სამშაბათი, მაისი 12, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 349

ახალი კვლევა, საშიში რეალობა – ადამიანების არტერიებში პლასტმასის 51-ჯერ მეტი რაოდენობა აღმოჩნდა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ადამიანების არტერიებში პლასტმასის 51-ჯერ მეტი რაოდენობა აღმოჩნდა
#post_seo_title

ადამიანების არტერიებში პლასტმასის 51-ჯერ მეტი რაოდენობა აღმოჩნდა! – ახალი კვლევა გვაფრთხილებს საშიშ რეალობაზე

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, 

ჩვენი ჯანმრთელობა კიდევ უფრო სერიოზული საფრთხის წინაშე დგას, ვიდრე ოდესმე გვეგონა.
ახალი კვლევის მიხედვით, ინსულტგადატანილი პაციენტების არტერიებში 51-ჯერ მეტი პლასტმასი არის აღმოჩენილი, ვიდრე ჯანმრთელ ადამიანებში.
და ეს პლასტმასი კლავს ჩვენგან ბევრს.

რა აღმოაჩინეს მეცნიერებმა?

აშშ-ის ახალი მძლავრი კვლევის (University of New Mexico) ავტორმა, დოქტორმა როს კლარკმა (Dr. Ross Clark) და მისმა გუნდმა დაადგინა, რომ ინსულტის ან მხედველობის დაკარგვის მქონე პაციენტების კაროტიდულ არტერიებში (კისრის მთავარი სისხლძარღვები) პლასტმასის მიკრო- და ნანონაწილაკების საოცრად მაღალი დონეა.
განსხვავება?
სიმპტომურ პაციენტებში 51-ჯერ მეტი პლასტმასი აღმოჩნდა, ვიდრე მათში, ვისაც მსგავსი პრობლემები არ ჰქონიათ.

ეს აღმოჩენა განიხილეს ამერიკის გულის ასოციაციის (American Heart Association) წლიურ კონფერენციაზე და მან უზარმაზარი შეშფოთება გამოიწვია სამეცნიერო საზოგადოებაში.

როგორ ზემოქმედებს პლასტმასი ჩვენს ორგანიზმზე?

მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ იმ არტერიებში, სადაც პლასტმასის დონე ყველაზე მაღალი იყო:
• იმუნურ უჯრედებსა და ღეროვან უჯრედებში აღინიშნებოდა გენების შეცვლილი აქტივობა;
• დაფიქსირდა ანთების პროცესებთან და სისხლძარღვთა სტაბილურობასთან დაკავშირებული ცვლილებები.

ეს მიგვანიშნებს, რომ პლასტმასის ნაწილაკები არა მხოლოდ ნეიტრალური ნარჩენებია ჩვენს ორგანიზმში, არამედ შეიძლება პირდაპირ იწვევდნენ დაავადებებს.

 კვლევა ჯერჯერობით რეცენზირებულ სამეცნიერო ჟურნალში არ გამოქვეყნებულა, თუმცა მისი შედეგები უკვე ახლა საჭიროებს სასწრაფო ყურადღებას.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

ჩვენ უკვე ვიცოდით, რომ პლასტმასის მიკრო და ნანონაწილაკები შეგვყვებოდა სუნთქვის, საკვების და სასმელი წყლის გზით.
ახლა კი დასტურდება, რომ ეს მიკროპლასტმასი:
• აღწევს სისხლში,
• ლაგდება არტერიებში,
• და შესაძლოა განაპირობებდეს ინსულტს, ინფარქტს და სხვა გულსისხლძარღვოვან პრობლემებს.

ეს ნიშნავს, რომ პლასტმასის დაბინძურება არა მხოლოდ გარემოს საფრთხეა – არამედ პირდაპირი მკვლელია ჩვენი ჯანმრთელობისთვის.

საქართველოში რა ვითარებაა?

საქართველოში პლასტმასის გამოყენება განსაკუთრებით მაღალია.
მთავარი რისკები:
• პლასტმასის ბოთლები: საქართველოში უმრავლესობა სასმელი წყალი და სხვა სასმელები נמიწოდება პლასტმასის ბოთლებით, ხშირად დაბალი ხარისხის.
• მცირე რეგულაცია: პლასტმასის პროდუქტების წარმოებაზე და იმპორტზე ხარისხის მკაცრი კონტროლი პრაქტიკულად არ არსებობს.
• გადასაყრელი პლასტმასი: ქალაქებსა და სოფლებში პლასტმასის ნარჩენები ხშირად ხვდება წყალსადენებში და ბუნებრივ გარემოში, საიდანაც შემდეგ ისევ ადამიანების ორგანიზმში ბრუნდება.
• საზღვარგარეთიდან შემოსული დაბინძურებული წყალი და პროდუქტი: ზოგიერთი იმპორტირებული პროდუქტი შეიცავს მიკროპლასტმასას, რომლის კონტროლი საქართველოში ძალიან სუსტი ან საერთოდ არ არის.

 საქართველოში ინსულტის, ინფარქტის და სხვა გულსისხლძარღვოვანი დაავადებების სტატისტიკა უკვე მაღალია. პლასტმასის ზეგავლენა შესაძლოა ამ მძიმე სტატისტიკის დამატებითი განმაპირობებელი ფაქტორი იყოს.

 პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

“საქართველოში დღეს ძალიან სწრაფი ტემპით იზრდება პლასტმასის მოხმარება, განსაკუთრებით ერთჯერადი ბოთლების და შეფუთვების სახით. ჩვენ უნდა დავიწყოთ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება და დავნერგოთ მკაცრი რეგულაციები პლასტმასის პროდუქტებზე, რათა დავიცვათ ჩვენი მოსახლეობის ჯანმრთელობა. ინსულტები და ინფარქტები შეიძლება თავიდან ავიცილოთ, თუ დღესვე ვიმოქმედებთ.”

როგორ უნდა დავიცვათ თავი?

სანამ დამატებითი კვლევები მიმდინარეობს, ექსპერტები გვირჩევენ:
• შევამციროთ პლასტმასის გამოყენება ყოველდღიურ ცხოვრებაში (პლასტმასის ბოთლები, შეფუთვები, ერთჯერადი ნივთები),
• სასმელი წყალი გავფილტროთ,
• ავირჩიოთ ეკოლოგიურად სუფთა საკვები,
• უყურადღებოდ არ დავტოვოთ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების ნიშნები.


 წყაროები:
 American Heart Association. Plaque buildup in the necks of stroke survivors may be loaded with microplastics. გამოქვეყნდა 2025 წლის 22 აპრილს.
ლინკი: https://www.heart.org/…/plaque-buildup-in-the-necks-of…

 გაიგეთ მეტი: შენი ჯანმრთელობისთვის – www.sheniekimi.ge

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD), საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

#post_seo_title

,,ბავშვთა კვების ყველა პროდუქტი, განსაკუთრებით კი ბიუჯეტური ბრენდები, კლინიკურად გატესტილი არ არის”- გიორგი ფხაკაძე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დაკავშირებულია თუ არა პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტის რისკთან? – ახალი კვლევის საგანგაშო დასკვნები
Giorgi pkhakadze

ბავშვთა კვების ფორმულების ხარისხი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ახალშობილის ჯანმრთელობისთვის, საქართველოში კი  მკაფიოდ განსაზღვრული ეროვნული სტანდარტები ჯერ კიდევ არ არსებობს, რაც მშობლებში, განსაკუთრებით კი ახალბედა მშობლებში, ბევრ კითხვით ნიშანს სვამს.

ბავშვთა კვების ფორმულების ხარისხი საქართველოში: რატომ არის ეს კრიტიკულად მნიშვნელოვანი?

