ხუთშაბათი, ივნისი 18, 2026

დღეში 10 საათზე მეტხანს ჯდომამ შეიძლება გაზარდოს გულის უკმარისობა, სიკვდილის რისკი

დღეში 10 საათზე მეტხანს ჯდომამ შეიძლება გაზარდოს გულის უკმარისობა, სიკვდილის რისკი
#post_seo_title

უმოძრაო ცხოვრების წესს შეუძლია ზიანი მიაყენოს თქვენს ჯანმრთელობას, ხოლო ყოველდღიურად ბევრი ჯდომა შეიძლება განსაკუთრებით საზიანო იყოს თქვენი გულისთვის.

ახალი კვლევით დადგინდა, რომ დღეში 10,6 საათი ან მეტი ჯდომა მნიშვნელოვნად არის დაკავშირებული მომავალში გულის უკმარისობასთან და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებისგან სიკვდილის რისკთან.
ეს რისკი კვლავ იზრდება იმ ადამიანებში, რომლებიც აკმაყოფილებენ რეკომენდებულ 150 წუთს ზომიერ და ენერგიულ ვარჯიშს კვირაში.
საყოველთაოდ ცნობილი გახდა, რომ უმოძრაო ცხოვრების წესი არ არის კარგი თქვენი ჯანმრთელობისთვის, მათ შორის გულის ჯანმრთელობისთვის.

წარსული კვლევები აკავშირებდა უმოძრაო ცხოვრების წესს გულის უკმარისობის, გულის შეტევისა და ინსულტის გაზრდილ რისკს.

„ადამიანთა უმეტესობის დიდ ნაწილს, საშუალოდ დაახლოებით 10 საათი, ჯდომითი სამუშაო აქვთ“, – განუცხადა Medical News Today-ს შაან ხურშიდმა, მედიცინის დოქტორმა, MPH, გულის ელექტროფიზიოლოგმა მასაჩუსეტსის გენერალურ ჰოსპიტალში. „ამ მიზეზით, მნიშვნელოვანია უკეთ გავიგოთ, როგორ შეიძლება გავლენა იქონიოს ზოგადად ჯდომამ და მჯდომარე ქცევამ ჯანმრთელობაზე და შეიძლება თუ არა ეს ეფექტების შერბილება ვარჯიშით და ფიზიკური აქტივობით.

ხურშიდი არის ახალი კვლევის თანაავტორი, რომელიც ახლახან გამოქვეყნდა JACC-ში, კარდიოლოგიის ამერიკული კოლეჯის ფლაგმანურ ჟურნალში, რომელმაც დაადგინა, რომ დღეში 10-ნახევარ საათზე ცოტა მეტი ჯდომა შეიძლება მნიშვნელოვნად იყოს დაკავშირებული. მომავალი გულის უკმარისობა და გულ-სისხლძარღვთა სიკვდილი, იმ ადამიანებშიც კი, რომლებიც აკმაყოფილებენ რეკომენდებული 150 წუთიანი ზომიერი ფიზიკური აქტივობის სანდო წყაროს (MVPA) კვირაში მოზარდები.

„გულ-სისხლძარღვთა დაავადება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მთავარი პრობლემაა და მრავალი გამოკვლევიდან ვიცით, რომ საკმარისი ვარჯიში შეიძლება იყოს მომავალი პირობების რისკის შემცირების ძლიერი მეთოდი. ამ მიზეზით, გაიდლაინები ნათელია, რომ კვირაში მინიმუმ 150 წუთის მიღწევა MVPA მნიშვნელოვანი მიზანია“, – თქვა ხურშიდმა.

„საპირისპიროდ, მჯდომარე ქცევის გავლენა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებზე გაცილებით ნაკლებად არის გასაგები. თუმცა, უკეთესად შეიძლება დადგინდეს, რომ ზედმეტი მჯდომარე ქცევის თავიდან აცილება ასევე მნიშვნელოვანია, ეს გვაძლევს სხვა საშუალებას, რომლითაც ჩვენ შეგვიძლია პოტენციურად გავაუმჯობესოთ საზოგადოებრივი ჯანმრთელობა მოძრაობის ქცევის შეცვლით,” – განაგრძო მან.

იზრდება სიკვდილის რისკი ყოველ დღე 10,6 საათის შემდეგ ჯდომის შემდეგ
ამ კვლევისთვის – რომელიც ასევე წარმოდგენილი იყო ამერიკის გულის ასოციაციის სამეცნიერო სესიებზე (2024. სანდო წყარო) – მკვლევარებმა გააანალიზეს კვლევის თითქმის 90,000 მონაწილის მონაცემები, რომელთა საშუალო ასაკი 62 წელია, დიდი ბრიტანეთის ბიობბანკიდან.

ყველა მონაწილეს ჩაუტარდა ტრიაქსიალური აქსელერომეტრი მაჯაზე შვიდი დღეზე მეტი ხნის განმავლობაში მათი მოძრაობის გასაზომად.

მედიანური რვა წლის შემდგომი დაკვირვების შემდეგ, კვლევის მონაწილეთა დაახლოებით 5%-ს განუვითარდა წინაგულების ფიბრილაცია, დაახლოებით 2.1%-ს განუვითარდა გულის უკმარისობა, თითქმის 2%-ს ჰქონდა გულის შეტევა და 1%-ზე ოდნავ ნაკლები გარდაიცვალა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით. .

ანალიზის შედეგად მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ წინაგულების ფიბრილაციისა და გულის შეტევის რისკი – კლინიკურად ცნობილი როგორც მიოკარდიუმის ინფარქტი – დროთა განმავლობაში სტაბილურად იზრდებოდა.

თუმცა, რისკის ზრდა მინიმალური იყო მათთვის, ვინც განიცდიდა გულის უკმარისობას ან გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს, სანამ მათი მჯდომარე დრო არ აღემატებოდა დაახლოებით 10,6 საათს დღეში. იმ მომენტში, მკვლევარები აცხადებენ, რომ მათი რისკი მნიშვნელოვნად გაიზარდა.

„ამ პირობებისთვის, როგორც ჩანს, არსებობდა რისკის „შემოქცევის წერტილი“ ამ 10.6-საათიან ზღურბლზე. ეს ნიშნავს, რომ რაც შეიძლება მეტი ადამიანი აირიდოს ამ დონის მჯდომარე ქცევის თავიდან აცილება, შესაძლოა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყოს გულის უკმარისობისა და გულ-სისხლძარღვთა სიკვდილიანობის რისკისთვის“, – განმარტა ხურშიდმა.

