ტკივილგამაყუჩებელი გაბაპენტინი, შეიძლება, ზრდიდეს დემენციის რისკს — განსაკუთრებით შუა ასაკში
გაბაპენტინი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებული პრეპარატია ნევროპათიური ტკივილისა და ეპილეფსიის სამკურნალოდ. თუმცა ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ მისი ხანგრძლივი გამოყენება შესაძლოა დემენციის (მეხსიერების და გონებრივი ფუნქციების მკვეთრი დაქვეითება) რისკს ზრდიდეს.
რა აჩვენა კვლევამ?
ტაივანის National Cheng Kung University Hospital-ის მკვლევრებმა ანალიზი ჩაატარეს 206 ათასზე მეტ პაციენტზე. მათ შორის ნაწილი იღებდა გაბაპენტინს ან მსგავსი ჯგუფის სხვა პრეპარატს (პროგაბალინი).
აღმოჩნდა:
• ვინც ეს წამლები 2 წელზე მეტი დროის განმავლობაში მიიღო, მათ დემენციის განვითარების რისკი მნიშვნელოვნად გაეზარდათ.
• ყველაზე დიდი რისკი დაფიქსირდა 50–64 წლის ასაკობრივ ჯგუფში.
• რისკი იზრდებოდა მიღების ხანგრძლივობასთან ერთად.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
- დემენცია ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პრობლემაა.
- მსოფლიოში უკვე 55 მილიონზე მეტი ადამიანი იტანჯება დემენციით, ხოლო პროგნოზებით ეს რიცხვი 2050 წლისთვის გაორმაგდება.
თუ ხშირად გამოყენებული წამალი, როგორიცაა გაბაპენტინი, ამ რისკს ზრდის, საჭიროა დამატებითი კვლევები და სიფრთხილე მისი დანიშვნისას.
რას უნდა მიაქციონ ყურადღება პაციენტებმა?
• გაბაპენტინის მიღება არასდროს უნდა შეწყდეს ექიმის გარეშე.
• პაციენტებმა, რომლებიც ხანგრძლივად იღებენ ამ წამალს, უნდა გააკონტროლონ მეხსიერების და ყურადღების ცვლილებები.
• ექიმებმა მკურნალობის დანიშვნისას უნდა გაითვალისწინონ პაციენტის ასაკი, ქრონიკული დაავადებები და ალტერნატიული თერაპიის შესაძლებლობა.
ხშირად დასმული კითხვები
ეს ნიშნავს, რომ გაბაპენტინი აკრძალულია?
არა. პრეპარატი კვლავ ფართოდ გამოიყენება და ეფექტურია, მაგრამ კვლევა მიუთითებს სიფრთხილეზე, განსაკუთრებით შუა ასაკში ხანგრძლივი გამოყენებისას.
შეიძლება სხვა წამლით ჩანაცვლება?
ზოგ შემთხვევაში კი, მაგალითად სხვა ტიპის ტკივილგამაყუჩებლებით ან ფიზიოთერაპიით, მაგრამ ეს მხოლოდ ექიმის რეკომენდაციით უნდა მოხდეს.
რა ვქნა, თუ უკვე ვიღებ გაბაპენტინს?
არ შეწყვიტოთ მკურნალობა თვითნებურად. აუცილებლად ესაუბრეთ თქვენს მკურნალ ექიმს, რათა განიხილოთ თქვენი ინდივიდუალური რისკები და ალტერნატიული ვარიანტები.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ლიტერატურა
1. Wu C-S, Wang S-C, Chang I-S, Lin K-M. Associations of gabapentin and pregabalin use with dementia risk. Frontiers in Pharmacology. 2025;15:1503815. doi:10.3389/fphar.2025.1503815.
2. Technology Networks. Gabapentin may raise dementia risk – especially in middle age. 2025. Available at: https://www.technologynetworks.com/…/gabapentin-may-raise…
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
