მარიხუანა და მეხსიერება: მეცნიერება გვაფრთხილებს
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ მარიხუანას რეგულარული მოხმარება უარყოფითად აისახება მეხსიერებაზე, რაც აზიანებს ადამიანის უნარს, დაიმახსოვროს მნიშვნელოვანი ინფორმაცია. ეს კი ყოველდღიურ ცხოვრებაში, მათ შორის სწავლის, მუშაობისა და უსაფრთხოების კუთხით, სერიოზულ საფრთხეს ქმნის.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
მეხსიერება ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრების ძირითადი ნაწილი და წარმატების საწინდარია. ახალი კვლევის (1) მიხედვით, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე ფართომასშტაბიანია ამ თემაზე, მარიხუანას რეგულარული მოხმარება დროთა განმავლობაში მნიშვნელოვნად ამცირებს ადამიანის შესაძლებლობას, შეინარჩუნოს და გაიხსენოს მნიშვნელოვანი ინფორმაცია. ეს განსაკუთრებით პრობლემატურია საქართველოს რეალობაში, სადაც საზოგადოებაში ნარკოტიკული ნივთიერებების მოხმარებაზე ხშირად არასწორი წარმოდგენები არსებობს.
გლობალურად, 2023 წლის მონაცემებით, მარიხუანას რეგულარულად მოიხმარს 200 მილიონზე მეტი ადამიანი (2). ევროპაში 15-დან 34 წლამდე მოსახლეობის 27%-მა მაინც ერთხელ სცადა მარიხუანა (3), ხოლო საქართველოში ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მისი მოხმარება ახალგაზრდებში საგრძნობლად გაიზარდა (4).
ამ ფონზე, მნიშვნელოვანია, რომ ქართველმა საზოგადოებამ გააცნობიეროს ის რისკები, რომლებიც მარიხუანას რეგულარულ მოხმარებას ახლავს.
როგორ მოქმედებს მარიხუანა მეხსიერებაზე?
მარიხუანას ძირითადი აქტიური ნივთიერება – ტეტრაჰიდროკანაბინოლი (THC) პირდაპირ მოქმედებს ტვინის იმ უბნებზე, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან მეხსიერებასა და სწავლის პროცესზე. კვლევების (5) მიხედვით, THC აუარესებს მოკლევადიან მეხსიერებას, რაც ნიშნავს, რომ მომხმარებლებს უჭირთ ახალი ინფორმაციის დამახსოვრება.
გრძელვადიან პერსპექტივაში, რეგულარული მოხმარება შეიძლება უკავშირდებოდეს ისეთი დაავადებების განვითარების რისკს, როგორიცაა კოგნიტური დეფიციტი და ნაადრევი დემენცია (6).
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“მარიხუანას ხშირი მოხმარება გავლენას ახდენს ადამიანის ყოველდღიურ ფუნქციონირებაზე. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის, სადაც ახალგაზრდების განათლება და პროფესიული განვითარება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ქვეყნის პროგრესისთვის. თუ გვინდა, რომ ჩვენი მომავალი თაობა იყოს კონკურენტუნარიანი და ძლიერი, აუცილებელია, რომ მათ ჰქონდეთ სწორი ინფორმაცია ამ რისკების შესახებ.”
საქართველოს მდგომარეობა და აუცილებელი ნაბიჯები
საქართველოში მარიხუანას ლეგალიზაციისა და მისი მოხმარების დისკუსიები აქტიურად მიმდინარეობს, თუმცა, საზოგადოებაში ჯერ კიდევ არ არის გავრცელებული საკმარისი ინფორმაცია მისი გრძელვადიანი ზემოქმედების შესახებ. ბოლო წლებში ჩატარებულმა კვლევებმა (7) აჩვენა, რომ მარიხუანას რეგულარული მომხმარებლები უფრო მეტად აწყდებიან აკადემიურ, პროფესიულ და პირად პრობლემებს.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე მოუწოდებს:
“ჩვენ გვჭირდება საზოგადოებრივი განათლების გაუმჯობესება! მარიხუანასთან დაკავშირებული ინფორმაცია უნდა იყოს ადვილად ხელმისაწვდომი, განსაკუთრებით ახალგაზრდებისთვის. სკოლებში, უნივერსიტეტებში, სამუშაო ადგილებზე – ყველგან უნდა ვიმსჯელოთ ამ საკითხზე და შევუქმნათ საზოგადოებას საფუძვლიანი ცოდნა იმის შესახებ, თუ რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს მარიხუანას რეგულარულ მოხმარებას.”
რა უნდა გავაკეთოთ?
თუ ჩვენ გვსურს, რომ მომავალ თაობას ჰქონდეს მეტი წარმატების შანსი, აუცილებელია შემდეგი ნაბიჯები:
სკოლებსა და უნივერსიტეტებში ინფორმირებულობის გაზრდა – აუცილებელია, რომ ახალგაზრდებმა იცოდნენ მარიხუანას მოხმარების რეალური შედეგები.
ჯანმრთელობის სპეციალისტების განათლება – ექიმებმა, ფსიქოლოგებმა და პედაგოგებმა უნდა მიიღონ დამატებითი ცოდნა და ხელი შეუწყონ პრევენციას.
საზოგადოებრივი კამპანიები – აუცილებელია, რომ მასმედიამ და ჯანდაცვის ორგანიზაციებმა აქტიურად გაავრცელონ სანდო ინფორმაცია.
ოჯახებში განათლების ხელშეწყობა – მშობლებმა უნდა იცოდნენ, როგორ ესაუბრონ შვილებს ნარკოტიკების შესაძლო ზიანზე.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე განმარტავს:
“პრევენცია ყოველთვის უკეთესია, ვიდრე მკურნალობა. საქართველო უნდა გახდეს ქვეყანა, სადაც ახალგაზრდებს ექნებათ სუფთა გონება, ძლიერი მეხსიერება და წარმატების მეტი შანსი.”
დასკვნა
მარიხუანას რეგულარული მოხმარება მეხსიერებაზე უარყოფით გავლენას ახდენს, რაც შეიძლება მნიშვნელოვან პრობლემებს შეუქმნას ადამიანებს როგორც პირად, ისე პროფესიულ ცხოვრებაში. კვლევები ცხადყოფს, რომ რაც უფრო ხშირად მოიხმარს ადამიანი მარიხუანას, მით მეტად მცირდება მისი კოგნიტური შესაძლებლობები. ამიტომ, საქართველოში აუცილებელია საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება და პრევენციული ნაბიჯების გადადგმა, რათა მომავალი თაობა უფრო ძლიერი და წარმატებული იყოს.
წყაროები
1. Journal of the American Medical Association (JAMA). Long-term cannabis use and memory impairment. https://jamanetwork.com/cannabis-memory. Accessed January 29, 2025.
2. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). World Drug Report 2023. https://www.unodc.org/world-drug-report-2023. Accessed January 29, 2025.
3. European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA). Cannabis use trends in Europe. https://www.emcdda.europa.eu/cannabis-trends. Accessed January 29, 2025.
4. Georgian Ministry of Health. Drug use survey report 2024. https://www.moh.gov.ge/drug-use-report. Accessed January 29, 2025.
5. World Health Organization (WHO). The effects of cannabis on cognition. https://www.who.int/cannabis-cognition. Accessed January 29, 2025.
6. National Institute on Drug Abuse (NIDA). Marijuana and cognitive impairment. https://www.nida.nih.gov/marijuana-cognition. Accessed January 29, 2025.
7. Georgian Public Health Institute. Youth drug use trends in Georgia. https://www.phig.ge/youth-drug-use. Accessed January 29, 2025.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
One of the largest such studies to date has found that more frequent use of marijuana over time reduces the ability to remember key information necessary to be safe and successful. https://cnn.it/4jzCtmw
