როგორ ვსწავლობთ შეცდომების მეშვეობით? მეცნიერებმა ტვინის აქტივობაზე დაკვირვებით გაარკვიეს!
როგორ იცავს ტვინი თავს ბაქტერიებისა და ტოქსინებისგან?
როგორ იცავს ტვინი თავს ბაქტერიებისა და ტოქსინებისგან?
- ბაქტერიებისგან
- ვირუსებისგან
- ტოქსიკური ნივთიერებებისგან
როგორ უნდა გამოვიცნოთ რა ტიპის ალერგია გვაწუხებს
ალერგოლოგმა ბიძინა კულუმბეგოვმა ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის გადაცემაში ალერგიისა და გაციების ერთმანეთისგან განსხვავების წესებზე ისაუბრა:
„გაციება და ალერგია ერთმანეთისგან მარტივად განირჩევა. სეზონური ალერგიისთვის, ისევე როგორც ზედა სასუნთქი გზების რესპირაციული დაავადებისთვის, დამახასიათებელია ცხვირთან და თვალთან დაკავშირებული სიმპტომები. სეზონური ალერგიის სიმპტომები დიდხანს გრძელდება, იმიტომ, რომ არცერთი მცენარე არ ყვავილობს ერთი კვირა. გაციებასთან არ გვაქვს საქმე, როდესაც ეს 10 დღეზე მეტხანს გრძელდება. ინფექციის დროს გამონადენი, რომელიც თავიდან გამჭვირვალეა, გაყვითლდება და შესქელდება. ალერგიის დროს ეს იშვიათად მოხდება. ასევე მნიშვნელოვანია ტემპერატურული რეაქცია. ალერგია და სიცხე ერთმანეთთან არ მეგობრობენ. თვალთან დაკავშირებული სიმპტომატიკა განსაკუთრებით სეზონურ ალერგიას ახასიათებს. თუ მცენარეული მარცვალი ჰაერშია, ის თვალის ლორწოვანზეც ეწეპება. ადამიანებს ქვიშის შეგრძნება აქვთ თვალში. ამ დროს რაც უფრო იქავებს ადამიანი თვალს, ამწვავებს პრობლემას საკუთარი ხელით. დროული ჩარევა მნიშვნელოვანია, იმიტომ, რომ მერე მეორადი ინფიცირება ხდება.
„ჩვენ სალაღობო ტერმინსაც კი ვიყენებთ ხოლმე. ალერგიული რინიტის მქონე ადამიანებს ორ ნაწილად ვყოფთ: გაჭედილები და მომხოცველები. მომხოცველები არიან ის ადამიანები, რომლებსაც აქვთ მცენარის მიმართ გამოწვეული ალერგია. გაჭედილები არიან ის ადამიანები, რომლებსაც აქვთ მთელი წელი ალერგია, ოთახის მტვერზე, ძაღლზე, კატაზე. ასე გამოიცნობა ხოლმე უხშირესად. თუმცა შესაძლებელია, სეზონური ალერგიის დროს იყოს ძლიერი გამონადენიც და გაჭედილობაც. ყველაზე რთული კატეგორიის არიან ადამიანები პოლისენსიბილიზაციით. ისინი ბევრ რამეზე სენსიტიურები და მგრძნობიარეები არიან. მათ შეიძლება მთელი წელიც ჰქონდეთ ალერგია და პარალელურად სეზონურადაც,“-აღნიშნა ბიძინა კულუმბეგოვმა.
ძუძუს კიბოს სამკურნალო ძვირადღირებული მედიკამენტების დაფინანსება მიმდინარე წელსაც გაგრძელდება
„ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე მოქალაქეთა მხარდაჭერას სხვადასხვა სახის პროგრამით ვახორციელებთ, რომელთაგან ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი „ძუძუს კიბოს სამკურნალო მედიკამენტების დაფინანსების“ პროგრამაა. ამ მიმართულების დაფინანსება მიმდინარე წელსაც გაგრძელდება“, – განაცხადა თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის დღევანდელ სხდომაზე დედაქალაქის მერმა კახა კალაძემ.
