ორშაბათი, მაისი 4, 2026

მიხეილ სარჯველაძემ NCDC-ს მნიშვნელობაზე ისაუბრა და განაცხადა, რომ სამინისტროს ინტერესი ცენტრის კიდევ უფრო გაძლიერებაა

მიხეილ სარჯველაძემ NCDC-ს მნიშვნელობაზე ისაუბრა და განაცხადა, რომ სამინისტროს ინტერესი ცენტრის კიდევ უფრო გაძლიერებაა
#post_seo_title

ჯანდაცვის მინისტრის ხელმძღვანელობით, დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის (NCDC) სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომა გაიმართა.

ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, შეხვედრაზე მიმდინარე პროგრამები და დაგეგმილი პროექტები განიხილეს. მიხეილ სარჯველაძემ NCDC-ს მნიშვნელობაზე ისაუბრა და განაცხადა, რომ სამინისტროს ინტერესი ცენტრის კიდევ უფრო გაძლიერებაა. უწყების ხელმძღვანელმა საბჭოს წევრებსა და საერთაშორისო დონორ ორგანიზაციებს მხარდაჭერისთვის მადლობა კიდევ ერთხელ გადაუხადა.

NCDC-ს საქმიანობის შესახებ, პრეზენტაცია ცენტრის გენერალურმა დირექტორმა წარადგინა. ირაკლი ფურცელაძემ ცენტრის მიღწევებზე, გამოწვევებსა და სამომავლო გეგმებზე ისაუბრა.

განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა გადამდები და არაგადამდები დაავადებების მართვის მიმართულებით არსებულ მიღწევებზე. ასევე – ლაბორატორიული სიმძლავრეების განვითარებაზე, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებზე მზადყოფნასა და რეაგირების საკითხებზე.

სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომას ხელისუფლების წარმომადგენლები, ცენტრის თანამშრომლები და საერთაშორისო პარტნიორი ორგანიზაციების წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.

მეცნიერები გვაფრთხილებენ, რომ ერთი საკმაოდ გავრცელებული ინფექცია სწრაფად ხდება პრეპარატებისადმი რეზისტენტული

მეცნიერები გვაფრთხილებენ, რომ ერთი საკმაოდ გავრცელებული ინფექცია სწრაფად ხდება პრეპარატებისადმი რეზისტენტული
#post_seo_title

კანდიდოზი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ინფექციაა მსოფლიოში. იწვევს სოკო Candida, კერძოდ კი საფუარი Candida albicans-ი.

მიუხედავად იმისა, რომ საფუარი ინფექციები მარტივად იკურნება სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატებით, Candida-ს სულ უფრო მეტი სახეობა ივითარებს ამ პრეპარატებისადმი რეზისტენტულობას, მათ შორის, კანდიდოზის გამომწვევი სახეობებიც.

აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის მონაცემებით, შემოწმებული Candida-ს სისხლის ნიმუშების დაახლოებით შვიდი პროცენტი რეზისტენტულია ფლუკონაზოლისადმი — პირველი ხაზის პრეპარატი, რომელსაც Candida-ს ინფექციათა უმეტესობის სამკურნალოდ იყენებენ.

ეს კი იმას ნიშნავს, რომ სულ უფრო მცირდება პრეპარატთა არჩევანი რუტინული კანდიდოზის ინფექციების სამკურნალოდაც კი — რაც მათ მკურნალობას კიდევ უფრო ართულებს. ასევე ნიშნავს იმას, რომ რაც უფრო მწვავეა Candida-ს ინფექცია, რაც შეიძლება მოხდეს შესუსტებული იმუნური სისტემის მქონე ადამიანებში ან ანტიბიოტიკების ხანგრძლივ კურსზე მყოფებში — მით უფრო რთულდება მისი მართვა.

სოკოს საწინააღმდეგო რეზისტენტობამ ასევე შეიძლება ხელი შეუწყოს მორეციდივე კანდიდოზს (კანდიდოზის ინფექციები, რომლებიც უკან ბრუნდება). ეს მთელ მსოფლიოში 138 მილიონ ქალს აწუხებს, მაგრამ მეცნიერთა პროგნოზით, 2030 წლისთვის ეს მაჩვენებელი 158 მილიონამდე გაიზრდება.

გასულ ორ ათწლეულში სოკოს საწინააღმდეგო რეზისტენტობის ლანდშაფტი დრამატულად შეიცვალა.

2000-იანი წლების დასაწყისსა და შუა წლებში, სოკოს საწინააღმდეგო რეზისტენტულობა იშვიათი იყო. ფლუკონაზოლი კარგად მუშაობდა Candida albicans-ის ინფექციების უმეტესობის წინააღმდეგ; მისადმი რეზისტენტული ინფექციათა ხუთ პროცენტზე ნაკლები იყო. განაგრძეთ კითხვა

 

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

შესაძლოა ღვიძლზე უარყოფითად იმოქმედოს – ბევრი ადამიანი ვერ აფასებს საფრთხეს

„ტრანსპლანტაციის პროგრამის“ ფარგლებში ღვიძლისა და ძვლის ტვინის (ღეროვანი უჯრედების) გადანერგვა
#post_seo_title

რკინის ჭარბი მიღება და დიდი რაოდენობით ფრუქტოზა, რომელიც მრავალი პროდუქტის შემადგენლობაშია, შესაძლოა ღვიძლზე უარყოფითად იმოქმედოს.