ახალშობილთა კვება არა მხოლოდ პირველი თვეების სწორი განვითარებისთვის, არამედ მთელი სიცოცხლის მანძილზე ჯანმრთელობის საფუძველია. მსოფლიოს წამყვანი ორგანიზაციები, როგორიცაა WHO, EFSA და FDA, მკაცრ სტანდარტებს ადგენენ ბავშვთა საკვები ფორმულებისთვის, მაშინ როცა საქართველოში შესაბამისი რეგულაციები ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელია.

ხარისხის კონტროლის საერთაშორისო სტანდარტები

გლობალურად, ახალშობილთა კვების ფორმულები გადიან მრავალდონიან შემოწმებას:

  • ლაბორატორიული ანალიზები

  • ჰიგიენის ტესტები

  • კლინიკური კვლევები – როგორ რეაგირებს ბავშვი პროდუქტზე (შეშუპება, ღებინება, წონის მატება)

  • შენახვის პირობების ტესტირება

ამ პროცესების გარეშე პროდუქტის უსაფრთხოება და ეფექტურობა ვერ დგინდება. ევროპასა და აშშ-ში ბავშვთა საკვების კლინიკური ტესტირება სავალდებულოა.

რა ხდება საქართველოში?

როგორც პროფესორი   გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს, საქართველოში არ არსებობს გამჭვირვალე ეროვნული ბაზა, სადაც ნაჩვენებია რომელმა ფორმულამ გაიარა კლინიკური შეფასება და რომელმა – არა. სურსათის ეროვნული სააგენტო ამჟამად მხოლოდ პროდუქტის რეგისტრაციასა და ეტიკეტზე არსებული შემადგენლობის შესაბამისობას ამოწმებს, რაც არ მოიცავს უშუალო კლინიკურ ანალიზს.

განსაკუთრებით სარისკოა ბიუჯეტური ან ნაკლებად ცნობილი ბრენდები, რომელთა შემადგენლობა და უსაფრთხოება კლინიკურად არ არის დადასტურებული. ხშირად განსხვავება მხოლოდ ფასსა და პაკეტირებაში არ არის – არამედ ინგრედიენტების წარმომავლობასა და ხარისხში.

როგორია არსებული ფორმულების შემადგენლობა?

საქართველოში არსებული ზოგიერთი ბავშვთა კვების პროდუქტი შეიცავს:

  • პრობიოტიკებს (მაგალითად, Bifidobacterium, Lactobacillus)

  • ვიტამინ D-სა და რკინას

აღნიშნული დანამატები შესაძლოა სასარგებლო იყოს, თუმცა მათი დამატება უნდა იყოს:

  • მეცნიერულად დასაბუთებული

  • სწორად დოზირებული

  • გამჭვირვალედ მითითებული ეტიკეტზე

Codex Alimentarius და EFSA სწორედ ასეთ სტანდარტს მოითხოვენ. საქართველოში კი ხშირად არ არსებობს კვლევები, რომლებიც ამ ნივთიერებების რეალურ საჭიროებასა და ეფექტურობას ადასტურებს კონკრეტულ პროდუქტში.

რატომ უნდა გადახედოს სახელმწიფო რეგულაციებს?

პროფესორი ფხაკაძე ხაზგასმით ამბობს:

„ბავშვთა კვება არ უნდა იყოს მხოლოდ კომერციული პროდუქტი – ეს არის ზუსტი მეცნიერება და სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა. სახელმწიფოს სჭირდება მკაფიო სტანდარტები და კლინიკური შემოწმების მექანიზმები.“

მისი აზრით, საქართველომ უნდა დაახლოოს კანონმდებლობა Codex Alimentarius-ს, უზრუნველყოს WHO-ს კოდის შესრულება და შექმნას ფუნქციური კონტროლის სისტემა.

დასკვნა

ბავშვთა კვება იწყება დაბადების პირველივე დღიდან და სწორედ აქედან იწყება საყოველთაო ჯანდაცვაც. ხარისხის გამკაცრებული კონტროლი, კლინიკური ტესტირება და პროდუქტის გამჭვირვალე ეტიკეტირება – ის მინიმუმია, რაც აუცილებელია ახალშობილების ჯანმრთელობის უზრუნველსაყოფად საქართველოში.

კლინიკა „კონსილიუმ მედულა“ გთავაზობთ შაკიკის მკურნალობის თანამედროვე მეთოდს – ბოტულინოთერაპიას

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კლინიკა „კონსილიუმ მედულა“ გთავაზობთ შაკიკის მკურნალობის თანამედროვე მეთოდს - ბოტულინოთერაპიას
#post_seo_title

„კონსილიუმ მედულა“ გთავაზობთ შაკიკის მკურნალობის თანამედროვე მეთოდს – ბოტულინოთერაპიას.

თერაპია მოიცავს ბოტულინოტოქსინის (რომელიც ბოტოქსის სახელითაა ცნობილი) რამდენიმე ინიექციას შუბლის, კისრის და მხრების არეში. პროცედურა ტარდება ამბულატორიულად, უმტკივნეულოა და ის მხოლოდ რამდენიმე წუთი გრძელდება.

ბოტულინოთერაპია ტკივილს სამუდამოდ არ აქრობს. რამდენიმე თვის შემდეგ თავის ტკივილი, როგორც წესი, ბრუნდება. თერაპიის ეფექტი, ჩვეულებრივ, დაახლოებით 2,5-3  თვე გრძელდება. ინიექციები მეორდება არაუადრეს ყოველ სამ თვეში ერთხელ.

ბოტულინოთერაპიის ჩატარება ყოველ სამ თვეში ერთხელ რეკომენდებულია ამერიკის თავის ტკივილის საზოგადოების მიერ. მკურნალობა არ ტარდება უფრო ხშირად მცირე რისკის გამო: ბოტულინოტოქსინის უფრო ხშირად მიღების შემთხვევაში, ორგანიზმში შეიძლება განვითარდეს ანტისხეულები მის მიმართ. ამ ანტისხეულებმა, შესაძლოა შეამცირონ ბოტულინოტოქსინის მოქმედება მომავალი ინიექციების დროს.

როგორ მოქმედებს ბოტულინოტოქსინი შაკიკის დროს?

ბოტულინოტოქსინი ტიპი A (იგივე ბოტოქსი), ნეიროტოქსინია, რომელიც კუნთების დროებით პარალიზებას იწვევს. მისი მოქმედების მექანიზმი შაკიკის დროს მოიცავს რამდენიმე გზას:

  1. ნერვ-კუნთოვანი კავშირის ბლოკირება: ბოტულინოტოქსინი აფერხებს აცეტილქოლინის გამოთავისუფლებას ნერვ-კუნთოვან შეერთებაში, რაც ამცირებს კუნთის შეკუმშვას და დაძაბულობას. ეს ეხმარება იმ შაკიკების შემსუბუქებას, რომლებიც შეიძლება გამოწვეული ან გამწვავებული იყოს კუნთების დაძაბულობით, განსაკუთრებით თავის, კისრისა და მხრების არეში.
  2. ტკივილის გზების ინჰიბირება: ბოტულინოტოქსინი ბლოკავს ტკივილის სიგნალების გადამტან ნეიროტრანსმიტერებს, რომლებიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ტკივილის აღქმასა და ნეიროგენულ ანთებაში.
  3.  ცენტრალური მგრძნობელობის შემცირება: პერიფერიული ტკივილის სიგნალების შემცირებით ბოტულინოტოქსინმა შეიძლება არაპირდაპირ შეამციროს ცენტრალური მგრძნობელობა ტვინში, რაც ცენტრალური ნერვული სისტემის ნეირონების გაძლიერებული რეაქციაა და ხელს უწყობს ქრონიკული ტკივილის მდგომარეობებს.