„ბიუჯეტში გათვალისწინებული გვაქვს სოციალური დახმარებებისა და ჯანდაცვის მიმართულებები, რისთვისაც საკმაოდ დიდი თანხებია გამოყოფილი. წლების განმავლობაში სოციალურად დაუცველ მოქალაქეებს 100%-ით უფინანსდებოდათ მედიკამენტები. გასულ წელს მივიღეთ გადაწყვეტილება და ყველა იმ ადამიანს, ვინც ამ მიმართულებით საჭიროებს მხარდაჭერასა და დახმარებას, ყველას აღმოვუჩენთ თანადგომას და 100%-ით დაფინანსდება მედიკამენტები. არ აქვს მნიშვნელობა პირი სოციალურად დაუცველია თუ არა“, – განაცხადა თბილისის მერმა.
მისი თქმით, პროგრამა HER-2 დადებითი ადგილობრივად გავრცელებული და მეტასტაზური ფორმის ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე მოქალაქეების სიცოცხლის გახანგრძლივება/განკურნებას ემსახურება და შესაბამისად, ძვირადღირებული მედიკამენტები ფინანსდება. თბილისის მერია 18, რიგ შემთხვევაში კი, გაცილებით მეტ ინფუზიას აფინანსებს.
„2024 წლიდან ძვირადღირებული სამკურნალო მედიკამენტები სოციალურად დაუცველთა ბაზაში მყოფი მოქალაქეების მსგავსად, პროგრამის ყველა მოსარგებლეს სრულად, 100%-ით უფინანსდება. ერთი პაციენტის მკურნალობის სრული კურსის ჩასატარებლად, მინიმუმ 24 750 და მაქსიმუმ 70 110 ლარი გამოიყოფა. პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურების მისაღებად, საქართველოს მოქალაქეს ბოლო ორი წლის განმავლობაში უწყვეტად და ამავდროულად, პროგრამაში ჩართვის დროისთვის, თბილისის მუნიციპალიტეტში უნდა ჰქონდეს რეგისტრაცია“, – განაცხადა დედაქალაქის მერმა.
მან ასევე აღნიშნა, რომ მოქალაქემ პროგრამაში ჩასართავად, განცხადებით და შესაბამისი საბუთებით დედაქალაქის მერიას უნდა მიმართოს, რომელთა საფუძველზე, მედიკამენტის აფთიაქიდან გასატანად, საგარანტიო წერილი გაიცემა.
„გვაქვს ბევრი პროგრამა, ბევრი მიმართულება და, რა თქმა უნდა, ჩვენი მხრიდან ყოველთვის იქნება მხარდაჭერა. უნდა აღნიშნოს, რომ იგივე დამოკიდებულებაა ჯანდაცვის მიმართულებითაც. უამრავი ადამიანი მოგვმართავს სხვადასხვა ოპერაციის დაფინანსების თხოვნით. აქაც მაქსიმალურად ყველას ხელს ვუწყობთ და ჩვენი მხრიდან გამოიყოფა კონკრეტული თანხები, რათა დავაკმაყოფილოთ მოქალაქეთა მომართვიანობა“, – განაცხადა კახა კალაძემ.
საღეჭი რეზინი და კიბოს რისკი – ახალი სამეცნიერო მიგნება
საღეჭი რეზინი და კიბოს რისკი – ახალი სამეცნიერო მიგნება
- არ ჩაყლაპოთ საღეჭი რეზინი
- შეარჩიეთ ბუნებრივი, არაპოლიმერული შემადგენლობის პროდუქტები
- არ გადაყაროთ რეზინი გარემოში – ის არ იშლება
KTQ-ს ე.წ. “საერთაშორისო აკრედიტაცია” – როცა გერმანიის დუმილი საფრთხეს უქმნის საქართველოს ჯანდაცვას
KTQ-ს ე.წ. “საერთაშორისო აკრედიტაცია” – როცა გერმანიის დუმილი საფრთხეს უქმნის საქართველოს ჯანდაცვას
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის ექსპერტი
2025 წლის თებერვალში ქართულ მედიაში გავრცელდა ცნობა, თითქოს ოთხმა სახელმწიფო კლინიკამ – ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნულმა ცენტრმა, ინფექციური პათოლოგიისა და შიდსის ცენტრმა, რუხისა და ბათუმის რესპუბლიკურმა საავადმყოფოებმა – მიიღეს ე.წ. „საერთაშორისო აკრედიტაცია“ გერმანული ორგანიზაციის, KTQ-ს მიერ.
