ლუიზიანაში ხორცმჭამელმა ბაქტერიამ უკვე მეხუთე ადამიანი იმსხვერპლა – რას გვეუბნება „Vibrio vulnificus“-ის გლობალური გავრცელება?




iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi




iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi

iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi

iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ექსპერიმენტში 2500 ხანდაზმული ადამიანი მონაწილეობდა და მათ 15 წლის მანძილზე აკვირდებოდნენ. აღმოჩნდა, რომ მათ, ვინც რეგულარულად მოიხმარდა წითელ და გადამუშავებულ ხორცს (ბეკონი, ძეხვეული, ბურგერები) და შაქრიან გაზიან სასმელებს, უფრო მეტად ჰქონდათ გულის დაავადებებისა და დემენციის განვითარების რისკი. ამ რაციონმა „კვების ანთებითი ინდექსის” (EDII) მიხედვით, ყველაზე მაღალი ქულები დაიმსახურა.
ამრიგად, ახლა უკვე მტკიცებით ფორმაში შეგვიძლია იმის თქმა, რომ არასწორი კვება, პირდაპირ კავშირშია დემენციის და პარკინსონის დაავადების, დეპრესიის, ასევე, დიაბეტის, კიბოს და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკებთან.
და პირიქით, დაბალანსებული კვების რაციონის შემთხვევაში, მნიშვნელოვნად მცირდება ქრონიკული დაავადების განვითარების რისკი. ეს კი, იმაზე მიუთითებს, რომ ჯანსაღი კვება ქრონიკული ანთების (ანთების და დაბერების კომბინაცია) პროცესს ანელებს.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
მხედველობა არის რთული ფიზიოლოგიური – კომპლექსური პროცესი, რომელიც მჭიდრო კავშირშია თავის ტვინის 65% შემადგენელ ნაწილებთან.
მკაფიო მხედველობისთვის აუცილებელია რქოვანისა და ბროლის საუკეთესო კოორდინაცია. მხედველობა-დაქვეითებული თვალი ჰგავს არეული ფოკუსის მქონე კამერას, რომელიც ბუნდოვან სურათებს იღებს. გააგრძელეთ კითხვა

iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
🩺 ბოლო წლებში ექთნების ანაზღაურების საკითხი აქტუალური თემაა როგორც ჯანდაცვის სექტორში, ისე საზოგადოებრივ დონეზე. მიუხედავად იმისა, რომ მინიმალური ხელფასის დაწესებამ გარკვეული პროგრესი მოიტანა, პროფესიული კადრების დეფიციტი საქართველოში მაინც მწვავე პრობლემად რჩება.
საექთნო სექტორში ბოლო წლების განმავლობაში ხელფასების ზრდა აშკარაა:
2023 წლიდან ექთნების მინიმალური ხელფასი განისაზღვრა საათში 4.4 ლარით, რაც თვეში დაახლოებით 792 ლარს შეადგენს.
2024 წელს მინიმალური სახელფასო ზღვარი დაწესდა სხვა პოზიციებზეც:
| პოზიცია | მინიმალური ხელფასი (თვეში) | საათობრივი განაკვეთი |
|---|---|---|
| უმცროსი ექიმი | 960 ლარი | 5 ლარი |
| ექთნის თანაშემწე | 672 ლარი | 3.5 ლარი |
| ბებიაქალი | 844 ლარი | 4.4 ლარი |
| სანიტარი | 576 ლარი | 3 ლარი |
ამ მონაცემების ფონზე, დღეს ექთნების საშუალო ხელფასი უკვე 700 ლარს აღემატება.
საექთნო განათლებაზე მოთხოვნა კოლეჯებში გაიზარდა. თითქმის ყველა პროფესიული კოლეჯი, რომელიც ამ მიმართულებით პროგრამებს სთავაზობს, დღეს მთლიანად შევსებულია.
თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ქვეყანაში ექთნების რაოდენობა იზრდება.
საქსტატის მონაცემებით:
2022 – 22,000 ექთანი
2023 – 21,500
2024 – 21,300
➡️ მაჩვენებლები აჩვენებს, რომ ექსპერტების შიშები ნამდვილად გამართლდა – კადრების გადინება უცხოეთში ძლიერია და შიდა მოთხოვნის დაკმაყოფილებას ხელს უშლის.
ექთნების პროფესიული განვითარების ასოციაციის ხელმძღვანელის, მარინა სახვაძის თქმით, ახალგაზრდების მნიშვნელოვანი ნაწილი საექთნო განათლებას გერმანიაში დასაქმების მიზნით ეუფლება.
“კოლეჯში 20 სტუდენტიდან 10 პირდაპირ მითხრა, რომ გეგმავს გერმანიაში წასვლას. ეს ტრენდი გრძელდება, და მიუხედავად ხელფასების ზრდისა, გადინებას ვერ ვაჩერებთ”, – აღნიშნავს ასოციაციის ხელმძღვანელი.
ეს ნიშნავს, რომ ანაზღაურება ზრდის პროფესიის მიმართ ინტერესს, მაგრამ ვერ აფერხებს ემიგრაციას, რაც საბოლოოდ დეფიციტის პრობლემას უტოვებს ადგილზე.
ექსპერტების რეკომენდაციები შემდეგია:
🎯 ხელფასების შემდგომი ზრდა, რათა შიდა ბაზარზე დასაქმება კონკურენტუნარიანი გახდეს
🎓 განათლების ხარისხის გაუმჯობესება, რაც საერთაშორისო მოთხოვნებთან ადაპტაციას შეუწყობს ხელს
🤝 სამუშაო გარემოს გაუმჯობესება, რაც ხელს შეუწყობს კადრების შენარჩუნებას
🌍 საერთაშორისო პარტნიორობები, რომლებიც ქართველ ექთნებს ქვეყნიდან წასვლის გარეშე მისცემს განვითარების შესაძლებლობას
მიუხედავად იმისა, რომ მინიმალური ხელფასის დაწესებამ ნაკლებად ანაზღაურებადი შრომა მეტად დაფასებული გახადა, საჭიროა უფრო კომპლექსური მიდგომა – პროფესიის პოპულარიზაცია, ხარისხიანი სამუშაო გარემო და პროფესიული განვითარებისთვის პირობების შექმნა.
სანამ ეს ნაბიჯები არ გადაიდგმება, დასაქმების მაჩვენებლის ზრდის ნაცვლად შესაძლოა კიდევ უფრო შემცირდეს ექთნების რაოდენობა საქართველოში.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
ორგანიზაციის ინფორმაციით, ქვეყანაში ვირუსით დაინფიცირების სულ 48 შემთხვევა დაფიქსირდა.
„ორი კვირა გავიდა მას შემდეგ, რაც კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ ებოლას აფეთქება გამოაცხადა. ჯერ 48 დადასტურებული შემთხვევა დაფიქსირდა და 31 ადამიანი გარდაიცვალა“, – განუცხადა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ხელმძღვანელმა, ტედროს ადანომ გებრეისუსმა ჟურნალისტებს.
როგორც „როიტერი“ წერს, ქვეყნის ხშირ ტროპიკულ ტყეებში ძლიერი სიცხე და მწერები კონგოში ებოლას ვირუსის გავრცელებას უწყობს ხელს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ კვირას განაცხადა, რომ კონგოს კასაის პროვინციაში ებოლას ვირუსით ინფიცირებული პირების ვაქცინაცია დაიწყო.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
🧠 ბოლო კვლევამ, რომელიც გამოქვეყნდა ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალში JAMA Pediatrics, გამოიკვეთა საგანგაშო ტენდენცია: სკოლამდელი ასაკის ბავშვებში ეკრანთან გატარებული დრო პირდაპირ კავშირშია ტვინის სტრუქტურულ ცვლილებებთან.
კვლევას ხელმძღვანელობდა ცინცინატის ბავშვთა საავადმყოფოს ექიმი ჯონ ჰიუტონი, რომელიც ბავშვების ტვინის განვითარებაზე ტექნოლოგიების გავლენას იკვლევს. მისი თქმით, პირველი ხუთი წელი არის ტვინის განვითარების ყველაზე კრიტიკული ეტაპი – ამ დროს ყალიბდება ძლიერი ნეირონული კავშირები, რომლებიც შემდეგ მთელი ცხოვრების განმავლობაში ტვინის ფუნქციონირების საძირკველს ქმნის.
🔹 ექსპერიმენტში 47 ბავშვი (3-დან 5 წლამდე) მონაწილეობდა, რომლებმაც ტვინის MRI-ტომოგრაფია გაიარეს.