არასწორი კვების რეჟიმი ღვიძლს მძიმე დატვირთვას აყენებს და დროთა განმავლობაში სერიოზულ პრობლემებამდე მიჰყავს. მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად მხოლოდ ალკოჰოლს აკავშირებენ ღვიძლის დაზიანებასთან, სხვა ნივთიერებებიც — განსაკუთრებით ფრუქტოზა, რკინა და ზოგიერთი პოპულარული საკვები დანამატი — საფრთხის შემცველია.

ალკოჰოლი ღვიძლისთვის კვლავ ყველაზე აგრესიული ფაქტორია. ბევრი ადამიანი ვერ აფასებს საფრთხეს, რადგან არ აქვს ზუსტი წარმოდგენა, რამდენი ეთანოლი შედის კონკრეტულ სასმელში. საშუალოდ, მამაკაცისთვის დღის მაქსიმალური შეღავათიანი დოზა 30–40 მლ ეთანოლია, ქალისთვის — დაახლოებით 25–30 მლ.

ფრუქტოზა, რომელიც ბევრ ტკბილ პროდუქტში გვხვდება, ღვიძლისთვის მეორე ყველაზე მავნე ნივთიერებად ითვლება. ორგანიზმი მას ფაქტობრივად პირდაპირ ცხიმად გარდაქმნის, ამიტომ ფრუქტოზით მდიდარი კვება ხელს უწყობს ცხიმოვანი ღვიძლის განვითარებას. გარდა ამისა, „ღვიძლის გამწმენდი“ დანამატებიდან და მცენარეული პროდუქტებიდან ზოგიერთი (მაგალითად, კრაზანა) შესაძლოა ზიანს აყენებდეს ღვიძლის უჯრედებს. ნაწლავების მდგომარეობაც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, რადგან იქ არსებული მიკრობები სხვადასხვა ნივთიერებას გამოყოფენ — ზოგს დამხმარეს, ზოგსაც საზიანოს.

ღვიძლის დაავადებების სირთულე იმაშია, რომ სიმპტომები ხშირად გვიან ვლინდება. ამიტომ რეკომენდებულია პერიოდული გასინჯვა, მათ შორის ულტრაბგერითი კვლევა და ელასტოგრაფია — ტესტი, რომელიც ორგანოში ცხიმის რაოდენობას აფასებს. დროულად აღმოჩენილი დარღვევები, წესით, კარგად ექვემდებარება მკურნალობას: საშუალოდ ნახევარი წლიდან ერთ წლამდე პერიოდში გამოჯანმრთელების შანსი საკმაოდ მაღალია.

რომელი პროდუქტები ეხმარება ღვიძლს?

ღვიძლის აღდგენის პროცესში განსაკუთრებით სასარგებლოდ ითვლება შვრია, ხაჭო და ვარდკაჭაჭა.
ხაჭოში არსებული ამინომჟავა მეთიონინი ხელს უწყობს ცხიმების შემცირებას ღვიძლში. საუკეთესოა 2–7% ცხიმიანობის მქონე ხაჭო, რომლის ყოველდღიური მინიმალური რეკომენდებული დოზა დაახლოებით 50 გრამია (უფრო მეტი უკეთესია).

მეთიონინი შვრიის პროდუქებშიც გვხვდება, ამიტომ შვრიის ფაფა, მიუსლი ან გრანოლა კარგი არჩევანია. ფაფას შეგიძლიათ დაუმატოთ ბაყაყურას თესლის კარაქი — ის მდიდარია სილიმარინით, რომელიც აუმჯობესებს ნაღვლის ნაკადს და იცავს ღვიძლის უჯრედებს.

ასევე სასარგებლოა ასკილის ჩაის რეგულარული მიღება — ის ეხმარება ჰეპატიტის, ქოლეცისტიტის და ციროზის მქონე ადამიანებსაც, ასევე მუშაობს როგორც პროფილაქტიკური საშუალება. გამომცხვარი ვაშლიც კარგი ვარიანტია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ღვიძლი სუსტ მდგომარეობაშია.

მავნე პროდუქციად რჩება ალკოჰოლი, შაქრიანი პროდუქტები, ცხიმიანი და შემწვარი საკვები, სწრაფი კვება და ზედმეტად გადამუშავებული პროდუქტი. სასურველია ასევე შეამციროთ ძალიან ცხარე კერძები და ბოლოკის სხვადასხვა სახეობა. ხილი, მიუხედავად სარგებლისა, დიდი რაოდენობით მაინც გადატვირთავს ღვიძლს — ერთ ჯერზე 200 გრამზე მეტი ფრუქტოზის მაღალი შემცველობის გამო რეკომენდებული არ არის.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

კვლევა – ცხვირის ქექვასა და დემენციის განვითარებას შორის შესაძლო კავშირი – შესაძლოა, ალცჰაიმერის რისკს ზრდიდეს

ცხვირის ქექვა შესაძლოა დემენციის რისკს ზრდიდეს - მეცნიერების ახალი აღმოჩენა
#post_seo_title

2022 წელს გამოქვეყებულმა კვლევამ ცხვირის ქექვასა და დემენციის განვითარებას შორის შესაძლო კავშირი დაადგინა.

ექსპერიმენტი თაგვებზე ჩატარდა. მეცნიერებმა დაასკვნეს, რომ ზოგიერთი ბაქტერია ცხვირის ღრუში მდებარე ყნოსვითი ნერვის გავლით ტვინში შესვლას ახერხებს.

ჯექსონის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის პროფესორის, მოლეკულური ვიროლოგის სედრიკ ბაკლის თქმით, ცხვირის ქექვა აზიანებს ცხვირის ღრუს მყიფე ეპითელიუმს და ამ ქსოვილში მიკრონაპრალებს აჩენს.

„როცა ეს დამცავი ფენა ზიანდება, თითი პირდაპირ კაპილარებს, შეიძლება შეეხოს, რაც პათოგენების გადაცემას ამარტივებს,“ — განმარტავს ის.

ავსტრალიის გრიფითის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა შეისწავლა ბაქტერია Chlamydia pneumoniae — მიკროორგანიზმი, რომელსაც პნევმონიის გამოწვევაც შეუძლია. იგივე ბაქტერია ალცჰაიმერით დაავადებული ადამიანების ტვინშიც აღმოუჩენიათ.

მკვლევარები აცხადებენ, რომ მათ პირველად დაადასტურეს Chlamydia pneumoniae-ს ცხვირიდან პირდაპირ ტვინში გადასვლის უნარი, სადაც ის ალცჰაიმერისთვის დამახასიათებელ პათოლოგიურ ცვლილებებს იწვევს. ეს შედეგები თაგვებზე დაფიქსირდა, თუმცა მეცნიერები მიუთითებენ, რომ ადამიანებშიც შესაძლოა მსგავსი საფრთხე არსებობდეს.

კვლევის ადამიანებზე გამეორება უკვე იგეგმება, მაგრამ მანამდე სპეციალისტები გვაფრთხილებენ — ცხვირის ქექვა და ცხვირიდან თმის ამოღება სჯობს ავირიდოთ, რადგან ეს ქმედებები ცხვირის დამცავ ბარიერს აზიანებს.

დროა ვიმოქმედოთ! დედამიწაზე საუკუნეების განმავლობაში დარჩება და გარემოს უზარმაზარ ზიანს მიაყენებს –  პლასტმასის გავლენა გარემოზე – რას ამბობს გიორგი ფხაკაძე

მიკროპლასტმასი ჩვენს ორგანიზმში – კიბოს ახალ საშიშროებად იქცა!
#post_seo_title

 პლასტმასის დაბინძურება – დროა ვიმოქმედოთ!

 იცოდით, რომ პლასტმასის ბოთლს დაშლისთვის 450 წელი სჭირდება?
ეს ნიშნავს, რომ დღეს გადაგდებული პლასტმასი დედამიწაზე საუკუნეების განმავლობაში დარჩება და გარემოს უზარმაზარ ზიანს მიაყენებს.

 პლასტმასის გავლენა გარემოზე

1. ოკეანეების დაბინძურება
 ყოველწლიურად 8 მილიონ ტონა პლასტმასი ხვდება ოკეანეებში, რაც საზღვაო ცხოველების, თევზების და ეკოსისტემების განადგურებას იწვევს.
 მცირე პლასტმასის ნაწილაკები (მიკროპლასტიკი) უკვე აღმოაჩინეს თევზებში, წყალში და ჩვენს საკვებში.

2. ბიოდეგრადაციის ხანგრძლივი პროცესი
 პლასტმასას დაშლისთვის ასეულობით წელი სჭირდება.
 ფოტოზე ჩანს პლასტმასის ბოთლი, რომელიც 2009 წელს წყალში მოხვდა – ის ჯერ კიდევ 2109 წელსაც იარსებებს!

3. ჯანმრთელობის საფრთხეები
 მიკროპლასტიკი უკვე აღმოაჩინეს ადამიანის სისხლში, რაც მიანიშნებს, რომ ეს ნაწილაკები ჩვენს ორგანიზმში აღწევენ და შესაძლოა ჯანმრთელობის პრობლემებს იწვევდნენ.
 პლასტმასის ნივთიერებები შესაძლოა ჰორმონალური დარღვევების, სიმსივნეების და იმუნური სისტემის დაზიანების რისკს ზრდიდეს.

 როგორ შეიძლება შევამციროთ პლასტმასის მოხმარება?
  • გამოიყენეთ მრავალჯერადი ბოთლები და ჩანთები – პლასტმასის ბოთლების და ერთჯერადი ჩანთების შემცირება ამცირებს ნარჩენების რაოდენობას.
  •  მოერიდეთ ერთჯერადი პლასტმასის ნივთებს – პლასტმასის ჩანგლების, თეფშების და ჩხირების გამოყენება უნდა შევზღუდოთ.
  •  მონაწილეობა მიიღეთ ნარჩენების გადამუშავებაში – პლასტმასის სეპარაცია და გადამუშავება ხელს შეუწყობს გარემოს დაბინძურების შემცირებას.
  •  განათლება და ცნობიერების ამაღლება – ადამიანებს უნდა მივაწოდოთ ინფორმაცია პლასტმასის ზიანზე და მის შემცირების გზებზე.

    დროა ვიმოქმედოთ!  როგორ ფიქრობთ, რა შეიძლება გავაკეთოთ პლასტმასის დაბინძურების შესაჩერებლად?



 მეტის გასაგებად იხილეთ:
 www.shenimedicina.ge – ჯანმრთელობა და კვების რეკომენდაციები
 www.sheniekimi.ge – ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა
 www.shenisupra.ge – ჯანსაღი კვება და ქართული სამზარეულოს საუკეთესო რეცეპტები
 www.sheniambebi.ge – სოციალური პროგრამები და ინკლუზიური ზრდის ხელშეწყობა

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე 
“საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

 გაუზიარეთ პოსტი, რათა მეტი ადამიანი იყოს ინფორმირებული!

