ორშაბათი, ივნისი 22, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 308

მეცნიერებმა დაადგინეს, რატომ ნაოჭდება კანი დაბერებასთან ერთად

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0

თქვენი თვალების კუთხეებში არსებულ ნაოჭებს თამამად შეგიძლიათ უწოდოთ სიცილის ხაზები; ყოველ შემთხვევაში, ამაზე მიუთითებს ნიუ-იორკის ბინგჰემტონის მეცნიერთა მიერ ჩატარებული ახალი კვლევა.

16-დან 91 წლამდე ასაკის ადამიანთა კანის ნიმუშების გამოყენებით, ჯგუფმა დაადასტურა, რომ ერთი მიმართულებით კანის გამუდმებული გაჭიმვა და მოდუნება დაბერებულ ქსოვილს ისე ძაბავს, რომ იწვევს ნაოჭების წარმოქმნას ზუსტად ისე, როგორც თქვენს ჯინსს უჩნდება ნაკეცები.

„ეს უკვე თეორია აღარ არის. ახლა უკვე გვაქვს მყარი ექსპერიმენტული მტკიცებულება, რომელიც აჩვენებს, რომ დაბერების უკან ფიზიკური მექანიზმი დგას“, — ამბობს ბიოსამედიცინო ინჟინერი გაი გერმანი. გააგრძელეთ კითხვა

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

შეიძლება თუ არა ადამიანმა წინასწარ იცოდეს, აქვს თუ არა სიმსივნის, დიაბეტის ან გულის დაავადებების გენი

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კვლევის შედეგები - სიმსივნის მქონე კაცებში სიკვდილიანობა, შესაძლოა, 93%-ით გაიზარდოს
#post_seo_title

შეიძლება თუ არა ადამიანმა წინასწარ იცოდეს, აქვს თუ არა სიმსივნის, დიაბეტის ან გულის დაავადებების გენი – გენეტიკოსი, მედიცინის დოქტორი მაკა ჭიპაშვილი გადაცემაში “დილა მშვიდობისა საქართველო” თემაზე ვრცლად საუბრობს:

„გვაქვს როგორც გენეტიკურად განპირობებული, ასევე შეძენილი დაავადებები. ამ შემთხვევაში, გენეტიკურად განპირობებულ დაავადებებზე ვსაუბრობთ. ონკოლოგიური დაავადებების, დაახლოებით, 10% გენეტიკურად განპირობებულია. თუმცა, ყველაზე გავრცელებული – ძუძუს კიბოს გენი თუ აქვს ადამიანს, დაახლოებით, 40-50% შემთხვევებში, კიბოს განვითარების რისკი მაღალია. ხშირი სკრინინგი და იმ ფაქტორების თავიდან არიდება, რაც ძუძუს კიბოს განვითარებას ხელს უწყობს, მნიშვნელოვანია

მაგალითად, გულის იშემიური დაავადება, ინფარქტი, შეიძლება, გენეტიკურად განპირობებულიც იყოს და არაგენეტიკურად განპირობებულიც. როდესაც გენეალოგიურ ანალიზს ვატარებთ და გამოვიკითხავთ, აღმოჩნდება ხოლმე, რომ პაციენტის ყველა თაობას გულის პრობლემები აწუხებდა. ძირითადად, თუ გენეტიკურად განპირობებულია, ადრეული გამოვლინება ახასიათებს ხოლმე. გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებებიდან ოჯახური ჰიპერქოლესტერინემიაა აღსანიშნავი, რომელიც საკმაოდ მაღალი სიხშირითაა გავრცელებული”.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

ახალი კვლევა – „მამების ბავშვობის ტრავმა შეიძლება შვილის გენებში ჩაიწეროს“

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
როგორ ცვლის სითბო და ალერსი ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობას?
#post_seo_title