ამ განცხადებას ხელი შეუწყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მაღალი რანგის წარმომადგენლებისა და კლინიკების მიერ გაზიარებულმა მესიჯებმა. თუმცა პრობლემა ბევრად უფრო ღრმაა და უკავშირდება გერმანიის ოფიციალურ მისიას საქართველოში და გერმანიის განვითარების თანამშრომლობის წარმომადგენლობებს, რომლებიც:
- არ უზრუნველყვეს სათანადო ტექნიკური ექსპერტიზა და ფაქტების გადამოწმება
- არ გააფრთხილეს საქართველოს მთავრობა, რომ KTQ არ წარმოადგენს საერთაშორისო აკრედიტაციის ორგანოს
- დაუშვეს, რომ გერმანიის სახელით მოხმარებულიყო არაგანმტკიცებული და არაღიარებული სერტიფიკატები, რაც საბოლოოდ შეცდომაში შეჰყავს ჯანდაცვის სისტემა და აზიანებს პაციენტებს
რაშია პრობლემა – და ვისი პასუხისმგებლობაა ეს?
KTQ – ანუ Kooperation für Transparenz und Qualität im Gesundheitswesen – არის გერმანიაში მოქმედი შიდა სერტიფიცირების სისტემა, რომელიც გამოიყენება მხოლოდ არამომგებიან და მუნიციპალურ კლინიკებში შიდა მენეჯმენტის ოპტიმიზაციისთვის.
- KTQ არ არის აკრედიტაციის ორგანო!
- KTQ არ არის აღიარებული ISQua-ს, IEEA-ს ან WHO-ს მიერ!
- KTQ არ არის საერთაშორისოდ მიღებული ხარისხის გარანტი!
და მიუხედავად ამისა, მის დეზინფორმაციულ სტატუსს არანაირი წინააღმდეგობა არ გაუწიეს გერმანიის ოფიციალურმა წარმომადგენლობებმა საქართველოში – არც საელჩომ, არც განვითარების სფეროს პარტნიორებმა.
გერმანიის დუმილი = საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკი
KTQ-ს მოჩვენებითი “აკრედიტაცია” ქმნის რამდენიმე სახიფათო შედეგს:
- შეცდომაში შეყვანილი ჯანდაცვის სამინისტრო
გერმანიის საელჩოსა და განვითარების ორგანიზაციების ვალდებულებაა, მინიმუმ, ტექნიკური კონსულტაცია გაუწიონ პარტნიორ სამინისტროს. მაგრამ მათ არ მიუთითეს, რომ ეს ორგანიზაცია არ შეესაბამება საერთაშორისო აკრედიტაციის კრიტერიუმებს და არ უნდა განხილულიყო სანდო პარტნიორად.
- დაზარალებული საზოგადოება და პაციენტები
KTQ-ს სერტიფიკატით საზოგადოებას ეუბნებიან, რომ კლინიკები “აკრედიტირებულნი არიან”. სინამდვილეში კი ეს სერტიფიკატი:
- არ მოიცავს რისკების მართვას
- არ უზრუნველყოფს პაციენტის უსაფრთხოებას
- არ ნიშნავს ხარისხიან მკურნალობას
პაციენტები მოტყუებულნი რჩებიან და შეიძლება რეალური საფრთხის წინაშე აღმოჩნდნენ.
- გერმანული რეპუტაციის დაზიანება
როცა მსგავსი ხარისხის არასანდო მექანიზმები გერმანიის სახელით მოქმედებენ და გერმანიის ოფიციალური წარმომადგენლები დუმან – ეს აზიანებს თავად გერმანიის საერთაშორისო იმიჯს და ამცირებს ნდობას გერმანული პარტნიორობისადმი საქართველოში.
KTQ არ წარმოადგენს აკრედიტაციას – რატომაა ეს ასე?
- არ ფლობს აკრედიტაციის ორგანოს სტატუსს
- არ არის რეგისტრირებული საერთაშორისო სტანდარტების მიმდევარად
- არ აკმაყოფილებს თანამედროვე, პაციენტზე ორიენტირებულ სტანდარტებს
- არ მოიცავს მტკიცებულებაზე დაფუძნებულ კლინიკურ პროტოკოლებს
- არ ეწევა შიდა პროცესების მონიტორინგის გარეთ სრულყოფილ აუდიტს
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„KTQ-ს შემთხვევა საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში არის მაგალითი იმისა, თუ როგორ მოქმედებს დეზინფორმაცია, როცა პარტნიორი ქვეყნების წარმომადგენლობები – მათ შორის, გერმანიის ოფიციალური მისია – ვერ ასრულებენ თავიანთ პასუხისმგებლობას. დუმილი დეზინფორმაციის წინაშე არის თანაბრად საზიანო, როგორც მოქმედება. აუცილებელია, გერმანიის მისია საჯაროდ განმარტოს, რატომ არ გაუწია ტექნიკური შეფასება ან მინიმუმ მკაფიო პოზიცია ამ საკითხზე.“
რას ვითხოვთ და რას უნდა ველოდოთ?
- გერმანიის საელჩოსა და განვითარების ორგანიზაციებმა უნდა გასცენ განმარტება – რატომ არ გააფრთხილეს საქართველოს მთავრობა და ჯანდაცვის სამინისტრო KTQ-ს შესახებ
- მოვითხოვოთ საჯარო პოზიცია გერმანიის მხრიდან, რათა აღარ მოხდეს მსგავსი დეზინფორმაციის გავრცელება
- შევაჩეროთ არასანდო და არაღიარებული ორგანიზაციების გავლენა ჯანდაცვაზე
- დავიცვათ გერმანიის რეპუტაცია – სწორი წარმომადგენლობითა და პროფესიონალიზმით
წყაროები:
- ISQua/IEEA Recognized Bodies – https://ieea.ch
- WHO – Quality of Care Framework – https://www.who.int
- KTQ Germany – https://www.ktq.de
- PHIG – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი – https://www.phig.ge
გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – პაციენტის უფლებები, დაავადებები და მკურნალობა: https://www.sheniekimi.ge
შენი მედიცინა – ტრადიციული და კომპლემენტური მედიცინა: https://www.shenimedicina.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD); საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე (www.phig.ge), WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
გთხოვთ გააზიაროთ – საზოგადოება იმსახურებს სიმართლეს და დაცულ ჯანდაცვას!
#გიორგიფხაკაძე #KTQარა #drpkhakadze #აქხარისხია
„ნიუ ჰოსპიტალსს“ საერთაშორისო KTQ აკრედიტაცია მიენიჭა: https://www.newhospitals.ge/…/niu-hospitalss-saertashoriso…/
მიხეილ სარჯველაძე აკრედიტაციის საერთაშორისო კომპანიის, KTQ-ს დირექტორს შეხვდა, რომლის აკრედიტაციაც ოთხმა სახელმწიფო კლინიკამ მოიპოვა: https://1tv.ge/…/mikheil-sarjveladze-akreditaciis…/
გაგუას კლინიკამ საერთაშორისო აკრედიტაცია მოიპოვა: https://gaguaclinic.ge/…/advi…/advices-for-pregnants/ktq2020
ქირურგიის ეროვნული ცენტრი ემზადება საერთაშორისო აკრედიტაციის მისაღებად: https://kirurgia.ge/…/qirurgiis-erovnuli-centri…/32020
პირველ საუნივერსიტეტო კლინიკას საერთაშორისო აკრედიტაცია მიენიჭა: https://jandacva.ge/…/pirvel-sauniversiteto-klinikas…
კლინიკა “ახალმა სიცოცხლემ” წარმატებით გაიარა KTQ საერთაშორისო აკრედიტაცია!: https://nlife.ge/…/klinika-akhalma-sitsotskhlem…/31862
სამხედრო ჰოსპიტალმა გერმანული ორგანიზაცია KTQ-ს საერთაშორისო აკრედიტაცია წარმატებით გაიარა: https://www.gmnews.ge/geo/11673
ჩაჩავას კლინიკამ საერთაშორისო აკრედიტაცია მოიპოვა.: https://www.chachava.ge/ka/261-siaxleebi/
სს „საქართველოს კლინიკების“ ქსელის 27-ვე სამედიცინო დაწესებულებამ საერთაშორისო აკრედიტაცია მოიპოვა: https://www.interpressnews.ge/…/807683-ss-sakartvelos…/
https://rustavi2.ge/ka/news/306060: https://rustavi2.ge/ka/news/306060
https://www.giz.de/de/weltweit/359.html
https://www.boell.de/…/20/buero-suedlicher-kaukasus-tbilissi
https://www.freiheit.org/south-caucasus
https://www.kas.de/de/web/suedkaukasus/home
https://www.fes.de/…/fes…/regionalbuero-suedkaukasus
https://mwsgeorgien.hypotheses.org
https://www.goethe.de/ins/ge/ka/index.html
https://www.auslandsschulwesen.de/…/fachberatung-deutsch…
https://deutscheschule.ge/?lang=GEO
https://www.fu-berlin.de/sites/easterneurope/index.html
https://m.facebook.com/KulturerhaltGeorgien/?wtsid=rdr_0uj91B8mYCpM3FP3G
Deutsche Botschaft Tiflis გერმანიის საელჩო თბილისი
@[61552603185704:2048:SheniEkimi.ge • http://xn--podalbard8ewa.ge/]
@[61554408115760:2048:SheniAmbebi.ge • http://xn--lodcajcveug2j.ge/]
დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო
ტკიპებისაგან თავდაცვის საშუალებები
ტკიპებისაგან თავდაცვის საშუალებები
ქმედებები ტკიპის მოძრობისას და მის შემდეგ:
1. ტკიპის მოძრობა ხდება ძალიან ფრთხილად, მისი ხორთუმი ღრმად არის შეჭრილი კანის სიღრმეში, არ შეიძლება ხორთუმის კანის შიგნით დატოვება, ვინაიდან გამოიწვევს
დაინფიცირებას.
2. ტკიპის მოძრობა უნდა მოხდეს რეზინის ხელთათმნიანი ხელით ან პინცეტით. ორივე შემთხვევაში მოჭიდება ხდება ტკიპის თავის მიდამოსთან ახლოს, რის შემდეგ მას ვაძლევთ კანისადმი პერპენდიკულარულ მდებარეობას და ვატრიალებთ ღერძის ირგვლივ კანიდან მოსაძრობად;
3. აუცილებელია ამოძრობის ადგილას კანის დამუშავება ნებისმიერი სადეზინფექციო საშუალებით (700 სპირტით, იოდით, ოდეკოლონით და სხვა). შესაძლებელია კანში დარჩენილი ხორთუმის ამოსაღებათ საჭირო გახდეს ქირურგის ჩარევა;
4. ტკიპის მოცილების შემდეგ აუცილებელია ხელების ზედმიწევნით დაბანა;
5. კანიდან ამოძრობილი ტკიპა, თუ შესაძლებელია, უნდა გაიგზავნოს ლაბორატორიაში, იმისათვის, რომ დადგინდეს გააჩნია თუ არა მას რომელიმე ინფექციის გამომწვევი აგენტი, თუ ლაბორატორიაში გაგზავნა ვერ ხერხდება, იგი უნდა განადგურდეს ადუღებული წყლის დასხმით ან ცეცხლში დაწვით.
ტკიპის ლაბორატორიაში გადაცემის წესები:
1. სასურველია ფეხსახსრიანი იყოს ცოცხალი;
2. არ უნდა იყოს დამუშავებული პრეპარატებით ან სხვა სითხეებით;
3. იგი უნდა იყვეს მოთავსებული სინჯარაში, ან სხვა შესაფერის მინის ჭურჭელში, რომელშიდაც სინოტივის შესაქმნელად უნდა მოვათავსოდ წყალში დასველებული ქაღალდი;
4. ფეხსახსრიანი ლაბორატორიაში უნდა მივიტანოთ გამოჭერიდან არა უმეტეს ორი დღეღამისა.
სავაჭრო ქსელში არსებული ფეხსახსრიანებზე მომქმედი საშულებები იყოფა 3 ჯგუფად
1. რეპელენტები-რომლებიც აფრთხობენ ფეხსახსრიანებს და მწერებს;
2. აკარიციდები -რომლებიც კლავენ მათ;
3. ინსექტოციდ-რეპელენტები –კომბინირებული პრეპარატები, რომლებიც აფრთხობენ და კლავენ მათ.
