iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
🧠 ჯანსაღი კვება ტვინის ფუნქციონირებისთვის ერთ-ერთი გადამწყვეტი ფაქტორია — და ახლახან ჩატარებულმა ფართომასშტაბიანმა კვლევამ დაადასტურა, რომ საკვებით მიღებული სპილენძი შესაძლოა პირდაპირ უკავშირდებოდეს კოგნიტურ შესაძლებლობებს 60 წელს გადაცილებულ პირებში.
ჩინეთის ჰებეის სამედიცინო უნივერსიტეტის მეცნიერებმა გააანალიზეს 2420 ხანდაზმული ამერიკელის კვებითი ჩვევები და კოგნიტური მონაცემები. შედეგებმა ცხადყო: სპილენძის მდიდარი კვება ასოცირდება მეხსიერების, კონცენტრაციისა და სხვა გონებრივი უნარების გაუმჯობესებასთან.
მათ აღმოაჩინეს, რომ ადამიანები, რომელთა რაციონში ეს მიკროელემენტი მეტად იყო წარმოდგენილი, უკეთეს შედეგებს აჩვენებდნენ კოგნიტურ ტესტებში — განსაკუთრებით მათ შორის, ვისაც ინსულტის ისტორია ჰქონდათ.
მეცნიერებმა დაასახელეს რეკომენდებული დღიური ოდენობა — დაახლოებით 1.22 მილიგრამი. სწორედ ეს დოზა უკავშირდებოდა ყველაზე დადებით შედეგებს გონებრივი ფუნქციების მხრივ.
📌 მეტი რაოდენობა კი უკვე არ ზრდიდა სარგებელს და შესაძლოა გარკვეული რისკებიც მოეტანა ჯანმრთელობისთვის.
სპილენძი ბუნებრივად გვხვდება მრავალ საკვებში. მაგალითად:
🥜 ერთი მუჭა ნიგოზი
🍲 ერთი ჯამი ოსპი
🍄 სოკო
🍫 შავი შოკოლადი
🌾 ხორბლის ქატო
🥔 კარტოფილი
🐚 ხამანწკები
ეს პროდუქტები არა მხოლოდ სპილენძით, არამედ სხვა სასარგებლო ნივთიერებებითაც მდიდარია, რაც მათ სრულფასოვან, ჯანსაღ კვების ნაწილად აქცევს.
სპილენძს ორგანიზმში რამდენიმე მნიშვნელოვანი ფუნქცია აკისრია:
ხელს უწყობს ნეირონების კომუნიკაციას
მონაწილეობს ენერგიის წარმოებაში ტვინში
იცავს ტვინის უჯრედებს ოქსიდაციური დაზიანებისგან
თუმცა, მეცნიერები გვაფრთხილებენ: ჭარბი სპილენძი შესაძლოა ტოქსიკური აღმოჩნდეს და გარკვეულ შემთხვევაში ნეიროდეგენერაციულ პროცესებსაც შეუწყოს ხელი. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია ბალანსის დაცვა.
აღსანიშნავია, რომ კვლევის მონაცემები დაყრდნობილი იყო მონაწილეთა თვითმოხსენებაზე, რაც გარკვეულ სუბიექტურობას იწვევს. მონაწილეებს მხოლოდ ბოლო 24 საათში მიღებული საკვები გაახსენეს, რაც მთლიან სურათს სრულად ვერ ასახავს.
🔬 მომდევნო ეტაპი იქნება გრძელვადიანი კვლევები, რომლებიც უფრო ზუსტად გაზომავს სპილენძის მიღებას და დაადგენს პირდაპირ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს.
ამას გარდა, შედეგები ეთანხმება წინა კვლევებსაც, რომლებიც ამავე დასკვნამდე მივიდნენ — სპილენძი კარგია თავის ტვინისთვის. ცნობილია, რომ ის ხელს უწყობს ტვინში ნეირონების კომუნიკაციას და ენერგიის წარმოებას, იცავს მას დაზიანებისგან.
„მიუხედავად იმისა, რომ სპილენძი აუცილებელია ტვინის გამართული ფუნქციონირებისთვის და მისი დეფიციტი ნევროლოგიურ დარღვევებს იწვევს, ჭარბი სპილენძი შეიძლება ტოქსიკური იყოს და გამოიწვიოს ოქსიდაციური სტრესი და ნეიროდეგენერაცია“, — წერენ მკვლევრები.