„მამების ბავშვობის ტრავმა შეიძლება შვილის გენებში ჩაიწეროს“ — ახალი კვლევა

ახალი სამეცნიერო აღმოჩენა აჩვენებს, რომ ბავშვობაში გადატანილი სტრესი და ტრავმა შეიძლება მხოლოდ ფსიქიკაში კი არა, ბიოლოგიაშიც შემორჩეს — მათ შორის სპერმის უჯრედებში.
ამას ადასტურებს 2025 წელს ჟურნალ Molecular Psychiatry-ში გამოქვეყნებული ფინური კვლევა, რომელმაც კაცების სპერმის ნიმუშებში ეპიგენეტიკური კვალი აღმოაჩინა.
რა იპოვეს მეცნიერებმა?
ფინელმა მკვლევრებმა შეისწავლეს 58 მამაკაცის სპერმა.
მონაწილეები ორ ჯგუფად დაყვეს:
• ისინი, ვისაც ბავშვობაში ჰქონდათ მაღალი ტრავმისა და სტრესის გამოცდილება
• და ისინი, ვისაც დაბალი.
შედეგი:
  • ტრავმული ბავშვობის მქონე მამაკაცების სპერმაში აღმოჩნდა განსაკუთრებული ეპიგენეტიკური ნიშნები.
  • ეს ნიშნები პირდაპირ გენების მუშაობას ცვლიდა.
რომელ გენებზეა საუბარი?
მთავარი ცვლილებები დაფიქსირდა ორ გენში, რომლებიც ტვინის განვითარებასთან არის დაკავშირებული:
• CRTC1
• GBX2
ასევე გამოვლინდა ცვლილება ერთ მცირე RNA მოლეკულაში (hsa-mir-34c-5p), რომელიც ცხოველებზე ჩატარებულ კვლევებში ნაჩვენებია, რომ ტვინის ჩამოყალიბებას მნიშვნელოვნად ახდენს გავლენას.
რას ნიშნავს ეს ჩვენთვის?
მეცნიერები ამტკიცებენ, რომ ეს არ ცვლის თვითონ DNA-ს, მაგრამ გენების „ჩართვა-გამორთვის“ წესს ცვლის.
ჯერ ზუსტად არ იციან, გადაეცემა თუ არა ეს ცვლილებები მომავალ თაობებს, მაგრამ:
• ნათელია, რომ ცხოვრების გამოცდილებას შეუძლია ბიოლოგიაზე კვალი დატოვოს;
• არსებობს საფრთხე, რომ ეს კვალი შვილებზეც აისახოს.
კითხვები და პასუხები
ანუ თუ მამა სტრესულ გარემოში გაიზარდა, შვილსაც ექნება ფსიქოლოგიური პრობლემები?
არა პირდაპირ. ეს მხოლოდ ბიოლოგიური კვალის არსებობას აჩვენებს, მაგრამ მის გავლენას მომავალ თაობებზე ჯერ კიდევ იკვლევენ.
შეიძლება ეს ნიშნები თავიდან ავიცილოთ?
მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ჯანსაღი ცხოვრების წესი (ფიზიკური აქტივობა, სტრესის მართვა, ფსიქოთერაპია) შესაძლოა ნაწილობრივ შეამციროს ეს ბიოლოგიური კვალი.
ეს ნიშნავს, რომ გენები „ცხოვრების ისტორიას ინახავს“?
სწორედ ასე. ამას ეპიგენეტიკური მეხსიერება ეწოდება.
წყაროები
1. Tuulari J.J. et al. Exposure to childhood maltreatment is associated with specific epigenetic patterns in sperm. Molecular Psychiatry. 2025.
2. Bohacek J, Mansuy IM. Epigenetic inheritance of acquired behaviours in mammals. Nat Rev Genet. 2015;16(11):641-652. doi:10.1038/nrg3980
3. Nestler EJ. Transgenerational epigenetic contributions to stress responses: Fact or fiction? Science. 2016;354(6309):1129-1132. doi:10.1126/science.aaf6959
მეტი უახლესი და სანდო სამეცნიერო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.

შეიძლება იყოს ტექსტი გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

დაახლოებით 200 წლის წინ დამზადებული პრეზერვატივი შექმნილია ცხვრის დანამატებისგან და მოჭედილია ეროტიკული ილუსტრაციებით

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„უსაფრთხო სექსი“ 200 წლის წინ — უცნაური ექსპონატი Rijksmuseum-ში, ამსტერდამი

