საკუთარი სხეულის მოძრაობით ელექტროენერგიის გამომუშავება – ინოვაცია, რომელიც ცვლის ტექნოლოგიას




32 წლის მამაკაცი კამპალის მთავარ სამკურნალო დაწესებულებაში ექთნად მუშაობდა.
შესაბამისი სამსახურები ახლა იმ ადამიანებს ეძებენ, ვისთანაც გარდაცვლილ ექთანს კონტაქტი ჰქონდა. საქმე იმაშია, რომ მას შემდეგ, რაც ინფიცირებულ პაციენტს ტემპერატურა აეწია, მას უგანდის რამდენიმე სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობდნენ. პაციენტის გარდაცვალების შემდეგ მის ორგანიზმში ებოლას ვირუსი ლაბორატორიულად დადასტურდა.
უგანდის ჯანდაცვის სამინისტროს განცხადებით, ინფიცირებულ მამაკაცს 44 ადამიანთან ჰქონდა კონტაქტი, მათგან 30 სამედიცინო დაწესებულების პერსონალი და პაციენტები არიან.
ებოლას ბოლო ეპიდაფეთქება უგანდაში 2022 წლის სექტემბერში დაფიქსირდა, რამაც 55 ადამიანის სიკვდილი გამოიწვია. 2023 წლის იანვარში შესაბამისმა უწყებებმა გამოაცხადეს, რომ ეპიდაფეთქება ჩამქრალია.
ებოლას ვირუსის ამჟამინდელი ეპიდაფეთქების ჩაქრობა, შესაძლებელია, ბევრად გართულდეს, რადგან ქალაქ კამპალაში ოთხ მილიონამდე ადამიანი ცხოვრობს.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია სარეზერვო ფონდიდან გააგზავნის ერთ მილიონ დოლარს უგანდის მხარდასაჭერად ებოლასთან ბრძოლაში.
ის რეგიონული კლინიკიდან თბილისში პარაზიტოლოგიის ცენტრში გადმოიყვანეს.
პაციენტის მდგომარეობა საშუალო სიმძიმით შეფასდა, თუმცა ტრიქინელოზი მძიმე დაავადებაა და მას ახასიათებს გართულებებიც.
ტრიქინელოზი, დაავადების პირველ ეტაპზე, მაღალი ცხელებით, ძლიერი ტკივილებით, დიარეით და პირღებინებით გამოიხატება. ასევე, ხშირია ალერგიული გამოვლინებებიც.
ტრიქინელას პარაზიტით თავდაპირველად ავადდება ცხოველი. შინაური ცხოველებიდან ეს არის ძირითადად ღორი. სწორედ ღორის ხორცია ადამიანზე მთავარი გადამტანი. ღორების დაავადება განსაკუთრებით ხშირია მათი ნაგავსაყრელებზე და ტყეში კვებისას, რა დროსაც ჭამენ ცხოველის ან მღრღნელის ლეშს. ამგვარად შეიძლება დაავადდეს ცხენიც, ასევე, ხშირია გარეული ცხოველის – ტახისა და დათვის დაავადებაც, ამიტომ ადამიანის ინფიცირება შეიძლება მოხდეს ვეტერინარულად შეუმოწმებელი, როგორც ღორის, ასევე, სხვა ნანადირევი ხორციდან.
დაავადების შემთხვევაში, მკურნალობის მიუხედავად, ტრიქინელას პარაზიტი ადამიანის ორგანიზმში რჩება მთელი ცხოვრების განმავლობაში.
უსაფრთხო ხორცპროდუქტებს აქვს სახელმწიფო კონტროლის ნიშანი – ფორმა 2, რომლის მოთხოვნაც მომხმარებელს შეუძლია ორგანიზებული ვაჭრობის ნებისმიერ ობიექტში. ეს ხარისხის ნიშანი კი (ლურჯი ბეჭედი ხორცზე) არის უსაფრთხო პროდუქტის გარანტი.
ტრიქინელოზი მძიმე და იშვიათი დაავადებაა, თუმცა ის ადამიანიდან ადამიანზე არ გადადის. ინფიცირების ერთადერთი გზა დაავადებული ხორცპროდუქტის საკვებად გამოყენება, პრევენცია კი მხოლოდ შემოწმებული ხორცის მოხმარებაა.
გამოცემაში აღნიშნულია, რომ პანკრეასის კიბო ძალიან აგრესიულია. ამერიკის კიბოს საზოგადოების მონაცემებით, ეს დაავადება ყოველწლიურად 52000-მდე სიცოცხლეს კლავს შეერთებულ შტატებში.
„მისი სიახლოვე სასიცოცხლო მნიშვნელობის ორგანოებთან, როგორიცაა წვრილი ნაწლავი, ართულებს მკურნალობის სტრატეგიას, რადგან მაღალი დოზებით სხივური თერაპია ხშირად იწვევს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მძიმე გართულებებს“, – აღნიშნულია მასალაში.
მეცნიერთა ახალი კვლევა ჩატარდა ჯანსაღი ქსოვილის რადიაციული დაზიანებისგან დასაცავად და პაციენტის მკურნალობის შედეგების გაუმჯობესებული მეთოდის მოსაძებნად.
„ჩვენ ვცდილობთ მოვექცეთ რადიაციული თერაპიის საზღვრებში და ვიცავთ ჯანსაღ ქსოვილს. ვიმედოვნებთ, რომ ეს მიღწევა მალე დაეხმარება პაციენტებს, რომლებსაც ადრე ჰქონდათ შეზღუდული მკურნალობის ვარიანტები”, – თქვა პროფესორმა.
ამიფოსტინი, რომელიც ადრე იყო განხილული, იცავს მიმდებარე ჯანსაღ ქსოვილს სიმსივნეების რადიაციული თერაპიის დროს, მაგრამ მის გამოყენებას აქვს გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა გულისრევა და ჰიპოტენზია.
გუნდმა გამოიკვლია, რომ ამიფოსტინის პერორალურ მიღებას შეუძლია შერჩევით დაიცვას კუჭ-ნაწლავის ტრაქტი რადიაციისგან, ხოლო გვერდითი ეფექტების მინიმუმამდე შეამციროს.
“თაგვის მოდელებზე ჩატარებულმა პრეკლინიკურმა კვლევებმა აჩვენა შესანიშნავი შედეგი: თაგვებმა, რომლებიც მკურნალობდნენ ორალური ამიფოსტინით სიმულაციურ სხივურ თერაპიასთან ერთად, 100% გადარჩნენ ათი დღის შემდეგ, ხოლო არანამკურნალევი ცხოველები ვერ გადარჩნენ“, – ნათქვამია გამოცემაში.
მეცნიერები თვლიან, რომ ამ ახალ მიდგომას შეუძლია მნიშვნელოვნად გააუმჯობესოს გადარჩენის მაჩვენებლები იმ პაციენტებისთვის, რომლებიც ებრძვიან კიბოს ერთ-ერთ ყველაზე რთულ სახეობას.

ახალი კვლევა ადასტურებს, რომ სიმღერა მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს მეტყველების უნარს ინსულტგადატანილ პაციენტებში, რომლებიც აფაზიით (მეტყველების დარღვევა) იტანჯებიან.

ყოველი წლის იანვარს, მსოფლიო საშვილოსნოს ყელის კიბოს შესახებ ცნობიერების ამაღლების თვეს აღნიშნავს. ამ მნიშვნელოვან ინიციატივას ტრადიციულად უერთდება საქართველოც.
საშვილოსნოს ყელის კიბოს ძირითადი ფორმები გამოწვეულია ადამიანის პაპილომავირუსით (აპვ/HPV). ადამიანთა 80%-ზე მეტი პაპილომავირუსის მატარებელია, ამიტომ აუცილებელია მასთან დაკავშირებული სტიგმის აღმოფხვრა.
2020 წლის ნოემბერში WHO-ს მიერ დამტკიცებული საშვილოსნოს ყელის კიბოს, როგორც საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პრობლემის აღმოფხვრის, გლობალური სტრატეგია სწორედ აპვ ვაქცინაციას, საშვილოსნოს ყელის სკრინინგსა და მის შემდგომ მკურნალობას მოიცავს.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის საქართველოს ოფისის ხელმძღვანელის სილვიუ დომენტეს თქმით, „აპვ ვაქცინა უსაფრთხო და ეფექტურია საშვილოსნოს ყელის კიბოს პრევენციისთვის.“
პრევენციის მიზნით 2019 წლიდან HPV ვაქცინაცია შეტანილია ვაქცინაციის ეროვნულ პროგრამაში 9-13 წლის გოგოებისთვის, ხოლო 2022 წლის 12 იანვარს კი საქართველოს მთავრობამ დაამტკიცა 13-18 წლის გოგოებში განმეორებითი ვაქცინაციის ჩატარების აუცილებლობა, რაც ერთიორად ზრდის პრევენციის მასშტაბებს.
გაეროს მოსახლეობის ფონდის საქართველოს ოფისის ხელმძღვანელი ლელა ბაქრაძე მოუწოდებს საზოგადოებას, მხარი დაუჭირონ და გაამხნევონ გოგოები და ქალები კიბოს პრევენციისა და მკურნალობის გზაზე, რათა მათ ჯანმრთელად და უსაფრთხოდ ცხოვრება შეძლონ.
აღსანიშნავია, რომ 25-დან 60 წლის ჩათვლით ქალებს შეუძლიათ, ჩაიტარონ საშვილოსნოს ყელის უფასო გამოკლევა, რომელიც სახელმწიფოს მიერაა დაფინანსებული. კვლევებზე ჩასაწერად დაგვიკავშირდით ნომერზე: 2 20 35 35.
ცენტრის მისამართებია: საბურთალო, მ. ალექსიძის N1; დიდუბე, აკ, წერეთლის N69; ვარკეთილი, კალოუბნის N12; გლდანი, IV მიკრორაიონი N113 ა.