დღეში 1.22 მილიგრამი ერთი მუჭა ნიგვზის ან ერთი ჯამი ოსპის ეკვივალენტია. სპილენძი იმაზე მეტ საკვებში გვხვდება, ვიდრე შეიძლება ფიქრობდეთ — სოკოში, შავ შოკოლადში, ხორბლის ქატოში, კარტოფილში და ხამანწკებში.
აშკარაა, რომ საკვები დიდ როლს ასრულებს ჩვენი ტვინის ჯანმრთელობაში, მაგრამ კვების რაციონი მხოლოდ ერთ-ერთი ფაქტორია. ამგვარმა კვლევებმა შეიძლება გზა გაუხსნას ტვინის იმ პრობლემების პრევენციისა და მკურნალობის გაუმჯობესებას, რომლებიც, როგორც წესი, სიბერესთან ერთად მოდის.
„დემენციის ყველა ფორმა, მსუბუქი კოგნიტური გაუარესებიდან ალცჰაიმერის დაავადებამდე, გამოირჩევა კოგნიტური დაქვეითებით და სულ უფრო მეტად ხდება მნიშვნელოვანი გამოწვევა გლობალური საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის“, — წერენ მკვლევრები.
კვლევა Scientific Reports-ში გამოქვეყნდა.
სპილენძი შესაძლოა ერთ-ერთი ის მიკროელემენტი იყოს, რომელიც სიბერეში გონებრივი სიჯანსაღის შენარჩუნებაში გადამწყვეტ როლს თამაშობს. მართალია, ეს ჯერ კიდევ კვლევის ეტაპზეა, მაგრამ უკვე აშკარაა, რომ ტვინის ფუნქციონირება მჭიდროდ არის დაკავშირებული ჩვენს კვებასთან.
🥗 შეიტანე სპილენძის მდიდარი პროდუქტები ყოველდღიურ რაციონში — თუმცა, ყურადღებით! ბალანსი ყველაფერში მნიშვნელოვანია.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
რეკომენდაციები ზაფხულში:
🔹ზაფხულის სეზონზე, ძლიერმა სიცხემ, ბავშვებში შესაძლოა, გამოიწვიოს სხვადასხვა ფორმის დაავადებები. მაქსიმალურად დაიცავით ბავშვი ძლიერი სიცხისგან, დააკვირდით მას და საეჭვო სიმპტომების გაჩენისთანავე, დაუკავშირდით ექიმს.
🔹ძლიერმა სიცხემ შესაძლოა, გამოიწვიოს დეჰიდრატაცია, ორგანიზმის გამოფიტვა, კრუნჩხვითი მოვლენები, სისხლის მიმოქცევის მოშლა.
🔹დაუკავშირდით ექიმს თუ ბავშვს აქვს: სისუსტე, ძლიერი დაღლილობა, თავის ტკივილი, ცხელება, გულის რევა, ღებინება, დაბუჟება, ქცევის ცვლილებები (ძილიანობა, ცუდ გუნებაზე ყოფნა), ჩვეულებრივზე სწრაფი და ღრმა სუნთქვა.
🔹თუ შეამჩნიეთ, რომელიმე ეს სიმპტომი ძლიერი სიცხის დროს, გადაიყვანეთ ბავშვი გრილ ადგილას და მიეცით მას დიდი რაოდენობით სითხე.
🔹ყველაზე მაღალი რისკის ქვეშ არიან ის ბავშვები, რომლებსაც აქვთ სუნთქვის გაძნელება (ასთმა), გულ-სისხლძარღვთა და თირკმელების დაავადებები, დიარეა, შეზღუდული გონებრივი და ფიზიკური შესაძლებლობები.
🔹დაბანეთ ბავშვი გრილ წყალში მანამ, სანამ არ იგრძნობს თავს ხალისიანად.
🔹წლის ცხელ პერიოდში განსაკუთრებით მოერიდეთ დამდგარ წყალსატევებსა და ტბებში შესვლას და ბანაობას, რათა თავიდან აიცილოთ რიგი დაავადებები (ტულარებია და სხვა).
🔹თუ იყენებთ ვენტილატორს, დადგით იგი ბავშვისგან უსაფრთხო მანძილზე და აკონტროლეთ ჰაერის ნაკადის მიმართულება.
🔹თუ ხართ ისეთ ადგილზე, სადაც შეინიშნება კოღოების აქტიურობა, დაიცავით კანის თავისუფალი ზედაპირი მწერების საწინააღმდეგო საშუალებებით და მიჰყევით ამ საშუალების მწარმოებლის ინსტრუქციას.
🔹განსაკუთრებული ყურადღება გამოიჩინეთ ტკიპის ნაკბენის მიმართ: ასეთ შემთხვევაში დროულად მიმართეთ ექიმს და შეასრულეთ შესაბამისი რეკომენდაციები. ტკიპის ნაკბენის თავიდან ასაცილებლად ტყეში და მინდორში ყოფნისას აუცილებლად ატარეთ დახურული ტანსაცმელი, იქ ყოფნისას ხშირად და სახლში დაბრუნებისას დაათვალიერეთ სხეული.
🔹თერმულად კარგად დაამუშავეთ ცხოველური საკვები პროდუქტები, რათა თავიდან აიცილოთ საკვების-მიერი ინფექციური დაავადებების გადაცემა (სალმონელოზი და სხვ.). არ დატოვოთ საკვები ღია სივრცეში შეფუთვის გარეშე, რათა არ მოხდეს მისი დაბინძურება მწერების (ბუზების და სხვა) მიერ.
🔹არ დატოვოთ მალფუჭებადი საკვები (ტორტი, ნამცხვრები და სხვა რძის პროდუქტებზე დამზადებული, გატარებული ხორცის შემცველი პროდუქტები და სხვა) ღია და ცხელ გარემოში, 1 საათზე მეტი ხნით. დაიცავით საკვების შენახვის წესები (განსაკუთრებით მალფუჭებადი პროდუქტებისთვის), პროდუქტი შეინახეთ მაცივარში.
🔹ხელის ჰიგიენის სწორად დაცვა თავიდან აგვაცილებს ნაწლავურ და სხვა ინფექციურ დაავადებებს, რომლებიც, წლის ცხელ პერიოდში, უფრო ხშირია.
🔹არასდროს დატოვოთ ბავშვი გაჩერებულ (პარკირებულ) ტრანსპორტში, ან მზის სხივების ქვეშ. გრილი ტემპერატურის დროსაც კი მანქანაში შეიძლება ტემპერატურამ სწრაფად მოიმატოს. ღია ფანჯრის შემთხვევაშიც კი, 10 წუთში ტემპერატურამ შეიძლება მოიმატოს 6 გრადუსით.
🔹თუ მზის სხივების არიდება შეუძლებელია, გამოიყენეთ მზისგან დამცავი კრემი, რომელიც შეიცავს ულტრაიისფერი სხივების ფილტრს და მიჰყევით კრემის მწარმოებლის ინსტრუქციებს.
❤️🩹 გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებები ჯანმრთელობის ყველაზე გავრცელებული პრობლემაა. დაავადებების ეს ჯგუფი მოიცავს გულთან და სისხლძარღვებთან დაკავშირებულ სხვადასხვა გართულებას. გულის შეტევა და ინსულტი სიკვდილის ყველაზე გავრცელებული მიზეზებია. მათ იწვევს დაბლოკვა, რაც ხელს უშლის სისხლის ნაკადის მოძრაობას გულში ან ტვინში. ამის ყველაზე გავრცელებული მიზეზია ცხიმოვანი ნალექების დაგროვება სისხლძარღვების შიდა კედლებზე, რომლებიც გულსა და ტვინს ამარაგებენ. ინსულტი ტვინში სისხლძარღვიდან სისხლდენამ ან სისხლის შედედებამაც შეიძლება გამოიწვიოს.
🔎 რა სიმპტომები ახასიათებს გულსისხლძარღვთა სისტემის დაავადებებს?
ხშირად, სისხლძარღვების დაავადებები სიმპტომების გარეშე მიმდინარეობს და გულის შეტევით ან ინსულტით ვლინდება.
გულის შეტევის სიმპტომები შეიძლება იყოს ტკივილი ან დისკომფორტი გულ-მკერდის არეში, მკლავებში, მარცხენა მხარში, იდაყვებში, ყბასა თუ ზურგში. გარდა ამისა, შესაძლებელია, ადამიანს სუნთქვის უკმარისობა, თავბრუსხვევა, ღებინება, ცივი ოფლი და გაფითრებაც აღენიშნებოდეს.
ინსულტის ყველაზე გავრცელებული სიმპტომია სახის, მკლავის ან ფეხის უეცარი სისუსტე, უფრო ხშირად სხეულის ერთ მხარეს.
ამ სიმპტომების შემთხვევაში, აუცილებელია, ადამიანმა დაუყოვნებლივ მიიღოს სამედიცინო დახმარება.
🌡 რა არის ჰიპერტენზია?
ჰიპერტენზია („მაღალი წნევა“) გულსისხლძარღვთა დაავადებების ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკ-ფაქტორია. იგი წარმოიქმნება, როცა სისხლძარღვებში წნევა მკვეთრად იმატებს (მაგალითად, 140/90 mmHg ან მეტი). ეს ძალიან გავრცელებული მდგომარეობაა და მკურნალობის გარეშე მნიშვნელოვანი გართულებების გამოწვევა შეუძლია.