ამგვარად, ბოტულინოტოქსინი ეხმარება შაკიკის შემსუბუქებას იმით, რომ ადუნებს კუნთებს და ბლოკავს ტკივილის სიგნალებს, რომლებიც მიემართება ტვინისკენ.

რა სარგებელი მოაქვს ბოტულინოთერაპიას შაკიკის მკურნალობაში?

ბოტულინოთერაპიას შაკიკის დროს რამდენიმე მნიშვნელოვანი უპირატესობა აქვს:

  • შაკიკის დღეების შემცირება: კლინიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ბოტოქსით მკურნალობამ შეიძლება შეამციროს შაკიკის დღეების რაოდენობა თვეში საშუალოდ 8-9 დღით.
  • ტკივილის ინტენსივობის შემცირება: ბევრი პაციენტი აღნიშნავს, რომ შაკიკის შეტევები, რომლებიც მაინც ვითარდება, არის ნაკლებად ინტენსიური.
  • ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება: ნაკლები და ნაკლებად მძიმე შაკიკი ნიშნავს, რომ პაციენტებს შეუძლიათ იცხოვრონ უფრო აქტიურად, ნაკლებად გააცდინონ სამსახური და სხვ.
  • მწვავე მედიკამენტების ნაკლები გამოყენება: ბოტულინოთერაპიის შედეგად პაციენტებს ხშირად ნაკლებად სჭირდებათ ტკივილგამაყუჩებლები და სხვა მედიკამენტები, რაც ამცირებს გვერდითი ეფექტებისა და წამლის გამოყენებით გამოწვეული თავის ტკივილის რისკს.
  • დოზირების სიმარტივე: ინიექციები კეთდება ყოველ 12 კვირაში ერთხელ, რაც ნიშნავს, რომ პაციენტებს არ სჭირდებათ ყოველდღიურად მედიკამენტების მიღება.

რა გვერდითი მოვლენები აქვს ბოტულინოთერაპიას?

როგორც ნებისმიერ სამედიცინო მკურნალობას, ბოტულინოტოქსინსაც აქვს პოტენციური გვერდითი მოვლენები. ბოტულინოტოქსინის ინიექციის ყველაზე გავრცელებული გვერდითი მოვლენაა დროებითი ტკივილი, შეშუპება ან სიწითლე/სილურჯე ინიექციის ადგილზე. ასევე, გვერდითი მოვლენები შეიძლება იყოს:

  • კისრის ტკივილი: პაციენტს შეიძლება განუვითარდეს კისრის ტკივილი ინიექციების შემდეგ.
  • დროებითი პტოზი ან წარბის ასიმეტრია: პაციენტების 1-3%-ში შეიძლება განვითარდეს ქუთუთოს დაშვება (პტოზი) ან წარბის ასიმეტრია, რომელიც ჩვეულებრივ გაივლის რამდენიმე კვირაში. არსებობს ამ პრობლემის მოგვარების მედიკამენტოზური მეთოდი.
  • თავის ტკივილი: ზოგიერთ პაციენტს შეიძლება განუვითარდეს თავის ტკივილი ბოტულინოტოქსინის ინიექციების შემდეგ, თუმცა, ჩვეულებრივ, ეს დროებითია.
  • კუნთების სისუსტე: ზოგიერთ პაციენტს შეიძლება განუვითარდეს დროებითი სისუსტე თავის ან კისრის კუნთებში.

სერიოზული გვერდითი მოვლენები იშვიათია, მაგრამ შეიძლება მოიცავდეს ალერგიულ რეაქციებს, კუნთების გადამეტებულ სისუსტეს ან სუნთქვის პრობლემებს. მნიშვნელოვანია ბოტულინოტოქსინის ინიექციები ჩატარდეს გამოცდილი ნევროლოგის ან თავის ტკივილის სპეციალისტის მიერ, რათა რისკები მინიმუმამდე იქნას დაყვანილი.

ბოტულინოთერაპია ეფექტიანი სამკურნალო საშუალებაა იმ პაციენტებისთვის, რომლებსაც აქვთ ქრონიკული შაკიკი, განსაკუთრებით მათთვის, ვინც ვერ იღებს სათანადო შედეგებს სტანდარტული პრევენციული მედიკამენტებით. მისი ეფექტურობა და უსაფრთხოების პროფილი ბევრი პაციენტისთვის მნიშვნელოვან შვებას იძლევა.

მხარეებმა, ჯანდაცვის მიმართულებით არსებულ პროექტებსა და სამომავლო თანამშრომლობის პერსპექტივებზე ისაუბრეს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მხარეებმა, ჯანდაცვის მიმართულებით არსებულ პროექტებსა და სამომავლო თანამშრომლობის პერსპექტივებზე ისაუბრეს
#post_seo_title

ჯანდაცვის მინისტრ მიხეილ სარჯველაძესა და აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე სულხან თამაზაშვილს შორის შეხვედრა გაიმართა.

შეხვედრაზე, მხარეებმა, ჯანდაცვის მიმართულებით არსებულ პროექტებსა და სამომავლო თანამშრომლობის პერსპექტივებზე ისაუბრეს. ხაზი გაესვა ჯანდაცვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის, სამედიცინო მომსახურებებზე ხარისხის გაუმჯობესებისა და რეგიონში ინფრასტრუქტურული პროექტების განვითარების მნიშვნელობასა და საჭიროებას.
აჭარის რეგიონში ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერების ხელშეწყობის მიზნით, სამომავლო, აქტიური თანამშრომლობისთვის, მხარეებმა მზადყოფნა გამოთქვეს.

ქალებში ალცჰაიმერის დაავადება ორჯერ უფრო ხშირად გვხვდება, ვიდრე მამაკაცებში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ქალებში ალცჰაიმერის დაავადება ორჯერ უფრო ხშირად გვხვდება, ვიდრე მამაკაცებში
#post_seo_title

ქალებში ალცჰაიმერის დაავადება ორჯერ უფრო ხშირად გვხვდება, ვიდრე მამაკაცებში.