წყარო:

იმუნიზაცია ორგანიზმს ხდის მედეგს დაავადებების წინააღმდეგ და მნიშვნელოვან როლს თამაშობს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში

დიფთერია, ყივანახველა, ტეტანუსი (დყტ/DPT)
#post_seo_title

ბავშვთა ვაქცინაცია მნიშველოვანია მათი ჯანმრთელობისთვის, იმუნიზაცია ორგანიზმს ხდის მედეგს დაავადებების წინააღმდეგ და მნიშვნელოვან როლს თამაშობს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში.

თუ რა უნდა იცოდეთ მშობლებმა პროფილაქტიკური აცრების შესახებ ამაში ვაქცინაციის ეროვნული კალენდრი დაგეხმარებათ.
ვაქცინაციის შესახებ ჯერ კიდევ ბევრი მითი ვრცელდება, გაგვიზიარებთ თქვენ რომელი გსმენიათ?

რისკის შემცირება შესაძლებელია – მოწევას კატეგორიული უარი – რა არის ფილტვის კიბო

რა არის ფილტვის კიბო
ფილტვის კიბოს პრევენციის ახალი ეპოქა: სისხლის ანალიზი, რომელიც დაავადებას 5 წლით ადრე პროგნოზირებს და დიეტა, რომელიც რისკს მესამედით ამცირებს

რა არის ფილტვის კიბო

  • ფილტვის კიბო არის ავთვისებიანი სიმსივნე, განპირობებული ფილტვის ქსოვილის გადაგვარებით, როცა ხდება მისი უჯრედების არაკონტროლირებადი ზრდა-გამრავლება;
  • ფილტვის კიბო მსოფლიოში სიხშირით მეორე სიმსივნური დაავადებაა ქალებსა და კაცებში,  კიბოს მიზეზით სიკვდილიანობის სტატისტიკით კი პირველ ადგილზეა.

ფილტვის კიბოს შემთხვევათა დაახლოებით 90% თამბაქოს მოხმარებას უკავშირდება. დაავადების რისკი იზრდება ყოველდღიურად მოწეული სიგარეტის რაოდენობისა და წლების მიხედვით. მეცნიერთა აზრით, ჩასუნთქული სიგარეტის კვამლი, რომელიც შეიცავს კანცეროგენებს, აზიანებს ბრონქისა და ფილტვის ამომფენ უჯრედებს და იწყება ფილტვის ქსოვილის გადაგვარება.

თავდაპირველად, შესაძლოა ორგანიზმი ახერხებდეს დაზიანებული ქსოვილების აღდგენას, თუმცა, დროთა განმავლობაში და სიგარეტის ხანგრძლივი მოხმარებისას, მატულობს ფილტვის უჯრედების დაზიანების შეუქცევადი  პროცესის ალბათობა სიმსივნური უჯრედის ჩამოყალიბებით.

ფილტვის კიბოს განვითარების სხვა რისკ-ფაქტორებია:

პასიური მწეველობა
სხივური თერაპია
რადონის აირის ზემოქმედება
აზბესტი და სხვა კანცეროგენები
ფილტვის კიბოს ოჯახური ანამნეზი

ასაკთან ერთად ფილტვის კიბოს განვითარების ალბათობაც იზრდება. ფილტვის კიბოს მქონე 3-დან 2 პაციენტი 65 წელზე მეტი ასაკისაა.

არსებობს ფილტვის კიბოს ორი ძირითადი ტიპი:

  • ფილტვის წვრილუჯრედოვანი კიბო – თითქმის ყოველთვის ქრონიკულ მწეველებში ვითარდება და უფრო იშვიათია, ვიდრე სიმსივნის არაწვრილუჯრედოვანი ფორმა.
  • ფილტვის არაწვრილუჯრედოვანი კიბო – აერთიანებს ფილტვის კიბოს შემდეგ ქვეტიპებს: ფილტვის ადენოკარცინომას, ფილტვის ბრტყეულუჯრედოვან და მსხვილუჯრედოვან კიბოს.

ამ ტიპებს ახასიათებს სხვადასხვაგვარი ზრდა და, შესაბამისად, მკურნალობაც განსხვავებულია. უფრო მეტად გავრცელებულია ფილტვის არაწვრილუჯრედოვანი კიბო.

ფილტვის კიბო ადრეულ სტადიაზე თითქმის სიმპტომების გარეშეა. კლინიკურად საყურადღებო ჩივილები ვლინდება  უკვე  დაავადების გვიან სტადიაზე. ფილტვის კიბო პირველადი კერიდან შესაძლოა გავრცელდეს პლევრაზე, ლიმფურ კვანძებსა და სხვა ორგანოებში, მაგალითად: მეორე ფილტვში, თავის ტვინში. სიმსივნის სხვა ორგანოებში გავრცელებით სახეზეა ფილტვის მეტასტაზირებული ფორმა.

სიმპტომები

ექიმთან ვიზიტი უნდა დაიგეგმოს ნებისმიერი შემაწუხებელი ან ქრონიკული ჩივილის დროს.

ფილტვის კიბოს ყველაზე ხშირი სიმპტომებია: 

ქრონიკული ხველა
სასუნთქი გზების ხშირი ინფექციები
სისხლიანი ნახველი
სუნთქვის უკმარისობა/ქოშინი
ხმის ტემბრის ცვლილება
ტკივილი გულმკერდის არეში

Პრევენცია

არ არსებობს ფილტვის კიბოსაგან გარანტირებულად დაცვა, თუმცა შესაძლოა რისკის შემცირება: თამბაქოს მოხმარებას -კატეგორიული უარი! 

ნუ მოწევთ!
თუკი ხართ მწეველი, შეწყვიტეთ!
მოერიდეთ თამბაქოს კვამლს
შეამოწმეთ საცხოვრებელ სახლში რადონის დონე
მიირთვით ხილი და ბოსტნეული
იყავით ფიზიკურად აქტიური

სკრინინგი

ჩაიტარეთ ფილტვის კიბოს სკრინინგი, თუ გაქვთ დაავადების განვითარების მაღალი რისკი. ასეთია:

  • ქრონიკული მწეველები (დღეში 20 ღერი სიგარეტი 30 წლის განმავლობაში);
  • ამჟამინდელი ან ყოფილი მწეველები, რომლებმაც მოწევას თავი დაანებეს უკანასკნელი 15 წლის განმავლობაში;
  • ადამიანები 55-74 წლის ასაკში.

კლინიკა “კონსილიუმ მედულაში” შესაძლებელია ფილტვის კიბოს სკრინინგის ჩატარება. ფილტვის კიბოს სკრინინგით დაავადების ადრეულ სტადიაზე (სიმპტომების გამოვლინებამდე) დადგენა შესაძლებლობას იძლევა ჩატარდეს ქირურგიული ოპერაცია, რაც პოტენციურად განმკურნავია.

ფილტვის კიბოს სკრინინგში ერთადერთი რეკომენდებული გამოკვლევა დაბალდოზირებული კომპიუტერული ტომოგრაფიაა. აღნიშნული კვლევის დროს პაციენტი წევს მაგიდაზე და მოწყობილობა იყენებს გამოსხივების დაბალ დოზას ფილტვების გამოსახულების მისაღებად.

ფილტვის კიბოს დიაგნოსტიკა და მკურნალობა კლინიკაში “კონსილიუმ მედულა”

დიაგნოსტიკა

ფილტვის კიბოს დიაგნოსტიკური კვლევებია:

  • რადიოლოგიური გამოკლვევები: ამ კვლევის დროს ხდება პაციენტის ფილტვებისა და შუასაყრის ორგანოების დეტალიზებული გამოსახულების მიღება. ასეთია:
    • კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT)
    • Მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI)
    • Პოზიტრონ-ემისიური ტომოგრაფია კომპიუტერული ტომოგრაფიით (PET-CT)
    • გულმკერდის რენტგენოგრაფია

სადიაგნოსტიკო პროცედურებში, ასევე, შედის:

  • ბიოფსია – პროცედურა გულისხმობს ექიმის მიერ ნემსით ფილტვიდან სიმსივნური ქსოვილის მცირე ნაწილის აღებას;
  • ბრონქოსკოპია – ამ დროს წვრილი, კამერიანი მილით პირის ღრუდან ხდება სასუნთქი გზების დათვალიერება და, საჭიროებისამებრ,  ბიოფსიაც;
  • მედიასტონოსკოპია – განაკვეთი კეთდება კისრის ქვედა ნაწილში, ჭრილობიდან სპეციალური ენდოსკოპიური მოწყობილობით ხდება შუასყრის მიდამოს დათვალიერება და ბიოფსიური მასალის აღება;
  • ნახველის ციტოლოგიური შესწავლა;
  • ბიოფსიური მასალის პათომორფოლოგიური, იმუნოჰისტოქიმიური კვლევა.

მკურნალობა

ფილტვის კიბოს მკურნალობის სახეებია:

  • ქირურგიული (როგორც კლასიკური, ასევე, ნაკლებინვაზიური ოპერაციები თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით)
  • სხივური
  • წამლისმიერი (მოიცავს ქიმიო, იმუნო და ტარგეტული პრეპარატებით მკურნალობას)

Პრაქტიკაში ხშირად ხდება მათი კომბინაციის გამოყენება.

  • მინიმალურად ინვაზიური ქირურგიული პროცედურები  ;
  • ინტერვენციული პულმონოლოგია;
  • ინდივიდუალიზირებული ქიმიოთერაპია;
  • ინოვაციური თერაპიები, როგორებიცაა იმუნოთერაპია და ეპიგენეტიკური მკურნალობა ;
  • დამიზნებითი სხივური თერაპია.

ფილტვის კიბოს დიაგნოზისა და სტადიის დადგენის შემდეგ კლინიკური ონკოლოგის მიერ მოწვეული კონსილიუმი (ქირურგი, რადიოლოგი, მორფოლოგი და, საჭიროების შემთხვევაში, სხვა სპეციალისტიც) განიხილავს კონკრეტულ შემთხვევას და მულტიდისციპლინური მიდგომით დაიგეგმება მკურნალობა.

ფილტვის კიბოს მკურნალობა განსხვავდება სიმსივნის ტიპისა და გავრცელების მიხედვით. ფილტვის არაწვრილუჯრედული ფორმის მკურნალობა ძირითადად მოიცავს ოპერაციულ ჩარევას, ქიმიო და იმუნურ თერაპიას, სხივურ თერაპიას ან ტარგეტულ მკურნალობას. ასევე, შესაძლებელია ამ მეთოდების კომბინაციაში გამოყენებაც.  რაც შეეხება ფილტვის წვრილუჯრედოვან ფორმას, მის სამკურნალოდ  უპირატესად გამოიყენება ქიმიო, იმუნო და სხივური მკურნალობა.

კლინიკა “კონსილიუმ მედულაში” სიმსივნის მკურნალობის ტაქტიკის შერჩევაში მონაწილეობს მულტიდისციპლინური გუნდი, რომელშიც შედიან: 

  • კლინიკური ონკოლოგები
  • პულმონოლოგები
  • მორფოლოგები
  • ქირურგები
  • რადიაციული ონკოლოგები
  • რადიოლოგები

მულტიდისციპლინური გუნდის ერთობლივი მუშაობა აუცილებელია მეტად ინდივიდუალიზირებული მკურნალობის შერჩევისათვის, ასევე, გვერდითი მოვლენების უკეთ მართვისა და მკურნალობის კომბინაციისათვის. მკურნალობის ტაქტიკის განსაზღვრაში მნიშვნელობა ენიჭება პაციენტის ზოგად მდგომარეობას, სიმსივნის გავრცელებასა და მის ტიპს.

ზოგ შემთხვევაში შესაძლოა პაციენტმა უარი თქვას მკურნალობაზე. მაგალითად, თუ ფიქრობს, რომ გვერდითი მოვლენები აჭარბებს მკურნალობის ეფექტურობას. ასეთ შემთხვევაში მკურნალმა ექიმმა შეიძლება დანიშნოს დამხმარე მედიკამენტები და სიმპტომური მკურნალობა.

სიბრძნის კბილის არასწორი მდებარეობის მიზეზები, გართულებები და პრობლემები

სიბრძნის კბილის არასწორი მდებარეობის მიზეზები, გართულებები და პრობლემები
#post_seo_title

სიბრძნის კბილები: თვისებები, გართულებები და პრობლემები

შესავალი
სიბრძნის კბილები არის რიგით მესამე მოლარეები, რომლებიც 18-25 წლის ასაკში ამოიჭრება. მათ უწოდებენ “სიბრძნის” კბილებს, რადგან ისინი ადამიანის ცხოვრების იმ მომენტში ამოდის, როცა ადამიანი ბავშვობიდან მოწიფულობაში გადადის. თუმცა, ბევრი ადამიანი განიცდის სიბრძნის კბილებთან დაკავშირებულ პრობლემებს, რადგან ეს კბილები ხშირად არასწორად ამოდის ან იწვევს გართულებებს.

რა არის სიბრძნის კბილები?
სიბრძნის კბილები ესაა მოლარეები, რომლებიც მხოლოდ ზრდასრულ ასაკში ამოდის. ისინი ბუნებრივად დაკავშირებულია ფსიქიკასთან, მაგრამ თანამედროვე მეცნიერება სიბრძნის კბილებს ატავიზმად მოიხსენიებს, რადგან ისინი თანამედროვე ადამიანის ორგანიზმში ნაკლებად საჭირო და ხშირად პრობლემურია.

სიბრძნის კბილების ატავიზმი
უფრო რბილი საკვების გამოყენების გამო (შედარებით ჩვენს წინაპრებთან, რომლებსაც შეეძლოთ პრაქტიკულად უმი ხორცის ჭამა) ჩვენი ყბის ზომა დაახლოებით 12 მმ-ით შემცირდა. ყბის ზომის შემცირება 12 მმ-ით იწვევს კბილების არასწორ მდებარეობას.

სტატისტიკა
ზრდასრული ადამიანების 92%-ს ამოჭრილი აქვს ყველა, ოთხივე სიბრძნის კბილი. აქედან 78%-ში გვხვდება სიბრძნის კბილების გართულებები, როგორიცაა შეშუპება, ტკივილი და მეზობელ კბილებზე ზეწოლა. მხოლოდ 9%-ში არ ყალიბდება სიბრძნის კბილები, ხოლო 6 კბილი ძალიან იშვიათად ამოიჭრება.

სიბრძნის კბილების არასწორი მდებარეობის მიზეზები

  • სარძევე კბილების არარსებობა, რომელიც საჭიროა სიბრძნის კბილების ადგილმდებარეობის მოსამზადებლად.
  • კბილების „მეზობლობა“, როდესაც სიბრძნის კბილები არ აქვთ „მეზობლებს“, რომლებიც ხელს უშლიან მათ გადაადგილებას.
  • ყბის ძვლოვანი ქსოვილის სრულად ჩამოყალიბება ზრდასრულ ასაკში, რაც ართულებს კბილის ნორმალურ ზრდას.

გართულებები და პრობლემები

  1. პერიკორონარიტი
    პერიკორონარიტი არის სიბრძნის კბილის ირგვლივ არსებული ქსოვილების ანთება, რომელიც გამოწვეულია კბილის გაძნელებული ამოჭრით. ამ დროს კბილის გვირგვინი ბოლომდე ვერ ჭრის ღრძილს, რაც იწვევს ინფექციის განვითარების პირობებს.

    სიმპტომები:

    • ქსოვილების შეშუპება
    • ძლიერი ტკივილი
    • ჩირქოვანი ანთება
    • პირიდან ცუდი სუნი
  2. კარიესი
    სიბრძნის კბილები ხშირად განიცდიან კარიესს, რადგან მათი სათანადო ჰიგიენური მოვლა ძნელია. იშვიათია სიბრძნის კბილების სწორად დაცვა შესაძლებელი.
  3. დისტოპია
    დისტოპია კბილის ატიპიურ ადგილმდებარეობას ნიშნავს. სიბრძნის კბილი შეიძლება იყოს წინა ან უკანა მიმართულებით გადახრილი, რაც მეზობელ კბილებზე ზეწოლას იწვევს. ხშირად ამას მოჰყვება მეზობელი კბილის ფესვის დაზიანება.

სიბრძნის კბილებთან დაკავშირებული პრობლემები და მკურნალობა
სიბრძნის კბილების არასწორი ადგილმდებარეობის ან არასასიამოვნო სიმპტომების დროს აუცილებელია მიმართოთ სტომატოლოგს. სწორად მკურნალობა და სიბრძნის კბილების მოცილება კარგია ჯანმრთელობისთვის და თავიდან აგაცილებთ გართულებებს.

დასკვნა
სიბრძნის კბილების არასწორი ადგილმდებარეობისა და გართულებების დროს აუცილებელია დროული მკურნალობა. შესაბამისად, სტომატოლოგთან კონსულტაცია და ზედმიწევნითი ჰიგიენა არის ამ კბილების სწორად მოვლის მთავარი კომპონენტები.

 სიბრძნის კბილები რიგით მესამე დიდი ძირითადი კბილებია, რომლებიც 18-25 წლის ასაკში ამიჭრება
 სიბრძნის კბილის არასწორი მდებარეობის მიზეზებია:
➡ სარძევე წინამორბედის არარსებობა, რომელიც ადგილს მოუმზადებდა სიბრძნის კბილს;
➡ სიბრძნის კბილებს ცალი მხრიდან არ აქვთ მეზობელი კბილი, რომელიც ხელს შეუშლიდა მის გადაადგილებას დისტალური მიმართულებით;
➡ ამოჭრა იწყება ისეთ პერიოდში, როდესაც ყბის ძვლოვანი ქსოვილი მთლიანად ჩამოყალიბებულია, რაც ართულებს კბილის ნორმალურ ზრდას
სიბრძნის კბილის არასწორი მდებარეობა იწვევს პერიკორონარიტს – სიბრძნის კბილის ირგვლივმდებარე ქსოვილების ანთებას.
პერიკორონარიტის ძირითადი სიმპტომებია:
ქსოვილების შეშუპება სიბრძნის კბილის ირგვლივ;
ძლიერი ტკივილი;
ჩირქოვანი ანთება;
პირიდან ცუდი სუნი.
სიბრძნის კბილისა და მეზობელი კბილის კარიესი

როგორ დავეხმაროთ ბავშვს, რომ მეტყველება არ დაუგვიანდეს

„ამ პროცესების ხელოვნურად შეჩერებაც წარმოუდგენელია...“ - მნიშვნელოვანი ინფორმაცია
#post_seo_title

როგორ დავეხმაროთ ბავშვს, რომ მეტყველება არ დაუგვიანდეს  – ექიმ კომაროვსკის 7 მარტივი წესი

ბავშვი არ ლაპარაკობს? ეს ერთ-ერთი ყველაზე მტკივნეული და შემაფოთებელი საკითხია მშობლებისთვის, განსაკუთრებით მაშინ, როცა მათ ეჭვი უჩნდებათ, ყველაფერი სწორად ხდება თუ არა. თუმცა, როგორც წესი, ექიმები გირჩევენ არ დაპანიკდეთ, რადგან არ არსებობს მკაფიო დროის ზღვარი, როდის დაიწყებს ბავშვი ლაპარაკს. თუმცა, არსებობს რჩევა, რომელიც შეგიძლიათ გამოიყენოთ ბავშვის მეტყველების განვითარებისთვის. ექიმი კომაროვსკი თავის ბლოგში რამდენიმე მარტივ, მაგრამ ეფექტურ რეკომენდაციას აძლევს მშობლებს.

1. აღწერეთ ყველაფერი ხმამაღლა

მიუხედავად იმისა, რომ ეს მეთოდი, შესაძლოა უცნაურად და სასაცილოდაც კი მოგეჩვენოთ, სინამდვილეში ძალიან ეფექტური და მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია ბავშვის მეტყველების განვითარებისთვის. აღწერეთ ყველაფერი, რასაც ხედავთ, უთხარით, სად ხართ, რას აკეთებთ და რა დაინახეთ. ამით თქვენ ხელს უწყობთ ბავშვის მეტყველების უნარის განვითარებას, რადგან ხშირად ბავშვები სწორედ იმ ინფორმაციას იღებენ, რომელიც მათ ყოველდღიურობაში ხდება.

როგორ გააუმჯობესოთ მეტყველება:

ხშირად ეთქვით სიტყვები: „ეს არის თოჯინა“, „შენი ტანსაცმელი წითელია“ და ა.შ.

2. დასვით კითხვები

კომუნიკაცია ძალიან მნიშვნელოვანია, თუმცა ორმხრივი კომუნიკაცია კიდევ უფრო ეფექტურია. სცადეთ ჩართოთ ბავშვი დიალოგში, მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ სიტყვებით არ გიპასუხებთ. მისთვის კითხვების დასმა და ინტონაციის მეშვეობით პასუხის მოთხოვნა დაეხმარება მას მეტყველების უნარის განვითარებაში.

როგორ გააუმჯობესოთ მეტყველება:

დაემახსოვრეთ, რომ თქვენი კითხვები უნდა იყოს მარტივი და არ უნდა გარისკოთ გადაჭარბებული სირთულით.

3. მოთხრობები

ბავშვს შეგიძლიათ მოუყვეთ ისტორია არა მხოლოდ წიგნებიდან, არამედ სხვა თემებზეც მარტივად, როგორც ყოველდღიური ცხოვრების გარემოებებში.  თუნდაც მაგიდაზე დადებულ ყაბაყზე, თუნდაც ფანჯრის მიღმა ხეზე, თუნდაც სკამზე მძინარე კატაზე. წერის ნიჭი არ არის საჭირო, მთავარია ლაპარაკი, პატარასადმი მიმართვა, მისი დაინტერესება.

როგორ გააუმჯობესოთ მეტყველება:

ყურადღება მიაქციეთ ბავშვის ინტერესებს. მაგალითად, შეგიძლიათ აუხსნათ, როგორ იზრდება ყაბაყი ან რა ხდება ცხოველთან დაკავშირებით, რომელსაც თქვენი ბავშვი უყურებს.

4. იყავით პოზიტიური

კომუნიკაცია აუცილებლად უნდა იყოს პოზიტიური. ბავშვები უფრო მეტ წარმატებას აღწევენ, როცა საუბრის პროცესში იღებენ სიამოვნებას. რაც უფრო სახალისო და საინტერესო იქნება თქვენი საუბარი, მით უფრო დაინტერესდება თქვენი შვილი და მეტყველებასაც მალე დაიწყებს.

როგორ გააუმჯობესოთ მეტყველება:

ნუ დააწესებთ მხოლოდ საგანმანათლებლო მიზნებს. გახადეთ საუბარი გართობის ნაწილად.

5. გამორიცხეთ ენის მოჩლექით საუბარი

ბავშვები ადრეულ ასაკში ბევრად მეტს იმახსოვრებენ და ინტერპრეტირებენ, ვიდრე ჩვენ გვგონია. ამიტომ, უმჯობესია, თუ ბავშვს ეტყვით სიტყვებს, რომლებიც ბუნებრივია და ზრდასრულის დონეზე არ არის გამარტივებული. ნუ ისაუბრებთ “უწი-პუწი” მეტყველებით.

როგორ გააუმჯობესოთ მეტყველება:

ყოველთვის გამოიყენეთ ჩვეულებრივი სიტყვები და წინადადებები.

6. ჟესტი

არავერბალური კომუნიკაცია – ჟესტები, სახის გამომეტყველება, ღიმილი – ამას დიდი მნიშვნელობა აქვს ბავშვისთვის. ეს ეხმარება ბავშვს იმის გააზრებაში, რასაც ეუბნებით.

როგორ გააუმჯობესოთ მეტყველება:

გამოიყენეთ სიტყვებთან შესაბამისი ჟესტები და ინტონაცია, რათა ბავშვს შეეძლოს უფრო ადვილად გაგება.

7. უსმინეთ

მუდმივად არ ილაპარაკოთ. თუ თქვენ ჩართავთ ბავშვს საუბარში, მიეცით შანსი, რომ თავი გამოავლინოს, შესაძლოა ეს უკვე პირველი ნაბიჯი იყოს იმ მომენტისკენ, როცა ბავშვი პირველ სიტყვებს იტყვის.

როგორ გააუმჯობესოთ მეტყველება:

ყოველთვის მოლოდინში იყავით, რომ ბავშვი რაღაც პასუხს გაგზავნის, თუნდაც ჟესტებით ან ღუღუნით.

დასკვნა

მეტყველების განვითარება არ ხდება ერთ დღეში, მაგრამ თუ მშობლებმა გამოიყენეს ზემოთ ჩამოთვლილი რჩევები, მათ შეუძლიათ დაეხმარონ ბავშვებს საუბრის დაწყებაში. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია დროის გატარება პატარასთან, პოზიტიური კომუნიკაცია და ემოციური მხარდაჭერა, რაც ხელს შეუწყობს ბავშვის წარმატებულ მეტყველებას.

თბილისში, ერთ-ერთ თავშესაფარში უგონო მდგომარეობაში მყოფი 70 წლის ქალი სასწრაფოს ექიმებმა სიკვდილს გადაარჩინეს

თბილისში, ერთ-ერთ თავშესაფარში უგონო მდგომარეობაში მყოფი 70 წლის ქალი სასწრაფოს ექიმებმა სიკვდილს გადაარჩინეს
#post_seo_title

სასწრაფო დახმარების ბრიგადის ექიმებმა თავშესაფარში მცხოვრები ქალი სიკვდილს გადაარჩინეს. ამის შესახებ სოციალურ ქსელში, გვერდი – “შენი სიცოცხლის გადასარჩენად” წერს და ექიმებს მადლობას უხდის.

“თბილისის მე-13 ფილიალის 1601 ბრიგადამ გამოძახება მიიღო, თბილისის ერთ-ერთ თავშესაფარში გადაუდებელ დახმარებას ითხოვდნენ.

ადგილზე უსწრაფესად მისულ სასწრაფო დახმარების ბრიგადას 70 წლამდე ქალბატონი უგონო მდგომარეობაში დახვდა. მომვლელის გადმოცემით, ქალბატონს საკვებს აწვდიდა რა დროსაც დაეწყო ხველა, დაკარგა გონება და დახმარება ვერ მოახერხეს.

პაციენტი იყო ციანოზური, გუგები მიდრირებუილი, სუნთქვა შეწყვეტილი.

ექიმმა ნინო ზერეკიძემ პაციენტი მომენტალურად იატაკზე გადმოიყვანა და დაიწყო გფრ, პარალელურ რეჟიმში უმცროსი ექიმი ახორციელებდა მონიტორზე აყვანას გულის რითმის დასაფიქსირებლად.
პირველივე ციკლის შემდეგ პირის ღრუ კუჭის შიგთავსით გაივსო, მაშინვე განხორციელდა სანაცია და სუნთქვა აღდგა. ეკგ-ზე ეჭვი იქნა მიტანილი მიოკარდიუმის იშემიაზე. პაციენტი სასწრაფო დახმარების ბრიგადამ სპონტანური სუნთქვით და აღდგენილი გულისცემით თბილისის ერთ-ერთ კლინიკაში შეიყვანა.

აღსანიშნავია ის ამბავიც, რომ ამჟამად პაციენტი კლინიკიდან გაწერილია და თავს კარგად გრძნობს.

გვეამაყება: ექიმი – ნინო ზერეკიძე, უმცროსი ექიმი – გურამ კაპანაძე, მძღოლი – ივანე გეჯაძე” – წერს გვერდი “შენი სიცოცხლის გადასარჩენად”, – წერს გვერდი “შენი სიცოცხლის გადასარჩენად”.

ბავშვების სისხლში ტყვიის შემცველობის შესახებ კვლევა საქართველოში

ბავშვების სისხლში ტყვიის შემცველობის შესახებ კვლევა საქართველოში
#post_seo_title

ბავშვების სისხლში ტყვიის შემცველობის შესახებ კვლევა საქართველოში

ბავშვების სისხლში ტყვიის შემცველობის დადგენა მოხდა ქვეყნის მასშტაბით წარმომადგენლობითი, მრავალინდიკატორული კლასტერული კვლევის (MICS) ფარგლებში, რომელიც შინამეურნეობების ყველაზე დიდი კვლევაა მსოფლიოში 

 

რას ნიშნავს რეგულარული ფიზიკური აქტივობა? 

რას ნიშნავს რეგულარული ფიზიკური აქტივობა? 
#post_seo_title

რას ნიშნავს რეგულარული ფიზიკური აქტივობა? 

ფიზიკური აქტივობა არის ჩვენი სხეულის ნებისმიერი მოძრაობა კუნთებით,  რომელიც მოითხოვს ენერგიის ხარჯვას. რეგულარული კი ნიშნავს, როდესაც ამ მოძრაობებს  თანაბრად და სისტემატურად ვასრულებთ.

ფიზიკური აქტივობის დასახასიათებლად გამოიყენება ინტენსიურობა და მისი დონეები.

ინტენსიურობა ეს არის ფიზიკური აქტივობის საზომი ერთეული და გვიჩვენებს თუ რამდენად დაძაბული მუშაობს ადამიანი, განსაზღვრული სახის აქტივობის შესრულების დროს[i],  (ან ეს არის ენერგიის რაოდენობა, რომელსაც იყენებს ორგანიზმი მოძრაობის დაწყების მომენტიდან[ii]). დაძაბულობის მიხედვით კი ასხვავებენ: დაბალინტენსიურ, საშუალო ინტენსიურ და მაღალინტენსიურ ფიზიკურ აქტივობას.

დაბალინტენსიური ფიზიკური აქტივობის დროს, ხვდებით ალბათ, ისე არ დავიღლებით რომ გულის ცემა და პულსი აგვიჩქარდეს, არც კუნთები დაგვეძაბება და გაგვივარჯიშდება. ამიტომ, დამეთანხმებით ასეთი ფიზიკური აქტივობისთვის  დროის დაკარგვა არ ღირს.

თუ გნებავთ, რომ ფიზიკური აქტივობით სერიოზულად დაკავდეთ, გაეცანით ინტენსივობის  დონეებს და თქვენი ასაკისათვის განსაზღვრულ ნორმებს:

  • საშუალო ინტენსივობის ფიზიკური აქტივობის დროს გულის ცემის რითმი და პულსი, ოდნავ შესამჩნევად შეგეცვლებათ და აგიჩქარდებათ, თუ: ყოველდღე არანაკლებ ერთი საათი ივლით ჩქარი ნაბიჯებით, იცეკვებთ, ველოსიპედით ისეირნებთ ზომიერი სიჩქარით, საშინაო საქმიანობაში მოეხმარებით ოჯახის წევრებს და სხვა მრავალი, თვითონაც შეგიძლიათ ყოველდღე რამე ახალი მოიფიქროთ.
  • მაღალინტენსიური ფიზიკური აქტივობის დროს გულის ცემის რითმი და პულსი საგრძნობლად აგიჩქარდებათ, ოფლიც უხვად გამოგივათ. თუ: ირბენთ, ველოსიპედით მაღალი სიჩქარით ისეირნებთ, ენერგიულად იცეკვებთ, დაკავდებით აერობიკით, იცურავებთ, სხვადასხვა სპორტულ თამაშებში და შეჯიბრებებში ჩაერთვებით. აგრეთვე, თუ ასეთი ფიზიკური აქტივობით კვირაში არანაკლებ სამი დღე მინიმუმ ერთი საათით დაკავდებით, ეს თქვენი ძვალ-კუნთოვანი სისტემის განვითარებისათვის საუკეთესო საშუალება იქნება.

ზაფხული  საუკეთესო დროა სუფთა ჰაერზე, ნებისმიერ ამინდში, დროის დიდი ნაწილი გაატაროთ  რეგულარული ფიზიკური აქტივობით და აინაზღაუროთ მთელი წლის დანაკლისი, რასაც სკოლაში სწავლის გამო ვერ ახერხებდით.

თუ ზაფხული ძალიან ცხელი აღმოჩნდა ფიზიკური აქტივობა უნდა განახორციელოთ დღის შედარებით გრილ ნაწილში: დილით ადრე ან საღამოს. შუადღის სიცხეში, სახლში დარჩით და წიგნი წაიკითხეთ: გონებასაც ხომ უნდა „გავარჯიშება“ ზაფხულში?!ჯანმრთელობის ხელშეწყობის სამმართველო

ამებიაზი – ყოველწლიურად რამდენიმე მილიონი დაავადებული აღირიცხება

ამებიაზი - ყოველწლიურად რამდენიმე მილიონი დაავადებული აღირიცხება
#post_seo_title

ამებიაზი

ზოგადი მიმოხილვაგავრცელებულია მთელ მსოფლიოში, ავადობა განსაკუთრებით მაღალია ტროპიკული და სუბტრიპიკული კლიმატის ქვეყნებში და ასევე, დაბალი სანიტარიული კულტურის მქონე მოსახლეობის ჯგუფებსა და დასახლებულ ადგილებში. ამებიაზის გამომწვევი პარაზიტი 1873 წელს აღმოაჩინა ქ. პეტერბურგში ფ. ა. ლეშმა. მანვე ექსპერიმენტებით დააგინა საუკეთესო ბიოლოგიური მოდელი (ძაღლი).  მსოფლიოში ათი ყველაზე გავრცელებული ინფექციებიდან ერთ-ერთი ამებიაზი. ბავშვთა კონტინგენტში ავადობა მაღალია. მსოფლიოში ყოველწლიურად რამდენიმე მილიონი დაავადებული აღირიცხება. საქართველოში ბოლო წლებში გვხვდება დაავადებისმხოლოდ  ერთეული შემთხვევები.

გამომწვევი: დაავადების გამომწვევი ჰისტოლიტიკური ენტამება (Entamoeba histolytica)წარმოადგენს ცხოველური წარმოშობის ერთუჯრედიანი პარაზიტს, პროტოზოათა ტიპიდან, სარკოდინათა კლასიდან, ამებათა ოჯახიდან. არსებობს სამი ფორმით:

  1. დიდი ვეგეტატიური (ქსოვილოვანი);
  2. მცირე ვეგეტატიური (სანათუროვანი);
  3. ინცისტირებული (ცისტების სახით).

ამების ქსოვილოვანი ფორმა გვხვდება დაავადებულის ქსოვილებში და განავალში. გააჩნია ძლიერად გამოხატული ინვაზიური თვისებები. სანათუროვანი ფორმა ბინადრობს ნაწლავის სანათურში. რეკონვალესცენციის, ქრონიკული  ამებიაზით დაავადების პერიოდში და  ცისტების მტარებლებში გვხვდება განავალში.

მიზეზები/ძირითადი რისკის ფაქტორები: ამაბიაზის გადაცემის ფაქტორებიდან აღსანიშნავია ადამიანის ფეკალური მასით და/ან საკანალიზაციო სითხეებით დაბინძურებული სამეურნეო ან სასმელი წყალი.

რეზერვუარი:  ინფექციის ძირითადი წყაროა ცისტების გამომყოფი ადამიანი. ცისტა ამების უმოძრაო, გარსით დაფარული ფორმაა.  ცისტების გადაცემა ხდება დაბინძურებული მწვანილით, ხილით, საკვები პროდუქტებით, რომლებიც ფეკალური მასებითა და საკანალიზაციო სითხეებით დაბინძურებული წყლით ირწყვება და/ან ირეცხება, ჭუჭყიანი ხელებით, საოჯახო ნივთებით, ცისტებმატარებელთან კონტაქტით, ზაფხულში კი – ბუზის მეშვეობით.

გადაცემის გზები: ფეკალურ-ორალური და საყოფაცხოვრებო კონტაქტურია. პირველხარისხოვანი მნიშვნელობა ენიჭება ადამიანის ფეკალური მასით დაბინძურებულ სასმელ და სამეურნეო წყალს, ცისტების გადაცემა ხდებ აგრეთვე დაბინძურებული მწვანილითა და ხილით, საკვები პროდუქტებით, ჭუჭყიანი ხელებით, საოჯახო ნივთებით, ცისტებმტარებელთან კონტაქტით, ზაფხულში ბუზების მეშვეობით.

ინკუბაციური პერიოდი: გრძელდება რამდენიმე დღიდან რამდენიმე თვემდე ან წლობით.  ცისტები მოხვდებიან რა საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში, გარდაიქმნებიან სანათუროვან ფორმებად. ამ უკანასკნელს გააჩნია აქტიური მოძრაობის უნარი და გამოყოფს პროტეოლიზურ ფერმენტებს, რომლებიც იწვევენ მსხვილი ნაწლავის კედელის ქსოვილთა გალღობასა და ლიზისს ღრმა წყლულების წარმოქმნით. მსხვილი ნაწლავის კედლის ლორწოვანში და ლორწქვეშა შრეში მოხვედრის შემდეგ, სანათუროვანი ფორმა, მნიშვნელოვნად იზრდება და გარდაიქმნება ქსოვილოვან ფორმად. ამების ქსოვილოვანი ფორმა იწვევს უკვე არსებული წყლულების ზომაში ზრდას, გამოყოფს  ჰისტოლიტურ ნივთიერებას და ხელს უწყობს ახალი წყლულების წარმოქმნას. ზიანდება უპირატესად მსხვილი ნაწლავის აღმავალი ნაწილი, აგრეთვე სიგმური და სწორი ნაწლავი. ამების ქსოვილოვანი ფორმის პარაზიტობა ნაწლავის კედელში ხელს უწყობს ამებიაზის ხანგრძლივი მიმდინარეობის შენარჩუნებას; შესაძლებელია პროცესის ქრონიზაცია პერიოდული გამწვავებებით, აგრეთვე ამებების სხვა ორგანოებში (უპირატესად ღვიძლში) ჰემატოგენური გავრცელება ამ ორგანოებში აბსცესების წარმოქმნით. დაავადების კეთისაიმედოდ მიმდინარეობისას, ასევე წარმატებული თერაპიის შედეგად, ქსოვილოვანი ფორმები გარდაიქმნება სანათუროვან ფორმებად. ავადმყოფის მდგომარეობის გაუმჯობესებას თან სდევს მსხვილი ნაწლავის დისტალურ ნაწილებში სანათუროვანი ფორმის გარდაქმნა ცისტებად.

დაავადება იწყება უმადობით, სისუსტით, დაღლილობის შეგრძნებით, მუცლის ტკივილით. შემდეგ ვითარდება ფაღარათი. პირველ დღეებში კუჭის მოქმედების სიხშირე დღე-ღამეში ექვსს აღწევს, განავალი თხელია, ლორწოვანი, ტკივილი კი ლოკალიზებულია ბრმა ნაწლავის არეში; დროთა განმავლობაში მდგომარეობა კიდევ უფრო მძიმდება. განავალში ამ დროს ჩნდება სისხლი. მსუბუქ შემთხვევაში, ავადმყოფის მდგომარეობა უმჯობესდება სამ კვირაში, მაგრამ, თუ ავადმყოფი სხვადასხვა ფაქტორის, მაგალითად, არასწორი კვების, გაციების, ავიტამინოზის გავლენით ცისტების მატარებელი დარჩა, პერიოდულად ეწყება ამებიაზის გამწვავება, რაც წლების განმავლობაში, დროდადრო ვლინდება. ამას კი ნაწლავური და ნაწლავგარე სხვადასხვა სიმძიმის გართულებები მოსდევს. ნაწლავური გართულებებიდან აღსანიშნავია ღრმა წყლულით ნაწლავის კედლის გახვრეტა, რასაც პერიტონიტის განვითარება მოსდევს.

ამებიაზის დიაგნოზი ძირითადად ლაბორატორიულ კვლევებს (განავლის ანალიზს) ემყარება. მნიშვნელოვანი სადიაგნოსტიკო მეთოდია რენტგენომანოსკოპია, რომლის მეშვეობითაც ათვალიერებენ სწორ და სიგმოიდურ ნაწლავს და იღებენ გამოსაკვლევ მასალას უშუალოდ ნაწლავის კედლიდან და წყლულიდან. დიდი სადიაგნოსტიკო მნიშვნელობა აქვს ჩივილებს.

გადამდებლობის პერიოდი: ამებიაზის მწვავე პერიოდში ცისტები არ გამოიყოფა და ავადმყოფი ეპიდემიოლოგიურად საშიში არ არის, მაგრამ, არასრულფასოვნად ნამკურნალები ადამიანი ცისტების მტარებლად ითვლება და ის წლების განმავლობაში, განავალთან ერთად გამოყოფს დიდი რაოდენობით ცისტებს.

მიმღებლობა: პრაქტიკულად საყოველთაო.

კონტროლის ღონისძიებები:

a)    პრევენციული ღონისძიებები

განათლება პირადი ჰიგიენის, განსაკუთრებით ფეკალური გამონაყოფების სანიტარულად უსაფრთხო განადგურების შესახებ;

ხელის დაბანის საჭიროება დეფეკაციის შემდგომ, საკვების მომზადებამდე და ჭამამდე;

ინფორმაციის გავრცელება რისკების – მ.შ. გაურეცხავი ან თერმულად დაუმუშავებელი ხილისა და ბოსტნეულის საკვებად მოხმარების შესახებ; უსაფრთხო სასმელი წყლით უზრუნველყოფა – სასმელი წყლის ხარისხზე ეჭვის შემთხვევაში – მხოლოდ ანადუღარი წყლის გამოყენება. წყლის დუღილი უნდა გაგრძელდე მინიმუმ 1 წუთი, ხოლო მაღალმთიან წერტილებში – 10 წთ.

საზოგადოებრივი მოხმარების წყალმომარაგების სისტემების მაქსიმალური დაცვა ფეკალიებით დაბინძურებისგან;

მტარებლების მკურნალობა და მათი გაფრთხილება ხელის დაბანის საჭიროებაზე დეფეკაციის შემდგომ – მათი რეინფექციისა და მჭიდრო კონტაქტების ინფიცირების შეზღუდვის მიზნით;

მაღალი რისკის ჯგუფების განსწავლა ისეთი სექსუალური პრაქტიკისგან თავის შეკავების შესახებ, რომელიც ჩართულია ფეკალურ-ორალური გადაცემის მექანიზმში;

სანიტარულ მდგომარეობაზე პასუხისმგებელმა პერსონალმა ზედამხედველობა უნდა გაუწიოს საკვების მომზადებაში, გაცემასა და შენახვაში ჩართულთა ქცევის პრაქტიკას.

უმად გამოყენაბადი ხილისა და ბოსტნეულის დეზინფეციის ეფექტურობა არაა  დადასტურებული მნიშვნელობის მქონე Entamoeba histolytica-ს გადაცემის პრევენციაში. სანდო ხარისხის წყალში გარეცხილი ხილი და ბოსტნეული შენახულ უნდა იყოს მშრალად. ცისტების გაუვნებლობა შეიძლება მოხდეს დესიკაციით 500 C-ზე ან დასხივებით. ქიმიაპროფილაქტიკა არაა მოწოდებული.

b)   პაციენტის და კონტაქტების კონტროლი

აცნობეთ შემთხვევის/ების შესახებ საზოგადებრივი ჯანმრთელობის სამსახურებს.

უზრუნველყავით: დაავადებულის დისტანცირება კვების ბლოკში შესასრულებელი სამუშაოებიდან სრულ განკურნებამდე; განახორციელთ ფეკალური გამონაყოფების სანიტარული გაუვნებლობა;

ინფექციის წყაროს გამოვლენისა და კონტაქტების კვლევის მიზნით რეკომენდებულია ახლო კონტაქტების განავლის მიკროსკოპული კვლევა;

დაავადებულს უტარდება სპეციფიკური მკურნალობა.

c)    ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებები

დაავადებულების ეპიდკვლევით უნდა დადგინდეს ინფექციის წყარო და გადაცემის გზა. შესაბამისად გაატარეთ ადექვატური ღონისძიებები გადაცემის ცნობილი გზებით (როგორიცაა წყალი და საკვები) შემდგომი გავრცელების აღკვეთის მიზნით.

d)   ბუნებრივი მოვლენების ზეგავლენა

ბუნებრივი კატაკლიზმების დროს(წყალდიდობა, ღვარცოფი, მიწისძვრა..) რა დროსაც  სანიტარული ნორმების დაცვა უმეტეს შემთხვევაში ვერ ხერხდება, შესაძლებელია მოხდეს საკანალიზაციო ქსელისა და წყალგაყვანილობის მილების დაზიანება, რის შედეგადაც სავარაუდოა ფეკალური მასების შერევა სასმელ წყალში.

e)    საერთაშორისო ღონისძიებები

არ შეესაბამება.

სამი ნიშანი ბავშვებში აუტიზმის ამოსაცნობად – გაფრთხილება

ბავშვთა საერთაშორისო დღე, 2020 წელი
#post_seo_title

​სამი ნიშანი ბავშვებში აუტიზმის ამოსაცნობად – ბავშვთა ნევროლოგის გაფრთხილება

ბავშვთა ნევროლოგი, პროფესორი ნანა ტატიშვილი 18 თვემდე ბავშვებში აუტიზმის ამოსაცნობ სამ ნიშანს ასახელებს.

„ყველაზე მნიშვნელოვანი სამი ნიშანი არსებობს, რომელზეც ყურადღება აუცილებლად უნდა გამახვილდეს. პირველი, როცა ბავშვი თავის სახელზე არ იხედება, 10 დაძახებიდან 6-7-ჯერ მაინც უნდა ჰქონდეს რეაქცია, მეორე – საჩვენებელ თითს არ იყენებს მისათითებლად და მესამე, როცა ჩვენს მითითებულზე არ ატრიალებს თავს და არ უყურებს ნივთს:

თუ ეს სამი ნიშანი შეამჩნიეთ 18 თვემდე ბავშვს, აუცილებლად მიაკითხეთ ექიმს. არ დაეთანხმოთ იმ მოსაზრებას, რომ არა უშავს, თავისით გამოსწორდება, არ გამოსწორდება თავისით. აჟიოტაჟის ატეხვა სჯობს, ვიდრე  ის, რომ რაიმე გამოგვეპაროს,” – აღნიშნა ნანა ტატიშვილმა საქართველოს პირველი არხის გადაცემაში „პირადი ექიმი – მარი მალაზონია“.

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
Verified by MonsterInsights