#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #აქხარისხია #გარემოსდაცვა #პლასტმასი #გავუფრთხილდეთპლანეტას #კლიმატისცვლილება #გადამუშავება 

ფოტოს აღწერილობა მიუწვდომელია.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

ახალი კვლევა – ფერმენტის ბლოკირებაკიბოს უჯრედების თვითდაღუპვას ააქტიურებს

დადასტურდა:  „უბრალო“ ვირუსი, რომელიც შეიძლება კანის კიბოს იწვევდეს

 ახალი კვლევა ცდილობს გამოავლინოს ფერმენტი, რომლის ბლოკირებაც კიბოს უჯრედების თვითდაღუპვას ააქტიურებს

პროფესორის კომენტარი — გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD)

კიბოს თანამედროვე თერაპიები არ უნდა შემოიფარგლოს მხოლოდ სიმსივნის დაზიანებით. გაცილებით ეფექტიანია, როდესაც ავთვისებიანი უჯრედი უბრუნდება იმ ბუნებრივ პროგრამას, რომელიც თვითდაღუპვას უზრუნველყოფს. სწორედ ამიტომ არის განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი ის მექანიზმი, რომელსაც ახალი კვლევა აღწერს — ფერმენტის ბლოკირება, რომელიც კიბოს უჯრედებს გადარჩენის საშუალებას აძლევს. მისი გამორთვა თეორიულად უბიძგებს უჯრედს იმ გზისკენ, რომელიც ჯანმრთელ ქსოვილში ბუნებრივად უნდა ამოქმედდეს.“

ფონური ინფორმაცია

საერთაშორისო სამეცნიერო ჯგუფი იკვლევს ფერმენტს, რომელიც ჯანმრთელ უჯრედებს იცავს ზედმეტი დაშლისგან. აღმოჩნდა, რომ იგივე მექანიზმი ავთვისებიან უჯრედებში იცავს მათ თვითდაღუპვისგან, რაც საშუალებას აძლევს სიმსივნეს შეუჩერებლად გაიზარდოს.

კვლევის წინასწარი შედეგების მიხედვით, ფერმენტის ბლოკირება ააქტიურებს ბიოქიმიურ პროცესს, რომელიც ცნობილია როგორც აპოპტოზი — უჯრედის რეგულირებული თვითდაღუპვა.

როგორ ჩატარდა კვლევა

გენეტიკური ჩახშობა

მეცნიერებმა ფერმენტის მოქმედება გამორთეს CRISPR-ზე დაფუძნებული მეთოდით. შედეგად, ავთვისებიან უჯრედებში დაფიქსირდა:
• აპოპტოზის მარკერების გააქტიურება
• მიტოქონდრიული სტრუქტურის ცვლილებები
• დნმ-ის ფრაგმენტაცია
• უჯრედული სტრესის ზრდა

ფერმენტის ინჰიბიტორების გამოყენება

სპეციალური ინჰიბიტორების გამოყენებამ იგივე შედეგი გამოიღო, რაც მიუთითებს, რომ ფერმენტი კრიტიკული რგოლია ავთვისებიანი უჯრედის გადარჩენის სისტემაში.

ცხოველთა მოდელებზე გამოცდა

მოდელებში ფერმენტის ბლოკირებამ შეამცირა:
სიმსივნური მასის ზრდის ტემპი
• მეტასტაზირების რისკი
• სისტემური ტოქსიკურობა

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი საქართველოსთვის

კიბოს ტვირთი საქართველოში

ოფიციალური მონაცემებით:
• ყოველწლიურად რეგისტრირდება 10 000-ზე მეტი ახალი შემთხვევა
• დიაგნოზის დროის მხრივ 40% აღწევს გვიან სტადიას
• ავთვისებიანი ახალწარმონაქმნები სიკვდილიანობის ერთ-ერთი წამყვანი მიზეზია

საქართველოში ხშირია გვიან აღმოჩენილი შემთხვევები და მძიმე თერაპიული კურსები.
ამიტომ, ისეთი მეთოდი, რომელიც ბუნებრივად ააქტიურებს თვითდაღუპვის სისტემას და ნაკლებად აზიანებს ჯანსაღ უჯრედებს, მნიშვნელოვან პერსპექტივად გამოიყურება.

მეტი მიზნობრივი, ნაკლებად ტოქსიკური მიდგომა

ახალი სამიზნე შეიძლება გახდეს მკურნალობა, რომელიც:
• არ საჭიროებს მაღალი ტოქსიკურობის ქიმიოთერაპიას
• მიმართულია უშუალოდ ავთვისებიანი უჯრედის მოლეკულურ მექანიზმზე
• ეფექტიანია მაშინაც, როცა კიბო გვიან ეტაპზეა აღმოჩენილი

რას უნდა ველოდებოდეთ მომავალში

კვლევა ჯერ ადრეულ ფაზაშია და ადამიანებზე კლინიკური კვლევები არ დაწყებულა.
თუმცა მეცნიერული მიგნება მიუთითებს, რომ აღნიშნული ფერმენტი შეიძლება გახდეს მომავალი თაობის თერაპიების ერთ-ერთი მთავარი სამიზნე.