ეს განსხვავება არ აიხსნება მხოლოდ იმით, რომ ქალები უფრო დიდხანს ცოცხლობენ. არსებული მონაცემებით, დაახლოებით 80 წლის ასაკიდან ქალებში ალცჰაიმერის დიაგნოზის ალბათობა უფრო მაღალია, ვიდრე იმავე ასაკის კაცებში.
კვლევები აჩვენებს, რომ ბიოლოგიური ფაქტორები, როგორიცაა მენოპაუზის დროს ჰორმონული ცვლილებები, და სოციალური ფაქტორები, როგორიცაა გენდერული უთანასწორობა, ერთობლივად მოქმედებენ ქალებში ალცჰაიმერის განვითარების რისკის გაზრდაზე.ყოველწლიურად 1000 ქალიდან დაახლოებით 13-ს უვითარდება ალცჰაიმერი, მაშინ როცა კაცებში ეს მაჩვენებელი მხოლოდ შვიდია.
ქალად ყოფნა დამოუკიდებელი რისკ-ფაქტორია ალცჰაიმერის განვითარებისთვის.
ესტროგენი, ჰორმონი რომლის დონეც მენოპაუზის დროს მცირდება, გადამწყვეტ როლს ასრულებს ტვინის დაცვაში. როდესაც ესტროგენის დონე მცირდება, იწყება ცვლილებები ტვინის მეტაბოლიზმში, ცლილებები იწყება ასევე ანთებითი პროცესების და ცილების დაგროვებასთან კავშირში, რაც ხშირად შეინიშნება ალცჰაიმერის პაციენტებში.
ახალი მონაცემები ნეირომეცნიერებაში გვეუბნება, რომ მენოპაუზა არის არა მხოლოდ რეპროდუქციული გარდამავალი პერიოდი, არამედ ნევროლოგიურიც.
ტვინის ბურუსი, მეხსიერების პრობლემები და განწყობის ცვლილებები, რომლებსაც ზოგიერთი ქალი პერიმენოპაუზის დროს განიცდის, შეიძლება იყოს უფრო ღრმა კოგნიტური ცვლილებების ადრეული გამაფრთხილებელი ნიშნები, რასაც აუცილებლად უნდა მივაქციოთ ყურადღება ალცჰაიმერის დაავადების პრევენციისთვის.
მიუხედავად იმისა, რომ ალცჰაიმერის დაავადება განკურნებადი არ არის, კვლევები მიუთითებს ცხოვრების სტილის ცვლილებებზე და სამედიცინო ჩარევებზე, რომლებმაც შესაძლოა დაიცვან ტვინი მენოპაუზის დროს და მის შემდეგ.
თუ მენოპაუზის დროს შეამჩნევთ გახშირებულ გულმავიწყობას, კონცენტრირების სირთულეს ან განწყობის მნიშვნელოვან ცვლილებებს, განიხილეთ ეს საკითხები თქვენს ექიმთან.
კვლევები მიუთითებს, რომ ესტროგენის ჩანაცვლებითი თერაპია შეიძლება დაეხმაროს კოგნიტური დაქვეითების პრევენციას, თუ ის დაიწყება სწორ დროს. თუმცა, საჭიროა თვითოეული შემთხვევის პერსონალიზება და ექიმთან კონსულტაცია კონკრეტული ქალის შემთხვევაში რისკებისა და სარგებლის განსახილველად.
საჭიროა ტვინის ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო ცხოვრების სტილის პრიორიტეტად გადაქცევა. ანთების საწინააღმდეგო, ანტიოქსიდანტებით მდიდარი დიეტა, რომელიც მოიცავს საკმარის ცილას და ბოჭკოს, რეგულარული ფიზიკური აქტივობა და ხარისხიანი ძილი ხელს უწყობს კოგნიტური ფუნქციის გაუმჯობესებას გრძელვადიან პერსპექტივაში.
დიდი მნიშვნელობა აქვს სოციალური და მენტალური აქტიურობის შენარჩუნებას. ტვინის აქტიურობა სწავლის, სოციალური ურთიერთობებისა და სტრესსზე ადეკვატური პასუხის გზით შეიძლება დაეხმაროს ნეიროდეგენერაციული დაავადებების მიმართ მდგრადობის გაუმჯობესებას.
მნიშვნელოვანია, რომ მენოპაუზა განვიხილოთ არა მხოლოდ როგორც რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საკითხი, არამედ როგორც ნევროლოგიურად გარდამავალი პერიოდი. ეს ცოდნა საშუალებას მოგვცემს მენპაუზაზე შიშით საუბარი ჩავანაცვლოთ პროაქტიული ზრუნვით თავის ტვინზე.ქალებმა, რომლებიც გადიან მენოპაუზას, მნიშვნელოვანია იცოდნენ ამ კავშირის შესახებ და მიიღონ პრევენციული ზომები.
ალცჰაიმერის და დემენციის მიმართულებით მეტი კვლევაა საჭირო, განსაკუთრებით იმის გასაგებად, თუ როგორ მოქმედებს ჰორმონული ცვლილებები ტვინის ჯანმრთელობაზე. თუმცა, უკვე გვაქვს მნიშვნელოვანი ინფორმაცია იმისათვის, რომ დავიწყოთ განათლება და პრევენციული ზომების მიღება ქალების თავის ტვინის ჯანმრთელობის დასაცავად.
რა უნდა გავაკეთოთ იმისათვის, რომ მენოპაუზასთან დაკავშირებული ალცჰაიმერის განვითარების რისკი შევამციროთ?
1. უნდა გავითვალისწინოთ ჰორმონალური თერაპია და განსაკუთრებით, მისი დაწყების დრო -კვლევები ადასტურებს, რომ ჰორმონალური თერაპია ყველაზე ეფექტური მეთოდია ტვინის დასაცავად, თუ ის იწყება მენოპაუზამდე ან მენოპაუზიდან პირველი 5-7 წლის განმავლობაში, რომელიც ტვინისთვის ყველაზე კრიტიკულ პერიოდად მიიჩნევა. თუმცა, აუცილებელია პერსონალიზებული მიდგომების განვითარება, რომლის დროსაც გაითვალისწინებული იქნება ქალის ასაკი, ჯანმრთელობის სტატუსი, ჰორმონების ტიპი და დოზირება. ბოლო პერიოდის მონაცემებზე დაყრდნობით, ყველა ექსპერტი თანხმდება იმაზე, რომ მენოპაუზის ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპიის დასანიშნად, ერთი ზომა ერგება ყველას- მოდელის გამოყენება არ მუშაობს.
2. პერიმენოპაუზის და მენოპაუზის დროს, ყურადღება უნდა გავორმაგოთ კვებასთან დაკავშირებით- ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები (თევზი, კაკალი) და ანტიოქსიდანტები, კენკრა, მაგალითად, მწანე ჩაი და სხვა.. ამცირებენ ნეიროანთებას.
3. რეგულარული ფიზიკური აქტივობა ამცირებს ნეიროანთებას და აძლიერებს ტვინის ნეიროტროფული ფაქტორების (განსაკუთრებით კი ზრდის ფაქტორის, BDNF-ის) გამომუშავებას, რაც უმნიშვნელოვანესია ტვინის ჯანმრთელობისა და კოგნიტური ფუნქციის შენარჩუნებისთვის.
4. კოგნიტური ვარჯიშები, როგორიცაა ახალი ენის შესწავლა ან მუსიკალურ ინსტრუმენტზე დაკვრა, აძლიერებს ნეირონთაშორის კავშირებს და ხელს უწყობს ტვინის პლასტიურობას.
5. 7-8 საათიანი ხარისხიანი ძილი უზრუნველყოფს ტვინის ეფექტურ გაწმენდას ტოქსინებისგან გლიმფური სისტემის გააქტიურებით.
ეს სისტემა განსაკუთრებით აქტიურია ღრმა, ნელტალღოვან ძილში, როცა ტვინის უჯრედებს შორის სივრცე ფართოვდება და ტოქსინები ადვილად გამოიდევნება ტვინიდან.
ძილის დარღვევა ან ქრონიკული უძილობა ამცირებს გლიმფური სისტემის ეფექტურობას და ზრდის ალცჰაიმერის და სხვა ნეიროდეგენერაციული დაავადებების რისკს.
მენოპაუზა არ არის მხოლოდ წამოხურებების, ღამის ოფლიანობის ან განწყობის ცვლილებების პერიოდი. ეს არის ტვინის გადაწყობის, ხელახალი ორგანიზების კრიტიკული ეტაპი, როდესაც ჩვენმა არჩევანმა და ქმედებებმა შეიძლება გადაწყვიტოს, იქნება თუ არა ალცჰაიმერის დაავადება ჩვენი მომავლის შემადგენელი ნაწილი.
მეცნიერება გვაძლევს იარაღს ცოდნის სახით. გვეუბნება, რომ ტვინს პლასტიურობა ახასიათებს- მენოპაუზის დროს ტვინი ინარჩუნებს ნეირონების რეორგანიზაციის შესაძლებლობას.
პრევენციას დიდი ძალა აქვს- ჰორმონალური თერაპიის გარდა, ისეთი ფაქტორების გათვალისწინებამ, როგორიცაა კვება, ვარჯიში და სტრესზე ადექვატური პასუხი, შეიძლება ალცჰაიმერის რისკი 40%-მდე შეამციროს.
ცოდნა ძალაა და ეს ცოდნა საშუალებას გვაძლევს ავირჩიოთ არა მხოლოდ ხანგძლივი, არამედ კოგნიტურად ჯანმრთელი ცხოვრება. დღეს მოქმედება ნიშნავს მომავალში ინვესტიციას ჩვენი ტვინისთვის.
კვლევები აჩვენებს, რომ ტვინის 70%-მდე ნეიროდეგენერაციული ცვლილებები ალცჰაიმერის დიაგნოზამდე 20-30 წლით ადრე იწყება; მენოპაუზა არის საგანგებო სიგნალი – დრო, როცა პრევენცია ძალიან ეფექტურია.
აშშ-ში მოღვაწე ქართველი ექიმი, ქეთი შავლიაშვილი.
Alzheimer’s disease is twice as common in women as in men, and this difference cannot be explained solely by women’s longer lifespan.
Menopause is a critical period, as hormonal changes, particularly the decline in estrogen, contribute to increased risk.
Estrogen plays a protective role in brain health by influencing glucose metabolism and reducing inflammation.
Hormone replacement therapy (HRT) may help mitigate this risk if started early in menopause.
Lifestyle changes, such as a balanced diet rich in omega-3 fatty acids and antioxidants, regular physical activity, cognitive exercises, and quality sleep, can also support brain health.
To reduce Alzheimer’s risk during menopause:
1. Consider Hormone Therapy- Early initiation may be beneficial.
2. Dietary Changes- Focus on omega-3 fatty acids and antioxidants.
3. Regular Exercise- Enhances neurotrophic factors.
4. Cognitive Activities- Supports brain plasticity.
5. Quality Sleep – Essential for brain detoxification.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9986694/?utmhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6226313/…https://www.nature.com/articles/s41598-021-90084-yhttps://www.nature.com/articles/s41591-025-03564-3https://www.nature.com/articles/s41598-021-90084-yhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11030497/?utmhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11030497/?utmhttps://elifesciences.org/…/study-highlights-complexity-of…https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39601891/https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6296262/?utm
წყარო: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9986694/?utm

