სანამ ფრინველის გრიპი H5N1 მსოფლიოში პრობლემებს ქმნის, აშშ-ში პაციენტს დაუდასტურდა H5N5 – ფრინველის გრიპის ქვეტიპი, რომელიც ადამიანებში აქამდე არასდროს ყოფილა ნანახი.
ვაშინგტონის შტატის ჯანდაცვის დეპარტამენტმა 14 ნოემბერს განაცხადა, რომ H5N5 ვირუსი გრეის ჰარბორის ოლქის მცხოვრებს აღმოაჩნდა. პაციენტი არის ხანდაზმული ადამიანი თანმხლები ქრონიკული დაავადებებით და ის საავადმყოფოში რჩება.
ოფიციალური პირების ცნობით, პაციენტს სახლში ჰყავდა შინაური ფრინველები, რომლებსაც კონტაქტი ჰქონდათ გარეულ ფრინველებთან. ჯანდაცვის უწყებების თქმით, ინფექციის წყარო, სავარაუდოდ, სწორედ ეს გახდა, თუმცა გამოძიება ჯერ კიდევ მიმდინარეობს.
რა არის ფრინველის გრიპი?
ფრინველის გრიპი ვირუსული დაავადებაა, რომელსაც გრიპის A ტიპის ვირუსი იწვევს. როგორც სახელი მიუთითებს, ის ძირითადად ფრინველებს აზიანებს. მიგრაციისა და მასშტაბური ფერმების გამო, ვირუსს სწრაფად გავრცელება შეუძლია. ვირუსი ზოგჯერ ძუძუმწოვრებზეც გადადის, მათ შორის ადამიანებზე –
ზუსტად ეს ხდება ფრინველის გრიპის მიმდინარე აფეთქებისას, რომელიც 2020 წელს დაიწყო და 2024 წელს გააქტიურდა.
2025 წლის 17 ნოემბრის მონაცემებით, აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრმა (CDC) ქვეყანაში ფრინველის გრიპის 71 შემთხვევა გამოავლინა (მათ შორის ერთი გარდაცვალება). შემთხვევების უმეტესობა მსუბუქი იყო და დაუდასტურდათ ადამიანებს, რომლებიც ფერმებში მუშაობენ.
აქამდე ინფექციებზე პასუხისმგებელი იყო მაღალპათოგენური H5N1 ქვეტიპი. ეს უახლესი შემთხვევა ვაშინგტონში კი გამოწვეულია ოდნავ განსხვავებული ქვეტიპით – H5N5, რომელიც აქამდე მხოლოდ ცხოველებში იყო ნაპოვნი.
რით განსხვავდება H5N5 ვირუსისგან H5N1?
განსხვავება H5N1-სა და H5N5-ს შორის ვირუსის ზედაპირზე არსებულ ცილებშია (რასაც H და N აღნიშნავს). გაურკვეველია, როგორ იმოქმედებს ეს ვირუსის სიმძიმეზე, თუმცა ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ის H5N1-ის მსგავსად მოიქცევა.
“ეს ვირუსები მსგავსად იქცევიან. ჩემი ინტუიცია მკარნახობს, რომ ადამიანის ჯანმრთელობის პერსპექტივიდან ის განვიხილოთ, როგორც H5N1”, – განუცხადა რიჩარდ ვებიმ, წმინდა იუდას ბავშვთა კვლევის საავადმყოფოს გრიპის მკვლევარმა Associated Press-ს.
მან ეს სიტუაცია მანქანის საბურავებს შეადარა: “იფიქრეთ ამაზე, როგორც მანქანის საბურავების სხვადასხვა ბრენდზე. ორივე ერთსა და იმავე საქმეს აკეთებს, უბრალოდ თითოეული მათგანი უკეთესადაა მორგებული სპეციფიკურ პირობებს, რაც ჩვენ ჯერ ბოლომდე არ გვესმის”.
| კატეგორია |
H5N5 (იშვიათი) |
H5N1 (ფართოდ გავრცელებული) |
| შემთხვევები ადამიანებში (2025) |
1 შემთხვევა (ვაშინგტონის შტატი, წინასწარი მონაცემი)
|
70-ზე მეტი შემთხვევა მხოლოდ აშშ-ში; 900-ზე მეტი გლობალურად 2003 წლიდან
|
| სიკვდილიანობის მაჩვენებელი |
უცნობია (არასაკმარისი მონაცემები)
|
~50% ისტორიულად (ვარირებს კლადების მიხედვით)
|
| გეოგრაფიული გავრცელება |
დოკუმენტირებული გავრცელება მინიმალურია
|
43-ზე მეტი ქვეყანა 6 კონტინენტზე (2025 წლის ნოემბერი)
|
| გავლენა ფრინველებზე |
იშვიათი გამოვლენა გარეულ/შინაურ ფრინველებში
|
100 მილიონზე მეტი ფრინველი განადგურდა/მოკვდა (2024-2025 წლების აფეთქება)
|
| გადაცემა ძუძუმწოვრებზე |
მხოლოდ 1 შემთხვევა ადამიანში
|
მერძევე ძროხები (მრავალ შტატში), სელაპები, მელები, სკუნსები, დათვები
|
| გადაცემა ადამიანებზე |
სავარაუდოდ ფრინველთან კონტაქტით (ერთადერთი შემთხვევა)
|
ძირითადად ინფიცირებულ ფრინველთან/პირუტყვთან კონტაქტით; ადამიანებს შორის მდგრადი გადაცემა არ ფიქსირდება
|
| ვაქცინების ხელმისაწვდომობა |
არ არსებობს (არ არის H5N5-ის ვაქცინა)
|
არსებობს H5N1-ის ვაქცინების მარაგი; სეზონური გრიპის აცრა არ იცავს 15
|
| კვლევების მოცულობა |
მინიმალური რეცენზირებული კვლევები
|
1000-ზე მეტი პუბლიკაცია; ვრცელი გენომური სეკვენირება
|
არის თუ არა საფრთხე?
CDC და ადგილობრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტი აცხადებენ, რომ საზოგადოებისთვის რისკი დაბალია.
ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემა უკიდურესად იშვიათია და აშშ-ში არასდროს დაფიქსირებულა. მიუხედავად ამისა, ჯანდაცვის უწყებები აკვირდებიან ყველას, ვისაც პაციენტთან მჭიდრო კონტაქტი ჰქონდა.
როგორ დავიცვათ თავი?
-
მოერიდეთ კონტაქტს ავადმყოფ ან მკვდარ ფრინველებთან (როგორც შინაურთან, ისე გარეულთან).
-
არ მიირთვათ უმი ან თერმულად დაუმუშავებელი საკვები (მაგალითად, აუდუღარი რძე ან უმი ყველი).
-
ექსპერტები გვირჩევენ სეზონური გრიპის ვაქცინის გაკეთებას. მართალია, ის ფრინველის გრიპისგან არ გვიცავს, მაგრამ ამცირებს რისკს, რომ ერთდროულად დავინფიცირდეთ ჩვეულებრივი და ფრინველის გრიპით. ორივე ვირუსით ერთდროულად ინფიცირებამ შესაძლოა ხელი შეუწყოს ვირუსის ისეთ მუტაციას, რომელიც ადამიანებს შორის უფრო ადვილად გავრცელდება.
წყარო: https://h5n5avianinfluenza.com/
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