ავტორი

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD)
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე (PHIG)
sheniekimi.ge — ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა

Sources:
• National Geographic – Scientists explore how disabling a cellular enzyme may trigger cancer cell self-destruction
https://on.natgeo.com/4oL4SbG
• Nature Medicine – Targeting cell-protective enzymes in malignant cells
https://doi.org/10.1038/s41591-024-03211-9
• Cancer Research – Programmed cell death modulation in oncology
https://doi.org/10.1158/0008-5472.CAN-23-1123
• Cell Death & Disease – Enzyme inhibition–induced apoptosis in cancer models
https://doi.org/10.1038/s41419-022-05363-x
• Oncogene – Molecular targets regulating tumour self-destruction
https://doi.org/10.1038/s41388-024-02511-y

#drpkhakadze #აქხარისხია #შენიექიმი #accreditationge #გიორგიფხაკაძე #sheni #sheniekimi #შენიამბები Giorgi Pkhakadze SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniEkimi.ge • შენი ექიმი 

შეიძლება იყოს ტექსტი, რომელშიც ნაჩვენებია „3oAob ടനറ பேபடுറ ടാനറയറ I I A A colorized three dimensional micrographic scan of melanoma cell. Recent research demonstrated that by inhibiting ferroptosis suppressor protein (FSP1), metastatic melanoma cells in mice became more susceptible to cell death. SRIRAM SUBRAMANIAM, NATIONAL INSTITUTES OF HEALTH/SCIENCE PHOTO LIBRARY“ გამოსახულება

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

ISO 15189:2022 და პაციენტის სიცოცხლის დაცვა — რა უნდა იცოდეს თითოეულმა ლაბორატორიამ? – Accreditation Canada-ის მრჩევლის რეკომენდაციები

Dr Malkhaz Babuashvili
Malkhaz Babuashvili

ISO 15189:2022: როგორ ცვლის სტანდარტი ლაბორატორიის პასუხისმგებლობას – 5 წუთში მიღებული გადაწყვეტილება, რომელიც პაციენტის სიცოცხლეს განსაზღვრავს

ავტორი: მალხაზ ბაბუაშვილი
ასოცირებული პროფესორი, Accreditation Canada-ის მრჩეველი, ლაბორატორიული პროცესების კოორდინატორი, ლაბორატორიის ხარისხის მართვისა და უსაფრთხოების ექსპერტი

მოკლე რეზიუმე

ბატონი მალხაზ ბაბუაშვილი არის საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე გამოცდილი და ცნობადი ლაბორატორიის ხარისხის მართვის, ბიოუსაფრთხოების და ლაბორატორიული შიდა აუდიტის ექსპერტი. მისი პროფესიული საქმიანობა აერთიანებს ISO 15189:2022, ISO 22367 რისკების მართვის, CLSI სტანდარტების, ბიოუსაფრთხოების, ლაბორატორიის მენეჯმენტის და ოპერაციული ხარისხის სისტემების სრულ სპექტრს.

მალხაზ ბაბუაშვილი წარმოადგენს თანამედროვე ლაბორატორიული მედიცინის ახალ საფეხურს საქართველოში — სადაც ხარისხი, უსაფრთხოება, მენეჯმენტი და მეცნიერება ერთიანდება და ქმნის პრაქტიკულ, ეფექტურ, საერთაშორისო დონეზე აღიარებულ სისტემას. იგი გახლავთ ის ადამიანი, ვინც:

✔ ლაბორატორიებს ცვლის სტრუქტურირებული მმართველობით
✔ ასწავლის სწორ მიდგომებს
✔ ქმნის გამართულ პროცესებს
✔ და ბოლოს — წამყვან პროფესიონალად ამყარებს საკუთარ პოზიციას რეგიონში

ლაბორატორიის ახალი რეალობა

დღეს ლაბორატორიები აღარ არიან მხოლოდ ტესტების გამომთვლელები. ისინი არიან კლინიკური გადაწყვეტილებების თანაავტორები — ბევრჯერ, პაციენტის სიცოცხლის გადამრჩენები.

ISO 15189:2022-ის ახალი მოთხოვნა 7.4.1.3 კრიტიკული შედეგების მართვაზე პირდაპირ ამბობს:

👉 თუ შედეგი სიცოცხლეს საფრთხეს უქმნის პაციენტს — ინფორმაცია უნდა გავიდეს დაუყოვნებლივ, ზუსტად და დადასტურებულად.

ვადები? წუთებში.
შეცდომის ფასი? პაციენტის სიცოცხლე.

რა იცვლება?

🔥 თითო კრიტიკულ შედეგს უნდა ჰქონდეს სრული „ტრასა“:

✔ ვინ აიღო შედეგი
✔ ვინ გადაამოწმა
✔ ვის აცნობეს
✔ რომელი საათი იყო
✔ რა სირთულე დაფიქსირდა
✔ როგორ დადასტურდა, რომ ინფორმაცია ზუსტად მივიდა

🔥 თუ ექიმი არ პასუხობს — ISO გვთხოვს ესკალაციის მკაცრ გზას.

სიჩუმე? დაბრკოლება? – სისტემა ავტომატურად იწყებს შემდეგ საფეხურს — ვინაიდან დრო = პაციენტის სიცოცხლე.

ეს არის ლაბორატორიული მედიცინის ახალი ეპოქა.

ყველაზე მნიშვნელოვანი

👉 კრიტიკული შედეგების მართვა არის ის სფერო, სადაც ლაბორატორიას პირდაპირ შეუძლია გადაარჩინოს ან დაკარგოს სიცოცხლე.

ISO 15189 ამბობს:

„პასუხი უნდა იყოს დაუყოვნებლივ. დოკუმენტირებული, დადასტურებული და არასოდეს – დაკარგული.“

რატომ სჭირდება დღეს საქართველოს ძლიერი ლაბორატორიის ხარისხის მართვის სისტემა?

ამ შემთხვევაში ლაბორატორია ვეღარ იქნება, უბრალოდ, ტესტების მომწოდებელი — ის ხდება პაციენტის სიცოცხლის დაცვის წინა ხაზი.

ძირითადი მოთხოვნები

1. დაუყოვნებელი შეტყობინება

გეცნობა → გადაამოწმე → დაუკავშირდი პასუხისმგებელ პირს მაქსიმუმ რამდენიმე წუთში.

2. სრული, დოკუმენტირებული გზა

ლაბორატორიამ უნდა დააფიქსიროს:

· თარიღი
· დრო
· ვინ მიიღო ზარი
· ვინ დარეკა
· ზუსტი კრიტიკული შედეგი
· როგორ იქნა დადასტურებული კომუნიკაციის სიზუსტე
· იყო თუ არა სირთულე
· განმეორებითი ზარი საჭირო გახდა თუ არა

ეს ადასტურებს, რომ ინფორმაცია სწორად მივიდა.

3. ესკალაციის პროცედურა

თუ ექიმი / პასუხისმგებელი პირი არ პასუხობს, ISO 15189:2022 პირდაპირ ამბობს, რომ უნდა არსებობდეს დაწერილი, დადასტურებული ესკალაციის გზა, მაგალითად:

  1. ექიმი
  2. განყოფილების უფროსი
  3. მორიგე ექიმი
  4. კლინიკური დირექტორი
  5. სასწრაფო დახმარება (თუ სიტუაცია სიცოცხლისათვის საშიშია)

ლაბორატორიის თანამშრომელმა უნდა იცოდეს, ზუსტად ვის უკავშირდეს.

4. რა ეძებს აუდიტორი?

პასუხი მრავლისმომცველია და თუ რომელიმე აკლია → მნიშვნელოვანი შეუსაბამობა გარდაუვალია.

5. რატომ არის ეს მუხლი ყველაზე მნიშვნელოვანი პაციენტის უსაფრთხოებისთვის?

კრიტიკული შედეგი = პაციენტი შეიძლება იყოს:

· ჰიპოგლიკემიურ კომაში
· ჰიპერკალემიის საზღვარზე
· სეფსისში
· მწვავე ინსულტის რისკზე
· მწვავე მიოკარდიუმის ინფარქტის ნიშნებით

დაგვიანებული ან არასწორი კომუნიკაცია ნიშნავს:

❌ მკურნალობის დაგვიანებას
❌ მდგომარეობის გაუარესებას
❌ იურიდიულ / პროფესიულ პასუხისმგებლობას
❌ ხარისხის სისტემის ჩამოშლას

შედეგის ავტორიზაცია (Review & Authorization)

კრიტიკული შედეგი ხელახლა მოწმდება უფროსი პერსონალის მიერ.

6. ჩანაწერები

7. ხარისხის ინდიკატორები

8. ტრენინგი (Training)

ყველა პერსონალი გადის ყოველწლიურ მოდულს:

  • კრიტიკული მნიშვნელობების იდენტიფიკაცია
  • კომუნიკაციის ტექნიკა
  • read-back პროცედურა
  • ესკალაციის მექანიზმი

9. მიმოხილვა და განახლება (Review & Revision)

SOP განახლდება:

  • ყოველ 12 თვეში
  • კრიტიკული მნიშვნელობების კლინიკური ცვლილებებისას
  • ინციდენტის / შეუსაბამობების დაფიქსირების შემდეგ

დასკვნა

კრიტიკული მნიშვნელობების მართვა აერთიანებს ანალიტიკურ სიზუსტეს და კლინიკურ პასუხისმგებლობას. ISO 15189:2022 გვახსენებს, რომ კრიტიკული შედეგი არის პაციენტის უკანასკნელი გაფრთხილება — და მისი სწორად მართვა განსაზღვრავს შედეგს.

ეს არის უნიკალური, მაღალი რისკის, ადამიანურ ფაქტორზე დამოკიდებული პროცესი, რომლის თითოეული ნაბიჯი ქმნის „პაციენტის უსაფრთხოების ბარიერს“.

სტანდარტი გვასწავლის:

🔹 მკაფიო SOP-ები
🔹 გაწვრთნილი პერსონალი
🔹 ავტომატიზაცია და სტანდარტიზაცია
🔹 მკაცრად განსაზღვრული კრიტიკული ლიმიტები
🔹 პაციენტის უსაფრთხოების კულტურა

კრიტიკული მნიშვნელობის მართვა არის სფერო, სადაც ერთმა ზარმა ან ერთმა წუთმა შეიძლება გადაარჩინოს სიცოცხლე.

მაღალი ხარისხის ლაბორატორია ამ პროცესს არასოდეს ტოვებს შემთხვევითობის იმედად — ის ქმნის სისტემას, რომელიც ერთნაირად მუშაობს დღეს, ხვალ და ყოველი აუდიტის შემდეგაც.

ეს არის სტანდარტი, სოციალური პასუხისმგებლობა და პროფესიონალიზმი, რომელიც გვაერთიანებს.

Accreditation Canada-ის წარმომადგენლის, პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„Accreditation Canada-ს სტანდარტები მხოლოდ ფორმალური მოთხოვნების ჩამონათვალი არ არის — ეს არის პაციენტის უსაფრთხოების თანამედროვე ჩარჩო, რომელიც პირდაპირ განსაზღვრავს მოვლის ხარისხს. იქ, სადაც ეს სტანდარტები სრულადაა დანერგილი, მნიშვნელოვნად მცირდება სამედიცინო შეცდომების რისკი, უმჯობესდება გუნდური კომუნიკაცია და პაციენტი ხდება რეალური პარტნიორი გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში.

ხშირად მეკითხებიან, რატომ არის მნიშვნელოვანი საერთაშორისო აკრედიტაცია. პასუხი ძალიან მარტივია: კლინიკა, რომელიც გადის დამოუკიდებელ შეფასებას, იღებს გარანტიას, რომ მისი შიდა პროცესები შეესაბამება საუკეთესო გლობალურ პრაქტიკას — არა სიტყვიერად, არამედ ფაქტობრივად. 

სწორედ ამიტომ ვამბობ: Accreditation Canada-ს სტანდარტებზე გადასვლა არის არა ტვირთი, არამედ უდიდესი შესაძლებლობა — გზა უფრო უსაფრთხო, გამჭვირვალე და შედეგებზე ორიენტირებული ჯანდაცვისკენ.“

H3N2 ტიპის ვირუსი ცირკულირებს, რომელსაც მარტივად გადამდებლობა ახასიათებს

„ეს არის უნივერსალური რეკომენდაცია, რომელიც ვირუსის დროს უნდა გავითვალისწინოთ“ - ივანე ჩხაიძე
#post_seo_title

საქართველოში გრიპის ვირუსების შემთხვევების მატება ფიქსირდება. ქვეყანაში, ამ დროისთვის, H3N2 ტიპის ვირუსი ცირკულირებს, რომელსაც მარტივად გადამდებლობა ახასიათებს.

როგორც ექიმები განმარტავენ, აღნიშნულ ვირუსს მძიმე მიმდინარეობა არ ახასიათებს. მედიკოსები შემთხვევების პიკს იანვრის თვეში ელოდებიან.

გრიპის ვირუსისგან თავის დასაცავად ექიმები საზოგადოებას კვლავ ვაქცინაციისკენ მოუწოდებენ, რომელიც უფასოა და ყველასთვის ხელმისაწვდომია.

“ადრეული დასაწყისი არის სწორედ განმასხვავებელი თვისება ამ ვირუსის. სწორედ ამ იოლმა გადამდებლობამ და გავრცელებამ განაპირობა წელს გრიპის შემთხვევების უფრო ადრეული დასაწყისი და მკვეთრი მატება დროის მოკლე მონაკვეთში. არანაირი სხვა, ანუ უფრო მძიმედ მიმდინარეობა, ან რაიმე განსხვავებული კლინიკური ნიშანი მას არ ახასიათებს. წელს, იმის გათვალისწინებით, რომ შემთხვევებმა უფრო ადრე დაიწყეს მატება, შესაძლებელია, შემთხვევების პიკი მოვიდეს დეკემბრის მეორე ნახევარში, მაგრამ მეტი ალბათობით, ეს იქნება იანვრის თვე,” – განაცხადა იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორმა, ივანე ჩხაიძემ.

რა არის H3N2 ინფექცია? – რა გველის წინ

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.

მიხეილ სარჯველაძე: არცერთი ადამიანი არ ყოფილა, რომელსაც ინტოქსიკაციის შედეგად ერთი დღე მაინც მოუწია საავადმყოფოში დარჩენა და ვამტკიცებთ, რომ დაუპირისპირდნენ ლეტალური საშუალებით? ეს ყველაფერი ყალბი აჟიოტაჟია

C და B ჰეპატიტის პროგრამები
#post_seo_title

არცერთი ადამიანი არ ყოფილა, რომელსაც ინტოქსიკაციის შედეგად ერთი დღე მაინც მოუწია საავადმყოფოში დარჩენა და ვამტკიცებთ, რომ დაუპირისპირდნენ ლეტალური საშუალებით? ეს ყველაფერი ყალბი აჟიოტაჟია, – განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა, მიხეილ სარჯველაძემ.

იაფფასიანი მცდელობებია, ვინმე შეცდომაში შეიყვანონ და ილუზია შექმნან, თითქოს რაღაც ისეთი მოხდა თბილისში აქციებისას, რომელიც სამართალდარღვევას შეიცავს. სხვათა შორის, ეს კარგად გამოჩნდა კვალიფიციური ექიმების შეფასებებითაც. თავის მხრივ, აღმოჩნდა, რომ „ბიბისი“ ვისაც ეყრდნობოდა, მათ ისეთი რამ არ უთქვამთ. ამიტომ, ყველამ თავი უნდა შეიკავოს ასეთი მცდარი, არასწორი, უსაფუძვლო დასკვნებისგან“, – აღნიშნა ჯანდაცვის მინისტრმა.

მისივე თქმით, ქიმიურ მოწამვლასთან დაკავშირებით უსაფუძვლო აჟიოტაჟია ატეხილი.

„ადამიანებს როდესაც ეუბნებიან, თითქოს ვინმემ ვინმე მოწამლა, ზედმეტად ფრთხილები უნდა იყვნენ. მაღალკვალიფიციური ექიმების დასკვნებითაც მარტივად დასტურდება და ელემენტარული ლოგიკაც კმარა იმის სათქმელად, რომ აბსოლუტურად არასწორად, უსაფუძვლოდ ატეხილი აჟიოტაჟია ქიმიურ მოწამვლასთან დაკავშირებით. ნივთიერება, რომელზეც ადამიანებს ეუბნებით, რომ გამოიყენეს, წყალში საერთოდ არც ზავდება. ძალიან გთხოვთ, ვიდრე ადამიანებს ეტყვით, რომ ისინი მოწამლეს კონკრეტული ნივთიერებით, მანამდე მეტი პასუხისმგებლობა გამოიჩინეთ“, – განაცხადა სარჯველაძემ.

BBC-მ გამოაქვეყნა სტატია, რომელშიც საუბარია იმაზე, რომ „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ აქციაზე პირველი მსოფლიო ომის დროინდელი ქიმიური იარაღი გამოიყენა. „ქართული ოცნება“ BBC-ის წინააღმდეგ საერთაშორისო სასამართლოებში სამართლებრივ დავას იწყებს. ამასთან, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა BBC-ის მიერ საჯარო სივრცეში დანაშაულის შესახებ გავრცელებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით გამოძიება დაიწყო.

გზამკვლევი, თუ როგორ ვითარდება მეტყველება ბავშვებში სხვადასხვა ასაკში და როდის არის მიზანშეწონილი სპეციალისტთან კონსულტაცია

ეკრანები და მეტყველების შეფერხება
#post_seo_title

🗣️ ბავშვის მეტყველების განვითარება ასაკობრივ ჭრილში – რა ეტაპზე რა ბგერა უნდა ჩანდეს?

გთავაზობთ შეჯამებულ გზამკვლევს, თუ როგორ ვითარდება მეტყველება ბავშვებში სხვადასხვა ასაკში და როდის არის მიზანშეწონილი სპეციალისტთან კონსულტაცია.

👶 1–2 წლის ასაკი

  • ბავშვი იწყებს პირველივე მარტივი სიტყვების წარმოთქმას („დედა“, „მამა“, „ბებო“).

  • ჩნდება ადრეული ბგერები: ბ, მ, პ, დ, ტ.

  • კომუნიკაციისთვის ხშირად იყენებს ბგერებს, ჟესტებსა და მიმიკებს.
    ➡️ თუ 2 წლისთვის ბავშვი საერთოდ არ წარმოთქვამს სიტყვებს, მოსალოდნელია მეტყველების განვითარების შეფერხება.

👦 2–3 წლის ასაკი

  • ყოველ დღე იძენს ახალ სიტყვებს.

  • მეტყველებაში ემატება ბგერათა ჯგუფი: კ, გ, ხ.

  • იწყებს მარტივი წინადადებების შედგენას („მინდა წყალი“, „მომეცი ბურთი“).
    ➡️ 3 წლის ასაკში მოსალოდნელია მოკლე წინადადებებით საუბარი. შეზღუდული ლექსიკონი ან წინადადებების ვერ ჩამოყალიბება უკვე სიგნალია სპეციალისტთან მისვლისთვის.

👧 3–4 წლის ასაკი

  • ჩნდება უფრო რთული ბგერები: ფ, ვ, შ, ჟ, ჩ, ც.

  • შესაძლოა პერიოდულად შეცვალოს ან გამოტოვოს ბგერები, მაგრამ უკვე სხვებისთვისაც გასაგებად უნდა საუბრობდეს.
    ➡️ ამ ასაკში ბავშვის მეტყველება უცხო ადამიანმაც უნდა გაიგოს ძირეულად.

🧒 4–5 წლის ასაკი

  • უმეტესობა უკვე სათანადოდ იყენებს ლ ბგერას (ხშირად მითითებული შეცვლებით: ლ → ი ან ლ → რ).

  • მეტყველება უფრო რთულ სტრუქტურებს იძენს — უფრო ხანგრძლივ წინადადებებს ადგენს.
    ➡️ 4 წლის ბავშვისთვის ლ ბგერის არკვევა ჯერ შესაძლოა ნორმის ფარგლებში იყოს, თუმცა ყურადღება საჭიროა.

👦 5–6 წლის ასაკი

  • ჩნდება რთული ბგერა (ზოგ ბავშვთან 6–7 წლამდე იგვიანებს).

  • მეტყველება უკვე სრულად გასაგები და მოწესრიგებული უნდა იყოს.
    ➡️ თუ 6 წლის ბავშვს „რ“ ჯერ არ აქვს გამომუშავებული, რეკომენდებულია სპეციალისტის ჩართვა, რადგან ეს ბოლო და ყველაზე რთული ბგერაა.

⚠️ ასაკობრივი სირთულეების ყველაზე ხშირი მაგალითები

  • 2 წელი: თითქმის არ ლაპარაკობს ან მხოლოდ რამდენიმე სიტყვას ამბობს

  • 3 წელი: ლექსიკონი ძალიან მცირეა, წინადადებებს ვერ ქმნის

  • 4 წელი: ბევრ ბგერას ცვლის ან ტოვებს

  • 5–6 წელი: ვერ ამბობს „რ“-ს ან „ლ“-ს სწორად

✅ გახსოვდეთ:

მეტყველების განვითარება ინდივიდუალურია, თუმცა აღნიშნული ეტაპების ძლიერი ჩამორჩენის შემთხვევაში დროულად მიმართეთ ლოგოპედს ან მეტყველების თერაპევტს, რათა ბავშვმა ენის განვითარება მაქსიმალურად ეფექტიანად შეძლოს.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
Verified by MonsterInsights