„ზიანდება ღვიძლი და მისი ფუნქციები და მთელი ორგანიზმისათვის ონკოლოგიური რისკები იზრდება – ჯანმრთელობის რისკის ფასად მირთმეული პროდუქტია…”

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მარი მალაზონია მოსახლეობას აფრთხილებს
#post_seo_title

რატომ არ შეიძლება გამწვანებული კარტოფილის გამოყენება და რა ზიანის მოტანა შეუძლია სოლანინს ადამიანის ორგანიზმისათვის

თუ შენც შენიშნე, რომ შენს სამზარეულოში ან აგარაკის სათავსოში დიდხანს შენახულ კარტოფილს მწვანე ელფერი მიეცა, დროა, ყურადღება მიაქციო. ბევრი ფიქრობს, რომ ეს უბრალოდ ვიზუალური ცვლილებაა, მაგრამ სინამდვილეში ეს მნიშვნელოვანი სიგნალია.

მწვანე ფერის გაჩენა კარტოფილზე გამოწვეულია ქლოროფილის დაგროვებით, რაც ბუნებრივი პროცესია მზის შუქთან ხანგრძლივი კონტაქტის დროს. თუმცა, პრობლემა არ არის თავად ქლოროფილი — რეალური რისკი იმაშია, რომ ამ პროცესს თან ახლავს ტოქსიკური ნივთიერების, სოლანინის, გამრავლება. სოლანინი სწორედ ის კომპონენტია, რომელიც ჯანმრთელობისთვის საშიშია და შეიძლება გამოიწვიოს გულისრევა, თავის ტკივილი ან სერიოზული მოწამვლაც კი.

რატომ ხდება ეს?
როდესაც კარტოფილი სინათლეს იღებს, ის იწყებს მცენარის მსგავსად ქლოროფილის გამომუშავებას. ამავე დროს, მცენარეული თავდაცვის მექანიზმის შედეგად ვითარდება ტოქსინები, რომლებიც მისდამი მავნე ორგანიზმებისგან თავდაცვას ემსახურება — თუმცა, ეს ტოქსინები ადამიანის ორგანიზმისთვის მავნეა.

რა ვქნათ მწვანე კარტოფილის შემთხვევაში?
👉 არ ღირს მხოლოდ მწვანე ნაწილის მოჭრა და დანარჩენის გამოყენება.
👉 თუ კარტოფილის დიდი ნაწილი შეცვლილი ფერისაა ან აქვს მწარე გემო — უმჯობესია მთლიანად გადააგდო.
👉 შეინახე კარტოფილი ბნელ, გრილ და მშრალ ადგილას, შუქისგან სრულად დაცულად.

საუბრობს ექიმი ნუტრიციოლოგი, კვების ეროვნული ცენტრის დირექტორი მარი მალაზონია გადაცემაში “პირადი ექიმი”:

„როდესაც სახლში დიდხანს გაქვთ კარტოფილი მზის სხივების პირდაპირი ზემოქმედების ქვეშ, ან სოფლად სათავსოში მზის სხივები აღწევს, მაშინ აღმოვაჩენთ, რომ კარტოფილის რაღაც ნაწილი გამწვანდა. ეს ძალიან საყურადღებოა იმიტომ, რომ მნიშვნელოვანია, რას ვხედავთ – დიახ, თვალით ვხედავთ მწვანე ფერს და ეჭვი გვაქვს, რაღაც ისე არ ხდება ამ პროდუქტში, როგორც მის შეუფერადებელ ნაწილში.

ეს სწორედ სოლანინის დაგროვების შედეგია. ხშირ შემთხვევაში, თუ ამ ნივთიერებამ დაგროვება დაიწყო, საყურადღებო მარტო მწვანე ნაწილი არ არის. საყურადღებოა მის ქვეშ მდებარე, ჯერ კიდევ ფერშეუცვლელი ნაწილიც იმიტომ, რომ ვიდრე სოლანინი მსგავს მწვანე შეფერილობას მოგვცემს, გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანია მისი თვალით შეუმჩნეველი დაგროვება იმიტომ, რომ ის თავის ეფექტს ინარჩუნებს. სოლანინი ადამიანისათვის მომწამვლავია. ერთხელ ასეთი პროდუქტის მოხმარება, ადამიანს, რა თქმა უნდა, საბედისწერო ზიანს არ მიაყენებს, მაგრამ თუ ჩვენ ვლაპარაკობთ ასეთი პროდუქტის სისტემატურ გამოყენებაზე, უდავოდ, ეს ჯანმრთელობის რისკის ფასად მირთმეული პროდუქტია. თუ კარტოფილი გაგვიმწვანდა, თავის მოტყუება საჭირო არ არის, რომ ცოტა სქლად გავფცქვნით და ეს პრობლემას მოხსნის. არა, რეალურად უნდა ვივარაუდოთ, რომ ეს ნივთიერება უფრო ღრმადაა. დადასტურებულია, სოლანინის ჭარბი მოხმარების შემთხვევაში, რამდენად ზიანდება ღვიძლი და მისი ფუნქციები და მთელი ორგანიზმისათვის ონკოლოგიური რისკები იზრდება.“

შესაძლოა, არც იცოდეთ: საინტერესო ფაქტები ადამიანზე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
შესაძლოა, არც იცოდეთ: საინტერესო ფაქტები ადამიანზე
#post_seo_title

შესაძლოა, არც იცოდეთ…

საინტერესო ფაქტები ადამიანზე:

