა. შეიძლება, დამწვრობა გამოიწვიოს.

  • პატარა ელემენტები: საშიშია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ისინი საყლაპავში გადაეფარებიან. ეს შეიძლება დაზიანება და დამწვრობა გამოიწვიოს.
  • ბასრი და მეტალის ნივთები: შეიძლება სისხლდენა გამოიწვიოს.
  • მაგნიტები: რამდენიმე მაგნიტის გადაყლაპვა შესაძლებელია, რაც გაუვალობას გამოიწვევს.

როგორ უნდა მოვიქცეთ?

  1. თუ ბავშვმა არაშიში ნივთი გადაყლაპა, მიეცით წყალი, რათა დალიოს. დაელოდეთ და ორგანიზმი ნივთს ბუნებრივად გამოიტანს.
  2. თუ ბავშვმა ელემენტი გადაყლაპა, თაფლი უნდა ჩააწუწნოთ, ყოველ 10 წუთში ერთხელ. ეს მეთოდი 1 წლიდან ზემოთ გამოგადგებათ. წლამდე ბავშვებისათვის თაფლის მიცემა არ შეიძლება. თუ ბავშვი რაიმე ბასრ ნივთს გადაყლაპავს, ამან შეიძლება, სისხლდენაც გამოიწვიოს. ნებისმიერი მეტალი, წვეტიანი ნივთი საკმაოდ საშიშია. პატარა მაგნიტებიც ძალიან საშიშია. თუ ბავშვმა რამდენიმე ცალი გადაყლაპა, ერთმანეთს მიეწებება და შესაძლოა, გაუვალობა გამოიწვიოს.
  3. ბასრი ნივთები: სასწრაფოდ დაუკავშირდით ექიმს.
  4. თუ იეჭვეთ, რომ არასაშიში ნივთი გადაყლაპა, საპანიკო არაფერია. მიეცით წყალი, რომ დალიოს. დაველოდოთ და გამოიტანს.
  5. გახსოვდეთ, რომ: არ შეიძლება ბავშვს თითი პირის ღრუში ღრმად ჩავუყოთ.  შეიძლება, პირიქით, თითით ჩავტენოთ და სასულეში გადავაცდენინოთ. რა თქმა უნდა, პინცეტით და მსგავსი საშუალებებითაც არ შეიძლება. შესაძლოა, ბავშვს პირის ღრუ დავუზიანოთ. თუ პატარას თავს რომ ზემოთ ავაწევინებთ, უფრო კარგად ჩაისუნთქავს და დახველებისთვის იდეალური პოზაა.

უსაფრთხოება 

დაზიანების თავიდან ასაცილებლად, მნიშვნელოვანია შევქმნათ უსაფრთხო გარემო ბავშვის გარშემო. მოარიდეთ ბავშვი პატარა ნივთებს.

  • თუ პატარამ რეზინის სათამაშოს პატარა დეტალი მოაკბიჩა, ის ორგანიზმს ბუნებრივად დატოვებს და გამოვა. ჩვენი კუჭის წვენი რეზინს ვერ დაშლის, ორგანიზმში ვერ შეიწოვება და გამოდის მთლიანად.
  • თუ ბავშვმა რეზინის ნივთი გადაყლაპა, საშიში არ არის. მთავარია. მას მეტალის ნაწილი არ ჰქონდეს. თუ პლასტმასის, პოლიეთილენის ნივთი გადაყლაპა და წვეტიანი ზედაპირი არ აქვს, არც ესაა საშიში.
  • ყველაზე ხშირად ბავშვები მონეტებს ყლაპავენ. ის ორგანიზმიდან დაუბრკოლებლივ გამოდის ხოლმე. თუმცა, შესაძლოა, მონეტა საყლაპავში გაიჭედოს და ასეთ შემთხვევაში, საავადმყოფოში უნდა წავიყვანოთ. ზოგადად, უცხო სხეული ორგანიზმიდან 4-5 საათში გამოდის.

