სურსათის ეროვნული სააგენტო თევზის საწარმოებს ამოწმებს – კონტროლი განხორციელდა 200-მდე ობიექტში თევზის შესაბოლ საწარმოებში კრიტიკული შეუსაბამობები გამოვლინდ სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმების დარღვევა, გაურკვეველი წარმომავლობის საღებავის გამოყენების ფაქტები – ასეთია ჩამონათვალი დარღვევებისა, რომლებიც სურსათის ეროვნული სააგენტოს ინსპექტორებმა გამოავლინეს.
სააგენტოს უფლებამოსილმა პირებმა, სახელმწიფო კონტროლის ფარგლებში, თევზის შესაბოლი საწარმოები, თევზისა და ხიზილალის საწარმოები, სატბორე მეურნეობები და თევზის სარეალიზაციო ობიექტები მთელი ქვეყნის მასშტაბით შეამოწმეს. დღეისათვის, სახელმწიფო კონტროლი ჩატარებულია 200-მდე ობიექტში.
თბილისში, თევზის შესაბოლ ორ საწარმოში დაფიქსირდა კრიტიკული შეუსაბამობები, კერძოდ, არასათანადო რეცხვა-დეზინფექცია-დეზინსექცია-დერატიზაცია; თევზის შესაბოლი კამერის დაზიანებული ჭერი, ასევე, მომხმარებლისთვის სურსათის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების წესის დარღვევა, რის გამოც, ბიზნესოპერატორები დაჯარიმდნენ და შეუჩერდათ საწარმოო პროცესი კრიტიკული შეუსაბამობების აღმოფხვრამდე.
📍მომხმარებლისთვის სურსათის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების წესი, სხვა ჩამონათვალთან ერთად, ითვალისწინებს სურსათის ეტიკეტზე საკვები საღებავისა და სხვა დანამატების დასახელების დატანას. ბიზნესოპერატორი ასევე ვალდებულია, წარმოადგინოს შესაბამისი სერტიფიკატი. იმ შემთხვევაში, თუ ეტიკეტზე არ არის დატანილი ყველა ზემოაღნიშნული ინფორმაცია, ბიზნესოპერატორს ეკრძალება ასეთი სურსათის რეალიზება და ევალება სურსათის ბაზრიდან ამოღება-გამოთხოვა.
საკვები საღებავის გამოყენება კანონმდებლობით ნებადართულია და რეგულირდება საკვებდანამატების შესახებ ტექნიკური რეგლამენტით, თუმცა, აუცილებელია, სურსათის ეტიკეტზე მითითებული იყოს მისი სრული დასახელება და წარმომავლობა.
ქვეყნის მასშტაბით 200-მდე ობიექტში ჩატარებული სახელმწიფო კონტროლის შედეგად, მომხმარებლისთვის სურსათის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების წესის დარღვევა გამოვლინდა 9 ბიზნესოპერატორთან. სხვა შემთხვევებში ხიზილალისა და თევზის საწარმოებში იყენებენ მხოლოდ
კანონმდებლობით განსაზღვრულ საღებავებს და ეტიკეტი შეიცავს ინფორმაციას გამოყენებული საკვებდანამატების შესახებ.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
„ესვატინის გადაწყვეტილება ლენაკაპავირის გამოყენებაზე მხოლოდ ქვეყნის შიდა მიღწევა არ არის — ეს არის ისტორიული ნაბიჯი მთელი აფრიკისა და გლობალური ჯანდაცვისთვის. პრეპარატი, რომელიც მხოლოდ ორ ინექციას მოითხოვს წელიწადში, რეალურად ცვლის თამაშის წესებს HIV-ის პრევენციაში. საქართველოსთვის ეს მაგალითი გვაჩვენებს, რომ პრევენცია უნდა იყოს ძლიერი, თანამედროვე და სამეცნიერო მონაცემებზე დაფუძნებული.“
შესავალი
Eswatini (ყოფილი სვაზილენდი) პირველად აფრიკაში იწყებს HIV-ის პრევენციისთვის ლენაკაპავირის პროგრამას — ეს არის ინოვაციური, ორჯერ წლიური ინექცია, რომელიც გლობალური ჯანდაცვის ექსპერტების შეფასებით გარდამტეხი აღმოჩნდება Africas–ის კონტინენტზე მიმდინარე ეპიდემიისთვის.
HIV/AIDS უკვე ათწლეულებია ერთ-ერთი უდიდესი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის გამოწვევა აფრიკაში. დაავადებამ 40 მილიონზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა და დღესაც მილიონობით ადამიანი ცხოვრობს მაღალი რისკის პირობებში.
მსგავსი ინოვაციები — განსაკუთრებით ისეთ ქვეყნებში, სადაც HIV-ის გავრცელება 25%-საც კი აჭარბებს — წარმოადგენს ეპოქალურ წინგადადგმულ ნაბიჯს.
რა არის ლენაკაპავირი?
Lenacapavir არის ახალი თაობის პრეპარატი, რომელიც გამოიყენება როგორც ორმაგად წლიური პრეპროფილაქტიკური ინექცია (PrEP). მისი მექანიზმი — capsid inhibitor — ახალ დონეზე აწევს პრევენციის ეფექტიანობას:
• ორივე დოზა იცავს 6 თვის განმავლობაში
• არ საჭიროებს ყოველდღიურ ტაბლეტებს
• უფრო მაღალი მონაწილეობა პრევენციის პროგრამებში
• ეფექტიანია მაღალი რისკის ჯგუფებში
• შეესაბამება WHO-ის გლობალური სტრატეგიის მიზნებს
ეს პრეპარატი პირველად არის დამტკიცებული PrEP-ის ინექციურ საშუალებად, რომელიც მხოლოდ ორჯერ მიღებას საჭიროებს წელიწადში — გამარტივებული, ეფექტიანი და უსაფრთხო მიდგომა.