  • ადამიანის ტვინის მოცულობა 4 ტერაბაიტს აღემატება;
  • ბავშვს შვიდ თვემდე ერთდროულად სუნთქვა და ყლაპვა შეუძლია;
  • ტვინიდან ნერვული იმპულსი 274 კმ/სთ სიჩქარით მოძრაობს;
  • ერთი ადამიანის ტვინი იმაზე მეტი ელექტროიმპულსების გენერირებას ახდენს ერთი დღის განმავლობაში, ვიდრე მსოფლიოს ერთად აღებული ყველა ტელეფონი;
  • სხეულის ერთადერთი ნაწილი, რომელიც სისხლს არ იღებს — თვალის რქოვანაა. ჟანგბადი მას უშუალოდ ჰაერიდან მიეწოდება;
  • საშუალო ადამიანის სხეული იმდენ ცხიმს შეიცავს, რომ მისგან შვიდი ნაჭერი საპნის დამზადება შეიძლება;
  • ადამიანის გული სიცოცხლის განმავლობაში 182 მილიონ ლიტრ სისხლს „გადაქაჩავს“;
  • სანამ ამ წინადადებას კითხულობთ, თქვენ სხეულში 50000 უჯრედი კვდება და ახლით იცვლება;
  • ახალშობილს თითის ანაბეჭდები 3 თვიდან უჩნდება;
  • ქალის გული უფრო სწრაფად ძგერს, ვიდრე მამაკაცისა;
  • მემარჯვენეები ცაციებზე საშუალოდ 9 წლით მეტხანს ცოცხლობენ;
  • ადამიანების დაახლოებით 2/3 კოცნისას თავს მარჯვნივ ხრის;
  • გაზაფხულზე სუნთქვის სიხშირე საშუალოდ 1/3-ით უფრო ხშირია, ვიდრე შემოდგომაზე;
  • როდესაც ადამიანი წითლდება, კუჭიც უწითლდება;
  • 4 წლის ბავშვი დღეში საშუალოდ 450 კითხვას სვამს;
  • მემარჯვენე ადამიანი საჭმლის უდიდეს ნაწილს ყბის მარჯვენა მხარეს ღეჭავს, ხოლო ცაცია — მარცხენა მხარეს;
  • ადამიანის ორგანიზმში მცხოვრები ბაქტერიების საერთო წონა 2 კილოგრამია;
  • ადამიანის ორგანიზმში არსებული მთელი რკინა რომ შეაგროვოთ, საათის ერთი პატარა ჭანჭიკი გამოვა;
  • კედელზე თავის მირტყმით ადამიანი საათში 150 კილოკალორიას კარგავს;
  • სიცოცხლის განმავლობაში ადამიანის კანი დაახლოებით 900-ჯერ იცვლება;
  • ქალები დაახლოებით ორჯერ იშვიათად ახამხამებენ თვალებს, ვიდრე მამაკაცები;
  • ნამდვილი ვნებიანი კოცნა ტვინში იმავე ქიმიურ რეაქციას იწვევს, როგორსაც პარაშუტით ხტომა ან პისტოლეტით გასროლა;
  • ადამიანის ნერწყვი შეიცავს გამაუტკივარებელ ნივთიერებას, რომელიც მორფინზე ექვსჯერ ძლიერია;
  • ადამიანის სისხლძარღვების სიგრძე დაახლოებით 100.000 კილომეტრია, ანუ ისინი 2,5-ჯერ შეიძლება შემოერტყას დედამიწას;
  • ერითროციტს ადამიანის სხეულში წრის დარტყმა 20 წამში შეუძლია.
  • კუჭის მჟავა იმდენად ძლიერია, რომ თქვენი ორგანიზმი ყოველ 3-4 დღეში ქმნის ახალ კუჭის გარსს.
  • ადამიანის ცხვირს შეუძლია 50 000 უნიკალური სუნის ამოცნობა და დამახსოვრება, მაგრამ ეს სრულიად შეუდარებელია ამ სფეროში ძაღლის შესაძლებლობებთან.
  • ყოველდღე თქვენი გული ქმნის საკმარის ენერგიას რაც სატვირთოს სჭირდება 32 კილომეტრის გასავლელად. ადამიანის მთელი ცხოვრების მანძილზე გული იმდენ ენერგიას გამოიმუშავებს, რომ ამ სატვირთო მანქანისთვის საკმარისი იქნებოდა დედამიწიდან მთვარემდე და უკან მანძილის დასაფარად.
  • თქვენი გულისცემა, ისევე როგორც სახის გამომეტყველება, იცვლება მუსიკის მიხედვით, რომელსაც უსმენთ.
  • ექსპერტები თვლიან, რომ ადამიანის თვალს შეუძლია 10 მილიონი სხვადასხვა ფერის გარჩევა.
  • ფობიები შეიძლება იყოს წინაპრების მიერ გენებში გადაცემული მეხსიერება.
  • ენა ადამიანის სხეულის ყველაზე მძლავრი კუნთია;
  •  კუჭის შიგნითა გარსი ყოველ სამ დღეში განახლდება;
  • თუ წიგნის სამი ფურცელი წაიკითხეთ, ეს იმას ნიშნავს, რომ თქვენმა თვალებმა 1 კმ-მდე დისტანცია დაძლიეს;
  • ადამიანი დილით უფრო მაღალია, ვიდრე საღამოხანს, რადგან სიარულისა და დღის მანძილზე დაღლილობის გამო ხერხემალი, უფრო სწორად, მალათაშუა დისკები, რამდენადმე “ჯდება, იკუმშება”;
  • ადამიანის საჭმლის მომნელებელ სისტემაში იმდენი მჟავაა, რომ მისი წყალობით ლურსმნის მონელებაც კი შეიძლება (ენდეთ სიტყვებს, ექსპერიმენტის ჩატარებას ნუ შეუდგებით – გვაფრთხილებენ სპეციალისტები!);
  •  თუ ადამიანი წვერის გაპარსვას შეწყვეტს, შესაძლოა 9 მეტრამდე სიგრძის წვერი გაეზარდოს;
  • ადამიანი დღის განმავლობაში დაახლოებით 23 000-ჯერ ჩაისუნთქავს;
  • ტვინი ყოველწლიურად მსუბუქდება, იმის მიხედვით – როგორ ვბერდებით;
  • საშუალო დრო, რომელიც ადამიანს ჩაძინებისთვის სჭირდება – 7 წუთია;
  • თავის ტვინის უდიდესი ნაწილი წყალია;
  • მამაკაცებს ქალებთან შედარებით ბევრად ნაკლები გემოვნების რეცეპტორი აქვთ ენაზე;
  • ღამით ადამიანებს არანაკლებ 7 სიზმარი ესიზმრებათ;
  •  ადამიანს ყურები მთელი ცხოვრება ეზრდება (წელიწადში დაახლოებით მილიმეტრის მეოთხედით);
  • ყოველდღიურად ადამიანი დაახლოებით ერთ ლიტრ ნერწყვს გამოყოფს;
  •  ადამიანს ხელებზე 4-ჯერ უფრო ინტენსიურად ეზრდება ფრჩხილები, ვიდრე ფეხებზე;
  •  ერთი დღის განმავლობაში ჩვენი სისხლი, დაახლოებით, 19 312 კილომეტრის სიგრძის დისტანციას გადის;
  •  დღის განმავლობაში ადამიანი დაახლოებით ერთ ლიტრამდე აირს გამოყოფს (ზოგი უფრო მეტს, თანაც ორი გზით – ბოყინითა და ანალური ხვრელით);
  • ადამიანის კანი დაახლოებით სამ კილოგრამს იწონის (ნუ იკითხავთ, საიდან გაარკვიეს ეს მეცნიერებმა);
  • ადამიანის გულის ზომა დაახლოებით მისი მუშტის ტოლია;
  •  შეტყობინებების სიჩქარე, ჩვენს ტვინამდე რომ აღწევს, 360 კმ/სთ-ია;
  •  ადამიანის გული წლის განმავლობაში დაახლოებით 35 მილიონჯერ იკუმშება;
  •  ჭკვიანი ადამიანების თმა ბევრად მეტ მინერალს (კერძოდ, თუთიას და სპილენძს) შეიცავს, ვიდრე სულელებისა;
  •  ადამიანი ყოველდღიურად კანის 2 მილიარდამდე უჯრედს კარგავს, ყოველწლიურად კი – 2 კილოგრამს;
  •  ადამიანმა მთელი ცხოვრების მანძილზე თმა რომ გაიზარდოს, თმის სიგრძე – 725 კმ იქნება.
  • სუნთქვის შეკავების მსოფლიო რეკორდი 7,5 წუთია. ადამიანთა უმრავლესობას მხოლოდ ერთი წუთის განმავლობაში შეუძლია შეიკავოს სუნთქვა;