დასკვნა

ბავშვების მიერ უცხო საგნების გადაყლაპვა შეიძლება მშობლებისთვის სტრესული სიტუაცია იყოს. თუმცა, სწორი ინფორმაციისა და მოქმედებების მიხედვით, შესაძლებელია ამ პრობლემის მართვა. მშობლებს რეკომენდებული აქვთ, რომ ყოველთვის იყვნენ ყურადღებით და საჭიროების შემთხვევაში, სწრაფად მიმართონ პროფესიონალების დახმარებას.

 

„დაგვიანებული მოტორული განვითარება და კუნთების დაბალი ტონუსი ხშირად ბავშვებში გენეტიკური დარღვევების არსებობაზე მიუთითებს“

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„დაგვიანებული მოტორული განვითარება და კუნთების დაბალი ტონუსი ხშირად ბავშვებში გენეტიკური დარღვევების არსებობაზე მიუთითებს“
#post_seo_title

ლოს-ანჯელესის კალიფორნიის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა გამოავლინეს, რომ დაგვიანებული მოტორული განვითარება და კუნთების დაბალი ტონუსი ხშირად მიუთითებს გენეტიკურ დარღვევებზე, ბავშვებში. ეს კვლევა წარმოდგენილია UCLA Health-ის ვებსაიტზე.

კვლევის შედეგები

მკვლევრებმა გააანალიზეს 316 პაციენტის სამედიცინო ჩანაწერები, რომლებიც მკურნალობდნენ სპეციალურ კლინიკაში 2014-2019 წლებში. მეცნიერებმა დადასტურებული გენეტიკური დიაგნოზის მქონე ბავშვების კლინიკური მონაცემები მსგავსი დარღვევების არმქონე პირებს შეადარეს.

უმნიშვნელოვანესი აღმოჩენები:

  • 75% ბავშვების, რომლებიც ატარებდნენ მოტორული განვითარების შეფერხებას, დადასტურებული გენეტიკური დარღვევების დიაგნოზი ჰქონდათ.
  • გენეტიკური ფაქტორების ადრეული იდენტიფიკაცია ხელს უწყობს თანმხლები დაავადებების, როგორიცაა გულის თანდაყოლილი დეფექტები და ეპილეფსიის, უკეთეს კონტროლს.

მიზნობრივი თერაპიის შესაძლებლობა

კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ გენეტიკური დარღვევების ადრეული გამოვლენა მიზნობრივი თერაპიის დაწყების შესაძლებობას იძლევა. თუ ხელმისაწვდომია კონკრეტული გენეტიკური აშლილობა, ამან შეიძლება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესოს ბავშვების ჯანმრთელობის მდგომარეობა.

მომავალი რეკომენდაციები

მკვლევარები იმედოვნებენ, რომ ეს დასკვნები საფუძველი გახდება მტკიცებულებებზე დაფუძნებული რეკომენდაციებისა, რომლებსაც ნეიროგანვითარების დარღვევების მქონე ბავშვებში გენეტიკური ტესტირებისთვის გამოიყენებენ.

დასკვნა

ახალი კვლევა ხაზს უსვამს გენეტიკური ტესტირების მნიშვნელობას, რათა გაარკვიოთ მოტორული განვითარების შეფერხების მიზეზები ბავშვებში. მშობლებსა და სპეციალისტებს რეკომენდებული აქვთ, ყურადღება მიაქციონ ბავშვის განვითარებას და საჭიროების შემთხვევაში დროულად მიმართონ გენეტიკურ ტესტირებას.

21-ე საუკუნის პანდემია – როგორ ზემოქმედებს გაჯეტების გამოყენება ბავშვების ფიზიკურ, ემოციურ და სოციალურ განვითარებაზე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
21-ე საუკუნის პანდემია - როგორ ზემოქმედებს გაჯეტების გამოყენება ბავშვების ფიზიკურ, ემოციურ და სოციალურ განვითარებაზე
#post_seo_title

21-ე საუკუნის პანდემია – სმარტფონებისა და ციფრულ მოწყობილობების გადამეტებული დროით გამოყენება

21-ე საუკუნეში სმარტფონებისა და ციფრული მოწყობილობების გადამეტებული გამოყენება ხშირად “პანდემიად” მოიხსენიება. თუმცა, ეს პრობლემა არა მხოლოდ ზრდასრულებში, არამედ ბავშვებშიც აქტუალურია.