ჰიპერტენზიას „ჩუმ მკვლელს“ უწოდებენ, ვინაიდან, ხშირად არ ახასიათებს გამოკვეთილი სიმპტომები, გარდა არტერიული წნევის მატებისა. ამ დროს ხდება სასიცოცხლო სამიზნე ორგანოების დაზიანება, იზრდება გულის კუნთის ინფარქტისა და თავის ტვინის ინსულტის განვითარების რისკი.
ამისათვის, აუცილებელია წნევის რეგულარულად გაზომვა. ძალიან მაღალ წნევას შეუძლია გამოიწვიოს თავის ტკივილები, მხედველობის დაბინდვა, ტკივილი მკერდის არეში და სხვა დისკომფორტი.
იცოდით?
✔ მსოფლიოში სიკვდილიანობის 32% გულსისხლძარღვთა სისტემის დაავადებებზე მოდის. აქედან, 85% უკავშირდება გულის შეტევასა და ინფარქტს.
✔ ჰიპერტენზიის მქონე ზრდასრულების 46%-მა შესაძლოა არც კი იცოდეს ამის
შესახებ.
✔ მნიშვნელოვანია გულსისხლძარღვთა დაავადების ადრეულ ეტაპზე გამოვლენა და მართვის დროულად დაწყება.
✔ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების უმეტესობის თავიდან აცილება შესაძლებელია ქცევითი ცვლილებებით, როგორიცაა თამბაქოს და ალკოჰოლის მოხმარების შეწყვეტა, ჯანსაღი კვების რეჟიმი, წონის კონტროლი, ფიზიკური
აქტივობა 🥦🚶♀️🚭
👉 როგორაა შესაძლებელი გულსისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების მეთვალყურეობა ტელემედიცინის მეშვეობით?
🏡 საქართველოში, უკვე 110 სოფლის ამბულატორიაში დაინერგა ტელემედიცინის სერვისები. ეს ნიშნავს რომ პაციენტს შეუძლია გულსისხლძარღვთა დაავადებებთან დაკავშირებული კონსულტაციები სპეციალისტ ექიმთან თავისივე სოფლის ამბულატორიიდან მიიღოს.
ტელემედიცინის დანადგარის მეშვეობით პაციენტს შეუძლია დისტანციურად, ვიდეო ზარით დაუკავშირდეს სპეციალისტ ექიმს (კარდიოლოგს) და მასთან ერთად განიხილოს სიმპტომები და სხვადასხვა ფაქტორები. გარდა ამისა, ისეთი ხელსაწყოებით, როგორიცაა, მაგალითად, ციფრული ელექტროკარდიოგრამა (ეკგ) და ციფრული ოფთალმოსკოპი, ექიმი შეძლებს დისტანციურად გამოიკვლიოს პაციენტის გულისა და სისხლძარღვების მდგომარეობა და მისცეს შესაბამისი დანიშნულება.
World Health Organization Georgia · ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია საქართველოში
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
‘როცა გარემოს ტემპერატურა მაღალია, ბავშვის კანი ძალიან თხელია და შესაბამისად, სითხე ადვილად ორთქლდება. ბავშვის ორგანიზმი წყალს ადვილად კარგავს და ხშირად გაუწყლოება ხდება. ამიტომ, სასურველია, 10-დან 6 საათამდე ბავშვი მზეზე საერთოდ არ გაიყვანოთ. ასევე, თუ გარემოს ტემპერატურა +27, +28 გრადუსს აღემატება, ჯობს, გარეთ არც ამ შემთხვევაში გავიყვანოთ, რადგან არა მხოლოდ მზე, არამედ დახუთული ჰაერიც საშიშია.
ბავშვები მზეზე უნდა გავიყვანოთ, მაგრამ, დილით, 8-9 საათისკენ, მანამ, სანამ მზე ზენიტში გადავა. D ვიტამინის პირველი და ძირითადი წყარო მზის სხივია. თუმცა, მკვლევრებმა დაამტკიცეს, რომ ჯობს, ბავშვს D ვიტამინი ხელოვნურად მივაწოდოთ, ვიდრე მზის სხივით, რომელსაც თან დამწვრობა, სითბური დაკვრა, ორგანიზმის გადახურება, გაუწყლოება ახლავს. შესაბამისად, საღამოს 6 საათამდე, განსაკუთრებული აუცილებლობის გარდა, ბავშვის მზეზე გაყვანა საერთოდ არ არის სასურველი”.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ღებინება ან დიარეა – განსაკუთრებით ბავშვებში, პირველი სიმპტომებისთანავე უნდა მიეწოდოს წყალი ან ელექტროლიტების შემცველი სპეციალური ხსნარი (ორალური რეჰიდრატაციის ხსნარი). არ დაელოდოთ გაუწყლოვნებას.ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვა – უმჯობესია სითხის მიღება დაიწყოთ ვარჯიშის წინა დღესვე. სითხის მიღება ვარჯიშის მიმდინარეობისასაც მნიშვნელოვანია და მის შემდეგაც უნდა გაგრძელდეს.ცხელი ან ცივი ამინდი – ცხელ ამინდში წყალი ეხმარება სხეულს ტემპერატურის რეგულაციაში და ოფლით დაკარგული სითხის ანაზღაურებაში. ცივ ამინდში კი წყლის დანაკარგს იწვევს ჰაერის სიმშრალე — განსაკუთრებით მთიან რეგიონებში.ავად ყოფნა – ხანდაზმულებს გაუწყლოვნება შეიძლება მცირე დაავადების დროსაც დაემართოთ (მაგალითად გრიპი, ბრონქიტი ან ცისტიტი). ამიტომ, საჭიროა სითხის დამატებით მიღება ცუდად ყოფნისას.iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
XVII საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია “ჯანმრთელობა და ეკოლოგია” წელს ლუგანოში, შვეიცარიაში გაიმართება
sheniekimi.ge | შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა
2025 წლის 26-30 სექტემბერს, შვეიცარიის ქალაქ ლუგანო უმასპინძლებს XVII საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციას „ჯანმრთელობა და ეკოლოგია“, რომელსაც ტრადიციულად ატარებს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ფაკულტეტი და სამედიცინო ეკოლოგიის ასოციაცია.
წელს კონფერენცია ჩატარდება შერეულ ფორმატში — როგორც ონლაინ, ასევე ოფლაინ რეჟიმში. ღონისძიება აერთიანებს საერთაშორისო დონის მეცნიერებს, მკვლევრებსა და პრაქტიკოსებს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და ეკოლოგიის სფეროში და მიზნად ისახავს უახლესი მონაცემებისა და ინოვაციური მიდგომების გაცვლას გლობალური გამოწვევების საპასუხოდ.
📍 ადგილმდებარეობა:
ქ. ლუგანო, შვეიცარია
📅 თარიღი: 26-30 სექტემბერი, 2025
📲 ონლაინ მონაწილეობის რეგისტრაცია
ონლაინ მონაწილეობის მსურველებს სთხოვენ დროულად გაიარონ რეგისტრაცია, დაუკავშირდნენ თსსუ ასისტენტ-პროფესორ ქ-ნ ნატალია გარუჩავას შემდეგ ელექტრონულ მისამართზე:
📧 n.garuchava@tsmu.edu
🏨 სასტუმროს დაჯავშნა შვეიცარიაში
ოფლაინ მონაწილეებს, რომელთაც სურთ შვეიცარიაში გამგზავრება, სასტუმროს ნომრების დასაჯავშნად 2025 წლის 16 ივლისიდან შეუძლიათ მიმართონ ტურის მენეჯერს ქ-ნ მაკა ლეკიაშვილს ნომერზე:
📞 599 55 99 28
კონფერენცია წარმოადგენს უნიკალურ შესაძლებლობას პროფესიონალებისთვის, წარადგინონ საკუთარი სამეცნიერო ნაშრომები, გაწევრიანდნენ დისკუსიებში და გააფართოონ აკადემიური თუ პრაქტიკული კავშირები საერთაშორისო მასშტაბით.
📌 ორგკომიტეტის განცხადება:
გთხოვთ, მონაწილეობისთვის დროულად დარეგისტრირდეთ და დაგეგმოთ თქვენი ვიზიტი. კონფერენცია დაგეხმარებათ გაიღრმავოთ ცოდნა და აქტიურად ჩაერთოთ ჯანდაცვისა და ეკოლოგიის სფეროში მიმდინარე პროგრესულ პროცესებში.
sheniekimi.ge მუდმივად გაგიზიარებთ ახალ ამბებს და ინფორმაციას საერთაშორისო სამედიცინო მოვლენების შესახებ.
#ჯანმრთელობა2025 #ეკოლოგია #TSMU #საზოგადოებრივიჯანდაცვა #LuganoConference2025 #sheniEkimi
© SheniEkimi.ge
