1982 წლის 24 მარტს, გერმანელი მეცნიერის რობერტ კოხის მიერ გაკეთებული უდიდესი აღმოჩენიდან 100 წლისთავზე პირველად და მას შემდეგ ყოველწლიურად 24 მარტს აღინიშნება ტუბერკულოზის მსოფლიო დღე. ამ დღის აღნიშვნა მიზნად ისახავს ტუბერკულოზის გლობალური ეპიდემიის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას.
პარტნიორობა – „შევაჩეროთ ტუბერკულოზი“, რომელიც არის ტუბერკულოზთან ბრძოლის ორგანიზაციებისა და ქვეყნების ქსელი, ამ დღეს აღნიშნავს იმ მიზნით, რომ ყურადღება გამახვილდეს დაავადების მასშტაბებზე, მისი პრევენციის გზებსა და მკურნალობის საშუალებებზე.
1882 წლის 24 მარტს გერმანელმა მეცნიერმა რობერტ კოხმა ტუბერკულოზის გამომწვევი ბაცილა აღმოაჩინა. ეს იყო ტუბერკულოზის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის კუთხით პირველი წინგადადგმული ნაბიჯი. ტუბერკულოზი გადამდები დაავადებაა. იგი ვრცელდება ფილტვის ფორმით დაავადებული ბაცილგამომყოფი პირის მიერ საუბრის, ხველის და ცემინების დროს.
ტუბერკულოზის გამომწვევი ჩხირის სასუნთქ გზებში მოხვედრა დაავადებასა და ინფიცირებას ყოველთვის არ იწვევს. თუ გამომწვევი ჩხირი ფილტვის ქსოვილამდე მაინც მიაღწევს, მას უხშირესად ორგანიზმის დაცვითი ძალები აუვნებლებენ ან ბოჭავენ. ამ დროს ადამიანი ინფიცირებულია, მაგრამ არა დაავადებული. ტუბერკულოზის განვითარებაში გამოყოფენ ორ განსხვავებულ მდგომარეობას: ინფიცირებას და დაავადებას. ინფიცირებული ადამიანების დიდი უმრავლესობა – დაახლოებით 90%- მთელი სიცოცხლის განმავლობაში რჩება ინფიცირებულად კლინიკურად გამოხატული ნიშნების გარეშე. ტუბერკულოზური დაავადება ინფიცირებულთა დაახლოებით 10%-ს უვითარდება. მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რომელიც განაპირობებს დაავადების ჩამოყალიბებას, ადამიანის ორგანიზმის იმუნური სისტემის მდგომარეობაზეა დამოკიდებული. იმუნური სისტემა ადეკვატურად უნდა რეაგირებდეს ორგანიზმში მიკობაქტერიის არსებობაზე. ტუბერკულოზური დაავადება ვითარდება იმუნური სისტემის არაადეკვატური პასუხის პირობებში.
იმუნური სისტემის არაადეკვატური პასუხი შეიძლება დაკავშირებული იყოს მთელ რიგ ფაქტორებთან, კერძოდ:
სოციალური ფაქტორები: არასაკმარისი კვება, ნერვული სტრესი, ცუდი საყოფაცხოვრებო პირობები, მძიმე ფიზიკური შრომა, ნარკომანია, ალკოჰოლიზმი, ანუ ყველა ის გარეგანი მიზეზი, რაც ზოგადად ორგანიზმის დაავადებებთან ბრძოლისუნარიანობას აქვეითებს.
სამედიცინო ფაქტორები: ყველა ქრონიკული დაავადება, რომლის დროსაც ორგანიზმს დაქვეითებული აქვს იმუნიტეტი. ესენია: აივ ინფექცია, შაქრიანი დიაბეტი, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის დაავადება, რევმატული დაავადებები. ტუბერკულოზისაგან ნაკლებად არიან დაცული აგრეთვე ის ადამიანები, რომლებიც ამა თუ იმ მიზეზით ჰორმონულ მკურნალობაზე იმყოფებიან ან ქიმიოთერაპიის, ან სხივური თერაპიის კურსს იტარებენ.
ტუბერკულოზის დადგენის შემთხვევაში დაავადებულს, I რიგის ტუბსაწინააღმდეგო პრეპარატებით უფასო მკურნალობა უტარდება მედპერსონალის უშუალო ზედამხედველობის ქვეშ, 6-8 თვის განმავლობაში. თუ დაავადების გამომწვევი I რიგის პრეპარატებიდან რომელიმე ან რამოდენიმე წამლის მიმართ გამძლე აღმოჩნდება, ისმება წამალგამძლე, ანუ რეზისტენტული ტუბერკულოზის დიაგნოზი და დაავადებულს II რიგის პრეპარატებით უფასო მკურნალობა უტარდება 18-24 თვის მანძილზე. განსაკუთრებულ პრობლემას მკურნალობის ბოლომდე მიყვანის თვალსაზრისით რეზისტენტული ფორმები ქმნის, რომლებიც გვხვდება როგორც ახალ შემთხვევებში, ასევე წარსულში ნამკურნალევ შემთხვევებში.
პენიტენციური სისტემა ყველა სახელმწიფოში მოიაზრება, როგორც ტუბერკულოზის რისკის მატარებელი. ციხეებში დაავადების გავრცელების რისკს ზრდის დახურულ სივცეში თანაცხოვრება, ციხეების გადატვირთვა, რასაც ემატება პატიმრების სტრესული მდგომარეობა, რაც იმუნიტეტის დაქვეითებას უწყობს ხელს.
ბოლო მონაცემებით ტუბერკულოზის გავრცელების მაჩვენებელი საქართველოში 100 000 მოსახლეზე შეადგენს 110-ს, ახალი შემთხვევების კი – 84-ს.
ათასწლეულის განვითარების მიზნების თანახმად, ტუბერკულოზის გავრცელებისა და მისგან გამოწვეული სიკვდილობის მაჩვენებელი 2015 წლისთვის ორჯერ უნდა შემცირდეს.
ტუბერკულოზის კონტროლის გაძლიერების მიზნით 2013 წლის სახელმწიფო პროგრამაში დაავადებულთა მკურნალობის გარდა, გათვალისწინებულია კონტაქტირებულთა აქტიური ეპიდკვლევა. უდიდესი მნიშვნელობა აქვს ტუბერკულოზის ინფექციის კონტროლის გატარებას ჯანმოს რეკომენდაციების გათვალისწინებით, რაც მოიცავს კონტროლს სამი მიმართულებით: ადმინისტრაციული კონტროლი, გარემოს კონტროლი და პირადი უსაფრთხოების დაცვა.
დაავადების დროულად აღმოჩენისა და მისი გავრცელების შესამცირებლად თითოეულმა ადამიანმა უნდა იცოდეს:
ამერიკელი მეცნიერების ჯგუფმა სიმსივნური უჯრედების განადგურების ახალი, ინოვაციური მეთოდი აღმოაჩინა. მათ სიმსივნის უჯრედებზე ინფრაწითელი სხივი დააპროგრამირეს, რის შედეგადაც მოლეკულებმა სინქრონულად ვიბრირება დაიწყეს და მათი მემბრანები განადგურდა. ეს აღმოჩენა კიბოს წინააღმდეგ ბრძოლაში ახალ გზებს ხსნის.
რასისის და ტეხასის უნივერსიტეტების კვლევა
სამართლიანი დასკვნა იმის შესახებ, რომ ამ მეთოდმა მოლეკულური მანქანის გაუმჯობესებული ვერსია გაამართლა, გამოიტანეს რასისის უნივერსიტეტის და ტეხასის უნივერსიტეტის კვლევითმა ჯგუფმა. მათი განაცხადით, აღნიშნული მეთოდი ეხმარება ავთვისებიანი სიმსივნის უჯრედების სტრუქტურის განადგურებაში, რაც კიბოს ეფექტურ ამარცხს საშუალებას იძლევა.
სიმსივნური უჯრედების განადგურება 99%-ით
კვლევის პროცესში მეცნიერებმა ლაბორატორიულ პირობებში სიმსივნური უჯრედების 99%-ის განადგურება შეძლეს. ექსპერიმენტების გასამართად გამოიყენეს თაგვები, რომელთა 50%-ს სიმსივნური დაავადება მოსწყვიტეს და განკურნეს.
ჯერჯერობით, დამოკიდებულების დროს GLP-1 გამოყენების მონაცემები შემოიფარგლება პრეკლინიკური კვლევებით, ანეკდოტური მტკიცებულებებით, რამდენიმე კოჰორტის ანალიზით და რანდომიზებული კლინიკური კვლევებით.
„წინასწარი მტკიცებულებები ძალიან საინტერესოა“, – განუცხადა Medscape Medical News-ს ნორა დ. ვოლკოვმა, ნარკოტიკების ბოროტად გამოყენების ეროვნული ინსტიტუტის (NIDA) დირექტორმა. ”კვლევები ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მიმდინარეობდა GLP მედიკამენტების ეფექტებზე, ძირითადად პირველი თაობის და უპირატესად მღრღნელებზე,” – თქვა მან.
GLP „ნარკოტიკები, როგორიცაა ეგზენატიდი და ლირაგლუტიდი, ყველა ამცირებს ნიკოტინის, ალკოჰოლის, კოკაინის მოხმარებას და რეაგირებას ოპიოიდებზე“, – თქვა ვოლკოვმა.
კლინიკური, რეალური სამყაროს მონაცემების პერსპექტივები
მეორე თაობის აგენტები, როგორიცაა სემაგლუტიდი, უფრო მეტ დაპირებას იძლევა, ვიდრე მათი პირველი თაობის კოლეგები. ვოლკოვმა აღნიშნა, რომ არა მხოლოდ სემაგლუტიდი არის „ბევრად ძლიერი წამალი“, არამედ მან მიუთითა ბოლო აღმოჩენებზე, რომლებშიც ალკოჰოლის მოხმარების აშლილობის მქონე პაციენტებში (AUD) მძიმე სასმელის მოხმარების მნიშვნელოვანი შემცირება იყო.
გაურკვეველი მექანიზმები, მრავალი თეორია
ბოლომდე არ არის ნათელი, თუ როგორია სემაგლუტიდი გზა ნარკომანებისთვის, რათა შეამცირონ მათი ლტოლვა.
პრეკლინიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ GLP-1 რეცეპტორები გამოხატულია მეზოლიმბურ დოფამინურ სისტემაში და დოფამინს გადასცემენ უშუალოდ წინა ტვინის ჯილდოს ცენტრებში, მაგალითად, ბირთვის ბირთვში. როგორც ჩანს, წამლები ამცირებენ დოფამინის გამოყოფას და გადაცემას ამ ჯილდოს ცენტრებში, ასევე იმ უბნებზე, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან იმპულსების კონტროლზე.
„რასაც ჩვენ ვხედავთ, არის წინააღმდეგობრივი მექანიზმები, რომლებიც თვითრეგულირების საშუალებას მოგცემთ, ასევე ჩართულია დამოკიდებულებაში, მაგრამ არ ვიცი, რამდენად შეიძლება ეს წამლები დაეხმაროს ამის გაძლიერებას“, – თქვა ვოლკოვმა.
ჰენრი კრანცლერი, მედიცინის დოქტორი, ფსიქიატრიის პროფესორი და პენსილვანიის უნივერსიტეტის პერელმანის მედიცინის სკოლის დირექტორი პენსილვანიის უნივერსიტეტში, თავის ნაშრომში აღნიშნავს, სხეულის მასის ინდექსს (BMI) და AUD-ს შორის გენეტიკურ კორელაციას. ”გენეტიკურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ბევრი ერთი და იგივე გენი მუშაობს ორივე აშლილობაზე, მაგრამ საპირისპირო მიმართულებით,” – თქვა მან.
დასკვნა ის არის, რომ „ისინი იზიარებენ გენეტიკას, მაგრამ არავითარ შემთხვევაში არ არიან იგივე; ეს გვაძლევს საფუძველს ვიფიქროთ, რომ GLP-1 შეიძლება იყოს მომგებიანი სიმსუქნის დროს, მაგრამ არც ისე სასარგებლო დამოკიდებულების სამკურნალოდ,” – თქვა კრანცლერმა.
ძუძუს კიბოს მქონე ყოველი მეექვსე მოზარდიდან 1-თი განიცდიდა ფინანსურ სირთულეს და სიმძიმეს. ესპანური ეთნიკური წარმომავლობა, სხეულის მასის მაღალი ინდექსი (BMI), უმუშევრობა და ცუდი სიმპტომები მნიშვნელოვნად ზრდის რისკს.
მეთოდოლოგია:
ძუძუს კიბოს მქონე ახალგაზრდებს ხშირად აღენიშნებათ მოწინავე დაავადება ან აგრესიული სიმსივნის ტიპები, რამც შეიძლება დაკავშირებული იყოს უფრო მაღალ სამედიცინო ხარჯებთან, რაც საბოლოოდ ფინანსურ დისკომფორტს გამოიწვევს. თუმცა, პრევალენტობა და სპეციფიკური ფაქტორები, რომლებიც ხელს უწყობენ ფინანსურ ტოქსიკურობას ახალგაზრდა ძუძუს კიბოს გადარჩენილებში, კარგად არ არის დახასიათებული.
ფინანსური გაჭირვების გავრცელებისა და შაბლონების შესაფასებლად, მკვლევარებმა შეაფასეს 1008 ახალგაზრდა 40 წელზე უფროსი ასაკის ძუძუს კიბოს 0-III სტადიით, რომლებიც მონაწილეობდნენ ახალგაზრდა ქალთა ძუძუს კიბოს კვლევაში. საერთო ჯამში, 87.7% იყო თეთრი, 6% აზიელი, 4.7% ესპანური და 3.5% შავი ინდივიდი.
მონაწილეებმა მიაწოდეს მონაცემები დასაქმების სტატუსის, მკურნალობის ტიპისა და მკლავის სიმპტომების შესახებ, შეფასებული დადასტურებული ინსტრუმენტებისა და გამოკითხვების გამოყენებით.
პირველადი შედეგი იყო აღქმული ფინანსური სირთულე, რომელიც გაზომილი იყო კიბოს რეაბილიტაციის შეფასების სისტემის გამოკითხვით 5-ბალიანი ლიკერტის სკალით (0 მიუთითებს „საერთოდ“; 4 მიუთითებს „უკიდურესად“). პასუხები თვალყურს ადევნებდა საწყისიდან 10 წლის შემდეგ დიაგნოსტირებამდე.
საერთო ჯამში, პაციენტების 39.6% იყო დასაქმებული საწყის ეტაპზე და 1 წლის განმავლობაში, ხოლო 35.4% არ იყო დასაქმებული არც ერთ დროს. პაციენტების უმეტესობას ჰქონდა I ან II სტადიის სიმსივნე; 70.5%-ს ჩაუტარდა მასტექტომია და 71.5%-მა აღნიშნა ან ხელის შეშუპება ან მოძრაობის შეზღუდული დიაპაზონი დაზიანებულ მხარეზე ოპერაციიდან 2 წლის განმავლობაში.
გამოიკვეთა სამი განსხვავებული ფინანსური ტრაექტორია: მონაწილეთა 54.7%-ს განუცდია მინიმალური (ცოტა ან საერთოდ) ფინანსური სირთულე, 29.1%-მა აღნიშნა მსუბუქი სირთულე, რომელიც დროთა განმავლობაში გაუმჯობესდა და 16.3%-ს განუვითარდა ზომიერი ან მძიმე სირთულე, რომელიც პიკს მიაღწია დიაგნოზის დადგენის შემდეგ რამდენიმე წლის შემდეგ.
ესპანური ეთნიკური წარმომავლობა (შანსების კოეფიციენტი [OR], 3.71), უმუშევრობა (OR, 2.66), BMI ≥ 25 (OR, 2.59), ორმხრივი მასტექტომია (OR, 2.00) და ცუდი სიმპტომები (OR, 1.77) დაკავშირებული იყო გაზრდილ ალბათობასთან. ფინანსური სირთულეების განცდა.
პაციენტები, რომლებსაც ჰქონდათ კოლეჯის ხარისხი (OR, 0.20) ან იყვნენ პარტნიორები (OR, 0.24), უფრო მეტად განიცდიდნენ დაბალ ფინანსურ სირთულეებს.
საერთო ჯამში, ქალების 80%-მა აღნიშნა, რომ 10 წლის განმავლობაში არ იყო ფინანსური სირთულეები და უმეტესობისთვის, აღქმული ფინანსური სირთულის გავრცელება შემცირდა, რაც უფრო მეტი დრო გადიოდა კიბოს დიაგნოზიდან.
რეფერენტული ფასების დაწესება საერთოდ არ მოქმედებს ხარისხზე. ეს ამასთან ბმაში არ გახლავთ. ხარისხის მაკონტროლებელი და განმსაზღვრელი არის აბსოლუტურად სხვა ფაქტორები. მედიკამენტი ლაბორატორიულად უნდა შემოწმდეს. ეს არის აუცილებელი.
რაც შეეხება ლაბორატორიას, საქართველოში ფარმაცევტულ წარმოებებს ლაბორატორიები აქვთ, მაგრამ აუცილებელია სახელმწიფო ლაბორატორიები არსებობა და ამის შესახებ ორი წლის წინ იყო საუბარი.
ჩემი ინფორმაციით, ბევრი სამუშაო ჩატარდა. ადგილიც კი იყო შერჩეული ლაბორატორიისთვის. ეს არის აუცილებელი. ამის გარეშე წარმოუდგენელია ჩვენ ზუსტი ინფორმაცია გვქონდეს.
ამჟამად ბაზარზე არსებული მედიკამენტებთან დაკავშირებით, სახელმწიფო სარგებლობს აღიარებითი მეთოდით, – აღიარებულია, კარგი ქვეყნებიდან შემოდის, იქ არის გადამოწმებული და ა.შ.
რაც შეეხება ლაბორატორიას, რამდენად ხელმისაწვდომი იქნება ლაბორატორიაში კვლევები. ძალიან ძვირი ჯდება, როდესაც გვიწევს მედიკამენტის ხარისხის შემოწმება და საზღვარგარეთ გაგზავნა. ეს იქნება ძალიან კარგი გამოსავალი და რა თქმა უნდა, გათვალისწინებული უნდა იყოს მოქალაქის პრეტენზიაც, როდესაც ის შეამჩნევს, რომ წამლის მოქმედება არ არის ისეთი ეფექტური, როგორიც უნდა იყოს.
ბრუნვაში უხარისხო წამალი არ უნდა იყოს. წამალი არის სამკურნალო. თუ წამალი სხვა დოზით არის დანიშნული ან არ შეესაბამება ხარისხს, ის არის საწამლავი…
ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ) იწვევს ქრონიკულ ინფექციას, რომლის სრული განკურნება დღესდღეობით შეუძლებელია, შესაბამისად, აივ ინფიცირებული ადამიანები საჭიროებენ სამედიცინო მეთვალყურეობას მთელი სიცოცხლის მანძილზე.
აივ ინფიცირებულთა მკურნალობისა და ზრუნვის ძირითადი კომპონენტია
ანტირეტროვირუსული (არვ) მკურნალობის უზრუნველყოფა. ოპტიმალური არვ მკურნალობა ზრდის აივ ინფიცირებულთა სიცოცხლის ხანგრძლივობასა და ხარისხს, ასევე, ამცირებს ვირუსის შემდგომ გადაცემას. აღსანიშნავია, რომ არვ მკურნალობა ეფექტურად გამოიყენება ინფექციის პირველადი პროფილაქტიკისას, მაგალითად, დედიდან ბავშვზე აივ გადაცემის ეფექტური პრევენციის კუთხით. შესაბამისად, არვ მედიკამენტების გამოყენების ძირითადი მიზნებია:
კლინიკური: აივ ინფიცირებული პირების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და
ჯანმრთელობის შენარჩუნება;
იმუნოლოგიური: აივ ინფიცირებული პირების იმუნური ფუნქციების დაცვა და
გაუმჯობესება (საჭიროების მიხედვით), ოპორტუნისტული ინფექციების პრევენციისა
და შიდსთან ასოცირებული სიმსივნეების განვითარების რისკის შემცირების მიზნით;
ეპიდემიოლოგიური: აივ ინფექციის გადაცემის რისკის შემცირება არვ მედიკამენტების
გამოყენების გზით როგორც აივ დადებით, ისე აივ უარყოფით პირებში.
შიდსს იწვევს ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ). იგი ამ ვირუსით გამოწვეული დაავადების ბოლო სტადიას წარმოადგენს, როდესაც ძირითადი კლინიკური ნიშნების გამოვლენა ხდება.
აივ მიეკუთვნება რეტროვირუსების ოჯახს. მიუხედავად მეცნიერების მცდელობისა, ჯერჯერობით შიდსის მკურნალობის ეფექტური საშუალება არ არსებობს; თანამედროვე სამკურნალო პრეპარატებით შესაძლებელია დაავადების კონტროლი და მართვა, მისი ქრონიკულ დაავადებად გადაქცევა და შესაბამისად სიცოცხლის გახანგრძლივება. მკურნალობის საუკეთესო შედეგის მისაღებად, მნიშვნელოვანია აივ–ზე დროული ტესტირება.
საიდან წარმოიშვა აივ ინფექცია?[ii]
აივ–ინფექციის წარმოშობის შესახებ მრავალი თეორია არსებობს. დღემდე სადავოა მისი ზუსტი წარმოშობის ადგილი. მეცნიერებს ყველაზე სარწმუნოდ მიაჩნიათ, რომ მაიმუნის იმონუდეფიციტის ვირუსმა (მივ) ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ მუტაცია განიცადა. დასავლეთ აფრიკაში გამოავლინეს შიმპანზეს ტიპი, რომელიც ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსული ინფექციის წყაროდ მიიჩნიეს. ისინი ვარაუდობენ, რომ შიმპანზეებზე ნადირობისას, მათში გავრცელებულმა ვირუსმა (SIV) მუტაცია განიცადა მონადირეებში და ჩამოყალიბდა, როგორც ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ). ათწლეულების მანძილზე ვირუსი ნელ-ნელა გავრცელდა მთელ აფრიკაში და შემდეგ მსოფლიოს სხვა კონტინენტებზე.
რა სტადიებისაგან შედგება აივ/შიდსი?[iii]
გამოყოფენ აივ ინფექციის მიმდინარეობის შემდეგ სტადიებს.
მწვავე ინფექცია – ვირუსით დაინფიცირებიდან 2-4 კვირის განმავლობაში, გრიპის მსგავსი სიპტომებით ვითარდება. აღნიშნულ სტადიას მწვავე რეტროვირუსული სინდრომი (ARS) ან პირველადი აივ ინფექცია ეწოდება. თუმცა აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მწვავე რეტროვირუსული სინდრომი ყველა შემთხვევაში არ ვითარდება. დაავადების ამ ეტაპზე, იმუნური სისტემის მნიშვნელოვანი CD4+ უჯრედების განადგურების ხარჯზე, ხდება იმუნოდეფიციტური ვირუსის ინტენსიური გამრავლება. აქედან გამომდინარე CD4+ ლიმფოციტების რაოდენობა მკვეთრად მცირდება. მწვავე ფაზის დროს განსაკუთრებით მაღალია ინფექციის გადაცემის რისკი, რადგანაც ვირუსის რაოდენობა სისხლში მკვეთრად მომატებულია.
ქრონიკული (ასიმპტომური) აივ-ინფექცია. ამ შემთხვევაში ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი მრავლდება ნაკლები სიხშირით, არ ხდება კლინიკური სიმპტომების გამოვლენა. მაშინ როცა, მკურნალობის გარეშე ლატენტური პერიოდი საშუალოდ 10 წელი გრძელდება, ანტირეტროვირუსული თერაპიის (ART) ფონზე შესაძლებელია ადამიანის სიცოცხლე რამდენიმე ათეული წლით გახანგრძლივდეს. აუცილებელია გვახსოვდეს, რომ მკურნალობის მიუხედავად, მაინც არსებობს სხვა ადამიანის დაინფიცირების საშიშროება. თუმცა, რისკი მნიშვნელოვნად მცირეა.
შიდსი წარმოადგენს ინფექციის განვითარების ბოლო სტადიას, როდესაც იმუნური სისტემა მკვეთრად დასუსტებულია და ადამიანი დაუცველია სხვადასხვა ინფექციებისა და სიმსივნური დაავადებების განვითარებისაგან. თუ CD4+ უჯრედების რაოდენობა 1 მმ3 სისხლში 200-ზე ნაკლებია (<200 უჯრედი/მმ3) ვითარდება შიდსი (ნორმაში CD4+ უჯრედების რაოდენობაა 500-1600 უჯრედი/მმ3). შესაბამისი მკურნალობის გარეშე პაციენტის სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლოებით 3 წელი, ოპორტუნისტული დაავადებების (იმუნური სისტემის დაქვეითების დროს მიმდინარე დაავადებები) განვითარების შემთხვევაში კი დაახლოებით ერთი წელია.
აღსანიშნავია, რომ ადამიანი დაავადების განვითარების ყველა ეტაპზე გადამდებია.
როგორ გადაეცემა შიდსი?[iv]
ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის გადაცემა ხდება სისხლით, სპერმით, ვაგინალური სეკრეტითა და დედის რძით.
ვირუსის გადაცემაზე ყველაზე ხშირად შემდეგი ქცევითი ფაქტორები მოქმედებენ:
აივ ინფექციის გადაცემა შესაძლებელია მოხდეს:
ვირუსი არ გადაეცემა:
რამდენად სიცოცხლისუნარიანია ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი გარემოში?[v]
ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი გარემოში (ადამიანის ორგანიზმის გარეთ) დიდხანს ვერ ცოცხლობს.
არსებობს თუ არა აივ/შიდსსა და სქესობრივი გზით გადამდებ სხვა ინფექციებს შორის კავშირი?
აივ–ინფიცირებულთან დაუცველი სქესობრივი კონტაქტის დროს, სქესობრივი გზით გადამდები სხვა ინფექციების არსებობა 2-5 ჯერ ზრდის აივ–ით დაინფიცირების რისკს. ცნობილია, რომ ზოგიერთი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია (ჰერპეს-ვირუსი, სიფილისი და ადამიანის პაპილომა ვირუსი) კანისა და ლორწოვანი გარსის დაზიანებას იწვევს და სქესობრივი კონტაქტისას აივ ადვილად აღწევს ორგანიზმში. თუმცა, კანისა და ლორწოვანი გარსის დაზიანების გარეშე მიმდინარე სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებიც (ქლამიდიოზი, გონორეა, ტრიხომონიაზი) გარკვეულწილად ზრდის აივ–ით დაინფიცირების რისკს.
დამატებითი ინფორმაცია ამ საკითხის შესახებ შეგიძლიათ იხილოთ:http://www.cdc.gov/std/hiv/STDFact-STD-HIV.htm
მოსახლეობის რომელი ნაწილი მიეკუთვნება მაღალი რისკის ჯგუფს?[vi]
ინფორმაციის წყარო
[i]http://www.cdc.gov/hiv/basics/whatishiv.html
[ii]http://www.cdc.gov/hiv/basics/whatishiv.html
[iii]http://www.cdc.gov/hiv/basics/whatishiv.html
[iv]http://www.cdc.gov/hiv/basics/transmission.html
[v]http://www.cdc.gov/hiv/basics/transmission.html
[vi]http://www.cdc.gov/hiv/risk/index.html
© SheniEkimi.ge