როგორ ზემოქმედებს გაჯეტების გამოყენება ბავშვების ფიზიკურ, ემოციურ და სოციალურ განვითარებაზე – რეკომენდაციები:

როგორ მოქმედებს გაჯეტების გამოყენება ბავშვებზე?

ბავშვებისთვის გაჯეტების არამიზნობრივი და გადამეტებული გამოყენება უარყოფითად მოქმედებს მათ ფსიქიკურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე. კვლევებმა აჩვენა, რომ ამგვარი გამოყენება იწვევს:

  • ძილის დარღვევებს: გაჯეტების ხანგრძლივი გამოყენება უშლის ხელს მელატონინის წარმოებას, რაც ძილის ხარისხს ამცირებს.
  • ემოციურ პრობლემებს: გაჯეტების ზედმეტმა გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს დეპრესია და სტრესი.
  • სოციალური იზოლაციის: სოციალური ურთიერთობების ნაკლებობა და დამოკიდებულება მოწყობილობებზე ბავშვებს იზოლაციაში ჩააგდებს.

მშობლების როლი

მშობლებმა უნდა აკონტროლონ, რამდენ დროს ატარებს ბავშვი გაჯეტებთან. ხშირ შემთხვევაში, მშობლები თავიანთი დაღლილობიდან გამომდინარე ბავშვების მოთხოვნებს აკმაყოფილებენ, რაც უარყოფითად მოქმედებს მათი განვითარების პროცესზე. კარგი იქნება, თუ მშობლები:

  • დააწესებენ შეზღუდვები ეკრანზე გატარებული დროის შესახებ.
  • გაესაუბრებიან შვილებს და გააცნობიერებენ წესების მნიშვნელობას.

რა ასაკიდან და რამდენი დრო შეიძლება გაჯეტებზე?

სასურველია, ბავშვებს არ ჰქონდეთ სმარტფონებთან წვდომა 2 წლამდე. თუ მაინც იყენებენ, თითო ჯერზე მაქსიმუმ 15 წუთი უნდა ჰქონდეთ.

რეკომენდაციები მშობლებისთვის

  • ეკრანის გარეშე დრო: ბავშვებმა უნდა შეწყვიტონ ეკრანის ყურება ძილის წინ მინიმუმ ერთი საათით ადრე.
  • აქტიური დრო: წაახალისეთ მეტი ფიზიკური აქტივობა და ჩაერთეთ არა ეკრანთან დაკავშირებული ჰობიებით.
  • თანამშვენიერება: გაატარეთ ხარისხიანი დრო თქვენს შვილთან, რათა დაეხმაროთ მას საკუთარი ინტერესების გამოვლენაში.

ტელევიზორის ზიანის პარალელური ზემოქმედება

ტელევიზორი ნაკლებად იწვევს დამოკიდებულებას, მაგრამ მაინც საჭიროა მისი გამოყენების დროის კონტროლი. როგორც გაჯეტების, ისე ტელევიზორის გამოყენება შეიძლება იყოს საზიანო, თუ მასზე დიდი დროა დახარჯული.

დასკვნა

სმარტფონებისა და სხვა გაჯეტების გამოყენება ბავშვების განვითარებაზე დიდ გავლენას ახდენს. მშობლები უნდა იყვნენ ყურადღებით და უნდა დააწესონ მკაცრი წესები, რათა უზრუნველყონ მათი შვილების ჯანსაღი განვითარება და სოციალური ურთიერთობები.

ბავშვებისთვის, მით უმეტეს თუკი პატარა ჯერ არ მეტყველებს, გაჯეტების გამოყენება გაცილებით საზიანოა. კვლევებით დასტურდება, რომ ის შესაძლოა გახდეს მეტყველების შეფერხების/გადავადების მიზეზი, თუკი გავითვალისწინებთ იმას, რომ ბავშვები უყურებენ და უსმენენ ვიდეოებს სხვადასხვა უცხო ენაზე, ეს კიდევ უფრო ართულებს მეტყველების დაწყების პროცესს. ასევე, რაც ისედაც ყველასთვის კარგად ცნობილი ფაქტია, იწვევს მხედველობის პრობლემებს.

სმარტფონების გადამეტებული გამოყენება ბავშვებს სოციალური და კომუნიკაციის უნარების განვითარებაში უშლის ხელს, იკლებს ფიზიკური აქტიურობაც, რაც ჯანმრთელობისთვის უმნიშვნელოვანესია. ბავშვი ეჯაჭვება მოწყობილობებს და თანატოლებთან თამაშის ნაცვლად, დროის მეტ ნაწილს ეკრანთან ატარებს.

როგორ გამოდევნის ტვინი ტოქსიკურ ცილებს, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს კოგნიტური დაქვეითება- ხარისხიანი ძილი გადამწყვეტია ტვინის ჯანმრთელობისთვის

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
როგორ გამოდევნის ტვინი ტოქსიკურ ცილებს, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს კოგნიტური დაქვეითება- ხარისხიანი ძილი გადამწყვეტია ტვინის ჯანმრთელობისთვის
#post_seo_title

ალცჰეიმერის დაავადება ამჟამად გლობალურად დაახლოებით 32 მილიონ ადამიანს აწუხებს და განკურნება არ არსებობს

ალცჰეიმერის დაავადების ერთ-ერთი წამყვანი თეორია არის ტვინში ცილების ბეტა-ამილოიდის და ტაუს დაგროვება.
ორეგონის ჯანმრთელობისა და მეცნიერების უნივერსიტეტის მკვლევარებმა პირველად აჩვენეს, თუ როგორ შლის ტვინის გლიმფური სისტემა „ნარჩენებს“, რომლებმაც შეიძლება შემდგომში გამოიწვიოს პრობლემები.
მეცნიერები თვლიან, რომ ეს აღმოჩენა ხაზს უსვამს ხარისხიანი ძილის მნიშვნელობას ტვინის ნარჩენების მოცილების სისტემის გამართულად მუშაობისთვის.
გაურკვეველი რჩება, რამდენად შეიძლება ამ აღმოჩენებმა გავლენა მოახდინოს ალცჰეიმერის დაავადებაზე და დემენციის სხვა ფორმებზე.
ყოველდღე, მკვლევარები უფრო უახლოვდებიან იმის გარკვევას, თუ რა იწვევს ალცჰეიმერის დაავადებას – დემენციის ტიპი, რომელიც ამჟამად გავლენას ახდენს დაახლოებით 32 მილიონ ადამიანზე მთელს მსოფლიოში და რომელსაც განკურნება არ აქვს.

ალცჰეიმერის დაავადების ერთ-ერთი წამყვანი თეორია არის ის, რომ ტვინში ბეტა-ამილოიდის და ტაუს ცილების ტოქსიკურმა დაგროვებამ შეიძლება გამოიწვიოს ამ მდგომარეობასთან დაკავშირებული მრავალი სიმპტომი.

„ალცჰეიმერის დაავადება და ტვინის რამდენიმე სხვა პროგრესირებადი დაავადება – როგორიცაა პარკინსონის დაავადება – გამოწვეულია ტვინში ცილების არანორმალური დაგროვებით“, ხუან პიანტინო, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პედიატრიის ასოცირებული პროფესორი მედიცინის სკოლის ნევროლოგიის განყოფილებაში და პროფესორ-ფაკულტეტის წევრი. ამის შესახებ ორეგონის ჯანმრთელობისა და მეცნიერების უნივერსიტეტის პაპეს ოჯახის პედიატრიული კვლევითი ინსტიტუტის ნეირომეცნიერების განყოფილებამ Medical News Today-ს განუცხადა.

„ამ ცილების ამოღება აუცილებელია ტვინის ჯანმრთელობისთვის, მაგრამ ეს პროცესი ცუდად არის გაგებული. თუ ჩვენ შეგვიძლია გავაუმჯობესოთ ჩვენი ტვინის უნარი ამოიღოს ასეთი ცილები, ჩვენ შეგვიძლია შევცვალოთ ამ დაავადებების მიმდინარეობა, ”- თქვა მან.

პიანტინო არის ახალი კვლევის უფროსი ავტორი, რომელიც პირველად აჩვენებს, თუ როგორ ასუფთავებს ტვინის გლიმფური სისტემა ამ ცილებს, ხაზს უსვამს ცხოვრების სტილის ზომების მნიშვნელობას, როგორიცაა საკმარისი ხარისხიანი ძილი ნარჩენების გაწმენდის სისტემის ეფექტურად მუშაობის შესანარჩუნებლად.

კვლევა ახლახან გამოქვეყნდა ჟურნალში Proceedings of the National Academy of Sciences.

სპეციალური ვიზუალიზაციის ტექნოლოგია აღმოაჩენს ტვინის “ნარჩენების განადგურების” სისტემას
ამ კვლევისთვის პიანტინომ და მისმა გუნდმა შეაგროვეს ხუთი მონაწილე, რომლებმაც გაიარეს ნეიროქირურგია ტვინში სიმსივნეების მოსაშორებლად. ყველა მონაწილე დათანხმდა ოპერაციის დროს გადოლინიუმზე დაფუძნებული ინერტული კონტრასტული აგენტის ინექციას თავის ცერებროსპინალურ სითხეში სანდო წყაროში, რომელიც შემდეგ გაემგზავრება ტვინში.

კვლევის მონაწილეებმა შემდეგ გაიარეს სპეციალური ტიპის მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI), რომელსაც ეწოდება სითხის შესუსტებული ინვერსიის აღდგენა (FLAIR) ოპერაციიდან 12, 24 ან 48 საათის შემდეგ, რათა დაენახათ როგორ გავრცელდა კონტრასტული აგენტი ტვინში.

„ხშირად, პაციენტები იღებენ კონტრასტულ აგენტს – ნივთიერების ტიპს, რომელიც შეიძლება ნახოთ MRI-ზე – IV ან, ჩვენს შემთხვევაში, ხერხემლის ონკანის სანდო წყაროს მეშვეობით“, – განმარტა პიანტინომ. “FLAIR საშუალებას გვაძლევს დავინახოთ სად მიდის ეს კონტრასტი დიდი დეტალებით.”

“ნარჩენების გაწმენდის” სისტემა პირველად დაფიქსირდა ადამიანის ტვინში
კვლევის დასასრულს, მკვლევარებმა საბოლოოდ აჩვენეს ტვინში ნარჩენების გამწმენდი სისტემა მისი პერივასკულარული სივრცეების ქსელის მეშვეობით სანდო წყარო, რომელიც არის სითხით სავსე უბნები, რომლებიც გარს აკრავს მცირე სისხლძარღვებს.

„ტვინი იყენებს უზარმაზარ რაოდენობას ენერგიას და წარმოქმნის ნარჩენებს, რომლებიც უნდა მოიხსნას“, – დაწერა პიანტინომ. „მეცნიერებმა აჩვენეს, რომ თაგვებში, ტვინი ნარჩენების ამოღების ერთ-ერთი გზაა სითხის (არსებითად წყლის) „გამორეცხვა“ მისი ქსოვილის მეშვეობით – წარმოიდგინეთ ეს, როგორც ადამიანი, რომელიც ჭურჭელს რეცხავს სამზარეულოს ნიჟარაზე. ტვინი ახორციელებს სითხის ცირკულაციას კონკრეტული არხებით (პერივასკულარული სივრცეები).

„მიუხედავად იმისა, რომ ეს იყო ამაღელვებელი აღმოჩენა, არავის უჩვენებია, რომ ეს მოდელი ჭეშმარიტი იყო ადამიანებში აქამდე“, – განაგრძო მან.

ამ ახალ კვლევაში პიანტინომ თქვა:

„ჩვენ ვაჩვენეთ, რომ ადამიანებში სითხე შემოდის ამ არხებში და ქსოვილში უბიძგებს, როგორც ეს თაგვებში დაფიქსირდა. ეს აღმოჩენა გადამწყვეტია იმის დასახასიათებლად, თუ როგორ ხდება ნარჩენების ამოღება ადამიანის ტვინიდან“.

ხარისხიანი ძილი გადამწყვეტია ტვინის ჯანმრთელობისთვის
წარსულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ სათანადო ძილს შეუძლია დადებითი გავლენა მოახდინოს ტვინის გლიმფურ სისტემაზე და ნარჩენების გასუფთავების უნარზე. პიანტინო და მისი გუნდი თვლიან, რომ მათი აღმოჩენები კიდევ უფრო ხაზს უსვამს ხარისხიანი ძილის მნიშვნელობას თავის ტვინში გლიმფური სისტემის კარგად ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფად.

”დაუბრუნდეთ ნიჟარის ანალოგიას, ნარჩენების ამოღება ძირითადად ღამით ხდება ძილის დროს, ისევე როგორც ჩვენ ღამით ჭურჭელს ვაკეთებთ”, – თქვა პიანტინომ. „ძილის გაუმჯობესება შესაძლოა გადამწყვეტი გზა იყოს ნარჩენების მოცილების გასაუმჯობესებლად. გარდა ამისა, ამჟამად შესწავლილია რამდენიმე წამალი, რომელსაც შეუძლია გააუმჯობესოს ნარჩენების მოცილება“.

”ამჟამად ჩვენ ვცდილობთ ნარჩენების გატანის გზებს წამლების გარეშე,” – დასძინა მან. ”ჩვენ გვინდა ვიცოდეთ, როგორ შეიძლება ძილმა გავლენა მოახდინოს ნარჩენების მოცილებაზე.”

გულის დაავადებები ზრდის დემენციის რისკს: შეუძლია თუ არა ჩვეულებრივ სისხლის გამათხელებელს მისი შემცირება?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
გულის დაავადებები ზრდის დემენციის რისკს: შეუძლია თუ არა ჩვეულებრივ სისხლის გამათხელებელს მისი შემცირება?
#post_seo_title

ამერიკის გულის ასოციაციის (AHA) ახალი სამეცნიერო განცხადება ავლენს ძლიერ კავშირს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს შორის – როგორიცაა გულის უკმარისობა, წინაგულების ფიბრილაცია და გულის კორონარული დაავადება – და კოგნიტური დაქვეითების და დემენციის გაზრდილ რისკს შორის.

კვლევა განმარტავს, თუ როგორ მოქმედებს გულის ჯანმრთელობა პირდაპირ ტვინის მუშაობაზე, ისეთი პირობებით, როგორიცაა მაღალი წნევა და ტიპი 2 დიაბეტი, შესაბამისად, ხელს უწყობს კოგნიტურ დაქვეითებას.
სხვა ახალ კვლევაში, მკვლევარები ვარაუდობენ, რომ სისხლის გამათხელებელმა ჰეპარინმა შეიძლება შეაფერხოს ალცჰეიმერის დაავადების დაწყება ტვინში მავნე ცილების ურთიერთქმედების ჩარევით; თუმცა მეტი კვლევაა საჭირო.
ახალი ექსპერტის მოხსენება, რომელიც გამოქვეყნდა ჟურნალში StrokeTrusted Source, მიმოიხილავს უახლეს კვლევას და განმარტავს, რომ მოზრდილებში სამი გავრცელებული გულ-სისხლძარღვთა დაავადება – გულის უკმარისობა, წინაგულების ფიბრილაცია (AFib) და გულის კორონარული დაავადება – დაკავშირებულია კოგნიტურ დაქვეითებასთან და გაზრდილ რისკთან. დემენცია.

ავტორები აღნიშნავენ, რომ ინსულტი და კოგნიტური დაქვეითება, ტვინის ჯანმრთელობის ორი მნიშვნელოვანი ფაქტორი, არის ქრონიკული და ინვალიდობის მდგომარეობა, რომელიც დიდ გავლენას ახდენს ინდივიდებზე და საზოგადოებაზე.

მცირე ასაკიდან გულის ჯანმრთელობის შენარჩუნება აუცილებელია გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების თავიდან ასაცილებლად, ტვინის ფუნქციის დასაცავად და შემდგომ ცხოვრებაში შემეცნებითი დაქვეითების რისკის შესამცირებლად.

მიუხედავად იმისა, რომ დემენცია ხშირად განიხილება, როგორც განუკურნებელი და პროგრესირებადი მდგომარეობა, მტკიცებულებები ვარაუდობენ, რომ ჯანსაღი ცხოვრების წესის წარმართვა და სისხლძარღვთა რისკ-ფაქტორების ადრეული მკურნალობა შეიძლება დაეხმაროს კოგნიტური ფუნქციის შენარჩუნებას.

გულის პრობლემები ხელს უწყობს კოგნიტურ დაქვეითებას
AHA-ს ანგარიშში ხაზგასმული კვლევების თანახმად, გულის უკმარისობა გავლენას ახდენს ადამიანების დაახლოებით 50%-ზე კოგნიტური პრობლემებით, როგორიცაა მეხსიერება და ენის სირთულეები.

AFib, გულის რითმის ყველაზე გავრცელებული დარღვევა, დაკავშირებულია კოგნიტური უკმარისობის 39%-ით გაზრდილ რისკთან, ხოლო გულის კორონარული დაავადება ზრდის დემენციის რისკს 27%-ით, ხოლო გულის შეტევით გადარჩენილთა 50%-მდე განიცდის კოგნიტურ დაქვეითებას.

წინა კვლევამ აჩვენა, რომ AFib-ის მქონე ადამიანებს, რომლებიც მკურნალობდნენ პირდაპირი პერორალური ანტიკოაგულანტებით (DOACs) ჰქონდათ დემენციის განვითარების 12%-ით ნაკლები რისკი, ვიდრე მათ, ვინც მკურნალობდა ტრადიციული სისხლის გამათხელებელი ვარფარინით.

შეუძლია თუ არა ანტიკოაგულანტ ჰეპარინს დემენციის რისკის შემცირება?
ახლა, ახალ კვლევაში, რომლის შედეგებიც გამოჩნდა Molecular PsychiatryTrusted Source-ში, მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ ადამიანებს, რომლებიც გადიან ჰეპარინით მკურნალობას, განუვითარდათ ალცჰეიმერის სიმპტომები 2 წლით გვიან, ვიდრე ტიპიური დრო, რაც ასევე მიუთითებს ამ საერთო ანტიკოაგულანტის პოტენციურ დამცავ სარგებაზე.

წინა კვლევამ აჩვენა, რომ ალცჰეიმერის განვითარების რისკი შეიძლება დაკავშირებული იყოს ცილასთან, სახელწოდებით Apolipoprotein E (ApoE), რომელიც ურთიერთქმედებს უჯრედის ზედაპირის მოლეკულებთან, რომლებიც ცნობილია როგორც ჰეპარანის სულფატის პროტეოგლიკანები (HSPGs).

ApoE4 გენეტიკური ვარიანტი ასოცირდება უმაღლეს რისკთან, ხოლო იშვიათი ფორმა, ApoE Christchurch, სუსტად უკავშირდება HSPG-ებს და, როგორც ჩანს, ამცირებს ალცჰეიმერის დაავადების რისკს გენეტიკურად მიდრეკილ პირებში.

HSPG ასევე ხელს უწყობს ტაუ პროტეინის დაგროვებას, ალცჰეიმერის ტვინის დაზიანების კიდევ ერთი მთავარი ფაქტორი.

პროტეინები, რომლებიც აკავშირებენ HSPG-ებს, შესაძლოა დაგროვდეს ტვინში სიმპტომების გამოვლენამდე დიდი ხნით ადრე და ჰეპარანის სულფატის წარმოებაში ჩართული გენი ალცჰეიმერის რისკ-ფაქტორად გამოვლინდეს.

ჰეპარინი, ჰეპარანის სულფატის ფორმა, რომელიც გამოიყენება 1930-იანი წლებიდან სისხლის შედედების თავიდან ასაცილებლად, არ ხვდება ტვინში, მაგრამ მკვლევარები ვარაუდობენ, რომ მას შეუძლია ალცჰეიმერის დაავადების შეფერხება ApoE-HSPG ურთიერთქმედების დარღვევით.

რა კავშირია ჰეპარინსა და ალცჰეიმერის დაავადების შეფერხებას შორის?
ამ ახალ კვლევაში მკვლევარებმა გააანალიზეს სამედიცინო ჩანაწერები ორი დიდი ჯანდაცვის სისტემისგან, Mount Sinai Health System (MSHS) და Columbia University Medical Center (CUMC).

რეტროსპექტული, გრძივი დიზაინის გამოყენებით, მათ შეადარეს პაციენტები, რომლებიც იღებდნენ ჰეპარინს მათ, ვინც არ იღებდა.

MSHS კოჰორტაში, 15,183 პაციენტიდან 24,7%-მა მიიღო ჰეპარინი, ხოლო 6,207 CUMC პაციენტიდან 51,5%-მა გაიარა ჰეპარინით მკურნალობა.

მიუხედავად იმისა, რომ კვლევის ყველა მონაწილემ საბოლოოდ მიიღო ალცჰეიმერის დიაგნოზი, საშუალოდ, პაციენტებს ორივე ჯგუფიდან, რომლებიც იღებდნენ ჰეპარინს, ალცჰეიმერის დიაგნოზი დაუსვეს დაახლოებით 1 წლის შემდეგ, ვიდრე მათ, ვინც არ იღებდა.

კვლევის პირველმა ავტორმა, ბენჯამინ რედჰედმა, დოქტორმა, ასოცირებულმა პროფესორმა ASU-Banner Neurodegenerative Disease Research Center-ში, განმარტა ძირითადი დასკვნები Medical News Today-სთვის.

„ჩვენმა ზოგიერთმა თანაავტორმა ადრე აჩვენა, რომ იშვიათი გენეტიკური მუტაცია APOE გენში არის ძალიან დამცავი ალცჰეიმერის დაავადებისგან და რომ ეს დაკავშირებულია იმის დარღვევასთან, თუ როგორ უკავშირდება APOE ცილის ეს ვერსია ჰეპარინის მსგავს მოლეკულებს შიგნით. სხეული“, – გვითხრა რედჰედმა.

„ჩვენ დავინტერესდით, შეიძლებოდა თუ არა ამის შესწავლის საშუალება ანტიკოაგულანტული მედიკამენტის ჰეპარინის შესწავლით და, როგორც ჩანს, მისი გამოყენება რაიმე დაცვას გვთავაზობს ალცჰეიმერის დაავადებისგან. როდესაც გადავხედეთ ჯანმრთელობის ელექტრონულ ჩანაწერებს (EHR) ორი დიდი ჯანდაცვის სისტემისგან, აღმოვაჩინეთ, რომ ორივე EHR-ში, ჰეპარინის თერაპია იყო ასოცირებული.

წყარო:

“კონსილიუმ მედულას” კლინიკური ონკოლოგი ძუძუს კიბოს სკრინინგის სახელმწიფო პროგრამის შესახებ საუბრობს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

“კონსილიუმ მედულას” კლინიკური ონკოლოგი სალომე კორძაია ძუძუს კიბოს სკრინინგის სახელმწიფო პროგრამის შესახებ საუბრობს.

გაიგეთ მეტი:
ვისთვის არის განკუთვნილი ძუძუს კიბოს სკრინინგი?
რას მოიცავს ძუძუს კიბოს სკრინინგი?
რისთვის არის საჭირო მამოგრაფიული გამოკვლევა?
გახსოვდეთ, ძუძუს კიბოს სკრინინგი დაავადების ადრეული დიაგნოსტიკის საუკეთესო საშუალებაა.
ძუძუს კიბოს ადრეულ გამოვლენას სიცოცხლის გადარჩენა შეუძლია!
ოქტომბერი ძუძუს კიბოს ცნობიერების ამაღლების თვეა.
1...513514515...1,089გვერდი 514 of 1,089

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights