ადრეულ ასაკში გადატანილი სტრესი ცვლის ტვინის განვითარებას და ქცევას
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
ახალი მიმოხილვითი კვლევა ადასტურებს:
ბავშვობის ადრეულ ეტაპზე გადატანილმა სტრესმა – მათ შორის არაპროგნოზირებადმა გარემო გამოცდილებამ – შეიძლება გამოიწვიოს ტვინის სტრუქტურის და ფუნქციის მყარი ცვლილებები.
რა აჩვენა კვლევამ?
- სტრესი ცვლის გენის ექსპრესიას და არღვევს ნერვულ კავშირებს
- ზრდის კოგნიტური და ემოციური დარღვევების რისკს
- არასტაბილური მოვლა, სოციალური უთანასწორობა და ეკოლოგიური მავნებლები (მათ შორის დაბინძურება) ასევე ახდენს გავლენას
- სხვადასხვა ტიპის სტრესი სხვადასხვა შედეგს იწვევს – მნიშვნელოვანია დრო და ბიოლოგიური ფაქტორები
ძირითადი მიგნებები:
- სტრესი არ არის მხოლოდ ფიზიკური ძალადობა ან უყურადღებობა
- არაპროგნოზირებადი გარემო, არასრულფასოვანი ყურადღება და ქრონიკული შფოთვა შესაძლოა იმავე შედეგებს იწვევდეს
- ცხოველებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა – სტრესის ტიპს, დროს და ხანგრძლივობას განსხვავებული გავლენა აქვს ტვინზე
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე ამბობს:
„ადრეულ ასაკში განცდილი სტრესი ტოვებს ღრმა კვალი ტვინის განვითარებასა და ფსიქიკაზე. სწორედ ამიტომაა აუცილებელი სოციალური მხარდაჭერა, სტაბილური გარემო და თანასწორი პირობები ბავშვებისთვის – ეს არის ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრევენციის საწყისი წერტილი.“
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD), საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
Sheni Network
ამ სტატიის ციტირება (Vancouver)
„შენი ექიმის“ რედაქცია. ადრეულ ასაკში გადატანილი სტრესი ცვლის ტვინის განვითარებას და ქცევას [Internet]. თბილისი: Sheniekimi.ge; 2025 [ციტირებულია: 2026 სექ 4]. ხელმისაწვდომია: https://sheniekimi.ge/2025/03/25/53317%e1%83%a2%e1%83%95%e1%83%98%e1%83%9c%e1%83%98/
sheniekimi.ge