„უსაფრთხო სექსი“ 200 წლის წინ — უცნაური ექსპონატი Rijksmuseum-ში, ამსტერდამი

ამსტერდამში, მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ მუზეუმში — Rijksmuseum-ში — გამოფენილია უნიკალური და საკმაოდ უჩვეულო ექსპონატი: დაახლოებით 200 წლის წინ დამზადებული პრეზერვატივი, რომელიც შექმნილია ცხვრის დანამატებისგან და მოჭედილია ეროტიკული ილუსტრაციებით.
ეს ექსპონატი არის ახალი გამოფენის ნაწილი, რომელიც სიმბოლურად נקდება „Safe Sex?“ — მიზანი კი საზოგადოებისთვის სექსუალობისა და კონტრაცეფციის ისტორიის გაცნობაა.
ისტორიული ფონი
XIX საუკუნეში, მაშინ, როცა თანამედროვე მედიცინა და კონტრაცეფციის საშუალებები ჯერ კიდევ არ არსებობდა, ადამიანები იყენებდნენ ხელნაკეთ პრეზერვატივებს, ძირითადად ცხოველების ნაწლავის ან შარდსაწვეთისგან დამზადებულ მასალებს.
ასეთი საშუალებები:
• ხშირად არ იყო სტერილური,
• რთული იყო ხელმისაწვდომობა,
• გამოიყენებოდა სარეაბილიტაციოდ, რათა თავიდან აეცილებინათ სიფილისი და სხვა სქესობრივი დაავადებები.
ხელოვნება და მორალი
ეს კონკრეტული პრეზერვატივი გამორჩეულია იმით, რომ მასზე დახატულია ეროტიკული სცენები. მუზეუმის მკვლევრების თქმით, ეს არა მხოლოდ დაცვას, არამედ საზოგადოებაში ეროტიკისა და სექსუალური თავისუფლებისადმი დამოკიდებულებას ასახავდა.
თუმცა, უნდა გავითვალისწინოთ, რომ XIX საუკუნეში მსგავსი საგნები ბევრისთვის მორალურად მიუღებელი იყო და ხშირად საზოგადოებრივი დისკუსიის საგნად იქცეოდა. სწორედ ამიტომ, დღეს მისი გამოფენა არამხოლოდ ისტორიის, არამედ კულტურის, მორალისა და რელიგიური შეხედულებების დიალოგის ნაწილიცაა.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი დღეს?
მუზეუმის წარმომადგენლები ამბობენ, რომ გამოფენის მიზანი არ არის პროვოკაცია, არამედ განათლება — რათა ვნახოთ, როგორ იცვლებოდა საზოგადოება, დამოკიდებულება სქესობრივ ჯანმრთელობაზე და როგორ მივედით თანამედროვე, უსაფრთხო საშუალებებამდე.
დღესაც კი, ზოგიერთ ქვეყანაში სექსუალური განათლება ტაბუირებულ თემად რჩება. მსგავსი ისტორიული ნივთები კი გვახსენებს, რომ ადამიანების მცდელობა საკუთარი თავისა და პარტნიორის დაცვაზე ყოველ ეპოქაში არსებობდა.
წყაროები და ლიტერატურა
1. Rijksmuseum. Safe Sex? Exhibition. Amsterdam, 2025. Rijksmuseum Official
2. Kelly Schenk, Rijksmuseum Curator. Exhibition notes, 2025.
3. Le Moine C. The History of Condoms: From Animal Intestines to Latex. Journal of Sexual Medicine. 2016;13(6):859-864. doi:10.1016/j.jsxm.2016.04.001
4. Szreter S, Fisher K. Sex Before the Sexual Revolution: Intimate Life in England 1918–1963. Cambridge University Press, 2010.
დასკვნა: ეს ექსპონატი შეიძლება იწვევდეს სხვადასხვა ემოციას — ზოგი აღფრთოვანებით უყურებს ისტორიულ უნიკალურობას, ზოგისთვის კი შესაძლოა მორალური დისკომფორტიც გამოიწვიოს. თუმცა მთავარი მიზანია — განათლება, ისტორიის სწავლა და პასუხისმგებლობით სექსუალურ ჯანმრთელობაზე ფიქრი.

შეიძლება იყოს ტექსტი, რომელშიც ნაჩვენებია „© Rijksmuseum/Kelly Schenk“ გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

სპილენძის საკმარისი რაოდენობა თქვენს რაციონში შეიძლება დაგეხმაროთ ტვინის სიჯანსაღის შენარჩუნებაში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ახალი სამეცნიერო აღმოჩენა - ტვინის გლიკოგენი შესაძლოა ალცჰაიმერის წინააღმდეგ ბრძოლის ახალ იმედად იქცეს
#post_seo_title

სპილენძის საკმარისი რაოდენობა თქვენს რაციონში შეიძლება დაგეხმაროთ ტვინის სიჯანსაღის შენარჩუნებაში

ახალი კვლევის მიხედვით, სპილენძის ყოველდღიური საკმარისი მიღება დაკავშირებულია უკეთეს ტვინის მუშაობასთან ხანდაზმულებში — განსაკუთრებით იმ ადამიანებში, ვისაც სტროკის ისტორია აქვს.
რას აჩვენა კვლევამ?
• მეცნიერებმა შეისწავლეს 2400-ზე მეტი ამერიკელი, 60 წელს ზემოთ.
• ვინც საკვებით უფრო მეტ სპილენძს იღებდა, უკეთეს შედეგს აჩვენებდა მეხსიერებისა და აზროვნების ტესტებში.
• მაქსიმალური სარგებელი დაფიქსირდა დღეში დაახლოებით 1.22 მილიგრამის მიღებისას.
ეს რაოდენობა შესაძლებელია მიიღოთ, მაგალითად:
• ერთი მუჭა კაკლისგან
• ან ერთი ულუფა ოსპისგან
• უფრო მაღალი დოზები დამატებით სარგებელს აღარ იძლეოდა, პირიქით — ჭარბი რაოდენობა შეიძლება მავნებელი იყოს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი სპილენძი ტვინისათვის?
სპილენძი აუცილებელია:
• ენერგიის წარმოსაქმნელად
• ნერვულ უჯრედებს შორის სიგნალების გადასაცემად
• უჯრედების დაზიანებისგან დასაცავად
მაგრამჭარბი სპილენძი იწვევს ოქსიდაციურ სტრესს და შესაძლოა ნეიროდეგენერაციული დაავადებების (როგორიცაა ალცჰაიმერი) რისკი გაზარდოს.
რამდენი სპილენძია საჭირო?
• კვლევა აჩვენებს, რომ 1.22 მგ/დღე არის ოპტიმალური დონე.
• ეს არის სწორედ ის რაოდენობა, რასაც იღებთ დაბალანსებული რაციონისგან — ბურღულეულის, თხილის, ოსპის ან ზღვის პროდუქტების (მაგ. ოსტრების) საშუალებით.
• დანამატებით თვითნებურად მიღება სახიფათოა და არ არის რეკომენდებული.
ხშირად დასმული კითხვები
ეს ნიშნავს, რომ მეტი სპილენძი = მეტი გონიერება?
არა. სარგებელი არსებობს მხოლოდ გონივრულ დოზამდე. ზედმეტი რაოდენობა ზიანის მომტანია.
ჯობია სპილენძის დანამატები მივიღო?
არა. საკმარისია მრავალფეროვანი და ჯანსაღი კვება. დანამატები რეკომენდებულია მხოლოდ მაშინ, როცა ექიმი განსაზღვრავს დეფიციტს.
ალცჰაიმერისგან დამიცავს სპილენძი?
კვლევა მხოლოდ ასოციაციას აჩვენებს, არა პირდაპირ მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს. თუმცა, ეს დასკვნები ემატება იმ მტკიცებულებებს, რომ მიკროელემენტები მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ ტვინის დაბერების შენელებაში.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ლიტერატურა
1. Jia W, Zhang T, Li H, et al. Association between dietary copper intake and cognitive function in American older adults: NHANES 2011–2014. Scientific Reports. 2025;15:16234. doi:10.1038/s41598-025-16234-1.
2. Science Sphere. More copper in your diet could help keep your brain sharp as you age. 2025. Available at: https://www.sciencesphere.com (Accessed August 2025).
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
Giorgi Pkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniAcademia DrPkhakadze SheniSilamaze.ge • შენი სილამაზე SheniPositivi.ge • შენი პოზიტივი SheniMedicina.ge • შენი მედიცინა SheniSupra.ge • შენი სუფრა SheniGanatleba.ge • შენი განათლება Sheni.ge • შენი SheniXma.ge • შენი ხმა SheniTbilisi.ge • შენი თბილისი SheniSofeli.ge • შენი სოფელი SheniStartup.ge • შენი სტარტაპი SheniEmigranti.ge • შენი ემიგრანტი @[61555294691495:2048:SheniDasveneba.ge • http://xn--lodacgecagy3bf1dze.ge/] SheniHoroskopi.ge • შენი ჰოროსკოპი SheniInterieri.ge • შენი ინტერიერი

შეიძლება იყოს ტექსტი გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

მისი ხანგრძლივი გამოყენება შესაძლოა დემენციის (მეხსიერების და გონებრივი ფუნქციების მკვეთრი დაქვეითება) რისკს ზრდიდეს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მისი ხანგრძლივი გამოყენება შესაძლოა დემენციის (მეხსიერების და გონებრივი ფუნქციების მკვეთრი დაქვეითება) რისკს ზრდიდეს

ტკივილგამაყუჩებელი გაბაპენტინი, შეიძლება, ზრდიდეს დემენციის რისკს — განსაკუთრებით შუა ასაკში

გაბაპენტინი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებული პრეპარატია ნევროპათიური ტკივილისა და ეპილეფსიის სამკურნალოდ. თუმცა ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ მისი ხანგრძლივი გამოყენება შესაძლოა დემენციის (მეხსიერების და გონებრივი ფუნქციების მკვეთრი დაქვეითება) რისკს ზრდიდეს.
რა აჩვენა კვლევამ?
ტაივანის National Cheng Kung University Hospital-ის მკვლევრებმა ანალიზი ჩაატარეს 206 ათასზე მეტ პაციენტზე. მათ შორის ნაწილი იღებდა გაბაპენტინს ან მსგავსი ჯგუფის სხვა პრეპარატს (პროგაბალინი).
აღმოჩნდა:
• ვინც ეს წამლები 2 წელზე მეტი დროის განმავლობაში მიიღო, მათ დემენციის განვითარების რისკი მნიშვნელოვნად გაეზარდათ.
• ყველაზე დიდი რისკი დაფიქსირდა 50–64 წლის ასაკობრივ ჯგუფში.
• რისკი იზრდებოდა მიღების ხანგრძლივობასთან ერთად.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
  • დემენცია ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პრობლემაა.
  • მსოფლიოში უკვე 55 მილიონზე მეტი ადამიანი იტანჯება დემენციით, ხოლო პროგნოზებით ეს რიცხვი 2050 წლისთვის გაორმაგდება.
თუ ხშირად გამოყენებული წამალი, როგორიცაა გაბაპენტინი, ამ რისკს ზრდის, საჭიროა დამატებითი კვლევები და სიფრთხილე მისი დანიშვნისას.
რას უნდა მიაქციონ ყურადღება პაციენტებმა?
• გაბაპენტინის მიღება არასდროს უნდა შეწყდეს ექიმის გარეშე.
• პაციენტებმა, რომლებიც ხანგრძლივად იღებენ ამ წამალს, უნდა გააკონტროლონ მეხსიერების და ყურადღების ცვლილებები.
• ექიმებმა მკურნალობის დანიშვნისას უნდა გაითვალისწინონ პაციენტის ასაკი, ქრონიკული დაავადებები და ალტერნატიული თერაპიის შესაძლებლობა.
ხშირად დასმული კითხვები
ეს ნიშნავს, რომ გაბაპენტინი აკრძალულია?
არა. პრეპარატი კვლავ ფართოდ გამოიყენება და ეფექტურია, მაგრამ კვლევა მიუთითებს სიფრთხილეზე, განსაკუთრებით შუა ასაკში ხანგრძლივი გამოყენებისას.
შეიძლება სხვა წამლით ჩანაცვლება?
ზოგ შემთხვევაში კი, მაგალითად სხვა ტიპის ტკივილგამაყუჩებლებით ან ფიზიოთერაპიით, მაგრამ ეს მხოლოდ ექიმის რეკომენდაციით უნდა მოხდეს.
რა ვქნა, თუ უკვე ვიღებ გაბაპენტინს?
არ შეწყვიტოთ მკურნალობა თვითნებურად. აუცილებლად ესაუბრეთ თქვენს მკურნალ ექიმს, რათა განიხილოთ თქვენი ინდივიდუალური რისკები და ალტერნატიული ვარიანტები.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ლიტერატურა
1. Wu C-S, Wang S-C, Chang I-S, Lin K-M. Associations of gabapentin and pregabalin use with dementia risk. Frontiers in Pharmacology. 2025;15:1503815. doi:10.3389/fphar.2025.1503815.
2. Technology Networks. Gabapentin may raise dementia risk – especially in middle age. 2025. Available at: https://www.technologynetworks.com/…/gabapentin-may-raise…
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

შეიძლება იყოს მედიკამენტი და ტექსტი გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

ერთი ცხიმიანი საჭმელი — და ტვინში სისხლის მიმოქცევა 4 საათში ირღვევა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ამ აღმოჩენამ ახსნა, თუ როგორ იწმინდება ტვინი ნარჩენებისგან და მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ტვინის ჯანმრთელობისა და ნევროლოგიური დაავადებების შესახებ ჩვენი თანამედროვე გაგების ჩამოყალიბებაზე
#post_seo_title