მრავალი კვლევა აჩვენებს, რომ COVID-19-ის შემდეგ ბავშვებს ჯანმრთელობის მომატებული რისკები ემუქრებათ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
Study Finds COVID-19 Significantly Increases Risk of Type 2 Diabetes in Children
#post_seo_title

ბავშვებში კორონავირუსმა შეიძლება გამოიწვიოს ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები გრძელვადიან პერიოდში. ამ დასკვნამდე მივიდნენ პენსილვანიის უნივერსიტეტის პერელმანის მედიცინის სკოლის მეცნიერები.
ახალი, საერთაშორისო მასშტაბის კვლევები მოწმობს იმას, რასაც ბევრი ექიმი უკვე ხედავდა პრაქტიკაში – COVID-19 ტოვებს სიღრმისეულ, ფარულ კვალს ბავშვების ჯანმრთელობაზე, რაც შეიძლება გამოვლინდეს თვეების ან წლების შემდეგ.

„მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოების დიდი ყურადღება ორიენტირებულია COVID-19-ის მწვავე ფაზაზე, ჩვენი დასკვნები ვარაუდობენ, რომ ბავშვებს ჯანმრთელობის მნიშვნელოვანი გრძელვადიანი რისკები ემუქრებათ, რაც უნდა იყოს მონიტორინგში“, – თქვა კვლევის უფროსმა ავტორმა.

თირკმელების დაავადება

კვლევა, რომელიც გამოქვეყნდა JAMA Network Open-ში, მოიცავდა 21 წლამდე ასაკის 1,900,146 ადამიანის ჯანმრთელობის ელექტრონულ ჩანაწერებს. მეცნიერებმა 2020-2023 წლებში კოვიდგადატანილი პაციენტები შეამოწმეს. გაირკვა, რომ გამოჯანმრთელებულ ბავშვებს 17%-ით მეტი აქვთ თირკმელების ქრონიკული დაავადების მეორე, მსუბუქი სტადიის განვითარების რისკი. მათ ასევე ჰქონდათ 35%-ით მაღალი რისკი 3 სტადიის, ზომიერი, ქრონიკული თირკმლის დაავადების.

ასევე, ბავშვებსა და მოზარდებს, რომლებსაც თირკმელების დაზიანება აღენიშნებოდათ კოროვირუსის მწვავე სტადიაზე, აღენიშნებოდათ 29%-ით მეტი რისკი ამ ორგანოებში დამატებითი გართულებების განვითარების ინფიცირებიდან სამიდან ექვს თვემდე.

კუჭ-ნაწლავის პრობლემები

კიდევ ერთი კვლევაში შეისწავლეს კუჭ-ნაწლავის პრობლემები, როგორიცაა მუცლის ტკივილი, დიარეა და გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი 1,576,933 ბავშვსა და მოზარდში. ბავშვებს, რომლებიც გამოჯანმრთელდნენ კორონავირუსისგან, 25%-ით მეტი ჰქონდათ კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დარღვევების რისკი დაავადების შემდგომი მწვავე პერიოდში. რისკი „ქრონიკულ ფაზაში“ გაიზარდა ბავშვების 28%-მდე COVID-19 ინფექციის შემდეგ ექვსი თვიდან ორ წელიწადში.

გულ-სისხლძარღვთა დაავადების რისკი

კორონავირუსით ინფიცირებულ ბავშვებს ერთი ან მეტი გულ-სისხლძარღვთა დაავადების განვითარების საგრძნობლად მაღალი რისკი აქვთ. საუბარია არითმიაზე, გულის ანთებაზე, გულმკერდის ტკივილსა და ჰიპერტენზიაზე.

მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ რისკი 63%-ით გაიზარდა როგორც გულის თანდაყოლილი დეფექტების მქონე ბავშვებში, ასევე მათში, ვისაც ამ ორგანოს მსგავსი პრობლემა არ ჰქონდა.

სისხლის ანალიზი, რომელიც ადრეულ ეტაპზე აფიქსირებს მრავალი სახის კიბოს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
სისხლის ანალიზი, რომელიც ადრეულ ეტაპზე აფიქსირებს მრავალი სახის კიბოს
#post_seo_title

Breaking News

სისხლის ერთი ანალიზი – და ნაწლავის კიბოს 99%-იანი აღმოჩენა?! მეცნიერებმა დიაგნოსტიკა სულ შეცვალეს

პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე,

ერთადერთი მტკიცე გზა კიბოს დასამარცხებლად არის – მისი დროული აღმოჩენა.

და დღეს, მეცნიერული გარღვევა გვიჩვენებს, რომ ნაწლავის კიბოს დიაგნოსტიკა შეიძლება დაიწიოს წუთების ამბად, ხოლო კოლონოსკოპია და ბიოპსია, როგორც ტკივილიანი პროცედურები – წარსულს ჩაბარდეს.

რას წარმოადგენს ახალი ტექნოლოგია?

ბრიტანეთში შეიქმნა არაინვაზიური AI-ზე დაფუძნებული სისხლის ტესტი – miONCO-Dx, რომელსაც უკვე ეძლევა 2.4 მილიონი ფუნტის მხარდაჭერა კლინიკური კვლევებისთვის.

მისი შესაძლებლობები:

  • ამოიცნობს ნაწლავის კიბოს ადრეულ სტადიაზე 99%-ზე მაღალი სიზუსტით
  • იყენებს microRNA-ს და ხელოვნურ ინტელექტს, რათა განსაზღვროს არსებობს თუ არა სიმსივნე და სად მდებარეობს
  • ამჟამად ტესტირდება 8000 პაციენტზე
  • ამოწმებს ერთდროულად 12 ტიპის სიმსივნეს, მათ შორის კუჭ-ნაწლავის ყველაზე ლეტალურ ფორმებს

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

ნაწლავის კიბო – არის მეორე წამყვანი მიზეზი კიბოთი სიკვდილის გაერთიანებულ სამეფოში

სტადია 1-ზე აღმოჩენისას – გადარჩენის შანსი 90%

სტადია 4-ზე – მხოლოდ 10%

ადრეული დიაგნოსტიკა = სიცოცხლე.

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„მსგავსი ტექნოლოგია – რომელიც იყენებს სისხლის ანალიზს სიმსივნის დასადგენად – შეიძლება სამყაროს შეცვლის ტოლფასი იყოს.

საქართველოში და სხვა ქვეყნებში, სადაც კოლონოსკოპია და დიაგნოსტიკური რესურსები შეზღუდულია, ასეთი მარტივი ტესტი გადაარჩენს ასობით სიცოცხლეს.

თუმცა უნდა გვახსოვდეს, რომ ტექნოლოგიის პარალელურად საჭიროა ძლიერი ჯანდაცვის სისტემა, ადრეული სკრინინგის პროგრამები და სანდო დიაგნოსტიკური პროცესი, რომელიც მხოლოდ აკრედიტებულ კლინიკებშია შესაძლებელი.“

რა უნდა ვიცოდეთ საქართველოში:

წყარო:

  • GOV.UK – Breakthrough in bowel cancer research will speed up diagnosis

https://www.gov.uk/…/breakthrough-in-bowel-cancer-research…

  • mIONCO-Dx პროექტი – University of Southampton & Cancer Research UK

დამატებითი ინფორმაცია:

შენი ექიმი – სწორი ინფორმაცია ჯანმრთელობისთვის:

https://www.sheniekimi.ge

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:

დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD);

საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.

გააზიარეთ ეს პოსტი – რადგან ხვალ უკვე შესაძლებელია, რომ ერთი სისხლის ანალიზით კიბოს დროული აღმოჩენა თქვენი ან ახლობლის სიცოცხლის გადამრჩენელი აღმოჩნდეს.

#გიორგიფხაკაძე #ნაწლავისკიბო #სკრინინგი #სისხლისანალიზი #ჯანმრთელობაგადარჩენისთვის #შენიექიმი #აქხარისხია #drpkhakadze #BowelCancer #EarlyDiagnosis #miONCODx #CancerResearchUK

შეიძლება იყოს text გამოსახულება

შოკისმომგვრელი აღმოჩენა – სიღრმისეული, ფარული კვალი ბავშვების ჯანმრთელობაზე, რაც შეიძლება გამოვლინდეს თვეების ან წლების შემდეგ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
COVID-19-მა გაზარდა გულის შეტევისა და ინსულტის რისკი ინფექციის შემდეგ 3 წლის განმავლობაში
#post_seo_title

შოკისმომგვრელი აღმოჩენა: COVID-19 გადატანილი ბავშვები მრავალჯერადი ჯანმრთელობის რისკის ქვეშ იმყოფებიან – და ჩვენ ჯერ კიდევ არ ვრეაგირებთ!

პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე,

გგონიათ, ბავშვებმა COVID-19 „მარტივად გადაიტანეს“? – სამწუხაროდ, ეს მხოლოდ დროებითი შთაბეჭდილება იყო.

ახალი, საერთაშორისო მასშტაბის კვლევები მოწმობს იმას, რასაც ბევრი ექიმი უკვე ხედავდა პრაქტიკაში – COVID-19 ტოვებს სიღრმისეულ, ფარულ კვალს ბავშვების ჯანმრთელობაზე, რაც შეიძლება გამოვლინდეს თვეების ან წლების შემდეგ.

ჩვენ ვსაუბრობთ არა უბრალოდ ხველასა და სიცხეზე, არამედ:

გულის ანთებაზე, თირკმლის დაზიანებაზე, ნერვულ სისტემაზე ზემოქმედებაზე, იმუნური რეაგირების დარღვევაზე, და ახალ დიაგნოზებზე, როგორიცაა ტიპი 1 დიაბეტი და ჰიპერტენზია.

რას ამბობს უახლესი მეცნიერება?

  1. Nature Communications (2025):
  • 1.2 მილიონზე მეტი ბავშვის ანალიზით დადგინდა:
  • COVID-გადატანილ ბავშვებში:
  • მიოკარდიტი – 2.8-ჯერ მეტი
  • არითმია – 3.2-ჯერ მეტი
  • გულის უკმარისობა – 2.5-ჯერ მეტი
  • აუცილებელია 6-12 თვიანი მონიტორინგი ინფექციის შემდეგ

[წყარო: https://www.nature.com/articles/s41467-025-56284-0]

  1. MDPI – Journal of Clinical Medicine (2024):
  • ნეირო-კოგნიტიური დისფუნქცია
  • მეხსიერების დაქვეითება
  • შფოთვა, ემოციური ცვლილებები

[https://www.mdpi.com/2077-0383/14/2/378]

  1. Times of India (2025):
  • თირკმლის ანთება
  • ტიპი 1 დიაბეტი
  • სისხლის შედედების დარღვევები

[https://timesofindia.indiatimes.com/…/amp…/120541068.cms]

  1. MedicalXpress (2025):
  • არავაქცინირებულ ბავშვებში ხშირად ვლინდება გულისა და ფილტვების გართულებები

[https://medicalxpress.com/…/2025-04-unvaccinated-kids…]

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„საკმარისია ვილაპარაკოთ მხოლოდ იმაზე, რომ ბავშვებმა COVID მარტივად გადააქვთ.

დღეს უკვე ვიცით – ინფექცია ბავშვების ორგანიზმში შეიძლება დარჩეს ჩუმად და იმოქმედოს მრავალ ორგანოზე.

საქართველო არ უნდა დაელოდოს შედეგებს, უნდა იმოქმედოს პრევენციულად!

მოვუწოდებ საქართველოს decision-maker-ებს:

შექმენით პოსტ-COVID ბავშვების ჯანმრთელობის მართვის პროგრამა, რომელიც მოიცავს:

  1. კლინიკურ სკრინინგს (სისხლი, გული, თირკმელი)
  2. სკოლებში ფსიქოლოგიური მხარდაჭერის გაძლიერებას
  3. ცნობიერების ამაღლებას მშობლებსა და პედიატრებში

ეს არის ინვესტიცია – თქვენი შვილების მომავალში.

მშობლებო – როგორ უნდა მოვიქცეთ?

  1. დააკვირდით ბავშვს ინფექციის შემდეგ 6 თვემდე:
  • უჩვეულო დაღლილობა
  • გულმკერდის ტკივილი
  • შფოთვა ან ემოციური ცვლილება
  • სწავლაში ან კონცენტრაციაში სირთულე
  1. მიმართეთ პედიატრს და მოითხოვეთ:
  • სისხლის ანალიზი
  • გულის გამოკვლევა (EKG/ექო)
  • თირკმლის ფუნქციის ტესტები
  • საჭიროების შემთხვევაში – ფსიქოლოგის კონსულტაცია
  1. გახსოვდეთ:

სჯობს, შეამოწმოთ და იყოთ მშვიდად – ვიდრე დაელოდოთ რთულ დიაგნოზს დაგვიანებით.

ძირითადი წყაროები:

  1. Nature Communications – https://www.nature.com/articles/s41467-025-56284-0
  2. MDPI – https://www.mdpi.com/2077-0383/14/2/378
  3. Times of India – https://timesofindia.indiatimes.com/…/articleshow/120541068.cms
  4. MedicalXpress – https://medicalxpress.com/…/2025-04-unvaccinated-kids…
  5. RamaOnHealthcare – https://ramaonhealthcare.com/multiple-studies-show-that…/

დამატებითი ინფორმაცია:

შენი ექიმი – სწორი ინფორმაცია ჯანმრთელობისთვის:

https://www.sheniekimi.ge

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი.

WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.

მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

გააზიარეთ ეს სტატია – თქვენი ერთ-ერთი გაზიარება შესაძლოა სხვის შვილს სიცოცხლეს შეუნარჩუნებს.

#გიორგიფხაკაძე #შენიექიმი #პოსტკოვიდი #ბავშვებისდაცვა #COVIDბავშვებში #აქხარისხია #drpkhakadze #PublicHealthGeorgia

შეიძლება იყოს 2 ადამიანი, ბავშვი and საავადმყოფო გამოსახულება

1...348349350...1,038გვერდი 349 of 1,038

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights