29-31 ოქტომბერს ტარდება WHO-ს ევროპის რეგიონული ოფისის 74-ე კომიტეტი, რომელსაც 53 წევრი სახელმწიფოს წარმომადგენლები ესწრებიან. რეგიონული კომიტეტი ორგანიზაციის გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოა, რომელიც წელიწადში ერთხელ იკრიბება.


“თბილისი ენერჯის” ტექნიკური ტექნიკური დირექტორის მოადგილე, გიორგი ლეფსვერიძე გადაცემაში „იმედი დილა“ საუბრობს სწორედ უსაფრთხოების წესებზე და აბონენტებს კონკრეტულ რეკომენდაციებს უზიარებს:
1. სისტემის შემოწმება
გათბობის სისტემის ჩართვამდე, აუცილებელია გასათბობი მოწყობილობების და გაზის ქსელის შემოწმება. “თბილისი ენერჯი” სთავაზობს აბონენტებს უფასო მომსახურებას, რომელიც მოიცავს:
თუ გსურთ, რომ სპეციალისტები თქვენს სახლში მოვიდნენ და ყველაფერი შეამოწმონ, დარეკეთ 240 40 04.
2. რისკების მინიმალიზაცია
აუცილებელია ყურადღება მიაქციოთ იმ მოწყობილობების ტიპებს, რომლებიც სახლში გაქვთ:
დახურული წვის კამერიანი, მაგალითად, გათბობის ქვაბები, კარმის ტიპის გამათბობლები, ჟანგბადს გარედან იღებენ და ნამწვს გარეთვე გატყორცნიან. განსხვავებით, ღია წვის კამერიანი გამათბობლებისა, რომელიც ჟანგბადს სათავსოდან გაცლით. ხშირ შემთხვევაში, განიავებაც არ შველის. როდესაც ჟანგბადი გაიშვიათდება და შესაბამისი რეაქცია აღარ ხდება, ნახშირჟანგი გამოიყოფა. როდესაც ნახშირჟანგი დახურულ სივრცეში თუნდაც 1% დაგროვდება, დანარჩენი 99% ჟანგბადი რომ იყოს, ნებისმიერი ასაკისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის ადამიანის გარდაცვალებას მაქსიმუმ 2 წუთში იწვევს. ნახშირჟანგი ძლიერ მომწამვლელი აირია და ძლიერ ინტოქსიკაციაც იწვევს
3. ნახშირჟანგის რისკები
აღნიშნული ტიპის გამათბობლების გამოყენება დიდ რისკებთან არის დაკავშირებული. როდესაც დახურულ სივრცეში ჟანგბადი იკლებს, ნახშირჟანგი იწყებს დაგროვებას, რაც შეიძლება სასიკვდილო იყოს.
4. გათბობის მოწყობილობების მონტაჟი
გაზის მონტაჟი მხოლოდ სპეციალიზებული კომპანიების მიერ უნდა მოხდეს. არასათანადო მონტაჟი ზრდის გაჟონვის რისკს.
5. დეტექტორის მნიშვნელობა
გთხოვთ, შეამოწმოთ გაზის გაჟონვის დეტექტორი. ეს მოწყობილობა 24 საათის განმავლობაში უნდა იყოს ჩართული და ავტომატურად შეაჩერებს გაზის მიწოდებას, თუ გაჟონვა გამოვლინდება.
6. რჩევები გაზის ქვაბის გამოყენებისთვის
თუ სახლში გათბობის ქვაბი გაქვთ, მისი ხშირი ჩართვა და გამორთვა არ არის რეკომენდირებული. დროებით სახლის დატოვების დროს ონკანები გადაკეტეთ, რათა გაჟონვის რისკი შეამციროთ.
დასკვნა
უზრუნველყავით თქვენი და თქვენი ოჯახის უსაფრთხოება გათბობის სისტემის გამოყენებისას. თუ გაქვთ კითხვები ან საჭიროებთ მომსახურებას, აუცილებლად მიმართეთ “თბილისი ენერჯის” ტექნიკურ ჯგუფს.
„როდესაც გამათბობელს ან გაზზე მომუშავე ნებისმიერ დანადგარს ამონტაჟებთ, იქამდე გაზსადენი უნდა მივიდეს. გაზსადენის თვითნებური მონტაჟი არ შეიძლება. ამიტომ, მოქალაქემ უნდა მოგვმართოს, ონლაინ მოგვწეროს Te.ge-ზე, გვეწვიოს ოფისში, მოითხოვოს პროექტში კორექტირება. საუბარი არსებულ აბონენტებზე მაქვს, რომლებმაც გადაწყვიტეს, დაამატონ ან შეცვალონ დანადგარი. შესაბამისად, ჩვენი წარმომადგენლები ადგილზე მისვლის შედეგად, ურჩევენ, სად დაამონტაჟონ დანადგარი, მისცემენ შესაბამის რეკომენდაციებს, შედგება პროექტი და იქ, სადაც აღნიშნულ გამათბობელს იყიდის, მათი მხრიდან მოხდება მონტაჟი. ჩვენ ვამონტაჟებთ გაზსადენს.
ვისაც სახლში გათბობის ქვაბი აქვს, მისი ხშირად ჩართვა და გამორთვა რეკომენდებული არ არის. როდესაც სახლს რამდენიმე დღით ტოვებთ, ონკანები აუცილებლად გადაკეტეთ, რათა თავი გაჟონვისაგან დაიცვათ. ყოველთვის მოვუწოდებთ ჩვენს აბონენტებს, რომ გაზის გაჟონვის დეტექტორი დაამონტაჟონ. ასე აღარაფრის შეგვეშინდება. დეტექტორი 24 საათი ჩართულ მდგომარეობაში უნდა იყოს. მისი მუშაობის პრინციპია, თუ მოხდა გაჟონვა და იგრძნო დეტექტორმა, თქვენს ბინაში გაზის მოწოდება ავტომატურად წყდება. ყველაფრისგან დაზღვეული ხართ.“
29 October 2024, Tbilisi, Georgia
www.sheniekimi.ge Tatia Gochadze
Pfizer Delivers One Billionth Pneumococcal Vaccine Dose in Global Public Health Milestone
In a significant advancement for global health, Pfizer recently announced the delivery of its one billionth pneumococcal conjugate vaccine (PCV) dose through a collaboration with Gavi, the Vaccine Alliance. This milestone, over a decade in the making, reflects joint efforts to close health equity gaps by providing life-saving vaccines to children in low- and lower-middle-income countries. Delivered to Ethiopia, the billionth dose exemplifies the impact of public-private partnerships on improving global health.
through this long-standing collaboration between Pfizer and Gavi, one billion life-saving PCV vaccines have reached 57 low- and lower-middle-income countries and are estimated to have helped protect more than 300 million children. Since 2010, Pfizer’s PCVs have reached these Gavi-eligible nations, helping protect children from pneumococcal disease—a primary driver of pneumonia.
Pneumonia is the single largest infectious cause of death in children worldwide, killing 740,180 children under the age of 5 in 2019 alone. This staggering number accounted for 14% of all deaths among children under five and 22% of deaths in children aged 1 to 5 years. Addressing this preventable tragedy is central to Pfizer and Gavi’s partnership, which aims to combat this major public health threat by increasing vaccine accessibility.
“The delivery of one billion doses, particularly to regions that need it most, demonstrates a powerful commitment to protecting vulnerable children globally,” – states Professor Giorgi Pkhakadze, Chair of the “Public Health Institute of Georgia.”
Professor Pkhakadze, who was selected in 2019 as a member of the Independent Assessment Committee (IAC) of Gavi’s Pneumococcal Advanced Market Commitment (AMC), plays a crucial role in evaluating candidate vaccines for this program. The IAC, an impartial oversight body, assesses vaccines based on criteria such as target population, dosage, and product formulation, ensuring that those delivered through Gavi meet high standards.
“As a member of the Advance Market Commitment, I am proud to be part of an effort to save lives and build a healthier future for the next generation,” he shares. “The work does not stop here; we must continue advocating for equitable access.”
Pfizer’s billion-dose milestone highlights the success of health financing innovations like the Pneumococcal AMC, created in 2009 to support vaccine access in low-income countries. Through this initiative, Pfizer and its partners have delivered vaccines at highly subsidized prices, making them accessible to some of the world’s most at-risk children. As a result, global PCV coverage has increased from 10 percent in 2010 to 65 percent by 2023. However, this still falls short of the Immunization Agenda 2030’s target of 90 percent, emphasizing the need for continued commitment to vaccine accessibility.
“This achievement is not just about improving individual health outcomes” – Professor Pkhakadze emphasizes. “It’s about uplifting entire communities, reducing healthcare costs, and creating a more equitable world.” Immunization prevents severe disease and death while contributing to economic productivity and alleviating healthcare burdens, particularly in low-income countries.
While Pfizer’s focus has been on Gavi-eligible countries, the implications resonate strongly in regions like Georgia, where equitable healthcare access remains a significant challenge. Georgia has made strides in expanding vaccination coverage, yet more work is needed to ensure timely access for all populations, whether urban, rural, affluent, or underserved. Professor Pkhakadze, who also leads the Public Health, Social, and Behavioral Science Department at “David Tvildiani Medical University” in Tbilisi, Georgia, reflects,
“In Georgia, our goal is to draw inspiration from these global partnerships and adapt strategies to enhance our national healthcare system. Vaccination is fundamental to building a healthier, more resilient population.”
Georgia’s efforts to adopt international healthcare standards, such as through Accreditation Canada initiatives, signal an increasing emphasis on quality, equity, and sustainability. Models like Gavi’s Pneumococcal AMC offer a roadmap for addressing health disparities and improving immunization coverage—a priority as Georgia works toward elevating its healthcare outcomes.
Despite notable progress, the journey to health equity remains far from complete. Pfizer’s Accord for a Healthier World initiative, which aims to expand access to medicines and vaccines in 45 lower-income countries, represents an ambitious step toward achieving the World Health Organization’s (WHO) Immunization Agenda 2030 goals. This initiative seeks to bridge healthcare gaps by addressing system-level barriers to access, providing a sustainable approach to long-term health improvements in underserved regions.
“We have made progress, but we must not lose sight of what still needs to be done,”- Professor Pkhakadze states. “Ensuring vaccine accessibility worldwide will require continuous efforts, innovations, and collaborations.” Pfizer’s success with Gavi proves that strategic partnerships can create affordable and sustainable health solutions for children in low-income nations.
In celebrating this milestone, we are reminded of the power of unity and shared purpose in healthcare. For countries like Georgia, this achievement reinforces a commitment to fostering equitable healthcare access and underscores the global responsibility to protect our most vulnerable citizens—our children. By building on this milestone, Georgia and the global health community can work together to shape a future where preventable diseases like pneumonia no longer claim young lives.
📌 https://www.pfizer.com/news/press-release/press-release-detail/pfizer-supplies-one-billionth-pneumococcal-conjugated
📌
1. WHO. 2022. Pneumonia in children. Available at: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/pneumonia#:~:text=Pneumonia%20is%20the%20single%20largest,aged%201%20to%205%20years. Accessed September 2024.
2. Pfizer Inc. 2024. Data on file – Patient counts are estimates derived from Pfizer internal data sources” Pneumonia Prevalence and Associated Risk.
3. Alamneh YM, Adane F. Magnitude and Predictors of Pneumonia among Under-Five Children in Ethiopia: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Environ Public Health. 2020 May 30;2020:1606783. doi: 10.1155/2020/1606783. PMID: 32565837; PMCID: PMC7277048. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7277048/#:~:text=5.-,Conclusion,to%20prevent%20those%20risk%20factors. Accessed September 2024.
4. Leka Lutpiatina, Lilis Sulistyorini, Ririh Yudhastuti, Hari Basuki Notobroto, Prediction of Toddlers Acute Respiratory Infection (ARI) to Become Pneumonia in Martapura Catchment Area, Banjar District, Indonesia, Global Pediatric Health, 10.1177/2333794X241227694, 11, (2024). Available at: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/2022/6497895#:~:text=In%20Ethiopia%2C%2044%2C000%20under%2Dfive,the%20postnatal%20period%20%5B5%5D. Accessed September 2024.
5. WHO. 2024. Pneumococcal Vaccination Coverage. Available at: https://immunizationdata.who.int/global/wiise-detail-page/pneumococcal-vaccination-coverage?CODE=Global&ANTIGEN=PCV3&YEAR= Accessed September 2024.
6. WHO. 2021. Implementing the Immunization Agenda 2030. Available at: https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/strategies/ia2030 Accessed September 2024.
7. Luyten J and Beutels P. 2016. The Social Value Of Vaccination Programs: Beyond Cost-Effectiveness. Health Affairs. 35(2). Available at: https://www.healthaffairs.org/doi/10.1377/hlthaff.2015.1088 Accessed September 2024.
8. Masia NA, Smerling J, Kapfidaze T et al. 2018. Vaccination and GDP Growth Rates: Exploring the Links in a Conditional Convergence Framework. World Development. 103;88-99. Available at: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0305750X17303273 Accessed September 2024.
9. Chen C, Liceras FC, Flasche S et al. 2019. Effect and cost-effectiveness of pneumococcal conjugate vaccination: a global modelling analysis. The Lancet. 7(1);58-67. Available at: https://www.thelancet.com/journals/langlo/article/PIIS2214-109X(18)30422-4/fulltext Accessed September 2024.
რა არის ფრჩხილების კვნეტის მიზეზები?
ბავშვები ხშირად კვნეტენ ფრჩხილებს, რათა განიტვირთონ და ნერვიულობის საფუძველზე. თუმცა, ეს ჩვევა შესაძლოა დაძაბულობის, მოწყენილობის ან სხვების მიბაძვის შედეგადაც ჩამოყალიბდეს.
როდის არის საჭირო დახმარება?
თუ ბავშვი ფრჩხილებს იმდენად ძლიერ იკვნეტს, რომ ფრჩხილის ფირფიტას იზიანებს, ეს შეიძლება პრობლემად იქცეს. ამით იზრდება პორონიქიის, ანუ ფრჩხილის ახლომდებარე რბილი ქსოვილის ჩირქოვანი ანთების რისკი.
როგორ გადავაჩვიოთ ბავშვი ამ ჩვევას?
თუ ბავშვი ხანდახან იჭამს ფრჩხილებს, ამის მიზეზი შესაძლოა მხოლოდ მცირე პრობლემები იყოს. თუმცა, თუ ეს ჩვევა სისტემატური გახდა, მშობლებმა უნდა იმოქმედონ.
1. გაირკვით მიზეზი
მთავარი ნაბიჯი არის მიზეზების გაგება. შესაძლოა, ბავშვი უბრალოდ სტრესის გამო იკვნეტს ფრჩხილებს. გაესაუბრეთ მას და გაერკვიეთ, რას გრძნობს.
2. ნუ აღშფოთდებით
არ უნდა ეჩხუბოთ ან შეურაცყოფა მიაყენოთ ბავშვს. ასეთმა რეაქციამ შეიძლება პრობლემას კიდევ უფრო გააღრმავოს.
3. რბილად მიუდექით პრობლემას
დაადგინეთ, უფრო კომფორტულად ხომ არ იგრძნობს თავს, თუ თავად, თქვენი დახმარების გარეშე შეეცდება გადაეჩვიოს ფრჩხილების ღრღნას;
შესთავაზეთ კოდური სიტყვის ან მინიშნის მოფიქრება, რომლითაც მას შეახსენებთ ხოლმე, რომ ფრჩხილების კვნეტას უნდა შეეშვას.
4. შექმენით კომუნიკაციის გზა
შეთავაზეთ კოდური სიტყვა ან მინიშანი, რომელიც ბავშვს შეახსენებს, რომ ფრჩხილების კვნეტა უნდა შეწყვიტოს.
როგორ უნდა დაეხმაროთ ბავშვს?
დასკვნა
ბავშვმა უნდა იგრძნოს თქვენი სიყვარული და ყურადღება, მაშინაც კი, თუ ნელ-ნელა ცდილობს ფრჩხილების კვნეტის მოშორებას. რაც უფრო მშვიდად და რბილად დაელაპარაკებით, მით უფრო მეტია შანსი, რომ იგი გაითვალისწინებს თქვენს მოთხოვნებს და საბოლოოდ მოიშორებს ამ ჩვევას.
გახსოვდეთ: რაც უფრო მშვიდად და რბილად დაელაპარაკებით ბავშვს, მით უფრო მეტია იმის ალბათობა, რომ შვილი აგყვეთ და ეს ჩვევა მოიშოროს. თქვენი მხრიდან ნებისმიერი ზემოქმედება ბავშვის სურვილის შესაბამისი უნდა იყოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში ის ამას სასჯელად და ერთგვარ გამოწვევად აღიქვამს. არ დააჩქაროთ ბავშვი, არ მოსთხოვოთ ჩვევის მალე დავიწყება. ბავშვმა თქვენი დადებითი მხარდაჭერა უნდა იგრძნოს და თავისი ტემპით უნდა იაროს ამ გზაზე. აგრძნობინეთ სიყვარული და ყურადღება, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად სწრაფად და წარმატებულად იშორებს მავნე ჩვევას.
არის ბავშვებში გავრცელებული ვირუსი, სახელწოდებით ( კოკსაკი ) რომელიც სახეზე და ხელ-ფეხის მიდამოზე გამონაყარით ვლინდება.
განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ბავშვებში გავრცელებულ კოკსაკის ვირუსს, რომელიც სახეზე და ხელ-ფეხის მიდამოზე გამონაყარით ვლინდება.
კოკსაკის ვირუსი: ინფორმაცია და გავრცელება
კოკსაკის ვირუსი ენტეროვირუსების ჯგუფს ეკუთვნის და მისი იდენტიფიკაცია მოხდა ნიუიორკის შტატში, ქალაქ კოკსაკში. ეს ვირუსები გავრცელებულია ყველგან, თუმცა სეზონურობა აქვთ ზომიერი კლიმატისა და სუბტროპიკულ ქვეყნებში. კოკსაკის ვირუსი აქტიური არის, განსაკუთრებით ზაფხულსა და ადრეულ შემოდგომაზე.
რისკის ჯგუფები
ძირითადად, 2 წლამდე ასაკის ბავშვები არიან ყველაზე მოწყვლადი, – 40-45% შემთხვევები აღნიშნულ ასაკში აღირიცხება. დაავადების რისკი მკვეთრად მცირდება ძუძუთი კვების დროს. ყველაზე მაღალი რისკი არის 5 წლამდე ბავშვებისთვის.
ვირუსის გადაცემა და სიმპტომები
გადაცემის მექანიზმები
კოკსაკის ვირუსი გადადის დაავადებული ან ვირუსმტარებელი ადამიანისგან. მისი გადაცემის მექანიზმები მოიცავს ფეკალურ-ორალურ, საყოფაცხოვრებო და ჰაერ-წვეთოვან გზებს. ვირუსი შეიძლება გავრცელდეს დაბინძურებულ წყალში, სათამაშოებზე და საყოფაცხოვრებო საგნებზე.
სიმპტომები
კოკსაკის ვირუსი კლინიკურად შეიძლება გამოიხატოს შემდეგი სიმპტომებით:
მკურნალობა და პროფილაქტიკა
კოკსაკის ვირუსული ინფექციების დროს უმჯობესია სიმპტომური მკურნალობა. ანტიბიოტიკოთერაპია ინიშნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ბაქტერიული ინფექციაა თანდართული.
პროფილაქტიკის წესები
ვაქცინო-პროფილაქტიკა, გარდა პოლიომიელიტის ვირუსისა არ არსებობს. დაავადების თავიდან ასაცილებლად აუცილებელია პირადი ჰიგიენური ნორმების დაცვა:
გამოიყენეთ ერთჯერადი პირადი მოხმარების საგნები (ხელსახოცები, ცხვირსახოცები და ა.შ.) მოხმარებისთანავე ისინი მოათავსეთ დახურულ ნაგვის ყუთებში.
პირადი ჰიგიენური ნორმების დაცვა თქვენ და თქვენს შვილებს თავიდან ააცილებს, როგორც ენტეროვირუსულ ისე უამრავ სხვა ინფექციებსაც.
დასკვნა
პირადი ჰიგიენური ნორმების დაცვა მნიშვნელოვნად შემცირებს როგორც კოკსაკის, ისე სხვა ენტეროვირუსული ინფექციების გავრცელების რისკს. დაიცავით წესები და გაითვალისწინეთ რეკომენდაციები, რათა შეინარჩუნოთ თქვენი და თქვენი შვილების ჯანმრთელობა.

ეს ვაქცინა არა მხოლოდ სქესობრივ ქცევას და გამრავლებას ბლოკავს, არამედ ქირურგიული კასტრაციის ეფექტური ალტერნატივაა.
ვაქცინის აღწერა
Egalitte: პირველი ვაქცინა
ვაქცინა, რომელსაც Egalitte ჰქვია, სრულიად ახალი ინოვაციაა და შეიქმნა ჩილეს უნივერსიტეტის ვეტერინარული მეცნიერებათა ფაკულტეტის მიერ. მკვლევარი ლეონარდო საენსი და მისი ჯგუფი ამ ვაქცინის განვითარებაზე 2009 წლიდან მუშაობდნენ. ჩილეში მისი გამოყენება ამ თვეში დაიწყო.
როგორ მუშაობს ვაქცინა?
Egalitte ვაქცინა წარმოქმნის ანტისხეულებს, რომლებიც ერთწლიანი პერიოდის განმავლობაში ბლოკავს სასქესო ჰორმონების გამომუშავებას როგორც ხვად, ისე ძუ ძაღლებში. „ყველაფერი დაბლოკილია — სქესობრივი აქტივობაც და ნაყოფიერებაც“, — აღნიშნავს საენსი.
ვაქცინის ხელმისაწვდომობა
Egalitte უკვე 40 ქვეყანაში, მათ შორის აშშ-ში, არგენტინაში, ბრაზილიაში და ევროკავშირში, დაიპატენტდა. ჩილეში ერთი დოზის ფასი 50 დოლარია.
ძაღლის მფლობელების გამოცდილება
. ჩილეში მისი გამოყენება ამ თვეში დაიწყო. „ნამდვილად არ მინდოდა მისი ოპერაციის გაკეთება“, — ამბობს იგი. ქირურგიული კასტრაცია ძაღლის ბევრ მფლობელს მართლაც აშინებს და ამის გამო, ამ ნაბიჯისგან თავს იკავებენ.
დასკვნა
Egalitte ვაქცინა ახალი იმედია ძაღლების მფლობელებისთვის, რომლებიც ცდილობენ სტერილიზაციის პროცესის გამარტივებას. ეს ინოვაცია არა მხოლოდ ძაღლების ჯანმრთელობის დაცვის საშუალებაა, არამედ ხელს უწყობს მათი მოვლისა და სოციალური პრობლემების გადაწყვეტას.
ჩნდება იმედი, რომ ამ ვაქცინის ზოგიერთი სარგებელი შეიძლება შემდეგ ადამიანის კიბოს მკურნალობაშიც გამოვიყენოთ.
ვაქცინის ეფექტურობა
კვლევების შედეგები აჩვენებს, რომ ზოგიერთი კიბოს ტიპისგან ძაღლების 12 თვის გადარჩენის მაჩვენებელი 35-დან 60 პროცენტამდე გაიზარდა. გარდა ამისა, მრავალი ძაღლის კიბოს მოცულობა შეიკვეცა, რაც მომავალი პოტენციალის აღსანიშნავია.
Canine EGFR/HER2 პეპტიდი კიბოს იმუნოთერაპია
პრეპარატს ოფიციალურად Canine EGFR/HER2 Peptide Cancer Immunotherapeutic ჰქვია. ეს ვაქცინა შეიქმნა ავტოიმუნური დაავადებების კვლევის საფუძველზე, რომლის მიზანი იმუნური სისტემის სწორად მუშაობაა. ვაქცინა მიმართულია იმუნური სისტემის გააქტიურებაზე, რათა კიბოს უჯრედების წინააღმდეგ იმოქმედოს.
როგორ მუშაობს ვაქცინა?
იომის უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლის რევმატოლოგი მარკ მამულას განმარტებით, კიბოები ჰგავს ავტოიმუნურ დაავადებებს, რადგან კიბოს უჯრედები სხეულის საკუთარი ქსოვილებია. ახალი ვაქცინა იმუნური უჯრედების აქტივაციის საშუალებით კიბოს უჯრედებზე თავდასხმას უწყობს ხელს.
ვაქცინის მექანიზმი
კვლევების მიხედვით, პრეპარატი ანტისხეულებს წარმოქმნის, რომლებიც ორი ცილაზე ნადირობენ: ეპიდერმისის ზრდის ფაქტორ რეცეპტორზე (EGFR) და HER2-ზე. მუტაციები ამ ცილების გადამეტებულ ექსპრესიას იწვევს, რაც უჯრედების უკონტროლო დაყოფას იწვევს.
არსებული სამკურნალო საშუალებები, რომლებიც EGFR-სა და HER2-ს იღებს მიზანში, მხოლოდ ერთი სახის ანტისხეულს წარმოქმნის. ახალი ვაქცინა მის ეფექტებს პოლიკლონური პასუხის წარმოქმნის გზით აძლიერებს — მასში ჩართულია არა ერთი, არამედ მრავალი სხვადასხვა იმუნური უჯრედის ანტისხეულები, რაც კიბოს პრეპარატისადმი რეზისტენტულობას ურთულებს.
ინოვაცია ვეტერინარულ ონკოლოგიაში
„ვეტერინარულ ონკოლოგიაში ინსტრუმენტების ყუთი გაცილებით პატარაა, ვიდრე ადამიანის ონკოლოგიაში. ეს ვაქცინა ნამდვილად რევოლუციურია“, — აცხადებს იელის სამედიცინო სკოლის ვეტერინარი ონკოლოგი გერი პოსტი.
დასკვნა
ძაღლებისთვის შექმნილი კიბოს ვაქცინა ახალი იმედია არა მხოლოდ ვეტერინარული პრაქტიკისთვის, არამედ ადამიანების კიბოს მკურნალობისთვისაც. მომავალმა კვლევებმა შეიძლება კიდევ უფრო დააჩქაროს განვითარების პროცესი და შეიქმნას ახალი შესაძლებლობები.
კვლევა Translational Oncology–ში გამოქვეყნდა.
კასპიის ზღვა, პლანეტის უდიდესი ტბა, 4000 მილზე მეტი სანაპიროთი ხუთ ქვეყანაშია გადაჭიმული: ყაზახეთში, ირანში, აზერბაიჯანში, რუსეთში და თურქმენეთში. ეს ქვეყნები დამოკიდებულნი არიან კასპიის ზღვის რესურსებზე, მათ შორის, მეთევზეობაზე, სოფლის მეურნეობაზე, ტურიზმზე, სასმელი წყლის და ნავთობის მარაგებზე.
კლიმატის ცვლილება და კასპიის ზღვის დონის შემცირება
კლიმატის ცვლილება გლობალურ ზღვის დონეს ზრდის, მაგრამ ტბების შემთხვევაში ეს სხვაგვარად მოქმედებს. კასპიის ზღვა მდინარეების წყლით იკვებება, და მათი ნაკადი უკიდურესად მნიშვნელოვანია. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ კასპიის ზღვის დონე ყოველწლიურად 7 სანტიმეტრით იკლებს. შუალედურად, ხუთ წელიწადში, ზღვის დონე 40 სანტიმეტრით შემცირდება, ხოლო 10 წელიწადში ეს მაჩვენებელი 1 მეტრს მიაღწევს.
მდინარე “ვოლგის” როლი
კასპიის ზღვის წყლის 80% მდინარე “ვოლგისგან” მოდის, რომელიც ცენტრალურ და სამხრეთ რუსეთში მდებარეობს. თუმცა, წყლის ნაკლებობა კაშხლების მშენებლობითაც არის გამოწვეული. რუსეთში აშენებული 40 კაშხლის და 18 მოქმედი კაშხლის გამო, წყლის ნაკადი საგრძნობლად შემცირდა.
მომავალი პროგნოზები
კვლევების მიხედვით, 2100 წლისთვის კასპიის ზღვის დონემ შესაძლოა 30 მეტრამდე დაიკლოს. ოპტიმისტური სცენარების შემთხვევაშიც კი, მისი ჩრდილოეთ ნაწილი, ძირითადად ყაზახეთის გარშემო, შეიძლება მთლიანად გაქრეს. ეს კი სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს კასპიის ზღვის ქვეყნებისათვის.
დასკვნა
კასპიის ზღვის დონის შემცირება საფრთხეს უქმნის გარემოს, ეკონომიკას და მაცხოვრებლების ყოველდღიურ ცხოვრებას. ქვეყნებისათვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ყურადღება მიაქციონ ამ პრობლემას და მიიღონ შესაბამისი ზომები წყლის რესურსების დაცვისა და კლიმატური ცვლილებების წინააღმდეგ.
თეირანის უნივერსიტეტის ცენტრალური აზიისა და კავკასიის კვლევების ექსპერტის განმარტებით, რუსეთმა 40 კაშხალი ააშენა, მათგან კიდევ 18 დამუშავების პროცესშია, რაც “კასპიის ზღვაში” შემავალი წყლის ნაკადს საგრძნობლად ამცირებს.
კვლევის თანახმად, 2100 წლისთვის, შესაძლოა, “კასპიის ზღვის” დონემ 30 მეტრამდე დაიკლოს. თუ გლობალური დათბობის სცენარი უფრო ოპტიმისტური იქნება, ეს “კასპიის ზღვის” ზედაპირულ, ჩრდილოეთ ნაწილს მაინც ვერ გადაარჩენს და ის, ძირითადად ყაზახეთის გარშემო, მთლიანად გაქრება, რაც “კასპიის ზღვის” ქვეყნებისთვის სერიოზულ კრიზისს წარმოადგენს.