რეპელენტები
რეპელენტებს განეკუთნებიან საშუალებები, რომლებიც შეიცავენ დიეთილტოლუამიდს:
აღნიშნული პრეპარატებით იჟღინთება ტანისამოსი და შესაძლებელია ზოგიერთი მათგანის წასმა სხეულის ღია ნაწილებზე, მაგალითად მკერდზე, მუხლებზე, იდაყვებზე.
ბავშვებისათვის გამოიყენება ნაკლებად ტოქსიური კომპონენტებიანი პრეპარატები-რაც აღნიშნული უნდა იყოს პრეპარატზე
საშიში პრეპარატების გამოყენება სხეულის ღია ნაწილებზე დაუშვებელია.
აკარიციდული საშუალებები
აკარიციდულ საშუალებებში აქტიური ნივთიერებად გამოყენებულია ინსექტოაკარიციდი
ალფამეტრინი (ალფაციმეტრინი), რომელსაც გააჩნია ნერვულ-პარალიზური მოქმედება. ამ პრეპარატის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ ტანისამოსზე, სხეულის ღია ნაწილებზე მათი გამოყენება არ შეიძლება ტოქსიურობის გამო. აღნიშნულ ნივთიერებასთან შეხების დროს ტკიპებს ემართებათ დამბლა და ისინი ცილდებიან ტანსაცმელს. დღეისათვის ასეთი პრეპარეტების ჩამონათვალი 30-მდეა. ასეთი პრეპარატებით ადამიანის სხეულზე ჩაცმული ტანისამოსის დამუშავება დაუშვებელია.
რეპელენტებით წინასწარ დამუშავებულ ტანისამოს აშრობენ, რის შემდეგ ტანისამოსის ჩაცმა დასაშვებია და მას აკარიციდული თვისება უნარჩუნდება 14 დღეღამის განმავლობაში.
ინსექტიციდურ – რეპელენტური საშუალებები
ინსექტიციდურ-რეპელენტური პრეპარატები შეიცავენ 2 ძირითად ნივთიერებას დიეთილტოლუამიდს და ალფამეტრინს, რომელთა საშუალებითაც ისინი იცავენ ადამიანებს როგორც ტკიპებისაგან ასევე სისხლის მწოველი სხვა მწერებისაგან.
ყველა ეს პრეპარატი გამოიყენება მხოლოდ ტანისამოსზე.
ტკიპებისაგან თავდაცვის საშუალებები
ტუბერკულოზი მსოფლიოში ყველაზე მომაკვდინებელი ინფექციური დაავადებაა
ტუბერკულოზი მსოფლიოში ყველაზე მომაკვდინებელი ინფექციური დაავადებაა.




ტვინის ლიმფური სისტემა შესაძლოა მეხსიერების დაქვეითებასა და დაბერებას უკავშირდებოდეს!
ტვინის ლიმფური სისტემა შესაძლოა მეხსიერების დაქვეითებასა და დაბერებას უკავშირდებოდეს!

ადრეულ ასაკში გადატანილი სტრესი ცვლის ტვინის განვითარებას და ქცევას
ადრეულ ასაკში გადატანილი სტრესი ცვლის ტვინის განვითარებას და ქცევას
- სტრესი ცვლის გენის ექსპრესიას და არღვევს ნერვულ კავშირებს
- ზრდის კოგნიტური და ემოციური დარღვევების რისკს
- არასტაბილური მოვლა, სოციალური უთანასწორობა და ეკოლოგიური მავნებლები (მათ შორის დაბინძურება) ასევე ახდენს გავლენას
- სხვადასხვა ტიპის სტრესი სხვადასხვა შედეგს იწვევს – მნიშვნელოვანია დრო და ბიოლოგიური ფაქტორები
- სტრესი არ არის მხოლოდ ფიზიკური ძალადობა ან უყურადღებობა
- არაპროგნოზირებადი გარემო, არასრულფასოვანი ყურადღება და ქრონიკული შფოთვა შესაძლოა იმავე შედეგებს იწვევდეს
- ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა – სტრესის ტიპს, დროს და ხანგრძლივობას განსხვავებული გავლენა აქვს ტვინზე
