ერთი ცხიმიანი საჭმელი — და ტვინში სისხლის მიმოქცევა 4 საათში ირღვევა

იცოდით, რომ მხოლოდ ერთი ცხიმიანი საკვებიც კი (მაგალითად, პიცა ან მილქშეიკი) საკმარისია იმისათვის, რომ თქვენი ტვინის სისხლძარღვები შეავიწროვოს და ჟანგბადის მიწოდება გაუარესდეს?
რას გვიჩვენა ახალი კვლევა?
South Wales-ის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა გამოიკვლიეს, როგორ მოქმედებს ცხიმიანი საკვები ტვინზე.
აღმოჩენები:
• ცხიმიანი კვების მიღებიდან 4 საათში სისხლძარღვები მკვეთრად იკუმშება.
• შედეგად, ტვინს ჟანგბადის ნაკლები რაოდენობა მიეწოდება.
• ხანდაზმულებში ეფექტი 10%-ით უფრო ძლიერია, რაც ასაკობრივ სუსტი სისხლძარღვების გამო ხდება.
რატომ არის ეს საშიში?
თუ ტვინი ჟანგბადს ნაკლებად იღებს, იზრდება:
• ინსულტის რისკი
• დემენციის (გონებრივი დაქვეითების) რისკი
• კოგნიტიური ფუნქციების დროებითი დაქვეითება (მეხსიერება, ყურადღება, კონცენტრაცია)
როგორ ხდება ეს?
ცხიმიანი საკვების შემდეგ ორგანიზმში ქიმიური ცვლილებები იწყება:
• მცირდება აზოტის ოქსიდის (NO) დონე, რომელიც სისხლძარღვებს აფართოებს.
• სისხლძარღვები „მკვრივდება“, ანუ კარგავს მოქნილობას.
• ტვინში სისხლის ნაკადის რეგულაცია ირღვევა.
ეს პროცესი იმდენად სწრაფია, რომ ერთი ულუფაც კი საკმარისია ცვლილების დასაწყებად.
რა უნდა გავითვალისწინოთ?
• შეზღუდეთ ცხიმიანი საკვები (ფრაი, სწრაფი კვება, ცხოველური ცხიმი)
• ჩაანაცვლეთ ჯანსაღი ცხიმებით: თევზი, ნიგოზი, თესლი, ზეითუნის ზეთი
• დაბალანსებული კვება იცავს ტვინსა და გულს
ერთი „გემრიელი ცოდვა“ (მაგ. პიცა შაბათს) შეიძლება დიდი პრობლემა არ იყოს, მაგრამ თუ ასეთი კვება ყოველდღიურია — შედეგი შეიძლება იყოს გონების დაჩქარებული დაბერება და დაავადებები.
კითხვები და პასუხები
ნამდვილად საშიშია მხოლოდ ერთი ცხიმიანი კვება?
დიახ, უკვე 4 საათში ჩანს სისხლძარღვებზე უარყოფითი ეფექტი.
ეს ნიშნავს, რომ საერთოდ არ უნდა ვჭამო ცხიმიანი საკვები?
არა. მთავარი არის ბალანსი და სიხშირე — იშვიათად ერთჯერადი მოხმარება პრობლემას არ ქმნის.
რას სჯობს მივაქციო ყურადღება?
თუ ყოველდღე იკვებებით ცხიმიანად, მნიშვნელოვნად იმატებს ინსულტისა და დემენციის რისკი.
წყაროები
1. Thomas KN, et al. Acute effects of a high-fat meal on cerebrovascular function. University of South Wales, 2025.
2. The Conversation. One high-fat meal is enough to impair blood flow to the brain. 2025.
3. Morris MC, et al. Diet and risk of dementia: epidemiologic evidence. J Alzheimers Dis. 2022;87(1):45–60. doi:10.3233/JAD-210557
მეტი უახლესი და სანდო სამეცნიერო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
Giorgi Pkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniAcademia DrPkhakadze SheniSilamaze.ge • შენი სილამაზე SheniPositivi.ge • შენი პოზიტივი SheniMedicina.ge • შენი მედიცინა SheniSupra.ge • შენი სუფრა SheniGanatleba.ge • შენი განათლება SheniXma.ge • შენი ხმა Sheni.ge • შენი SheniTbilisi.ge • შენი თბილისი SheniSofeli.ge • შენი სოფელი SheniStartup.ge • შენი სტარტაპი SheniHoroskopi.ge • შენი ჰოროსკოპი SheniInterieri.ge • შენი ინტერიერი @[61555294691495:2048:SheniDasveneba.ge • http://xn--lodacgecagy3bf1dze.ge/] SheniEmigranti.ge • შენი ემიგრანტი

 

შეიძლება იყოს ტექსტი გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

შაქარი — ტკბილი „მკვლელი“, რომელიც თქვენს სხეულს ნელ-ნელა შიგნიდან ანადგურებს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
შაქარი
#post_seo_title

შაქარი — ტკბილი „მკვლელი“, რომელიც თქვენს სხეულს ნელ-ნელა შიგნიდან ანადგურებს

შაქარი მხოლოდ „ცარიელი კალორია“ არ არის. ის ნელა მოქმედი ტოქსინია, რომელიც თითქმის შეუმჩნევლად ანადგურებს თქვენს ორგანიზმს.
ყოველი ჭარბი დოზის მიღებისას სისხლში შაქარი სწრაფად იმატებს, ინსულინი ძლიერად გამოიყოფა და თქვენი უჯრედები იწყებენ ცხიმის დაგროვებას, თითქოს „შიმშილობისთვის ემზადებიან“.
ღვიძლი იღებს ძლიერ დარტყმას, პანკრეასი გადატვირთვაში გადადის, ტვინი კი იწყებს კიდევ უფრო მეტის მოთხოვნას — ასე ჩნდება შაქრის დამოკიდებულების მექანიზმი.
რა საფრთხეს ქმნის შაქარი?
•დიაბეტი ტიპი 2 – პანკრეასის გადაღლილობის გამო.
•გულისა და სისხლძარღვთა დაავადებები – ანთება და სისხლძარღვების დაზიანება.
•ტვინის ფუნქციის დაქვეითება – მეხსიერებისა და ყურადღების პრობლემები.
•ცხიმოვანი ღვიძლის დაავადება – ღვიძლის გადატვირთვა და ფიბროზის რისკი.
•კიბოს ზოგიერთი ტიპი – შაქარი კვებავს ანთებით პროცესებს და ზრდის სიმსივნის განვითარების შესაძლებლობას.
•ადრეული დაბერება – შიგნიდან „აჩქარებული სიბერე“.
დამალული შაქარი — მთავარი ხაფანგი
შაქარი მხოლოდ ტკბილეულში არ არის. ის ხშირად იმალება:
• პურში და სოუსებში,
• „ჯანმრთელი“ იოგურტებში,
• მარცვლეულ ფაფებში და ბატონებში,
• გაზიან და ენერგეტიკულ სასმელებში.
ერთი ქილის გაზიანი სასმელი უკვე აღემატება დღიურ რეკომენდებულ დოზას!
როგორ დავიცვათ თავი?
• წაიკითხეთ ეტიკეტები და მოერიდეთ დამალულ შაქარს.
• უარი თქვით ტკბილ გაზიან სასმელებზე.
• ტკბილეულის ნაცვლად აირჩიეთ ხილი.
• თანდათან შეამცირეთ შაქრის მოხმარება — craving-ები დროებითია და გაქრება.
ხშირად დასმული კითხვები
შაქარი ხომ ბუნებრივია? რა პრობლემაა?
დიახ, მაგრამ პრობლემა არის მისი ჭარბი რაოდენობა. დღევანდელი ადამიანი საშუალოდ 10-ჯერ მეტ შაქარს იღებს, ვიდრე რეკომენდებულია.
ხილი ტკბილია, ესეც სახიფათოა?
ხილი შეიცავს ბოჭკოს, ვიტამინებსა და მინერალებს. საფრთხეს ქმნის დამუშავებული შაქარი, არა ბუნებრივი.
საშიშია თუ მხოლოდ წონაში მატებს?
არა. შაქარი აზიანებს გულს, ღვიძლს, ტვინს და აჩქარებს დაბერებას — თუნდაც ზედმეტი წონა არ გქონდეთ.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი. sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ლიტერატურა
1. Stanhope KL. Sugar consumption, metabolic disease and obesity: The state of the controversy. Crit Rev Clin Lab Sci. 2016;53(1):52-67. doi:10.3109/10408363.2015.1084990
2. Lustig RH, Schmidt LA, Brindis CD. Public health: The toxic truth about sugar. Nature. 2012;482(7383):27-29. doi:10.1038/482027a
3. Vos MB, et al. Added sugars and cardiovascular disease risk in children: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation. 2017;135(19):e1017-e1034. doi:10.1161/CIR.0000000000000439
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.

 

შეიძლება იყოს 1 ადამიანი და ტექსტი გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.

რომელი ბოსტნეულია ყველაზე ცილოვანი?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ბოსტნეული - ჯანსაღი კვების ჯანმრთელობითი სიკეთეები 
#post_seo_title

რომელი ბოსტნეულია ყველაზე ცილოვანი?

ბევრს ჰგონია, რომ ცილა მხოლოდ ხორცში ან კვერცხშია. მაგრამ რეალურად, ბოსტნეულშიც არის ცილა, და ზოგიერთი მათგანი განსაკუთრებით გამოკვეთილია.
ცილით მდიდარი ბოსტნეული (100 გრამში)
•სოკო – 3.1 გ
•ისპანახი – 2.9 გ
•კალე (ვაშლატამა) – 2.9 გ
•ბროკოლი – 2.8 გ
•კარტოფილი – 3.0 გ
•ასპარაგუსი – 2.2 გ
•არტიშოკი – 3.3 გ
•ბრიუსელის კომბოსტო – 3.4 გ
•ბარდა – 5.0 გ (რეკორდსმენი!)
რას გვაძლევს ბოსტნეულის ცილა?
• ამაგრებს კუნთებს და ძვლებს
• უზრუნველყოფს ენერგიას ყოველდღიური საქმიანობისთვის
• ხელს უწყობს საჭმლის მონელებას და მეტაბოლიზმს
• აუცილებელია იმუნური სისტემისთვის
თუ ხორცს ნაკლებად იღებთ ან ვეგეტარიანული დიეტა გაქვთ, ბარდა, ბრიუსელის კომბოსტო და სოკო საუკეთესო ბუნებრივი ცილის წყაროა.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.

შეიძლება იყოს ტექსტი, რომელშიც ნაჩვენებია „HIGHEST PROTEIN IN VEGGIES Mushrooms 3.1 Grams Spinach 2.9 Grams Artichokes 3.3 Grams Kale 2.9 Grams Green Greenpeas peas 5 Grams Asparagus 2.2Grams 2.2 Grams Broccoli 2.8 Grams Brussel BrusselSprouts Sprouts 3.4 Grams Potatoes 3 Grams“ გამოსახულება

სტრესი და კორტიზოლი — რა საკვები ამშვიდებს ორგანიზმს?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
10 ყოველდღიური საკვები, რომელიც შეიძლება კიბოს რისკს ზრდიდეს
#post_seo_title

სტრესი და კორტიზოლი — რა საკვები ამშვიდებს ორგანიზმს?

სტრესი ყველას გვხვდება, მაგრამ ხანგრძლივი სტრესი ზრდის კორტიზოლის დონეს, რაც იწვევს დაღლილობას, წონის მატებას, ძილის დარღვევას და გულ-სისხლძარღვთა პრობლემებს.
კარგი ამბავი ის არის, რომ ზოგიერთი საკვები ბუნებრივად ამცირებს კორტიზოლს და ამშვიდებს ნერვულ სისტემას.
საკვები, რომელიც კორტიზოლს აბალანსებს
•ველური თევზი (ომეგა-3) – ამცირებს ანთებას და სტრესის ჰორმონებს.
•მაჩა ჩაი (L-თეანინი) – ამშვიდებს ტვინს და აუმჯობესებს კონცენტრაციას.
•მუქი შოკოლადი (პოლიფენოლები) – აუმჯობესებს განწყობას.
•კიმჩი და ფერმენტირებული საკვები (პრობიოტიკები) – აძლიერებს ნაწლავის და ტვინის კავშირს.
•ბანანი (კალიუმი) – ამცირებს დაძაბულობას.
•გვირილის ჩაი (აპიგენინი) – ამშვიდებს და აუმჯობესებს ძილს.
•თხილი და თესლები (ვიტამინი E) – იცავს უჯრედებს სტრესისგან.
•ბოსტნეული მწვანე ფოთლებით (ფოლატი) – ამცირებს სტრესის გავლენას ტვინზე.
•შავი ლობიო (მაგნიუმი) – ამშვიდებს კუნთებს და ნერვულ სისტემას.
ამ საკვების რეგულარული მიღება დაგეხმარებათ სტრესთან ბრძოლაში ბუნებრივად, წამლების გარეშე.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
შეიძლება იყოს მედიკამენტი და ტექსტი, რომელშიც ნაჩვენებია „നാ ஜാ ദനനറനയ്നറ CORTISOL WILD WILDFISH FISH OMEGA-3'S 3'S MATCHA L-THEANINE DARK CHOCOLATE POLYPHENOLS KIMCHI PROBIOTICS BANANAS POTASSIUM CHAMOMILE APIGENIN NUTS & SEEDS VITAMIN E LEAFY GREENS FOLATE BLACK BEANS MAGNESIUM“ გამოსახულება
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

 

1...307308309...1,093გვერდი 308 of 1,093

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights