ორშაბათი, ივნისი 15, 2026

ეს ორი ბიჭი დაინფიცირდა იმავე ვირუსით. ერთი ვაქცინირებული იყო, მეორე — არა

ეს ორი ბიჭი დაინფიცირდა იმავე ვირუსით. ერთი ვაქცინირებული იყო, მეორე — არა
#post_seo_title

ეს ორი ბიჭი დაინფიცირდა იმავე ვირუსით. ერთი ვაქცინირებული იყო, მეორე — არა.

ერთს გამონაყარის ბუშტუკები აქვს, მეორეს — არა.
ერთი დაავადდა და ავადმყოფობს, მეორე დაცულია.
ეს სურათი გადაიღეს, რათა აჩვენონ განსხვავება ვაქცინირებულსა და აუცრელს შორის.
ყვავილა ერთ-ერთი ყველაზე საშიში დაავადება იყო.
მისი განსაკუთრებული საშიშროება ის იყო, რომ ვირუსი ჰაერით ვრცელდებოდა.
შეიძლებოდა გაგემართლებინათ და გადარჩენილიყავით მხოლოდ „დამახინჯებული შრამებით“ ან სტერილობით, მაგრამ მილიონობით ადამიანი დაიღუპა. შემდეგ გამოჩნდა ინგლისელი ექიმი და მეცნიერი ედვარდ ჯენერი.
ის არ ყოფილა პირველი, ვინც ვაქცინაცია აღმოაჩინა, მაგრამ ის პირველი იყო, ვინც ამ პროცედურას სამეცნიერო სტატუსი მისცა.
ჯენერი დაუღალავად შრომობდა ამ ცოდნის გასავრცელებლად, მიუხედავად წინააღმდეგობისა და დაცინვისა. საბოლოოდ ვაქცინაცია ფართოდ გავრცელდა.
საქართველოში ვაქცინაცია სავალდებულო იყო 1980-იან წლებამდე.
ყვავილა ერთ-ერთი იმ რამდენიმე დაავადებიდანაა, რომელიც კაცობრიობამ აღმოფხვრა.
წითელასაც შეგვეძლო აღმოგვეფხვრა.
2000-იან წლებში აშშ-მა ვირუსი დამარცხებულად გამოაცხადა.
მაგრამ ყალბი სიახლეებმა, ცნობილმა სახეებმა, სოციალურ ქსელებმა, შიშმა, ინფლუენსერებმა და ტენდენციებმა გამოიწვია ვაქცინის მიმართ წინააღმდეგობის გაჩენა და ვირუსს ახალი შანსი მისცეს კანის, სმენის, იმუნური სისტემისა და სიცოცხლის განადგურებისთვის.
მიუხედავად იმისა, რომ წითელი კანის ლაქები და ხველა აჩვენებს, როგორ ცუდად გრძნობენ თავს ინფიცირებული ბავშვები, ეს შიშისა და გაუგებრობის სიძლიერეს ცხადყოფს.
საქართველოში მშობლები საკმაოდ კარგად იცავენ ბავშვთა ვაქცინაციის პროგრამას. მაგრამ ვნახეთ, როგორ შეძლო ონლაინ და “ცნობადი” ადამიანების ტყუილებმა აუტიზმის შესახებ ქართველების შეცდომაში შეყვანა. ვაქცინაციის მაჩვენებელი დაეცა.
დეზინფორმაცია საზღვრებს ცდება ისე, როგორც მიკრობები გადაადგილდებიან, მაგრამ უფრო სწრაფად — ინტერნეტის და ემოციების მეშვეობით.
მეშინია იმის წარმოდგენა, რომ მომავალში აშშ-ის ჯანდაცვის მდივანი შესაძლოა ვაქცინაციის საკითხზე მუშაობას შეაჩერებს, სანამ ვაქცინის წინააღმდეგობის სიცრუე მემეს ან პოდკასტს მეშვეობით მშობელს მიაწვდენს.
ბევრჯერ მიოცნებია უფროსებისთვის ვაქცინაციის პროგრამის შექმნაზე.
მაგრამ არანაკლებ მჭირდება „გონებრივი ვაქცინა“ ვაქცინის წინააღმდეგობისთვის.
ის, ვინც ვაქცინაციას აყენებს კითხვის ნიშნის ქვეშ, ისინი უგუნური და ბოროტებია.
მეცნიერებამ კაცობრიობას შანსი მისცა.
ნუ გაანიავებთ ამ შესაძლებლობას.
შეიძლება იყოს 2 people გამოსახულება

საფრთხე ვენებში – რატომ არის „სასწაულმოქმედი“ მკურნალობა სიცოცხლისთვის საშიში“

საფრთხე ვენებში – რატომ არის „სასწაულმოქმედი“ მკურნალობა სიცოცხლისთვის საშიში“
#post_seo_title

საფრთხე ვენებში – რატომ არის „სასწაულმოქმედი“ მკურნალობა სიცოცხლისთვის საშიში“

საშიში „მკურნალობა“ — რატომ უნდა ვიფიქროთ ორჯერ?
ბოლო დროს, საქართველისა და ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში აღმოაჩინეს საშიში ტენდენცია, სადაც ადამიანები მძიმე დაავადებების წინააღმდეგ ირჩევენ მკურნალობას, რომელსაც სამედიცინო საზოგადოება სრულიად საეჭვოდ მიიჩნევს. ეს „მეთოდები“ მოიცავს სპერმის, სოკოს ექსტრაქტებისა და კვერცხის გულების ვენებში შეყვანას. სამწუხაროდ, ამ პრაქტიკების პოპულარობა იზრდება, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი პირდაპირ საფრთხეს უქმნიან ადამიანის სიცოცხლეს.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე  საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, აფრთხილებს მოსახლეობას ამ სერიოზულ პრობლემაზე:
„სამწუხაროდ, ეს მაგალითები ნათლად აჩვენებს, როგორ შეიძლება ადამიანებმა დაუცველობისა და სასოწარკვეთილების ფონზე რისკის ქვეშ დააყენონ საკუთარი სიცოცხლე. ვენებში არასერტიფიცირებული და სამედიცინო თვალსაზრისით დაუმტკიცებელი ნივთიერებების შეყვანა კატეგორიულად დაუშვებელია. ასეთი ქმედებები ზრდის ინფექციების, მძიმე ალერგიული რეაქციებისა და თრომბოზის რისკს, რაც ხშირად ლეტალურ შედეგს იწვევს.“
რატომ არის ასეთი პრაქტიკა სახიფათო?
სამედიცინო თვალსაზრისით, ნებისმიერი ვენური ინფუზია უნდა განხორციელდეს მხოლოდ მკაცრად კონტროლირებად გარემოში და ექიმის დანიშნულებით.
არამედიციური ნივთიერებების შეყვანა შეიძლება გამოიწვიოს:
1. სეფსისი (სისხლის ინფექცია): არაჰიგიენური პირობების გამო შეიძლება განვითარდეს მძიმე ინფექციები, რომლებიც ხშირად ფატალურია.
2. ალერგიული შოკი: ასეთმა ნივთიერებებმა შეიძლება გამოიწვიოს დაუყოვნებელი, სიცოცხლისათვის საშიში რეაქციები.
3. ვენების დაზიანება: ვენებში არასწორი ნივთიერებების შეყვანა იწვევს თრომბების წარმოქმნას და სისხლის მიმოქცევის დარღვევას.
4. ნერვული სისტემის და ორგანოების დაზიანება: უცნობი ნივთიერებები პირდაპირ მოქმედებენ ორგანიზმის ქსოვილებზე და მათ გამოუსწორებელ დაზიანებას იწვევენ.
პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს: „ჩვენს საზოგადოებას სჭირდება უკეთესი განათლება ჯანმრთელობის საკითხებზე. სასწაულმოქმედი წამალი არ არსებობს. სამედიცინო მკურნალობა უნდა იყოს გამყარებული მტკიცებულებებითა და უსაფრთხო მეთოდებით.“
გლობალური და რეგიონალური კონტექსტი
მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია (WHO) არაერთგზის აფრთხილებს საზოგადოებას არასტანდარტული სამედიცინო პრაქტიკების რისკზე. კვლევებმა აჩვენა, რომ განვითარებად ქვეყნებში არასტანდარტული მკურნალობა ხშირად ასოცირებულია სერიოზულ გართულებებთან და სიკვდილიანობის ზრდასთან (1).
საქართველოშიც, სამწუხაროდ, იზრდება შემთხვევები, როდესაც ადამიანები ინფორმაციის ნაკლებობის ან ცრუ რეკლამის შედეგად მიმართავენ მსგავსი „ალტერნატიული“ მეთოდებს.
საქართველოში ჩატარებული მცირე კვლევები აჩვენებს, რომ მოსახლეობის დაახლოებით 20%-ს ჯერ კიდევ სჯერა ალტერნატიული მეთოდების, რომლებსაც სამედიცინო მეცნიერება არ აღიარებს (2). მსგავსი მიდგომები მხოლოდ ზრდის ჯანმრთელობის კრიზისებს და ძვირად უჯდება როგორც ინდივიდს, ასევე ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემას.
რა უნდა გავაკეთოთ?
1. ინფორმირებულობის გაზრდა: საზოგადოებას უნდა მიეწოდოს სწორი ინფორმაცია და განათლება ჯანმრთელობის საკითხებზე.
2. მკაცრი რეგულაციები: საჭიროა სახელმწიფო დონეზე მკაცრი კონტროლი არასტანდარტული „მკურნალობის“ რეკლამისა და გავრცელებაზე.
3. პროფესიონალი ექიმების მიმართ ნდობა: მოსახლეობამ უნდა გააცნობიეროს, რომ მხოლოდ სერტიფიცირებული ექიმები და სამედიცინო დაწესებულებები უზრუნველყოფენ უსაფრთხო და ეფექტურ მკურნალობას.
დასკვნა
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის თქმით:„ჯანმრთელობა არის ჩვენი ყველაზე დიდი სიმდიდრე, და მისი დაცვა უნდა იყოს ჩვენი მთავარი პრიორიტეტი. მოუსმინეთ ექიმებს, ენდეთ მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ მედიცინას და ნუ დაიყენებთ სიცოცხლეს საფრთხეში.“
პროფესორ ფხაკაძეს დიდი წვლილი აქვს საქართველოში მაღალი ხარისხის ჯანდაცვის სისტემის შექმნაში. მისი ლექციები, სტატიები და პროექტები მიზნად ისახავს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას, განათლების დონის ამაღლებას და საქართველოს მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე ზრუნვას.
წყაროები:
1. World Health Organization. Unsafe medical practices. https://www.who.int
2. Georgian Ministry of Health. Public health statistics, 2024. https://www.moh.ge
3. Healthline. Risks of intravenous alternative treatments. https://www.healthline.com
4. Centers for Disease Control and Prevention. Sepsis facts. https://www.cdc.gov
5. National Institute of Health. Dangers of alternative medicine. https://www.nih.gov

ენერგეტიკული სასმელების საფრთხე: დროა ვიმოქმედოთ!

ენერგეტიკული სასმელების საფრთხე: დროა ვიმოქმედოთ!
#post_seo_title

ენერგეტიკული სასმელების საფრთხე: დროა ვიმოქმედოთ!

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
ენერგეტიკული სასმელები, რომლებიც მსოფლიო მასშტაბით და მათ შორის საქართველოშიც პოპულარობას იძენს, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვან საფრთხეს წარმოადგენს. მათი უკონტროლო გამოყენება, განსაკუთრებით მოზარდებში, მძიმე შედეგებს იწვევს. დროა, საქართველომ გადადგას ქმედითი ნაბიჯები მათი რეგულაციისა და მოსახლეობის ინფორმირების მიმართულებით.
ენერგეტიკული სასმელების გავლენა ჯანმრთელობაზე
ენერგეტიკული სასმელები შეიცავს მაღალ დოზას კოფეინს, შაქარს და სხვა სტიმულატორებს, რომლებიც ორგანიზმზე მავნე ზემოქმედებას ახდენს. კოფეინის გადაჭარბებამ შეიძლება გამოიწვიოს:
• უძილობა;
• არტერიული წნევის მომატება;
• გულის რიტმის დარღვევები;
• კუჭ-ნაწლავის გაღიზიანება.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე განმარტავს:
“კოფეინის დღიური მაქსიმალური ნორმაა 150 მილიგრამი, თუმცა ენერგეტიკული სასმელის ერთი ქილა ხშირად 320 მილიგრამზე მეტ კოფეინს შეიცავს. ამან შეიძლება გამოიწვიოს ჯანმრთელობისთვის სერიოზული საფრთხეები, განსაკუთრებით მოზარდებში.”
ამ სასმელების ხშირი გამოყენება ასევე იწვევს სიმსუქნესა და დიაბეტის რისკს, რაც გამოწვეულია მაღალი შაქრის შემცველობით. გარდა ამისა, მათ ხშირად ამატებენ ქიმიურ დანამატებს, რომლებიც ორგანიზმისთვის დამატებით მავნებელია.
მსოფლიო და საქართველოს სტატისტიკა
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მონაცემებით, ენერგეტიკული სასმელები გლობალურ საფრთხეს წარმოადგენს, განსაკუთრებით მოზარდებისთვის (1).
აშშ-ში დაფიქსირდა შემთხვევა, როცა 21 წლის სტუდენტი გარდაიცვალა ენერგეტიკული ლიმონათის მიღების შემდეგ. სასმელში კოფეინის მაღალი კონცენტრაციამ გულის შეტევა გამოიწვია (2).
საქართველოში ამ ტიპის სასმელების რეგულაციის მიმართულებით მნიშვნელოვანი ნაბიჯები ჯერ არ გადადგმულა. არსებული სტატისტიკა მწირი და არაორგანიზებულია. საქსტატის მონაცემებით, ენერგეტიკული სასმელები სხვა გაზიან სასმელებთან ერთად აღირიცხება, რაც ართულებს მათი ზუსტი მოხმარების სურათის დადგენას (3).
გლობალური მაგალითები და საქართველოს საჭიროებები
ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში უკვე დაწესებულია ენერგეტიკული სასმელების რეალიზაციის შეზღუდვები. საფრანგეთში მოსახლეობას აფრთხილებენ მათი საზიანო გავლენის შესახებ, ხოლო სკანდინავიურ ქვეყნებში მათი რეალიზაცია მკაცრად კონტროლდება (4).
საქართველოშიც საჭიროა შემდეგი ქმედებები:
1. კანონმდებლობის გამკაცრება: ენერგეტიკული სასმელების რეალიზაცია უნდა შეიზღუდოს, განსაკუთრებით მოზარდებისთვის.
2. ინფორმაციული კამპანიები: მოსახლეობას უნდა მიეწოდოს ინფორმაცია ამ სასმელების მავნებლობის შესახებ.
3. სავალდებულო ეტიკეტირება: ეტიკეტებზე მკაფიოდ უნდა აღინიშნოს კოფეინისა და შაქრის შემცველობა.
4. ჯანსაღი ალტერნატივების ხელშეწყობა: უნდა მოხდეს ბუნებრივი, ჯანსაღი სასმელების პოპულარიზაცია.
პროფესორი ფხაკაძე დასძენს:
“მთავარი პრიორიტეტია ჩვენი ახალგაზრდების ჯანმრთელობის დაცვა. საჭიროა ენერგეტიკული სასმელების რეგულაციებისა და საზოგადოების ინფორმირების მიმართულებით დაუყოვნებელი ქმედება.”
დასკვნა
ენერგეტიკული სასმელები სერიოზულ საფრთხეს უქმნის მოსახლეობის ჯანმრთელობას, განსაკუთრებით მოზარდებში მათი აქტიური გამოყენების ფონზე. რეგულაციების დანერგვა და საზოგადოების ინფორმირება არის აუცილებელი ნაბიჯი ამ პრობლემის წინააღმდეგ.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, როგორც საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, აქტიურად მუშაობს მაღალი ხარისხის ჯანდაცვის უზრუნველყოფაზე და მოუწოდებს საქართველოს მთავრობასა და საზოგადოებას, რომ ჯანმრთელობაზე ზრუნვა იყოს მთავარი პრიორიტეტი.
ლიტერატურა
1. World Health Organization. Energy drinks and public health. 2022. [Accessed 2025 Jan 21]. Available from: https://www.who.int
2. USA Today. Panera’s energy drink linked to death of a 21-year-old woman. 2023. [Accessed 2025 Jan 21]. Available from: https://www.usatoday.com
3. National Statistics Office of Georgia (GeoStat). Beverage consumption in Georgia. 2024. [Accessed 2025 Jan 21]. Available from: https://www.geostat.ge
4. European Food Safety Authority (EFSA). Risks associated with energy drink consumption. 2022. [Accessed 2025 Jan 21]. Available from: https://www.efsa.europa.eu
5. Harvard School of Public Health. Sugary drinks and energy drinks. 2022. [Accessed 2025 Jan 21]. Available from: https://www.hsph.harvard.edu

მიკროპლასტიკები გულის ქსოვილებში – როგორ მოქმედებს ეს ჩვენი ჯანმრთელობისთვის?

მიკროპლასტიკები გულის ქსოვილებში – როგორ მოქმედებს ეს ჩვენი ჯანმრთელობისთვის?
#post_seo_title

მიკროპლასტიკები გულის ქსოვილებში – როგორ მოქმედებს ეს ჩვენი ჯანმრთელობისთვის?

(სტატია გამოქვეყნებულია პროფესორ გიორგი ფხაკაძის, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარის მიერ)
ბოლო კვლევები, რომლებმაც საერთაშორისო საზოგადოება აიძულა დაფიქრებულიყო, მოიცავს ლეიდენის უნივერსიტეტის ბიოლოგის, მეირუ ვანის ხელმძღვანელობით ჩატარებულ ექსპერიმენტს. ამ კვლევის ფარგლებში გაირკვა, რომ ნანოპლასტიკები გროვდება ქათმის ემბრიონის გულის ქსოვილებში. მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ პოლისტიროლის ნანონაწილაკები, სისხლძარღვებში შეყვანის შემდეგ, აღწევენ ქსოვილების ბარიერებს და გროვდებიან გულში, ღვიძლში და თირკმელებში.
ეს აღმოჩენა განსაკუთრებით საგანგაშოა, რადგან ნანოპლასტიკები აღმოჩნდა აგრეთვე გულში არსებული “ავასკულარული” ბალიშების ქსოვილებში, რომლებიც სისხლძარღვების გარეშეა. ეს მიანიშნებს, რომ ნანონაწილაკები ქსოვილებში ხვრელების გავლით აღწევენ, რაც ახალი მიგნებაა მეცნიერებისთვის.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პრიზმა
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის განცხადებით:
“ეს კვლევა კიდევ ერთხელ გვახსენებს, თუ რა საფრთხეებს შეიცავს პლასტმასის მიკრო და ნანონაწილაკები. მათი აგრეგაცია გულის ქსოვილებში შესაძლოა იყოს მომავალი თაობის ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანი რისკი. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ჩვენ, საქართველოში, ჯერ კიდევ არ გვაქვს მკაცრად რეგულირებული გარემოსდაცვითი პოლიტიკა და პლასტმასის დაბინძურების საკითხი დღემდე აქტუალურია.”
მიკროპლასტიკების გავლენა ადამიანის ჯანმრთელობაზე უკვე დაკავშირებულია გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკის ზრდასთან, როგორიცაა გულის შეტევა და ინსულტი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს კვლევა ჩატარდა ქათმის ემბრიონებზე, შედეგები პირდაპირ მიგვანიშნებს იმაზე, რომ მსგავსი ეფექტი შესაძლებელია ადამიანებშიც.
ნანოპლასტიკების მსოფლიო და რეგიონული კონტექსტი
გლობალური მონაცემებით, ყოველწლიურად 300 მილიონ ტონაზე მეტი პლასტმასა იწარმოება, საიდანაც მხოლოდ 9% გადამუშავდება (1). დანარჩენი ნარჩენები ან იყრება, ან ხვდება ბუნებრივ გარემოში, იშლება მიკრონაწილაკებად და ბოლოს აღწევს ჩვენს საკვებში, წყალმომარაგებასა და ჰაერში (2).
საქართველოშიც, სამწუხაროდ, ანალოგიური პრობლემაა აქტუალური. დასავლეთ საქართველოში ჩატარებული კვლევით აღმოჩნდა, რომ შავ ზღვაში არსებული პლასტიკური ნარჩენების კონცენტრაცია ერთ-ერთი ყველაზე მაღალია რეგიონში (3). ეს მიანიშნებს, რომ მიკროპლასტიკების რისკი საქართველოში არა მხოლოდ გლობალური, არამედ ლოკალური პრობლემაცაა.
პროფესორის რეკომენდაციები
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის თქმით:
“ჩვენ, როგორც საზოგადოებამ, დაუყოვნებლივ უნდა მივიღოთ ზომები პლასტმასის გამოყენების შემცირების მიმართულებით. აუცილებელია, რომ გაძლიერდეს რეგულაციები, შემცირდეს ერთჯერადი პლასტმასის მოხმარება და განვითარდეს რეციკლირების სისტემა. გარდა ამისა, საჭიროა მეცნიერების მხარდაჭერა, რათა საქართველოში ჩატარდეს დამატებითი კვლევები ნანოპლასტიკების გავლენაზე, რათა უფრო ზუსტად განვსაზღვროთ ადგილობრივი რისკები.”
როგორ დავიცვათ ჯანმრთელობა?
მიუხედავად იმისა, რომ ინდივიდუალურად ნანოპლასტიკების თავიდან აცილება რთულია, მოსახლეობამ შეიძლება რამდენიმე ნაბიჯი გადადგას:
• შეამცირეთ ერთჯერადი პლასტმასის მოხმარება და გამოიყენეთ მრავალჯერადი ნივთები;
• აირჩიეთ შუშის ან ლითონის ჭურჭელი პლასტმასის ნაცვლად;
• მოერიდეთ გადამუშავების გარეშე წყლების მიღებას და გადამუშავებული პროდუქტების მიკვლევადობას ყურადღება მიაქციეთ;
• გააძლიერეთ ოჯახური და საზოგადოებრივი განათლება ნარჩენების მართვაზე.
დასკვნა
პროფესორ გიორგი ფხაკაძე, როგორც საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს გარემოსდაცვით და ჯანდაცვის საკითხების გადაკვეთას. მისი ხელმძღვანელობით PHIG აგრძელებს კვლევებისა და პროექტების განხორციელებას, რომლებიც მიზნად ისახავს საქართველოს მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვისა და ხარისხის გაუმჯობესებას.
გამოყენებული ლიტერატურა:
1. Plastic Pollution. United Nations Environment Programme. ხელმისაწვდომია: https://www.unep.org
2. Microplastics in Human Health – WHO Report. ხელმისაწვდომია: https://www.who.int
3. Plastic Waste in the Black Sea – Regional Assessment. ხელმისაწვდომია: https://www.blacksearegion.org
4. Wang M, et al. Nanoplastics in Chicken Embryo Hearts. ხელმისაწვდომია: https://www.sciencedirect.com
5. Microplastic Risk in Food Supply Chain – FAO Report. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org

ფრინველის გრიპი და კვერცხის ფასების ზრდა: გლობალური გამოწვევების გავლენა საქართველოზე

ფრინველის გრიპი და კვერცხის ფასების ზრდა: გლობალური გამოწვევების გავლენა საქართველოზე
#post_seo_title

ფრინველის გრიპი და კვერცხის ფასების ზრდა: გლობალური გამოწვევების გავლენა საქართველოზე

სტატია პროფესორ გიორგი ფხაკაძისგან , ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
ბოლო დროს მსოფლიოს ყურადღება მიიქცია ფრინველის გრიპის მასშტაბურმა ეპიდემიამ, რომელმაც გამოიწვია 20 მილიონზე მეტი ქათმის განადგურება მხოლოდ აშშ-ში (1). ეს მოვლენა განსაკუთრებით მტკივნეულად აისახა კვერცხის ფასებზე, რაც მნიშვნელოვანი პრობლემაა დაბალი და საშუალო შემოსავლის მქონე ოჯახებისთვის. მაგრამ როგორ აისახება ეს ყველაფერი საქართველოს მდგომარეობაზე?
ფრინველის გრიპის საფრთხე და მისი გლობალური მასშტაბები
ფრინველის გრიპი (H5N1) ვირუსული ინფექციაა, რომელიც პირველ რიგში ვრცელდება ფრინველებზე, მაგრამ შეიძლება გადაეცეს ადამიანებსაც, რაც განსაკუთრებულ საფრთხეს ქმნის (2). აშშ-ში ეპიდემიის მასშტაბები საოცრად მზარდია, რაც მნიშვნელოვნად აისახა კვერცხისა და ქათმის ხორცის ფასებზე.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
„გლობალიზაციის პირობებში ნებისმიერი დაავადება, რომელიც ერთ რეგიონში ჩნდება, შესაძლებელია აისახოს მსოფლიოს ნებისმიერ კუთხეზე, მათ შორის საქართველოზეც. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია, ჩვენმა ქვეყანამ მაქსიმალურად გაამკაცროს ბიოუსაფრთხოების ზომები ფრინველების მეურნეობებში.“
რა ხდება საქართველოში?
საქართველოში ფრინველის გრიპის გავრცელების შემთხვევები ჯერ არ დაფიქსირებულა (3), თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ საფრთხე არ არსებობს. საქართველო იმპორტირებულ პროდუქციაზე დამოკიდებული ქვეყანაა, რაც ჩიტის გრიპის გავლენას აქაც მეტად რეალურს ხდის.
„ჩვენი მოსახლეობის ჯანმრთელობისთვის აუცილებელია დროული პრევენციული ღონისძიებების განხორციელება. ბიოუსაფრთხოების პროტოკოლები და საერთაშორისო სტანდარტები, მაგალითად Accreditation Canada (AC), დიდი მხარდაჭერაა დაავადებების თავიდან ასაცილებლად,“ აღნიშნავს პროფესორი ფხაკაძე.
ჯანდაცვის სექტორისთვის რეკომენდაციები
1. ბიოუსაფრთხოების გაძლიერება: ფრინველების მეურნეობებში უნდა დაინერგოს და მკაცრად კონტროლდებოდეს ბიოუსაფრთხოების ზომები.
2. საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვა: ჯანდაცვის დაწესებულებებმა უნდა იმუშაონ საერთაშორისო აკრედიტაციის სტანდარტების მიღწევაზე, როგორიცაა AC და JCI, რათა ქვეყანამ განავითაროს მდგრადი და ეფექტური სისტემა.
3. საინფორმაციო კამპანიები: მოსახლეობას უნდა მიეწოდოს ინფორმაცია ჩიტის გრიპის საფრთხეების შესახებ, განსაკუთრებით სოფლის მეურნეობის სექტორში დასაქმებულებს.
მოსახლეობისთვის რეკომენდაციები
1. ფრინველების პროდუქტების კონტროლი: შეიძინეთ მხოლოდ სანდო წყაროებიდან და ყურადღება მიაქციეთ ჰიგიენის ნორმებს.
2. ბოსტნეულისა და მცენარეული საკვების მოხმარება: კვების რაციონში ჩართეთ მეტი ბოსტნეული და მცენარეული საკვები, რაც შემცირებულ ფასებზე ნაკლებად აისახება.
3. მძიმე მდგომარეობაში მყოფთა მხარდაჭერა: სახელმწიფო უნდა გააძლიეროს სოციალურად დაუცველი ოჯახების დახმარების პროგრამები.
დასკვნა
ფრინველის გრიპის გლობალური ეპიდემია კიდევ ერთხელ გვიჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ჯანმრთელობის დაცვა გლობალური და ლოკალური კონტექსტების გათვალისწინებით. საქართველოსთვის მნიშვნელოვანია, არა მხოლოდ რეაგირების მექანიზმების გაუმჯობესება, არამედ საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვაც, რაც ქვეყნის მომავალი მდგრადობის გარანტია იქნება.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის შესახებ:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე უკვე მრავალი წელია აქტიურად მუშაობს პუბლიკური ჯანდაცვის გაუმჯობესებაზე საქართველოში. მისი ხელმძღვანელობით, ჯანდაცვის ინსტიტუტი წარმატებით ახორციელებს მრავალ ინიციატივას, რომლებიც მიზნად ისახავს მოსახლეობის ჯანმრთელობისთვის ხარისხიანი სერვისების უზრუნველყოფას.
ციტირებული წყაროები:
2. World Health Organization. Avian Influenza. https://www.who.int/
3. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. https://www.geostat.ge/
4. Accreditation Canada. Standards. https://accreditation.ca/
5. CDC Avian Influenza Current Situation. https://www.cdc.gov/

ხელის რომელ წერიტილში უნდა ვიჩხვლიტოთ მაღალი წნევის ან თავის ტრავმის თემთხვევაში

#post_seo_title

ხელის რომელ წერიტილში უნდა ვიჩხვლიტოთ მაღალი წნევის ან თავის ტრავმის თემთხვევაში

მაღალი წნევის ან თავის ტკივილის შემთხვევაში, რომელი წერტილი უნდა დავჩხვლიტოთ, რომ სწრაფი რეაგირება მოვახდინოთ?

რა უნდა ვიცოდეთ კისრის და თავის ტვინის (ბრაქიოცეფალური) სისხლძარღვებზე

რა უნდა ვიცოდეთ კისრის და თავის ტვინის (ბრაქიოცეფალური) სისხლძარღვებზე
#post_seo_title

რა უნდა ვიცოდეთ კისრის და თავის ტვინის (ბრაქიოცეფალური) სისხლძარღვებზე.

ვივამედის რადიოლოგიის სამსახურის ხელმძღვანელი მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი თინათინ წიქორიძე
კისრის და თავის ტვინის ( ბრაქიოცეფალური)სისხლძარღვების ვიზუალიზაცია გვაძლევს მნიშვნელოვან საშუალებას ტვინის დაავადებების გამოკვლევაში. კისრის სისხლძარღვების კომპიუტერული ტომოგრაფიის მეთოდით ვლინდება სისხლძარღვთა კედლის და სანათურის სხვადასხვა პათოლოგიური ცვლილებები: შევიწროება, ანევრიზმა, დეფორმაცია ,თანდაყოლილი ანომალიები და სხ. თანამედროვე მრავალშრიან ტომოგრაფებს სხეულზე მნიშვნელოვნად დაბალი რადიაციული დატვირთვა აქვთ, ამიტომ პროცედურა უსაფრთხოა და იძლევა მაქსიმალურ ინფორმაციას. კისრისა და ტვინის სისხლძარღვებს შორის მჭიდრო კონტაკტის გამო ხშირად ამ ზონების დათვალიერება ერთდროულად ტარდება. რას აჩვენებს კისრის CT ანგიოგრაფია?
მიღებულ CT სურათებზე კარგად ჩანს საძილე აუზის ძირითადი სისხლძარღვები: საერთო საძილე არტერია, ასევე გარეთა და შიდა არტერიების ყველა ნაწილი ,ამავდროულად, კარგად ვიზუალიზირდება ხერხემლის არტერიების ყველა სეგმენტი. გარდა ამისა, განისაზღვრება საუღლე ვენების მდგომარეობა (CT ვენოგრაფია) და პარალელურად ირგვლივ განლაგებული ორგანოების გამოკვლევა. ჩვენ შეგვიძლია გამოვავლინოთ პათოლოგიის შემდეგი ტიპები:
◦ ანევრიზმები;
◦ ათეროსკლეროზული ფოლაქის, თრომბის გამო სტენოზი;
◦ სისხლძარღვების პათოლოგიური დევიაცია;
◦ განვითარების ანომალიები;
◦ ანთებითი, აუტოიმუნური წარმოშობის ვასკულიტი;
◦ ტრავმული დაზიანებები;
◦ სისხლძარღვების კომპრესია მიმდებარე წარმონაქმნების მიერ (სიმსივნე, ფარისებრი ჯირკვლის ჰიპერტროფია).
ვინაიდან საძილე და ვერტებრობაზილარული აუზის არტერიები უშუალოდ მონაწილეობენ თავის ტვინის სისხლით მომარაგებაში, ათეროსკლეროზის ფონზე ვითარდება ცერებროვასკულური დაავადებები. ეს ხშირი ჩვენებაა კისრის და თავის ტვინის არტერიების კომპიუტერული გამოკვლევისთვის. პათოლოგიის სიმპტომები შეიძლება იყოს განმეორებითი ტკივილი თავის არეში, თავბრუსხვევა, გონების უეცარი დაკარგვა, ფოკალური ნევროლოგიური სიმპტომები (პარეზი, მგრძნობელობის დარღვევა). ზოგჯერ სისხლძარღვთა დაზიანების ნიშნებია შეშუპება კისერზე, რბილი ქსოვილების მგრძნობელობა პალპაციით. ჩვეულებრივ, კისრის სისხლძარღვების ანგიოგრაფია ტარდება არტერიების და ვენების დუპლექსის სკანირების შემდეგ – სისხლის ნაკადის პათოლოგიური ცვლილებით რეკომენდირებულია კომპიუტერული ტომოგრაფია.
თავის ტვინისა და კისრის სისხლძარღვების CT ანგიოგრაფია განსაკუთრებით ნაჩვენებია მწვავე შემთხვევის შემდეგ (ინსულტი, გარდამავალი იშემიური შეტევა). ამ შემთხვევაში ხშირად შესაძლებელია თავის ტვინის დაავადების მიზეზის დადგენა და მისი განმეორების პრევენცია. ზოგჯერ CT ანგიოგრაფიაზე გამოვლენილი ცვლილებების დროს ხდება სისხლძარღვთა ქირურგის ქირურგიული მკურნალობის ჩვენება. ასევე, გამოკვლევა გამოიყენება თრომბოლიზის ეფექტურობის მონიტორინგისთვის – თრომბის „დაშლა“ სპეციალური პრეპარატებით. ასევე რეკომინდირებულია კტ ანგიოგრაფიის გამოკვლევები ჩაუტარდეს პაციენტების რომლებს ოდესმე გაუკეთდა ოპერაცია კისრის ან თავის ტვინის სისხლძარღვებზე, რახან მეთოდი გამოირჩევა სრული მაღალი ხარისხის ვიზუალიზაციით ოპერაციის შემდგომ ზონაში .

„საქართველოს ჯანდაცვის სისტემას აქვს ბევრი წარმატება და მათ შორის ეს ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი მომენტია“-მიხეილ სარჯველაძე საქართველოს მალარიისგან თავისუფალ ქვეყნად გამოცხადებაზე

მიხეილ სარჯველაძე საქართველოს მალარიისგან თავისუფალ ქვეყნად გამოცხადებაზე
#post_seo_title

საქართველოს ჯანდაცვის სისტემას აქვს ბევრი წარმატება და მათ შორის ეს ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი მომენტია, – განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ.

„რა თქმა უნდა ეს ნიშნავს იმას, რომ შემდგომში აჩენს ახალ თვალსაწიერებს, ახალ ჰორიზონტებს. საქართველო რა თქმა უნდა კვლავაც გააგრძელებს ამ გამოწვევებთან ბრძოლას და გამკლავებას. ვფიქრობ, რომ მომავალი წარმატებებიც ძალიან ახლოს არის“, – აღნიშნა მიხეილ სარჯველაძემ.

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ საქართველო მალარიისგან თავისუფალ ქვეყნად გამოაცხადა.

კბილების რეგენერაციის სამედიცინო გარღვევა: როგორ შეიძლება ახალი წამალი შეცვალოს სტომატოლოგია?

კბილების რეგენერაციის სამედიცინო გარღვევა: როგორ შეიძლება ახალი წამალი შეცვალოს სტომატოლოგია?
#post_seo_title

კბილების რეგენერაციის სამედიცინო გარღვევა: როგორ შეიძლება ახალი წამალი შეცვალოს სტომატოლოგია?

(სტატია გამოქვეყნებულია პროფესორ გიორგი ფხაკაძის , საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარის მიერ)
პირველად ისტორიაში, იწყება კბილების რეგენერაციის წამლის კლინიკური კვლევები ადამიანებზე. ეს გარღვევა მომდინარეობს მრავალწლიან კვლევასა და ცხოველებზე ჩატარებულ ექსპერიმენტებზე, რომლებმაც აჩვენა, რომ მედიკამენტი ხელს უწყობს ახალი კბილების ზრდას, თანაც მნიშვნელოვანი გვერდითი ეფექტების გარეშე (1).
რა არის კბილების რეგენერაციის წამალი და რატომ არის ის მნიშვნელოვანი?
სტომატოლოგიური ჯანმრთელობა ადამიანის ცხოვრების ხარისხზე დიდ გავლენას ახდენს. კბილების დაკარგვა ან დაზიანება, როგორც წესი, მოითხოვს იმპლანტების ან პროთეზირების რთულ და ხარჯიან პროცესებს. თუმცა, ახალი წამალი გვპირდება სრულიად განსხვავებულ გზას – კბილების ბუნებრივად აღდგენას.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის თქმით:
“ეს არის ნამდვილი რევოლუცია სტომატოლოგიაში. თუ მედიკამენტი წარმატებით ჩაივლის ყველა კლინიკურ ეტაპს, ეს საშუალება სრულიად შეცვლის იმ მიდგომას, რაც ჩვენ დღეს გვაქვს კბილების ჯანმრთელობის აღდგენასთან დაკავშირებით. ეს იქნება უფრო ბუნებრივი, ეფექტიანი და ხელმისაწვდომი მეთოდი.”
როგორ მუშაობს წამალი?
მედიკამენტის მოქმედება ეფუძნება ბიოლოგიურ მექანიზმებს, რომლებიც ახდენენ სტიმულაციას კბილის წარმოქმნის ბუნებრივ პროცესებზე. ცხოველებზე ჩატარებული ექსპერიმენტების დროს მკვლევარებმა შენიშნეს, რომ წამალი არა მხოლოდ აღადგენს კბილის ქსოვილებს, არამედ ხელს უწყობს ჯანსაღი სტრუქტურის ჩამოყალიბებას (2).
ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, წამალმა ცხოველებში გამოიწვია დაკარგული კბილების ზრდა სამი კვირის განმავლობაში, რაც ადრე მეცნიერებისთვის წარმოუდგენელი შედეგი იყო (1,3).
სტატისტიკური მონაცემები და გლობალური კონტექსტი
მსოფლიო მასშტაბით, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მონაცემებით, მოზრდილთა დაახლოებით 20%-ს 60 წლამდე უკვე დაკარგული აქვს კბილები (4). კბილის დაკარგვა პირდაპირ კავშირშია პაციენტის ფსიქიკურ ჯანმრთელობასთან, რაც ხშირად დაბალ თვითშეფასებასა და სოციალიზაციის პრობლემებს იწვევს (4).
საქართველოში კბილების ჯანმრთელობის მდგომარეობა არანაკლებ მნიშვნელოვანია. 2019 წლის მონაცემებით, საქართველოს მოსახლეობის 40%-ზე მეტს ჰქონდა კბილების დაკარგვა ან სერიოზული კბილის დაავადებები, რაც განპირობებულია როგორც არარეგულარულ სტომატოლოგიურ შემოწმებებზე, ისე სტომატოლოგიური სერვისების დაბალი ხელმისაწვდომობით (5).
როგორ ეხმარება საზოგადოებრივ ჯანდაცვას ეს ინოვაცია?
კბილების რეგენერაციის შესაძლებლობა გააუმჯობესებს პაციენტების ცხოვრების ხარისხს, შეამცირებს სამედიცინო ხარჯებს და ხელს შეუწყობს ჯანმრთელობის საერთო გაუმჯობესებას.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის თქმით:
“საზოგადოებრივ ჯანდაცვას სჭირდება ასეთი ინოვაციები, რადგან ისინი პაციენტებს აძლევს იმედს უკეთესი და ხელმისაწვდომი მომსახურების. კბილების რეგენერაციის წამალი ხელს შეუწყობს როგორც ინდივიდუალურ, ისე ეროვნული ჯანდაცვის სისტემის ეფექტურობას.”
საზოგადოებრივი რეკომენდაციები
ინოვაციური წამლების მიღებამდე, მნიშვნელოვანია შემდეგი პრევენციული ნაბიჯების დაცვა:
• რეგულარული ჰიგიენა: კბილების ყოველდღიური წმენდა და რეგულარული დათვალიერება სტომატოლოგთან.
• ჯანსაღი კვება: შაქრის შემცველობის შემცირება და კალციუმით მდიდარი პროდუქტების მიღება.
• მუდმივი მონიტორინგი: სტომატოლოგიური დაავადებების თავიდან აცილება ადრეული მკურნალობის გზით.
გლობალური და ლოკალური მხარდაჭერა
ამ წამლის წარმატება დამოკიდებულია როგორც მეცნიერების განვითარებაზე, ისე მოსახლეობის ჩართულობაზე. წამლის კლინიკური კვლევების შედეგად მიღებული ინფორმაცია შესაძლოა გახდეს ახალი სტანდარტი სტომატოლოგიური მომსახურების სფეროში.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, როგორც საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქართველოს საზოგადოებას სჭირდება ხარისხიანი და ინოვაციური ჯანდაცვის სერვისები. მისი ინიციატივები და პროფესიონალიზმი მიზნად ისახავს როგორც კვლევების მხარდაჭერას, ისე ახალი მეთოდების დანერგვას, რაც მოსახლეობას მაღალი ხარისხის მომსახურებას მიაწვდის.
“ხარისხი არის აქ!”
გამოყენებული ლიტერატურა:
1. Volponi AA, Pang Y. Tooth Regeneration Breakthroughs. Science Journal. ხელმისაწვდომია: https://www.sciencemag.org
2. Yamashiro H, et al. Clinical Trials in Tooth Regeneration. Nature Reports. ხელმისაწვდომია: https://www.nature.com
3. Dental Innovation Reports. Clinical trials for tooth regeneration. ხელმისაწვდომია: https://www.dentalinnovations.org
4. World Health Organization. Oral health statistics. ხელმისაწვდომია: https://www.who.int
5. Georgian National Statistics Office. Dental health in Georgia. ხელმისაწვდომია: https://www.geostat.ge

კბილების რეგენერაციის რევოლუცია! – მეცნიერებმა შექმნეს წამალი, რომელიც კბილებს აღადგენს

მეცნიერებმა შექმნეს წამალი, რომელიც კბილებს აღადგენს
#post_seo_title

https://www.facebook.com/share/p/1B1zS5FFjV/?mibextid=wwXIfr

კბილების რეგენერაციის რევოლუცია!

მეცნიერებმა შექმნეს წამალი, რომელიც კბილებს აღადგენს – და ეს კლინიკური კვლევები ადამიანებზე უკვე იწყება!ეს გარღვევა შეიძლება გახდეს ჩვენი ჯანმრთელობისა და ცხოვრების ხარისხის ახალი ეტაპი.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:
“ეს არის სტომატოლოგიის მომავალი! ინოვაციები, როგორც ეს წამალი, საშუალებას მოგვცემს გავაუმჯობესოთ პაციენტების ცხოვრება და მნიშვნელოვნად შევამციროთ მკურნალობის ხარჯები.”
შეიძლება იყოს რენტგენი and ტექსტი გამოსახულება
შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
Verified by MonsterInsights