რატომ არის ესვატინის გადაწყვეტილება ისტორიული
ესვატინი ერთ-ერთი ქვეყანაა მსოფლიოში, სადაც HIV-ის პრევალენტობა ყველაზე მაღალია — დაახლოებით 27% მოზრდილებში. ასეთ პირობებში ორჯერ წლიური ინექციური პრევენცია რეალურად ცვლის მიდგომებს:
• მცირდება არასაკმარისი დაცვის პრობლემები
• იზრდება adherence (პრეპარატის რეგულარული მიღება)
• პრევენცია ხდება უფრო სტაბილური და ნაკლებად დამოკიდებული ყოველდღიურ გადაწყვეტილებებზე
Africanews-ის შეფასებით, ეს ნაბიჯი არის „game-changer“ — გარდამტეხი გადაწყვეტილება, რომელსაც შეუძლია ათიათასობით ადამიანის სიცოცხლე გადაარჩინოს.
რა ნიშნავს ეს საქართველოსთვის
მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს HIV-ის ეპიდემია გაცილებით მცირე მასშტაბისაა, ესვატინის მაგალითი რამდენიმე მნიშვნელოვან გაკვეთილს გვაძლევს:
1. პრევენცია ყოველთვის უფრო ეფექტიანია, ვიდრე მკურნალობა
ინექციური PrEP-ის დანერგვამ შეიძლება მნიშვნელოვნად შეამციროს ახალი შემთხვევები მაღალი რისკის ჯგუფებში.
2. სამედიცინო ინოვაცია უნდა შემოვიდეს დროულად
საქართველოს უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა გამოიყენოს თანამედროვე, მტკიცებულებაზე დაფუძნებული პრეპარატები როგორც მკურნალობაში, ასევე პრევენციაში.
3. კომუნიკაცია კრიტიკულია
წარმოიდგინეთ, თუ რამდენად გაიზრდება უსაფრთხოება, როდესაც მაღალი რისკის მოსახლეობას ექნება წელიწადში მხოლოდ ორჯერ გასაკეთებელი ინექცია, ნაცვლად ყოველდღიური მედიკამენტების მიღებისა.
4. საჯარო პოლიტიკა აუცილებელია
სახელმწიფო სტრატეგიამ უნდა უზრუნველყოს ანტისტიგმა, ხელმისაწვდომობა და პრევენციის თანამედროვე მეთოდების დანერგვა.
Q&A — ხშირად დასმული კითხვები
ლენაკაპავირი কি სამკურნალო პრეპარატი არის?
არა — ეს არის პრევენციული ინექცია, რომელიც იცავს დაინფიცირებისგან.
რამდენად ეფექტიანია?
კვლევებმა აჩვენა ძალიან მაღალი ეფექტიანობა მაღალი რისკის ჯგუფებში.
რამდენჯერ არის საჭირო პრეპარატის გაკეთება?
მხოლოდ ორჯერ წელიწადში.
არსებობს გვერდითი მოვლენები?
უმეტესად მსუბუქი — ადგილზე ტკივილი, მცირე შეშუპება. სერიოზული გვერდითი მოვლენები იშვიათია.
შეუძლია თუ არა საქართველომ მიიღოს მსგავსი პროგრამა?
თეორიულად — დიახ. პრაქტიკულად საჭიროა რეგულაციების განახლება და პრევენციის პოლიტიკის გაძლიერება.
მეტი უახლესი და სანდო სამეცნიერო ინფორმაცია იხილეთ
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, Accreditation Canada-ს প্রতিনিধি საქართველოში და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
25+ წლიანი გამოცდილება საერთაშორისო და ადგილობრივ ჯანდაცვაში.
წყაროები
1. Africanews. Eswatini becomes first African country to receive lenacapavir for HIV prevention. 2025.
2. The Lancet HIV. Long-acting PrEP developments and efficacy data. 2024.
3. UNAIDS Global Report. HIV epidemiology in Eastern and Southern Africa. 2024.
4. WHO. Consolidated guidelines on HIV prevention. 2023.
5. BMJ Global Health. Advances in long-acting HIV prevention technologies. 2025.
„გრიპი უბრალოდ „გაციება“ არ არის. გასულ სეზონზე მხოლოდ ერთ ქვეყანაში – ამერიკაში – დაფიქსირდა დაახლოებით 47 მილიონი შემთხვევა, 610 ათასზე მეტი ჰოსპიტალიზაცია და სულ მცირე 26 ათასი გარდაცვალება, მათ შორის 216 ბავშვი. ეს არის პირველი მაღალი სიმძიმეის სეზონი ბოლო 7 წლის განმავლობაში და ყველაზე მძიმე ბავშვებისათვის ბოლო 15 წელს. ეს ყველაფერი არის ციფრებით დადასტურებული რეალობა, არა შიში.
ახლა უკვე ახალი სეზონი იწყება და მსოფლიოში ჩნდება H3N2-ისახალი ვარიანტი – ე.წ. ქვეტიპი K, რომელსაც აქვს მუტაციები, რის გამოც ვაქცინის ანტისხეულები ნაწილობრივ ნაკლებად ეფექტიანია. ეს ნიშნავს, რომ საჭიროა მაქსიმალური დაცვა:ვაქცინა, ხელების ჰიგიენა, ნიღბის გამოყენება ხალხმრავალ ადგილებში და დროული რეაგირება სიმპტომებისას.
პანიკა არ გვჭირდება, მაგრამ სერიოზული მზადება – აუცილებლად.“
გრიპის გლობალური სურათი:რა ვიცით დღეს?
ბოლო ანგარიშების მიხედვით, 2024–2025 სეზონი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში შეფასდა როგორც მაღალი სიმძიმეის სეზონი: შეერთებული შტატების მონაცემებით დადასტურდა დაახლოებით 47 მილიონი გრიპის შემთხვევა, 610 000 ჰოსპიტალიზაცია და მინიმუმ 26 000 გარდაცვალება. მარტო ბავშვებში – 216 გარდაცვალება, რაც ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია ბოლო 15 წელიწადში.
მსოფლიო მასშტაბით, მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, გრიპის ვირუსები კვლავაც ძირითადად A ტიპს ეკუთვნის. სხვადასხვა რეგიონში განსხვავებული სურათია: ზოგან დომინირებს H1N1, ზოგან H3N2, ზოგან ორივე ერთად. რამდენიმე რეგიონში ლაბორატორიული ტესტების 30%-ზე მეტიც კი დადებითია გრიპზე, რაც მაღალი ცირკულაციის ნიშანია.
ეს ყველაფერი ნიშნავს, რომ ახალი სეზონი ისევ მაღალი რისკის ფონზე იწყება.
რა არის H3N2 ქვეტიპი „K“ და რატომ ლაპარაკობენ მასზე მეცნიერები?
ბოლო თვეებში საერთაშორისო ლაბორატორიებმა დაადასტურეს, რომ H3N2-ის ფარგლებში გაჩნდა ახალი ტოტი – ე.წ. ქვეტიპი K.
მისი მთავარი თავისებურება არის ის, რომ ჰემაგლუტინინის ზედაპირზე (ეს არის “H” H3N2-ის სახელში) დაგროვდა რამდენიმე ახალი მუტაცია. სწორედ ამ ზედაპირს „ცნობს“ ვაქცინით მიღებული ანტისხეულები, ამიტომაც არის ეს ცვლილება მნიშვნელოვანი.
აზრი მოკლედ:
• ქვეტიპი K განსხვავდება იმ ვარიანტისგან, რომელიც ამ სეზონის ვაქცინაში არის შეტანილი
• ეს განსხვავება საკმარისია იმისთვის, რომ ვაქცინის მიერ წარმოქმნილმა ანტისხეულებმა ნაწილობრივ ნაკლებად ეფექტურად იმუშაოს ინფექციის თავიდან ასაცილებლად
• თუმცა – ძალიან მნიშვნელოვანია – მძიმე გართულებებისგან დაცვაში T-უჯრედული იმუნიტეტი კვლავ კარგად მუშაობს
Time-ის, Gavi–ს და სხვა ავტორიტეტული წყაროების შეფასებით, ქვეტიპი K:
• უკვე დომინირებს ლაბორატორიულ ნიმუშებში დიდ ბრიტანეთში და იაპონიაში
• სავარაუდოდ წარმოიშვა სამხრეთ ნახევარსფეროს 2025 წლის ზამთრის სეზონის ბოლოს
• უფრო ინტენსიურ სეზონს შეიძლება უკავშირდებოდეს, განსაკუთრებით ხანდაზმულ ადამიანებში
რა ხდება H1N1–თან?
H1N1 (იგივე „ღორის გრიპის“ პანდემიური შტამი, რომელიც 2009 წელს გამოჩნდა) კვლავ აქტიურად ცირკულირებს. გასულ სეზონზე:
• H1N1 იყო ერთ–ერთი მთავარი ვირუსი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში
• სამხრეთ ნახევარსფეროში 2025 წლის ზამთარში H1N1 და H3N2 ერთად იწვევდნენ შემთხვევების მატებას
• ბავშვებსა და ორსულებში ოდნავ უფრო მაღალი ჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებლები დაფიქსირდა
ეს ყველაფერი გვაფრთხილებს, რომ ახალი სეზონი მხოლოდ ერთ ვირუსზე – ქვეტიპ K–ზე – არ იქნება დამოკიდებული. რეალურად, რამდენიმე შტამი იმუშავებს ერთდროულად.
რატომ არის ბავშვები და ხანდაზმულები განსაკუთრებულად რისკის ქვეშ?
CDC–ისა და Guardian–ის მიერ მოყვანილი მონაცემებით, 2024–2025 სეზონი იყო:
• პირველი მაღალი სიმძიმეის სეზონი 2017–2018 წლების შემდეგ
• ყველაზე მძიმე სეზონი ბავშვებისთვის ბოლო 15 წლის განმავლობაში
• ბავშვთა გარდაცვალების რაოდენობა – მინიმუმ 216 – მნიშვნელოვნად აღემატებოდა წინა სეზონის 207 შემთხვევას
ბავშვებში მკვეთრად გაიზარდა ინტენსიური თერაპიის განყოფილებებში ჰოსპიტალიზაციაც. ექიმების თქმით, „სრულიად ჯანმრთელი ბავშვიც შეიძლება რამდენიმე დღეში აღმოჩნდეს ხელოვნურ სუნთქვაზე“, თუ გრიპი მძიმე გართულებებით მიდის.
ხანდაზმულებში H3N2–ით დომინირებული სეზონები ტრადიციულად ყველაზე მძიმეა – სწორედ ეს ვარიანტი იწვევს ყველაზე მეტ პნევმონიასა და სუნთქვის უკმარისობას.
რას ნიშნავს „ვაქცინის შეუსაბამობა“ და რატომ არ ნიშნავს ეს, რომ ვაქცინა უსარგებლოა?
ვაქცინას ყოველ წელს ირჩევენ იმ მონაცემების მიხედვით, თუ რომელი შტამები ცირკულირებდა მსოფლიო მასშტაბით წინა სეზონზე. ამ სეზონისთვის აირჩიეს H3N2–ის J.2 ქვეტიპი.
პრობლემა ის არის, რომ ქვეტიპი K გაჩნდა მას შემდეგ, რაც ვაქცინის შემადგენლობა უკვე იყო განსაზღვრული. ასე რომ:
• ანტისხეულები, რომლებიც ვაქცინამ წარმოქმნა, სრულად ვერ „ემთხვევა“ ქვეტიპ K–ს ზედაპირს
• თუმცა, მონაცემები დიდი ბრიტანეთიდან და სხვა ქვეყნებიდან აჩვენებს, რომ მაინც არსებობს მნიშვნელოვანი დაცვა ჰოსპიტალიზაციისა და მძიმე დაავადებისგან
• მეცნიერების შეფასებით, ვაქცინა შეიძლება ნაკლებად ეფექტიანი იყოს ინფიცირების თავიდან ასაცილებლად, მაგრამ რჩება ძალიან მნიშვნელოვანი მძიმე შედეგების შესამცირებლად
აქ დამატებით ჩნდება კიდევ ერთი ძლიერი არგუმენტი – T–უჯრედული იმუნიტეტი.
T–უჯრედები ნაკლებად „თვალთვალობენ“ ზედაპირულ მუტაციებს და ხშირად მაინც ცნობს ინფიცირებულ უჯრედებს, მეცნიერული კვლევების მიხედვით.
გამოდის, რომ:
• შეიძლება უფრო მეტი ადამიანი დაინფიცირდეს
• მაგრამ ვაქცინირებული ადამიანების შორის მძიმე შემთხვევების პროცენტი მნიშვნელოვნად დაბალია
ეს არის მთავარი თემა, რომელიც ხშირად საერთოდ არ ჩანს სოციალურ ქსელებში.
როგორ დავიცვათ თავი პრაქტიკულად?
გრიპისგან დაცვა არის „ფენოვანი ტორტი“ – ერთი ზომა არ არის საკმარისი.
ვაქცინაცია
• განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშვებისთვის, ხანდაზმულებისთვის, ორსულებისთვის, ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანებისთვის
• მიუხედავად ქვეტიპ K–ის, ვაქცინა მაინც ამცირებს მძიმე გართულებებისა და ჰოსპიტალიზაციის რისკს
ხელების ხშირი დაბანა
• ამცირებს სუნთქვითი ვირუსების გადაცემას
• სასურველია საპნით მინიმუმ 20 წამი, ან სპირტის შემცველი ხსნარი
ნიღაბი ხალხმრავალ, დახურულ სივრცეებში
• განსაკუთრებით მაშინ, როცა რეგიონში გრიპის მაღალი ცირკულაციაა
• იცავს როგორც თავად ადამიანებს, ისე მათ გარშემოც მყოფებს
ავადმყოფი ადამიანისგან დისტანცია
• თუ ოჯახის წევრი ან თანამშრომელი აშკარად ავად არის, უმჯობესია მინიმუმ კონტაქტი და კარგი განიავება
სახლში დარჩენა, თუ გაქვთ სიმპტომები
• დაბალი სიცხე, თავის ტკივილი, ტკივილები და ხველა – ეს უკვე სიგნალია, რომ არ უნდა ვიაროთ სამსახურში ან სკოლაში
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
კითხვა: თუ ვაქცინა ქვეტიპ K–ს სრულად არ ემთხვევა, მაინც ღირს გაკეთება?
პასუხი: დიახ. არსებული მონაცემებით, ვაქცინა კვლავაც ამცირებს ჰოსპიტალიზაციისა და მძიმე გართულებების რისკს. ვაქცინა შეიძლება ვერ დაგიცვათ ინფიცირებისგან, მაგრამ მნიშვნელოვნად შეგიმცირებთ რეანიმაციისა და სიკვდილის რისკს.
კითხვა: T–უჯრედული იმუნიტეტი რეალურად გვიცავს?
პასუხი: T–უჯრედები აღიარებენ არა მარტო ზედაპირულ, არამედ ღრმა შიდა სტრუქტურებსაც. სწორედ ამიტომ, როდესაც ზედაპირზე მუტაციებია (როგორიც ქვეტიპ K–შია), T–უჯრედული პასუხი ხშირად მაინც ძალიან ეფექტურია მძიმე დაავადების შემცირების თვალსაზრისით.
კითხვა: შეიძლება გრიპი იყოს საშიში სრულიად ჯანმრთელი ადამიანისათვისაც?
პასუხი: სამწუხაროდ, დიახ. 2024–2025 სეზონზე ამერიკის მონაცემებით, ბევრი ბავშვი, რომელსაც არ ჰქონდა მძიმე ქრონიკული დაავადება, მაინც აღმოჩნდა რეანიმაციაში და იყო შემთხვევები სიკვდილისაც. ეს კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ გრიპი არ არის „უბრალო გაციება“.
კითხვა: რა ელოდება საქართველოს?
პასუხი: საქართველოს სპეციფიკური ოფიციალური სტატისტიკა ჯერ კიდევ ნელა ქვეყნდება, მაგრამ გლობალური სურათიდან ჩანს, რომ H1N1 და H3N2 ერთად იკვეთება. საქართველოს მოსახლეობის დიდი ნაწილი არის აუცრელი, ქრონიკული დაავადებების ტვირთი მაღალია, სამედიცინო სისტემა კი უკვე ზედმეტად დატვირთული. ამიტომ ჩვენი ამოცანაა, რომ პრევენციას მივხედოთ იქამდე, სანამ პრობლემა კლინიკებში „აფეთქდება“.
კითხვა: რას ნიშნავს პროფესორის გაფრთხილება – „პანიკა არა, მაგრამ სერიოზული მზადება – დიახ“?
პასუხი: ეს ნიშნავს, რომ არ გვჭირდება მოჭარბებული შიში და გადაჭარბებული რეაქციები, მაგრამ ახლა არის ზუსტად ის დრო, როცა უნდა დავიცვათ თავი ვაქცინით, ჰიგიენით და პასუხისმგებლიანი ქცევით. თუ ამას გავაკეთებთ, შეგვიძლია მნიშვნელოვნად შევამციროთ ჰოსპიტალიზაციები და შესაძლო გარდაცვალებები.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. 25+ წლიანი გამოცდილება საქართველოსა და საერთაშორისო ჯანდაცვის სისტემებში.
COVID-თან დაკავშირებული ახალი დაავადება – შესაძლოა გამოიწვიოს სახიფათო ფილტვის ნაწიბუროვანი ცვლილებები — თუნდაც მსუბუქი ან სრულიად უსიმპტომო ინფექციის შემდეგ.
ახალი კვლევა, რომელიც გამოქვეყნდა eBioMedicine-ში (Taub, 2025), აღწერს სინდრომს, რომელიცб მეცნიერების თქმით რადიკალურად განსხვავდება ჩვეულებრივი „გახანგრძლივებული COVID“-ისგან.
მთავარი მიგნებები:
• პაციენტების ნაწილში ვითარდება მზარდი, შეუქცევადი ფილტვის ფიბროზი
• ცვლილებები ჩნდება ინფექციის დასრულებიდან რამდენიმე კვირიდან რამდენიმე თვეში
• ზიანდება ფილტვის ღრმა სტრუქტურები, არა მხოლოდ ზედა სასუნთქი გზები
• აღინიშნება იმუნური სისტემის ახალი, განსხვავებული დარღვევა, რაც ქრონიკულ დაზიანებას იწვევს
• პაციენტებს ხშირად არ ჰქონიათ მაღალი ტემპერატურა ან მძიმე COVID — რაც პრობლემას უფრო სერიოზულს ხდის
ეს მიუთითებს, რომ COVID-19-ის გართულებები შესაძლოა ბევრად უფრო ფართო სპექტრით გამოვლინდეს, ვიდრე ადრე გვეგონა.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
The New York Times-ის ცნობით, ექვსი წლის განმავლობაში (2016-2022) აშშ-ში ანტიდეპრესანტების მიმღები მოზარდების რაოდენობა თითქმის 70%-ით გაიზარდა.
სპეციალისტები ამას საგანგაშო ტენდენციად მიიჩნევენ, რომლის შედეგებმაც შესაძლოა მთელი საზოგადოების მომავალზე იქონიოს გავლენა. ასეთი პრეპარატების მოქმედება ორგანიზმის „ენერგიის დაზოგვის“ რეჟიმზე გადასვლას ადარებენ: მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ამცირებენ შფოთვას, ამასთან ერთად დუნდება სხვა ემოციებიც.
ექსპერტები შესაძლო დემოგრაფიული შედეგების შესახებ აფრთხილებენ. ახალგაზრდა თაობა სულ უფრო ნაკლებად ისწრაფვის ურთიერთობებისა და შვილების გაჩენისკენ. ეს კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს არა მხოლოდ ახალგაზრდების ფსიქიკურ ჯანმრთელობას, არამედ მომავალ დემოგრაფიულ განვითარებასაც.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
ნიუ-ჯერსიში, 47 წლის კაცი ანაფილაქსიური შოკით გარდაიცვალა. სიკვდილის შემდეგ, სისხლის ანალიზმა აჩვენა, რომ მას წითელი ხორცის მიმართ ალერგია ჰქონდა განვითარებული, რაც ტკიპა Amblyomma americanum-ის ნაკბენმა გამოიწვია.
კაცი პირველად, ავად გახდა სტეიკის ჭამიდან რამდენიმე საათში, თუმცა რეაქცია მალევე ჩაცხრა და პრობლემას ყურადღება არ მიაქცია. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში კი მან ოჯახთან ერთად, ერთი კვირის შემდეგ ჰამბურგერი ჭამა, რაც ფატალური შედეგით დასრულდა.
ეს ტკიპას ნაკბენით გამოწვეული მსგავსი ალერგიის გამო ადამიანის გარდაცვალების პირველი შემთხვევაა.
კვლევამ აჩვენა, რომ კაცის სისხლში ანაფილაქსიური რეაქციების ბიოლოგიურ ინდიკატორ ტრიპტაზას შემცველობა ყოველ მილილიტრზე 2000 გრამს აღემატებოდა. ეს ძალიან მაღალი მაჩვენებელია და ფატალური ანაფილაქსიების შემთხვევებში ფიქსირდება.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
„პირველ არხთან“ საუბრისას ნევროლოგი გოგიტა გეგელაშვილი საუბრობს იმის შესახებ, რომ წნევათავის ტკივილს არ იწვევს:
„ადრე მიაჩნდათ, რომ არტერიული წნევა 120 ვიღაცისთვის იყო მაღალი და ვიღაცისთვის დაბალი. აღმოჩნდა, რომ წნევას აქვს საერთაშორისო ნორმა და არ არსებობს ქართული ნორმა. ვისაც აქვს დაბალი წნევა და 120-ზე ცუდად არის, ე.ი. ცუდად რომ არის, იმიტომ აქვს ეს წნევა. თავის ტკივილის მიზეზი წნევა არასდროს არის, 180-იც კი. მაგრამ თავის ტკივილის გამო გამოიყოფა ჰორმონები ნეიროშუამავლები და ადრენალინი, რაც იწვევს წნევის მომატებას. წნევა არის შედეგი და არა მიზეზი თავის ტკივილის. შესაბამისად, კეფა ამტკივდა და წნევის
ბრალი იქნება, ეს არის ყველაზე დიდი და სამარცხვინო, დამაზიანებელი მითი. კისრის გადაღებაც… ათასი თავის ტკივილიანი პაციენტი მოდის ჩვენთან, მაგრამ შეიძლება, ათასში ერთხელაც არ დამჭირდეს კისრის გადაღება…“
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
ირინე ფხაკაძე არის პირველი ქართველი ექსპერტი, რომელმაც, როგორც საერთაშორისო მააკრედიტირებელი ორგანიზაციის შემფასებელმა,
ოფიციალურად მიიღო მონაწილეოება ევროპული კლინიკების აკრედიტაციის პროცესში.
ეს არ არის მხოლოდ პერსონალური წარმატება, ეს არის საქართველოს დარგობრივი ექსპერტების რესურსების მასშტაბური აღიარება.
ირინე ფხაკაძე Accreditation Canada-ს კოლეგებთან ერთად
რატომ არის ირინე ფხაკაძის წარმატება სტრატეგიული მნიშვნელობის?
საქართველოში სამი წლის წინ სამედიცინო დაწესებულებების აკრედიტაციაზე თითქმის არავინ საუბრობდა.
დღეს კი, როგორც პროფესორი გიორგი ფხაკაძეშენიშნავს:
„საქართველოს ჯანდაცვა ახალ რეალობაშია. ჩვენ უკვე არა მხოლოდ საქართველოში ვნერგავთ საერთაშორისო სტანდარტებს, არამედ თავად ვმონაწილეობთ აღნიშნულის უცხოეთში დანერგვის პროცესში.
საერთაშორისო მააკრედიტირებელ ორგანიზაცია “Accreditation Canada”- სთან საქართველოს 24-მა კლინიკამ დაიწყო თანამშრომლობა, თუმცა მათ შორის მხოლოდ 9 დაწესებულებამ შეძლო Qmentum International სრული ციკლის წარმატებით დასრულება და სწორედ ამ ცვლილების ერთ-ერთი მთავარი მამოძრავებელი ძალა გახდა საერთაშორისო ორგანიზაციის “Accreditation Canada”-ს ქართული გუნდი, რომელსაც წარმოადგენს ირინე ფხაკაძე.”
ცნობისთვის – Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში არის საერთაშორისო ჯანდაცვის ექსპერტი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
Giorgi pkhakadze
Accreditation Canada-ის ოფიციალური მონაცემებით (2025), საქართველოში მოქმედი 9 კლინიკა არის სრულად აკრედიტირებული Platinum დონეზე:
o Georgian Patriarchate’s St. Joachim and Anne Medical Center o Hera 2011 o Jo Ann University Hospital o Kutaisi St. David Agmashenebeli Church Hospital Ksenoni o LTD Multiprofile Clinic Consilium Medulla o LTD N Qiron o National Health Organization LTD (Kutaisi) o Pineo Medical Ecosystem o Vivamedi LLC
სწორედ ეს 9 კლინიკა საქართველოში პაციენტის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით უწყვეტად აუმჯობესებს მკურნალობისა და მომსახურების ხარისხს.
რისკების იდენტიფიცირება და მინიმიზაცია, ინფექციების პრევენცია და კონტროლის გაუმჯობესება, უსაფრთხო მედიკამენტების მართვა და სტანდარტიზებული კლინიკური პროცედურები – ეს ის პროცესებია, რომელთა გაუმჯობესებაზე გუნდთან ერთად, როგორც მრჩეველი და როგორც საერთაშორისო შემფასებელი, მუშაობდა ირინე ფხაკაძე.
ირინე ფხაკაძე – AC ექსპერტი, რომლის პროფესიული საქმიანობით საქართველო კიდევ ერთხელ აისახა ევროპულ რუკაზე.
მიმდინარე წლის ნოემბერში კვიპროსში, კერძოდ ნიქოზიასა და ლარნაკაში
განხორციელდა Accreditation Canada-ს პირველი საერთაშორისო შეფასების რთული, მრავალსაფეხურიანი ვიზიტი, რომელშიც ირინე ფხაკაძემ:
განახორციელა სტანდარტების შესაბამისად პოლიტიკებისა და პროცედურების ანალიზი, პაციენტის უსაფრთხოების სისტემური შეფასება, კლინიკური მომსახურების ხარისხის შეფასება, ადმინისტრაციული და სამედიცინო პერსონალის კომპეტენციებისა და პროფესიული განვითარების შეფასება, სამედიცინო აღჭურვილობისა და ფიზიკური გარემოს შეფასება.
ჩატარებული სამუშაო თავისი მოცულობითა და შინაარსით ნამდვილად წარმოადგენს ეროვნული მნიშვნელობის მოვლენას.
ირინე ფხაკაძის კომენტარი:
“ევროპული კლინიკის შეფასებაში მონაწილეობა ნამდვილად იყო მაქსიმალური პროფესიული პასუხისმგებლობის დემონსტრაცია, სადაც მონაცემებზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების უკან დგას პაციენტის უსაფრთხოება. ვიცოდი, რომ ამ პროცესში გარკვეულწილად წარმოვადგენდი საქართველოს და არ ვიყავი მარტო — ჩემს უკან იდგა AC-ის ქართული გუნდი.”
როგორ გახდა საქართველო ექსპერტიზის ექსპორტიორი?
Accreditation Canada Georgia Officeსამი წლის წინ შეიქმნა, დღეს გუნდში 12 მაღალკვალიფიკაციური დარგის სპეციალისტია გაერთიანებული, მათგან 6 უკვე ოფიციალური International Surveyor-ია. შეთანხმებული გეგმის თანახმად, წლის ბოლომდე ქართველი ექსპერტები ევროპაში მინიმუმ 6 ჰოსპიტალს შეაფასებენ.
Accreditation Canada-ს საერთაშორისო ქსელში საქართველო ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი ქვეყანაა.
ეს მართლაც უიშვიათესი შემთხვევაა: ეროვნული ექსპერტიზა ექსპორტზე გადის იმ მოცემულობაში, როცა თავად ქვეყანაში ჯერ კიდევ არ დასრულებულა საერთაშორისო სტანდარტების მოთხოვნების სრულად დაკმაყოფილების პროცესი.
ირინე ფხაკაძე აღნიშნავს:
“ევროპაში ჩატარებული შეფასება ჩვენი ქვეყნის შესაძლებლობების მკაფიო დემონსტრაციაა, დიახ, საქართველო მზად არის არა მხოლოდ ისწავლოს, არამედ ასწავლოს. შესაბამისად, ჩვენი ამოცანაა, რომ ეს გამოცდილება ქართულ კლინიკებში დავაბრუნოთ და სისტემური განვითარებისთვის გამოვიყენოთ.”
– როგორ შეაფასებდით ქართველი ექსპერტის მონაწილეობას პირველ საერთაშორისო შეფასებაში კვიპროსზე და რა მნიშვნელობა აქვს ამას საქართველოსთვის?
– ეს ნიშნავს, რომ ქართული პროფესიული რესურსი უკვე აღიარებულია და ევროპის პროფესიულ სივრცეში ინტეგრირებულია.
ეს არის ერთგვარი ოფიციალური დასტური, რომ ქართველ ექსპერტს შეუძლია, სრულად დააკმაყოფილოს საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ შემფასებლებისთვის წაყენებული მოთხოვნები და უზრუნველყოს სტანდარტების მაღალი დონის პრაქტიკული შესრულება.
– რატომ შეძლო საქართველოს 24 კლინიკიდან მხოლოდ 9 კლინიკამ აკრედიტაციის მოპოვება?
– აკრედიტაცია მოითხოვს სტრუქტურულ ცვლილებებს, გამართულ პროცესებს, ხელმძღვანელი გუნდის პასუხისმგებლობას და გუნდის მომზადებას. ბევრი კლინიკა ჯერ მზად არ არის, რადგან ეს პროცესი სისტემურ ძალისხმევასა და რეალურ ცვლილებებს საჭიროებს.
ირინე ფხაკაძის ოფიციალური აკადემიური ბიოგრაფია:
ირინე ფხაკაძე არის მედიცინის დოქტორი, პროფესორი და Accreditation Canada Advisor. აქვს ორ ათეულ წელზე მეტი გამოცდილება უმაღლესი სამედიცინო განათლებისა და ხარისხის მართვის სფეროში. მუშაობს საქართველოს კლინიკებთან საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვაზე, ატარებს ტრენინგებს, ახორციელებს შეფასებებს და ოპტიმიზაციას უწევს პროცესებს პაციენტზე ორიენტირებული მიდგომებით. მისი საქმიანობა ეფუძნება People-Centred Care პრინციპებს, WHO–ISO სტანდარტებზე ადაპტირებულ პრაქტიკებს და საერთაშორისო აკრედიტაციის პროცესების ღრმა ცოდნას. 2025 წლიდან არის Accreditation Canada-ის ოფიციალური საერთაშორისო შემფასებელი, რაც მის როლს გლობალური ხარისხის ქსელში კიდევ უფრო ამაღლებს. მისი მისიაა: უსაფრთხო, გამჭვირვალე და სანდო ჯანდაცვის სისტემის ჩამოყალიბება საქართველოში.
„Marburg არის იმ კატეგორიის ვირუსი, რომელიც პატარა აფეთქებასაც კი გლობალურ საფრთხედ აქცევს. დღეს უკვე ვიცით, რომ ეთიოპიაში დადასტურდა 6 გარდაცვლილი, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ გავრცელება ბევრად უფრო დიდია, ვიდრე ოფიციალური მონაცემები გვიჩვენებს. ეს არის სიგნალი, რომ საქართველოს ჯანდაცვის სისტემა მზად უნდა იყოს სწრაფი დიაგნოსტიკისა და ბიოუსაფრთხოების მკაცრი ზომებისთვის.“
ეთიოპიაში Marburg ვირუსის ახალი აფეთქება გადადის უფრო სერიოზულ ეტაპზე: დღეს უკვე ოფიციალურად დადასტურებულია 6 გარდაცვალება, რაც მნიშვნელოვნად ცვლის ეპიდემიოლოგიურ სურათს და აძლიერებს რეგიონულ და გლობალურ რისკებს.
Marburg virus disease (MVD) არის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე ჰემორაგიული ინფექცია, რომლის მართვაც რთულია, ხოლო სიკვდილიანობა — უკიდურესად მაღალი.
BMJ-ის შეფასებით, Marburg-ის ნებისმიერი აფეთქება „გლობალური მნიშვნელობის გადაუდებელი შემთხვევაა“, განსაკუთრებით ისეთ რეგიონებში, როგორიცაა აღმოსავლეთ აფრიკა, სადაც სისტემური გამოწვევები აშკარაა.
BMJ-ის მიხედვით — რა ვიცით ახლა
BMJ-ის ანგარიშები ხაზს უსვამს, რომ:
• შემთხვევების რაოდენობა სავარაუდოდ მეტია ოფიციალურ მონაცემებზე.
• განვითარდა 6 გარდაცვალების დადასტურებული შემთხვევა.
• ინფიცირებულთა ნაწილი მძიმე ჰემორაგიული ფორმით მკურნალობს.
• ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობა სუსტია, რაც აფეთქებას ზრდის.
• კონტაქტების მოძიება გაგრძელებულია, თუმცა რთულდება რეგიონული მობილობის გამო.
• მკურნალობა კვლავ მხოლოდ მხარდამჭერია — ვაქცინა ან ანტივირუსი არ არსებობს.
BMJ-ის ტონი მკაფიოა:„Marburg-ის შემთხვევებმა ცხადად აჩვენა, რომ აფრიკის ზოგი რეგიონი შეიძლება ვერ გაუმკლავდეს სწრაფად გავრცელებულ ჰემორაგიულ ინფექციებს“.
ეპიდემიოლოგიური სურათი — WHO, Africa CDC და სხვა წყაროები
ბოლო მონაცემების მიხედვით:
• 9 დადასტურებული შემთხვევა
• 6 გარდაცვლილი (განახლებული მონაცემი)
• სავარაუდოდ მეტი დაუდასტურებელი შემთხვევა
• ჯანმრთელობის მუშაკები მაღალი რისკის ქვეშ არიან
• ბიოუსაფრთხოების სისტემები რეგიონში არასაკმარისია
WHO და Africa CDC აფრთხილებენ, რომ რეალური მასშტაბი შეიძლება ჯერ კიდევ არ იყოს ცნობილი, რადგან ჰემორაგიული ცხელებები ხშირად თავს იჩენს დაბალი დიაგნოსტიკური შესაძლებლობის პირობებში.
Marburg – რატომ არის განსაკუთრებულად საშიში
• სიკვდილიანობა: 24–90%
• სწრაფი პროგრესირება
• ჰემორაგიული შოკი
• ორგანოთა უკმარისობა
• მაღალი კონტაგიოზურობა სხეულის სითხეებით
• ბიოუსაფრთხოების BSL-4 მოთხოვნები
ეს არის ვირუსი, რომელსაც საჭიროებს უმაღლესი ლაბორატორიული სტანდარტები — ისეთი, როგორიც საქართველოში არ გვაქვს.
საქართველოსთვის შედეგები — რა იცვლება 6 გარდაცვალების შემდეგ
1. გლობალური რისკის დონე იზრდება
6 გარდაცვალება ნიშნავს, რომ აფეთქება გახდა უფრო ფართო და ნაკლებად კონტროლირებადი. ეს ავტომატურად ზრდის საზღვრებს მიღმა გავრცელების ალბათობას.
2. საქართველო უნდა გადაერთოს „გაფართოებული მზადყოფნის“ რეჟიმზე
• ჰემორაგიული ცხელებების პროტოკოლების გადახედვა
• აეროპორტის სკრინინგის გაძლიერება
• ეპიდემიოლოგიური ზედამხედველობის ქსელის გაფართოება
3. ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა სუსტი რჩება
Marburg-ის დასადასტურებლად საქართველოში ლაბორატორია არ მოიპოვება — საჭირო ხდება უცხოეთში გაგზავნა.
4. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის განათლება აუცილებელია
სიმპტომების ადრეული ამოცნობა და დროული მიმართვა — კრიტიკულია.
საქართველო – რა უნდა გაკეთდეს დაუყოვნებლივ
• ჯანდაცვის სამინისტროს უნდა ჰქონდეს Marburg-ის განახლებული მოქმედების გეგმა.
• აეროპორტის სამედიცინო სამსახურები უნდა იყოს გაძლიერებული.
• ექიმებს და ექთნებს უნდა ჩაუტარდეთ მოკლე ტრენინგები ჰემორაგიულ ცხელებებზე.
• კომუნიკაცია უნდა იყოს მკაფიო და არაპანიკური.
• მოსახლეობამ უნდა იცოდეს ძირითადი ნიშნები:
• ცხელება
• ძლიერი სისუსტე
• სისხლჩაქცევები
• ღებინება
• დიარეა
• ჰემორაგია
Q&A
რამდენად საშიშია 6 გარდაცვალება?
ეს უკვე მიუთითებს კონტროლის გართულებაზე.
არსებობს ვაქცინა ან მკურნალობა?
ჯერჯერობით — არა.
შეუძლია თუ არა ვირუსს საქართველოში მოხვედრა?
თეორიულად — მცირე, მაგრამ რეალური რისკი არსებობს.
რა გავაკეთოთ სიმპტომების შემთხვევაში?
დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს და მიუთითეთ მოგზაურობის ისტორია.
მეტი უახლესი და სანდო სამეცნიერო ინფორმაცია იხილეთ:
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
25+ წლიანი გამოცდილება საქართველოსა და საერთაშორისო ჯანდაცვის სისტემებში.
წყაროები:
1. The BMJ. Marburg virus outbreak in Ethiopia: updated mortality data. BMJ. 2025;391:r2436.
2. WHO Africa Regional Office. Marburg Virus Disease – Ethiopia Situation Update; 2025.
3. Africa CDC. Official Statement on Ethiopia Marburg outbreak; 2025.
4. The Guardian. Ethiopia confirms expanding Marburg outbreak with rising deaths; 2025.
5. Euronews. Ethiopia reports further fatalities from Marburg virus; 2025.
6. Africanews. Ethiopia: Marburg death toll rises to six; 2025.