🔹 მშობლებმა შეავსეს სპეციალური კითხვარები, სადაც ასახავდნენ ბავშვის ყოველდღიურ ეკრანთან ურთიერთობას.
ტვინის თეთრი ნივთიერების განვითარება დაბალია – სწორედ ეს სტრუქტურა უზრუნველყოფს კომუნიკაციას ტვინის სხვადასხვა უბნებს შორის და პასუხისმგებელია მეტყველებასა და სწავლის უნარზე.
იკვეთება მეტყველების ჩამორჩენა და კოგნიტიური ფუნქციების შეფერხება.
ბავშვებში მცირდება ყურადღების გამახვილებისა და აზროვნების თავისუფალი უნარი.
ასევე ირღვევა ძილის რეჟიმი, კვების ქცევა და მშობელთან ემოციური კავშირი.
ტვინის თეთრი ნივთიერება ფუნქციონალურად მოქმედებს როგორც სადენები, რომლებიც აკავშირებენ ტვინის უჯრედებს ერთმანეთს და უზრუნველყოფენ ინფორმაციის სწრაფ მიმოცვლას. მათი ჩამოუყალიბებლობა ზრდის გონებრივ გადაღლას, აფერხებს ენის ათვისებას და აქვეითებს შემეცნებით უნარებს.
კვლევამ ცხადყო რამდენიმე ფაქტორი:
ეკრანთან დღეში ორ საათზე მეტი დრო
დაბალი ხარისხის კომუნიკაცია მშობლებთან
აქტიური თამაშის ნაკლებობა
ტექნოლოგიური მოწყობილობების გამოყენება ჭამისა და ძილის წინ
სპეციალისტები მშობლებს ურჩევენ, ბავშვის განვითარება ტექნოლოგიების ნაცვლად შემდეგი აქტივობებით წაახალისონ:
📚 ერთად კითხვა და ზღაპრების მოყოლა
🏃♂️ ფიზიკური აქტივობა – სირბილი, თამაში, ძელებზე ცოცვა
🎶 მუსიკალური ინსტრუმენტებზე დაკვრის სწავლა ან მუსიკის მოსმენა
🎨 ხატვა, ხელოვნებით გატაცება და ფანტაზიის წახალისება
ეს აქტივობები აუმჯობესებს ტვინის თეთრი ნივთიერების ორგანიზებულობას და ხელს უწყობს გონებრივი რესურსების განვითარებას.
ტვინის განვითარების ტემპი ყველაზე მაღალია სიცოცხლის პირველ წლებში. ამ პერიოდში ტვინი აქტიურად იძენს ინფორმაციას, ვითარდება კავშირები და იწყება უნარების ფორმირება, რომლებიც ადამიანს მთელი სიცოცხლე თან სდევს.
👉 სწორედ ამ დროის სწორად გამოყენება განსაზღვრავს ბავშვის მეტყველებას, ლოგიკურ აზროვნებას, თვითკონტროლს და ემოციურ განვითარებას.
კვლევამ აჩვენა, რომ ბავშვები ეკრანებზე დამოკიდებულებას ხშირად უკვე 1 წლის ასაკში ავლენენ, ზოგ შემთხვევაში კი პირველივე თვეებიდანაც კი. ექსპერტების თქმით, საგანგაშოა ისიც, რომ მშობლებიც ხშირად არიან ტექნოლოგიებზე დამოკიდებული – მათი ქცევა ბავშვისთვის მთავარი მოდელია.
🔹 შეამცირეთ ეკრანთან გატარებული დრო 1 საათზე ნაკლებზე დღეში
🔹 გამოიყენეთ მხოლოდ განათლებაზე ორიენტირებული შინაარსი
🔹 დარჩით ბავშვთან ერთად შინაარსის განხილვისას – განმარტეთ, დააკვირდით
🔹 გაზარდეთ დრო ღია სივრცეში, ოჯახურ თამაშებსა და კომუნიკაციაში
🔹 ყოველთვის გახსოვდეთ – ბავშვის ტვინი იმეორებს იმას, რასაც ხედავს და გრძნობს, არა იმას, რასაც ეუბნებიან.
ტექნოლოგია სასარგებლოა, მაგრამ მისი ჭარბი გამოყენება სკოლამდელ ასაკში მძიმე შედეგებს იწვევს ტვინის განვითარებაში. პირველ რიგში, მშობლებმა უნდა შეცვალონ საკუთარი ტექნოლოგიური ჩვევები, რათა შვილებს მისცენ ჯანსაღი განვითარების მაგალითი.
წყარო:By Sandee LaMotte, CNN, November 4, 2019″
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
პირის ღრუს კიბო არის ავთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც ვითარდება პირის რბილ ქსოვილებზე — ენაზე, ღრძილებზე, ტუჩებზე, სასაზე ან ლოყის შიგნითა ზედაპირზე. დაავადება ხშირად შეუმჩნევლად იწყება, რადგან ლოკალიზაცია შეიძლება ისეთ ადგილას იყოს, სადაც ვიზუალურად დათვალიერება რთულია.
პირველი ნიშნები შეიძლება უმნიშვნელოდ მოგვეჩვენოს, თუმცა არსებობს ისეთი სიმპტომები, რომელთაც ყურადღება დაუყოვნებლივ უნდა მივაქციოთ:
წყლულები, რომლებიც 3 კვირაზე მეტხანს არ ხორცდება
კბილების მოულოდნელი მორყევა
ხანგრძლივად შენარჩუნებული კვანძები ან შეშუპებები პირის ღრუსა და ყელის მიდამოში
დაბუჟება ან მგრძნობელობის დაკარგვა ენაზე ან ტუჩზე
მეტყველების ცვლილება
ასევე საყურადღებოა თეთრი ან წითელი ლაქების გამოჩენა ენაზე ან ღრძილებზე, რაც ხშირად სიმსივნურ ცვლილებებზე მიუთითებს.
თვითშემოწმება კვირაში ერთხელ შეიძლება გახდეს გადამწყვეტი ფაქტორი დაავადების ადრეულ ეტაპზე გამოვლენისთვის. სარკის წინ და ნათელ გარემოში შეამოწმეთ შემდეგი არეები:
გაისინჯეთ ენის გვერდითი ნაწილები, ზედაპირი და ფესვი. ყურადღება მიაქციეთ ლაქებს, დაჩირქებას, შეგრძნებების შეცვლას ან დაქვეითებას.
დაიხმარეთ ცერა და საჩვენებელი თითები — ერთი გარედან, მეორე შიგნიდან მოაქციეთ ლოყა და შეამოწმეთ სიმკვრივე, კვანძები ან მტკივნეული უბნები.
გაისინჯეთ კისერი და ქვედა ყბის ქვემოთ არსებული მიდამოები. შეადარეთ ორივე მხარეს, დააკვირდით, ხომ არ არის ასიმეტრია, სიგრძე ან სიმკვრივე შეცვლილი.
თუ აღმოაჩინეთ უჩვეულო კვანძი, მტკივნეული ან შეუხორცებელი წყლული, ან შეამჩნიეთ ცვლილებები პირის ღრუს რომელიმე ნაწილში — არ გადადოთ კონსულტაცია სპეციალისტთან. განსაკუთრებით საყურადღებოა იმ შემთხვევები, როცა:
კბილი ირყევა გაურკვეველი მიზეზით
ამოღებული კბილის ადგილი არ ხორცდება ჩვეულებრივ დროში
გაჩნდება ჩახლეჩილი ხმა ხანგრძლივად, ვირუსული ინფექციის გარეშე
პირის ღრუს კიბოს ადრეული დიაგნოსტირება მკურნალობის წარმატების შანსს მნიშვნელოვნად ზრდის. რეგულარული თვითშემოწმება და სიმპტომებზე დაკვირვება საშუალებას გაძლევთ დროულად აღმოაჩინოთ ცვლილებები და მიიღოთ საჭირო სამედიცინო დახმარება.
უარი თქვით თამბაქოსა და ალკოჰოლზე
ივარჯიშეთ პირის ღრუს ჰიგიენის შენარჩუნებაში
რეგულარულად ეწვიეთ სტომატოლოგს
მიაქციეთ ყურადღება სხეულის სიგნალებს – მცირე ცვლილებაც კი მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს
პირის ღრუს კიბოს პრევენცია და ადრეული აღმოჩენა თქვენს ხელშია. ჩაიტარეთ რეგულარული თვითშემოწმება, გაითვალისწინეთ ზემოთ ჩამოთვლილი სიმპტომები და საჭიროების შემთხვევაში დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi